Mantra 16

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Agni; Ṛtus; Iṣ and Ūrj as personified powers

Chandas: Prose-yajus

Samhita Patha (Devanagari)

इ॒षश्चो॒र्जश्च॑ शार॒दावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्याय॒ सव्र॑ताः । ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे शा॒र॒दावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

Transliteration

iṣáś corjáś ca śāradā́v ṛtū́ agnér antaḥ śléṣo ’si | kálpetāṃ dyāvā-pṛthivī́ kálpantām ā́pa óṣadhayaḥ kálpantām agnáyaḥ pṛtháṅ náma jyáiṣṭhyāya sá-vratāḥ | yé agnáyaḥ sá-manaso ’ntárā dyāvā-pṛthivī́ imé śāradā́v ṛtū́ abhí-kálpamānā índram iva devā́ abhí-saṃvíśantu táyā devátayā ’ṅgirasvád dhruvé sīdatam

Translation

ಇಷ್ ಮತ್ತು ಊರ್ಜ್, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಶಾರದ ಋತುಗಳು—ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಅಂತರಂಗ ಬಂಧನ. ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ ಸಮ್ಯಕ್ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಲಿ; ಆಪಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಲಿ; ಓಷಧಯಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಲಿ; ಅಗ್ನಯಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಲಿ—ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಮಃ, ಜ್ಯೈಷ್ಠ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಏಕವ್ರತರು. ಯೇ ಅಗ್ನಯಃ ಏಕಮನಸ್ಕರಾಗಿ ಈ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ ನಡುವೆಯಿರುವರೋ, ಅವರು ಶಾರದ ಋತುಗಳಂತೆ ಅಭಿಕಲ್ಪಮಾನರಾಗಿ, ದೇವರುಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಭಿಸಂವಿಶಂತಿಯೋ ಹಾಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಆ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅಂಗಿರಸವಿಧಾನವಾಗಿ, ಹೇ ಧ್ರುವೇ, ಆಸೀನವಾಗಿರಿ.

Padapatha (Word Analysis)

इषः । च । ऊर्जः । च । शारदे । ऋतू । अ॒ग्नेः । अ॒न्तः । श्ले॒षः । अ॒सि । कल्पेताम् । द्यावा॑पृथिवी । कल्पन्ताम् । आपः । ओषधयः । कल्पन्ताम् । अग्नयः । पृथक् । नमः । ज्यैष्ठ्याय । सव्रताः । ये । अग्नयः । समनसः । अन्तरा । द्यावा॑पृथिवी । इमे । शारदे । ऋतू । अ॒भि॒कल्प॑मानाः । इन्द्रम् । इव । देवाः । अ॒भि॒संवि॑शन्तु । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवे । सीदतम्

Entities Mentioned

• Agni
• Ṛtus (Śārada pair)
• Iṣ
• Ūrj
• Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
• Āpaḥ (Waters)
• Oṣadhayaḥ (Plants)
• Indra
• Aṅgirasaḥ