Adhyaya 100
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿ ರಾಜನನ್ನು “ಮಹೀಪಾಲ” ಹಾಗೂ “ಪಾಂಡುನಂದನ” ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸಿತ ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ಥಳ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯ, ಶೈವೋಪಾಸನೆಯ ಗುಪ್ತ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೆನು, ಶಂಕರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಜ್ಞಾನ ನನಗೆ ಉದಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಮುನಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದಾದ ದೋಷಗಳೂ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತು ಪಿಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಮಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಸಿದ್ಧಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಳಯವರೆಗೆ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂಗುಡ, ಬದರ, ಬಿಲ್ವ, ಅಕ್ಷತ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಜಲದಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ ವಂಶಕ್ಕೆ ‘ಜನ್ಮಫಲ’ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಇಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನದೀತೀರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಚರಣೆ-ಫಲವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमरोचनम् । मार्कण्डेशमिति ख्यातं नर्मदादक्षिणे तटे
ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮಹೀಪಾಲಾ! ನಂತರ ನೀನು ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅದು ‘ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದು ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿದೆ.
Verse 2
उत्तमं सर्वतीर्थानां गीर्वाणैर्वन्दितं शिवम् । गुह्याद्गुह्यतरं पुत्र नाख्यातं कस्यचिन्मया
ಹೇ ಪುತ್ರಾ! ಇದು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಿವಮಯ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ವಂದಿತ. ಇದು ಗುಹ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಹ್ಯತರ; ಇದುವರೆಗೆ ನಾನು ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
Verse 3
स्थापितं तु मया पूर्वं स्वर्गसोपानसंनिभम् । ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच्छङ्करस्य च
ಹಿಂದೆ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು.
Verse 4
अन्यस्तत्रैव यो गत्वा द्रुपदामन्तर्जले जपेत् । स पातकैरशेषश्च मुच्यते पाण्डुनन्दन
ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ! ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ದ್ರುಪದೆಯ ಅಂತರ್ಜಲದಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡುವರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 5
वाचिकैर्मानसैश्च वा कर्मजैरपि पातकैः । पिण्डिकां चाप्यवष्टभ्य याम्यामाशां च संस्थितः
ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕಲుషಿತನಾದರೂ, ಪಿಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನೆದುರು ನಿಂತವನು—
Verse 6
योजयेच्छूलिनं भक्त्या द्वात्रिंशद्बहुरूपिणम् । देहपाते शिवं गच्छेदिति मे निश्चयो नृप
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂವತ್ತೆರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶೂಲಿನನೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ/ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ದೇಹಪಾತವಾದಾಗ ಅವನು ಶಿವನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ—ಹೇ ನೃಪ, ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ.
Verse 7
आज्येन बोधयेद्दीपमष्टम्यां निशि भारत । स्वर्गलोकमवाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ಹೇ ಭಾರತ, ಅಷ್ಟಮಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಎಂದು ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 8
श्राद्धं तत्रैव यो भक्त्या कुर्वीत नृपनन्दन । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्
ಹೇ ನೃಪನಂದನ, ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನ ಪಿತೃಗಳು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 9
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतेन जलेन वा । तर्पयेत्तत्र यो वंश्यानाप्नुयाज्जन्मनः फलम्
ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗುದ, ಬದರ, ಬಿಲ್ವ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷತ ಮತ್ತು ಜಲದಿಂದ ತನ್ನ ವಂಶದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವವನು ಜನ್ಮದ ನಿಜ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 100
। अध्याय
॥ ಇತಿ ಅಧ್ಯಾಯಃ ॥