Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 12
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Chandāṃsi (Gāyatrī, Triṣṭubh, Jagatī, Anuṣṭubh, Uṣṇih)
Chandas: Yajus (prose formula referencing metres)
Samhita Patha (Devanagari)
त्र्यव॑यो गाय॒त्र्यै पञ्चा॑वयस्त्रि॒ष्टुभे॑ दित्य॒वाहो॒ जग॑त्यै त्रिव॒त्सा अ॑नु॒ष्टुभे॑ तुर्य॒वाह॑ उ॒ष्णिहे॑
Transliteration
tryávayo gāyátryai pañcā́vayas triṣṭúbhe dityavā́ho jágatyai trivatsā́ anuṣṭúbhe turyavā́ha uṣṇíhe
Translation
ಗಾಯತ್ರಿಗೆ ತ್ರ್ಯವಯ (ಮೂರು-ಅವಯವಗಳ) ಪಶುಗಳು; ತ್ರಿಷ್ಟುಭಕ್ಕೆ ಪಂಚಾವಯ (ಐದು-ಅವಯವಗಳ) ಪಶುಗಳು; ಜಗತಿಗೆ ದಿತ್ಯವಾಹ (‘ದಿನ-ವಾಹಕ’) ವರ್ಗದವು; ಅನುಷ್ಟುಭಕ್ಕೆ ತ್ರಿವತ್ಸ (ಮೂರು ವರ್ಷದ) ಪಶುಗಳು; ಉಷ್ಣಿಹಕ್ಕೆ ತುರ್ಯವಾಹ (‘ನಾಲ್ಕನೇ-ವಾಹಕ’) ವರ್ಗದವು.
Padapatha (Word Analysis)
त्रि-अव॑यः । गाय॒त्र्यै । पञ्च-अ॑वयः । त्रि॒ष्टुभे॑ । दित्य॒वाहः॑ । जग॑त्यै । त्रि-व॒त्साः । अ॒नु॒ष्टुभे॑ । तुर्य॒वाहः॑ । उ॒ष्णिहे॑
Word by Word
त्र्यवयःthree-membered / having three parts
त्र्यवयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootत्रि-अवय (प्रातिपदिक: त्र्यवय) अथवा त्रि + अवय
गायत्र्यैfor the Gāyatrī (metre)
गायत्र्यै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
पञ्चावयःfive-membered / having five parts
पञ्चावयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपञ्च-अवय (प्रातिपदिक: पञ्चावय)
त्रिष्टुभेfor the Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुभे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootत्रिष्टुभ् (प्रातिपदिक)
दित्यवाहःDiti-bearing / carrying (the) Diti (name/epithet)
दित्यवाहः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदिति-वाह (प्रातिपदिक: दित्यवाह)
जगत्यैfor the Jagatī (metre)
जगत्यै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
त्रिवत्साःhaving three calves / three-yearlings
त्रिवत्साः:
Kartā
TypeAdjective
Rootत्रि-वत्स (प्रातिपदिक: त्रिवत्स)
अनुष्टुभेfor the Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुभे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअनुष्टुभ् (प्रातिपदिक)
तुर्यवाहःfourth-bearing / carrying the fourth
तुर्यवाहः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुर्य-वाह (प्रातिपदिक: तुर्यवाह)
उष्णिहेfor the Uṣṇih (metre)
उष्णिहे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootउष्णिह् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
G
Gāyatrī (Chandas)T
Triṣṭubh (Chandas)J
Jagatī (Chandas)A
Anuṣṭubh (Chandas)U
Uṣṇih (Chandas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes