शिवज्ञान-प्रश्नः तथा सृष्टौ शिवस्य स्वयमाविर्भावः (Inquiry into Śiva-knowledge and Śiva’s self-manifestation in creation)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि शिवेन परिभाषितम् । वेदसारे शिवज्ञानं स्वाश्रितानां विमुक्तये

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್! ಶಿವನೇ ಸ್ವತಃ ವಿವರಿಸಿದ, ವೇದಸಾರಭೂತವಾದ ಶಿವಜ್ಞಾನವನ್ನು—ಅವನಲ್ಲಿ ಶರಣಾದವರಿಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು—ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

अभक्तानामबुद्धीनामयुक्तानामगोचरम् । अर्थैर्दशर्धैः संयुक्तं गूढमप्राज्ञनिंदितम्

ಈ ಉಪದೇಶವು ಭಕ್ತಿಹೀನರು, ಅಬುದ್ಧಿಗಳು, ಅಸಂಯಮಿಗಳಿಗಾಗೋಚರ. ಹತ್ತು ಗಂಭೀರಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಈ ರಹಸ್ಯವು ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಅಪ್ರಾಜ್ಞರಿಂದ ನಿಂದಿತವೂ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

वर्णाश्रमकृतैर्धर्मैर्विपरीतं क्वचित्समम् । वेदात्षडंगादुद्धृत्य सांख्याद्योगाच्च कृत्स्नशः

ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ವೇದದಿಂದ (ಷಡಂಗಗಳೊಡನೆ) ಹಾಗೂ ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಧೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 4

शतकोटिप्रमाणेन विस्तीर्णं ग्रंथसंख्यया । कथितं परमेशेन तत्र पूजा कथं प्रभोः

ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಗ್ರಂಥಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಶತಕೋಟಿ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಮಹಾವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ, ಓ ಪ್ರಭೋ, ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಬೇಕು?

Verse 5

कस्याधिकारः पूजादौ ज्ञानयोगादयः कथम् । तत्सर्वं विस्तरादेव वक्तुमर्हसि सुव्रत

ಪೂಜೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ? ಜ್ಞಾನಯೋಗಾದಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು? ಓ ಸುವ್ರತ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 6

उपमन्युरुवाच । शैवं संक्षिप्य वेदोक्तं शिवेन परिभाषितम् । स्तुतिनिंदादिरहितं सद्यः प्रत्ययकारणम्

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ವೇದೋಕ್ತ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಈ ಶೈವೋಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಶಿವನೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಸ್ತುತಿ-ನಿಂದಾದಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತ್ಯಯ (ನಿಶ್ಚಯ) ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

Verse 7

गुरुप्रसादजं दिव्यमनायासेन मुक्तिदम् । कथयिष्ये समासेन तस्य शक्यो न विस्तरः

ಗುರುಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ದಿವ್ಯ ಉಪದೇಶವು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆಲೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 8

सिसृक्षया पुराव्यक्ताच्छिवः स्थाणुर्महेश्वरः । सत्कार्यकारणोपेतस्स्वयमाविरभूत्प्रभुः

ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಆದ್ಯ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಶಿವನು—ಸ್ಥಾಣು ಮಹೇಶ್ವರನು—ಸ್ವಯಂ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು; ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯದ ಸತ್ಯಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಪರಮ ಪ್ರಭು ಅವನೇ.

Verse 9

जनयामास च तदा ऋषिर्विश्वाधिकः प्रभुः । देवानां प्रथमं देवं ब्रह्माणं ब्रह्मणस्पतिम्

ಆಗ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪರಮ ಪ್ರಭುವು, ಋಷಿಸಮಾನ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೇವನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು—ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯನ್ನು—ಜನಿಸಿದನು.

Verse 10

ब्रह्मापि पितरं देवं जायमानं न्यवैक्षत । तं जायमानं जनको देवः प्रापश्यदाज्ञया

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಹ ಅವಿರ್ಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೇವಪಿತೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದೇವನು ಅವಿರ್ಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 11

दृष्टो रुद्रेण देवो ऽसावसृजद्विश्वमीश्वरः । वर्णाश्रमव्यवस्थां च चकार स पृथक्पृथक्

ರುದ್ರನಿಗೆ ದೃಶ್ಯನಾದ ಆ ಈಶ್ವರನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಣ-ಆಶ್ರಮಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 12

सोमं ससर्ज यज्ञार्थे सोमाद्द्यौस्समजायत । धरा च वह्निः सूर्यश्च यज्ञो विष्णुश्शचीपतिः

ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಸೋಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಸೋಮದಿಂದ ದ್ಯುಲೋಕವು ಜನಿಸಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಧರಾ, ವಹ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ಯಜ್ಞವೇ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಚೀಪತಿ (ಇಂದ್ರ) ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 13

ते चान्ये च सुरा रुद्रं रुद्राध्यायेन तुष्टुवुः । प्रसन्नवदनस्तस्थौ देवानामग्रतः प्रभुः

ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರೂ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಿಂದ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದ ಪ್ರಭು ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತನು.

Verse 14

अपहृत्य स्वलीलार्थं तेषां ज्ञानं महेश्वरः । तमपृच्छंस्ततो देवाः को भवानिति मोहिताः

ತನ್ನ ದಿವ್ಯಲೀಲಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಆಗ ಮೋಹಿತರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳಿದರು—“ನೀವು ಯಾರು?”

Verse 15

सो ऽब्रवीद्भगवान्रुद्रो ह्यहमेकः पुरातनः । आसं प्रथममेवाहं वर्तामि १ च सुरोत्तमाः

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—“ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಪುರಾತನನು. ಮೊದಲಾಗಿ ನಾನು ಇದ್ದೆ; ಈಗಲೂ ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಓ ದೇವೋತ್ತಮರೇ!”

Verse 16

भविष्यामि च मत्तोन्यो व्यतिरिक्तो न कश्चन । अहमेव जगत्सर्वं तर्पयामि स्वतेजसा

ನಾನೇ ಇರುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನಿಂದ ಭಿನ್ನನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಾನೇ; ನನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 17

अपश्यंतस्तमीशानं स्तुवंतश्चैव सामभिः । व्रतं पाशुपतं कृत्वा त्वथर्वशिरसि स्थितम्

ಅವರು ಈಶಾನನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಸಾಮಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅವರು ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು—ಪಶುಪತಿಯ ಗುಹ್ಯ ತತ್ತ್ವವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾದರು.

Verse 18

भस्मसंछन्नसर्वांगा बभूवुरमरास्तदा । अथ तेषां प्रसादार्थं पशूनां पतिरीश्वरः

ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸರ್ವಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಪಶುಪತಿ ಈಶ್ವರನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 20

सगणश्चोमया सार्धं सान्निध्यमकरोत्प्रभुः । यं विनिद्रा जितश्वासा योगिनो दग्धकिल्बिषाः

ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಮತ್ತು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾದನು—ನಿದ್ರಾರಹಿತರು, ಶ್ವಾಸಜಯಿಗಳು, ಪಾಪದಗ್ಧರಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಯಮನನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ ಆತನನ್ನು.

Verse 21

हृदि पश्यंति तं देवं ददृशुर्देवपुंगवाः । यामाहुः परमां शक्तिमीश्वरेच्छानुवर्तिनीम्

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತ ದೇವಪುಂಗವರು ಅವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವಳನ್ನು ಅವರು ಪರಮಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು—ಈಶ್ವರೇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವವಳಾಗಿ.

Verse 22

तामपश्यन्महेशस्य वामतो वामलोचनाम् । ये विनिर्धूतसंसाराः प्राप्ताः शैवं परं पदम्

ಅವರು ಮಹೇಶ್ವರನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವಾಮಲೋಚನಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡರು; ಆಕೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಂಸಾರಬಂಧನವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದವರು ಶೈವ ಪರಮಪದವಾದ ಶಿವನ ಉನ್ನತ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

नित्यसिद्धाश्च ये वान्यं ते च दृष्टा गणेश्वराः । अथ तं तुष्टुवुर्देवा देव्या सह महेश्वरम्

ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧರೂ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶ್ವರರ ಗಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 24

स्तोत्रैर्माहेश्वरैर्दिव्यैः श्रोतैः पौराणिकैरपि । देवो ऽपि देवानालोक्य घृणया वृषभध्वजः

ದಿವ್ಯ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೂ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಶ್ರುತವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನೂ ಕರುಣೆಯಿಂದ ದ್ರವಿಸಿದನು।

Verse 25

अर्थमहत्तमं देवाः पप्रच्छुरिममादरात् । देवा ऊचुः । भगवन्केन मार्गेण पूजनीयो ऽसि भूतले

ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ದೇವತೆಗಳು ಆದರದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಭಗವನ್, ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು?”

Verse 26

कस्याधिकारः पूजायां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः । ततः सस्मितमालोक्य देवीं देववरोहरः

“ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ? ತತ್ತ್ವಾನುಸಾರ ನೀನು ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸ್ಮಿತದಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು।

Verse 27

स्वरूपं दर्शयामास घोरं सूर्यात्मकं परम् । सर्वैश्वर्यगुणोपेतं सर्वतेजोमयं परम्

ಆಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು—ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಘೋರ, ಸೂರ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪರಾತ್ಪರ; ಸರ್ವ ಐಶ್ವರ್ಯಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತೇಜೋಮಯ।

Verse 28

शक्तिभिर्मूर्तिभिश्चांगैर्ग्रहैर्देवैश्च संवृतम् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रमर्धनारीकमद्भुतम्

ಅವರು ಶಕ್ತಿಗಳು, ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಅಂಗಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಎಂಟು ಬಾಹುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳುಳ್ಳ ಅದ್ಭುತ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು।

Verse 29

दृष्ट्वैवमद्भुताकारं देवा विष्णुपुरोगमाः । बुद्ध्वा दिवाकरं देवं देवीं चैव निशाकरम्

ಆ ಅದ್ಭುತ ಆಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವರುಗಳು ದೇವನನ್ನು ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ) ಎಂದು ಅರಿತು, ದೇವಿಯನ್ನೂ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರ) ಎಂದು ತಿಳಿದರು।

Verse 30

पञ्चभूतानि शेषाणि तन्मयं च चराचरम् । एवमुक्त्वा नमश्चक्रुस्तस्मै चार्घ्यं प्रदाय वै

“ಉಳಿದ ಪಂಚಭೂತಗಳೂ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರವೂ ಅವನ ಸ್ವರೂಪಮಯವೇ”—ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 32

सिंदूरवर्णाय सुमण्डलाय सुवर्णवर्णाभरणाय तुभ्यम् । पद्माभनेत्राय सपंकजाय ब्रह्मेन्द्रनारायणकारणाय

ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಸಿಂಧೂರವರ್ಣ, ಶುಭ ತೇಜೋಮಂಡಲಸ್ವರೂಪ, ಸುವರ್ಣವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ. ಪದ್ಮನೇತ್ರ, ಪದ್ಮಸಹಿತ, ಬ್ರಹ್ಮ-ಇಂದ್ರ-ನಾರಾಯಣರಿಗೆ ಕಾರಣಭೂತನಾದ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 33

सुरत्नपूर्णं ससुवर्णतोयं सुकुंकुमाद्यं सकुशं सपुष्पम् । प्रदत्तमादाय सहेमपात्रं प्रशस्तमर्घ्यं भगवन्प्रसीद

ಹೇ ಭಗವನ್, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಉತ್ತಮ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸುವರ್ಣಮಿಶ್ರಿತ ಜಲಯುಕ್ತ, ಶುಭ ಕುಂಕುಮಾದಿಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿತ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ—ಹೇಮಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 34

नमश्शिवाय शांताय सगणायादिहेतवे । रुद्राय विष्णवे तुभ्यं ब्रह्मणे सूर्यमूर्तये

ಶಾಂತಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಗಣಸಹಿತ ಆದಿಕಾರಣನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ರುದ್ರ, ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮ; ಸೂರ್ಯಮೂರ್ತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 35

यश्शिवं मण्डले सौरे संपूज्यैव समाहितः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने प्रदद्यादर्घ्यमुत्तमम्

ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ—ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ—ಉತ್ತಮ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 36

प्रणमेद्वा पठेदेताञ्छ्लोकाञ्छ्रुतिमुखानिमान् । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिद्भक्तश्चेन्मुच्यते दृढम्

ಯಾರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಥವಾ ಶ್ರುತಿಸಾರವಾದ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಳಭವಲ್ಲ; ಅವನು ನಿಜಭಕ್ತನಾದರೆ ಧೃಡವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

तस्मादभ्यर्चयेनित्यं शिवमादित्यरूपिणम् । धर्मकामार्थमुक्त्यर्थं मनसा कर्मणा गिरा

ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಆದಿತ್ಯರೂಪಧಾರಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು—ಮನಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ.

Verse 38

अथ देवान्समालोक्य मण्डलस्थो महेश्वरः । सर्वागमोत्तरं दत्त्वा शास्त्रमंतरधाद्धरः

ನಂತರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇವರನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಆಗಮಗಳ ಸಾರವೂ ಶಿರೋಮಣಿಯೂ ಆದ ಪರಮ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದತ್ತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿ, ಧರಣೀಧರ ಶಿವನು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು.

Verse 39

तत्र पूजाधिकारो ऽयं ब्रह्मक्षत्रविशामिति । ज्ञात्वा प्रणम्य देवेशं देवा जग्मुर्यथागतम्

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪೂಜಾಧಿಕಾರವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ದೇವರುಗಳು ದೇವೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಮರಳಿ ಹೋದರು।

Verse 40

अथ कालेन महता तस्मिञ्छास्त्रे तिरोहिते । भर्तारं परिपप्रच्छ तदंकस्था महेश्वरी

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ ಆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶವು ಮರೆಯಾದಾಗ, ಪ್ರಭುವಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾದ ಮಹೇಶ್ವರಿ ತನ್ನ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು।

Verse 41

तया स चोदितो देवो देव्या चन्द्रविभूषणः । अवदत्करमुद्धृत्य शास्त्रं सर्वागमोत्तरम्

ದೇವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಚಂದ್ರವಿಭೂಷಿತನಾದ ದೇವ ಶಿವನು ಕೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಎಲ್ಲ ಆಗಮಗಳಿಗಿಂತ ಉನ್ನತವಾದ ಪರಮ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 42

प्रवर्तितं च तल्लोके नियोगात्परमेष्ठिनः । मयागस्त्येन गुरुणा दधीचेन महर्षिणा

ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರವರ್ತಿತವಾಯಿತು—ನನ್ನಿಂದ, ಗುರು ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಂದ, ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿಯಿಂದ।

Verse 43

स्वयमप्यवतीर्योर्व्यां युगावर्तेषु शूलधृक् । स्वाश्रितानां विमुक्त्यर्थं कुरुते ज्ञानसंततिम्

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಯಂ ಯುಗಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಶರಣಾಗತರ ವಿಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಕ ಜ್ಞಾನದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 44

ऋभुस्सत्यो भार्गवश्च ह्यंगिराः सविता द्विजाः । मृत्युः शतक्रतुर्धीमान्वसिष्ठो मुनिपुंगवः

ಋಭು, ಸತ್ಯ, ಭಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಾ; ದ್ವಿಜ ಸವಿತಾ; ಮೃತ್ಯು; ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ); ಹಾಗೆಯೇ ಮುನಿಪುಂಗವ ವಸಿಷ್ಠ—ಇವರು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 45

सारस्वतस्त्रिधामा च त्रिवृतो मुनिपुंगवः । शततेजास्स्वयं धर्मो नारायण इति श्रुतः

ಅವನು ಸಾರಸ್ವತ, ತ್ರಿಧಾಮನ್, ತ್ರಿವೃತ—ಮುನಿಪುಂಗವ—ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನು ಶತತೇಜಸ್, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಧರ್ಮ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರಾಯಣನೆಂದೂ ಶ್ರುತವಾಗಿದೆ।

Verse 46

स्वरक्षश्चारुणिर्धीमांस्तथा चैव कृतंजयः । कृतंजयो भरद्वाजो गौतमः कविरुत्तमः

ಸ್ವರಕ್ಷ, ಚಾರುಣಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಧೀಮಾನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಕೃತಂಜಯ; ಮತ್ತೆ ಕೃತಂಜಯ, ಭರದ್ವಾಜ, ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮುನಿ ಕವಿ—ಇವರು ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿಗಳಾಗಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 47

वाचःस्रवा मुनिस्साक्षात्तथा सूक्ष्मायणिः शुचिः । तृणबिंदुर्मुनिः कृष्णः शक्तिः शाक्तेय उत्तरः

ಇಲ್ಲಿ ವಾಚಃಸ್ರವಾ ಮುನಿಯೇ ಸ್ವತಃ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುದ್ಧನಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಯಣಿ, ತೃಣಬಿಂದು ಮುನಿ, ಕೃಷ್ಣ, ಶಕ್ತಿ, ಶಾಕ್ತೇಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 48

जातूकर्ण्यो हरिस्साक्षात्कृष्णद्वैपायनो मुनिः । व्यासावताराञ्छृण्वंतु कल्पयोगेश्वरान्क्रमात्

ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ, ಸ್ವತಃ ಹರಿ, ಮತ್ತು ಮುನಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)—ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಯೋಗೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಸಾವತಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 49

लैंगे व्यासावतारा हि द्वापरां तेषु सुव्रताः । योगाचार्यावताराश्च तथा शिष्येषु शूलिनः

ಹೇ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಭಕ್ತರೊಳಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವ್ಯಾಸಾವತಾರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಷ್ಯರೊಳಗೆ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನು ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಅವತಾರವಾಗಿ ಸಹ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

तत्र तत्र विभोः शिष्याश्चत्वारः स्युर्महौजसः । शिष्यास्तेषां प्रशिष्याश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಆ ವಿಭುವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹೌಜಸ್ವಿ ಶಿಷ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಆ ಶಿಷ್ಯರಿಗೂ ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಿಷ್ಯರು ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

Verse 51

तेषां संभावनाल्लोके शैवाज्ञाकरणादिभिः । भाग्यवंतो विमुच्यंते भक्त्या चात्यंतभाविताः

ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ಶೈವ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗ್ಯವಂತರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿವಭಾವದಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವರಾಗುತ್ತಾರೆ.