शक्तितत्त्ववर्णनम् / Exposition of the Principle of Śakti

Verse 1

उपमन्युरुवाच । शक्तिस्स्वाभविकी तस्य विद्या विश्वविलक्षणा । एकानेकस्य रूपेण भाति भानोरिव प्रभा

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ; ಅವನ ವಿದ್ಯೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಆ ಏಕನೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯಂತೆ.

Verse 2

अनंताः शक्तयो यस्या इच्छाज्ञानक्रियादयः । मायाद्याश्चाभवन्वह्नोर्विस्फुलिंगा यथा तथा

ಅವಳ ಇಚ್ಛಾ-ಜ್ಞಾನ-ಕ್ರಿಯಾ ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅನಂತ. ಅವಳಿಂದಲೇ ಮಾಯಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಿಡಿಗಳು ಹೊರಡುವಂತೆ.

Verse 3

सदाशिवेश्वराद्या हि विद्या ऽविद्येश्वरादयः । अभवन्पुरुषाश्चास्याः प्रकृतिश्च परात्परा

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಸದಾಶಿವಾದಿ ವಿದ್ಯಾ-ಈಶ್ವರರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವಿದ್ಯಾ-ಈಶ್ವರರೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಪುರುಷರು (ಜೀವಾತ್ಮಗಳು) ಮತ್ತು ಪರಾತ್ಪರ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

Verse 4

महदादिविशेषांतास्त्वजाद्याश्चापि मूर्तयः । यच्चान्यदस्ति तत्सर्वं तस्याः कार्यं न संशयः

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ವಿಶೇಷ ತತ್ತ್ವಗಳ ತನಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಚರ್ಮಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ದೇಹರೂಪಗಳು—ಇನ್ನೇನು ಇದ್ದರೂ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳದೇ ಕಾರ್ಯ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 5

सा शक्तिस्सर्वगा सूक्ष्मा प्रबोधानंदरूपिणी । शक्तिमानुच्यते देवश्शिवश्शीतांशुभूषणः

ಆ ಶಕ್ತಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಜಾಗೃತ ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿ. ಶೀತಾಂಶು (ಚಂದ್ರ)ವನ್ನು ಭೂಷಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ದೇವ ಶಿವನು ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧಿಪತಿ—‘ಶಕ್ತಿಮಾನ್’—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

वेद्यश्शिवश्शिवा विद्या प्रज्ञा चैव श्रुतिः स्मृतिः । धृतिरेषा स्थितिर्निष्ठा ज्ञानेच्छाकर्मशक्तयः

ವೇದ್ಯನು ಶಿವನೇ; ಅವನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಿದ್ಯೆ ‘ಶಿವಾ’. ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಶ್ರುತಿ (ವೇದ), ಸ್ಮೃತಿ, ಧೃತಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ-ಇಚ್ಛಾ-ಕರ್ಮಶಕ್ತಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಶಿವಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 7

आज्ञा चैव परं ब्रह्म द्वे विद्ये च परापरे । शुद्धविद्या शुद्धकला सर्वं शक्तिकृतं यतः

‘ಆಜ್ಞಾ’ಯೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ವಿದ್ಯೆಗಳು ಎರಡು—ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ. ಶುದ್ಧವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಕಲಾ (ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ) ಅಂಥವು; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 8

माया च प्रकृतिर्जीवो विकारो विकृतिस्तथा । असच्च सच्च यत्किंचित्तया सर्वमिदं ततम्

ಮಾಯೆ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಜೀವ, ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಗಳು—ಅಸತ್ ಅಥವಾ ಸತ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದಾದರೂ—ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 9

सा देवी मायया सर्वं ब्रह्मांडं सचराचरम् । मोहयत्यप्रयत्नेन मोचयत्यपि लीलया

ಆ ದೇವಿ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 10

अनया सह सर्वेशः सप्तविंशप्रकारया । विश्वं व्याप्य स्थितस्तस्मान्मुक्तिरत्र प्रवर्तते

ಈ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವೇಶ್ವರನು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ (ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ) ಮುಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

मुमुक्षवः पुरा केचिन्मुनयो ब्रह्मवादिनः । संशयाविष्टमनसो विस्मृशंति यथातथम्

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮಮುಕ್ಷು ಮುನಿಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು—ಸಂಶಯದಿಂದ ಆವೃತಚಿತ್ತರಾದರು; ಮನಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅವರು ಗೊಂದಲವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ಮರುಮರು ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

Verse 12

किं कारणं कुतो जाता जीवामः केन वा वयम् । कुत्रास्माकं संप्रतिष्ठा केन वाधिष्ठिता वयम्

ನಮ್ಮ ಕಾರಣವೇನು, ಮತ್ತು ನಾವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ? ಯಾರಿಂದ ನಾವು ಜೀವಿಸುತ್ತೇವೆ? ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ನಾವು ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತೇವೆ?

Verse 13

केन वर्तामहे शश्वत्सुखेष्वन्येषु चानिशम् । अविलंघ्या च विश्वस्य व्यवस्था केन वा कृता

ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇತರ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರಿಂದ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇವೆ? ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅಲಂಘ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ?

Verse 14

कालस्य भावो नियतिर्यदृच्छा नात्र युज्यते । भूतानि योनिः पुरुषो योगी चैषां परो ऽथ वा

ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ‘ಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮ’, ನಿಯತಿ ಅಥವಾ ಯದೃಚ್ಛೆ ಪರಮ ಕಾರಣವೆಂದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಭೂತಗಳು, ಯೋನಿರೂಪ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೂ ಪರನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಯೋಗಿಯೂ ಅಂತಿಮವಲ್ಲ; ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರ ಶಿವನೇ ಪರತತ್ತ್ವ.

Verse 15

अचेतनत्वात्कालादेश्चेतनत्वेपि चात्मनः । सुखदुःखानि भूतत्वादनीशत्वाद्विचार्यते

ಆತ್ಮನು ಚೇತನನಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಾಲಾದಿ ಅಚೇತನ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಭೂತದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

तद्ध्यानयोगानुगतां प्रपश्यञ्छक्तिमैश्वरीम् । पाशविच्छेदिकां साक्षान्निगूढां स्वगुणैर्भृशम्

ಆ ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ಅವನು ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವಳು ಸాక్షಾತ್ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸುವವಳು, ಆದರೂ ತನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವಳು.

Verse 17

तया विच्छिन्नपाशास्ते सर्वकारणकारणम् । शक्तिमंतं महादेवमपश्यन्दिव्यचक्षुषा

ಅವಳಿಂದ (ದೇವಿಯಿಂದ) ಬಂಧನಪಾಶಗಳು ಛಿನ್ನವಾದವರು, ದಿವ್ಯಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣನಾದ ಶಕ್ತಿಮಂತ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದರು.

Verse 18

यः कारणान्यशेषाणि कालात्मसहितानि च । अप्रमेयो ऽनया शक्त्या सकलं यो ऽधितिष्ठति

ಯಾವನು ಕಾಲತತ್ತ್ವಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅವಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಅಪ್ರಮೇಯ ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ ಪಾಲಿಸಿ ನಿಯಮಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 19

ततः प्रसादयोगेन योगेन परमेण च । दृष्टेन भक्तियोगेन दिव्यः गतिमवाप्नुयुः

ನಂತರ ಶಿವಪ್ರಸಾದರೂಪ ಯೋಗದಿಂದ, ಪರಮ ಯೋಗದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅವರು ದಿವ್ಯ ಗತಿಯನ್ನು—ಶಿವನ ಪರಮಪದವನ್ನು—ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 20

तस्मात्सह तथा शक्त्या हृदि पश्यंति ये शिवम् । तेषां शाश्वतिकी शांतिर्नैतरेषामिति श्रुतिः

ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಅಲ್ಲ—ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 21

न हि शक्तिमतश्शक्त्या विप्रयोगो ऽस्ति जातुचित् । तस्माच्छक्तेः शक्तिमतस्तादात्म्यान्निर्वृतिर्द्वयोः

ಶಕ್ತಿಮಾನ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿ (ಶಕ್ತಿ) ಇವರ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿ-ಶಕ್ತಿಮಾನರ ತಾದಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನಿರ್ವೃತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಆ ಅಭೇದದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 22

क्रमो विवक्षितो नूनं विमुक्तौ ज्ञानकर्मणोः । प्रसादे सति सा मूर्तिर्यस्मात्करतले स्थिता

ಮೋಕ್ಷದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಕ್ರಮ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಸಾದವಿದ್ದಾಗ ಆ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತಿ ಕರತಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆ—ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೃಢವಾಗಿ—ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 23

देवो वा दानवो वापि पशुर्वा विहगो ऽपि वा । कीरो वाथ कृमिर्वापि मुच्यते तत्प्रसादतः

ಅವನು ದೇವನಾಗಲಿ ದಾನವನಾಗಲಿ, ಪಶುವಾಗಲಿ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಲಿ; ಗಿಳಿಯಾಗಲಿ ಹುಳವಾಗಲಿ—ಆತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणोपि वा । वृद्धो वा म्रियमाणो वा स्वर्गस्थो वाथ नारकी

ಅವನು ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಲಿ, ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವವನಾಗಲಿ, ಬಾಲನಾಗಲಿ ಯುವನಾಗಲಿ; ವೃದ್ಧನಾಗಲಿ ಮರಣಾಸನ್ನನಾಗಲಿ—ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾಗಲಿ ನರಕಸ್ಥನಾಗಲಿ—(ಶಿವನ ರಕ್ಷಕ ಕೃಪೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ).

Verse 25

पतितो वापि धर्मात्मा पंडितो मूढ एव वा । प्रसादे तत्क्षणादेव मुच्यते नात्र संशयः

ಅವನು ಪತಿತನಾಗಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಲಿ, ಪಂಡಿತನಾಗಲಿ ಮೂಢನಾಗಲಿ—ಆತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 26

अयोग्यानां च कारुण्याद्भक्तानां परमेश्वरः । प्रसीदति न संदेहो विगृह्य विविधान्मलान्

ಅಯೋಗ್ಯರ ಮೇಲೆಯೂ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಮಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

प्रसदादेव सा भक्तिः प्रसादो भक्तिसंभवः । अवस्थाभेदमुत्प्रेक्ष्य विद्वांस्तत्र न मुह्यति

ಆ ಭಕ್ತಿ ಕೇವಲ (ಈಶ್ವರ) ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಸಾದವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಭೇದವೆಂದು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 28

प्रसादपूर्विका येयं भुक्तिमुक्तिविधायिनी । नैव सा शक्यते प्राप्तुं नरैरेकेन जन्मना

ಈ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವದು; ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾರರು.

Verse 29

अनेकजन्मसिद्धानां श्रौतस्मार्तानुवर्तिनाम् । विरक्तानां प्रबुद्धानां प्रसीदति महेश्वरः

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾದವರು, ಶ್ರೌತ-ಸ್ಮಾರ್ತ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು, ವೈರಾಗ್ಯವಂತರೂ ಪ್ರಬುದ್ಧರೂ ಆಗಿರುವವರ ಮೇಲೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

प्रसन्ने सति देवेश पशौ तस्मिन्प्रवर्तते । अस्ति नाथो ममेत्यल्पा भक्तिर्बुद्धिपुरस्सरा

ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನನಾದಾಗ ಆ ಪಶುಬಂಧಿತ ಜೀವದಲ್ಲಿಯೂ ‘ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ನಾಥನಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂಬ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಕ್ತಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 31

तपसा विविधैश्शैवैर्धर्मैस्संयुज्यते नरः । तत्र योगे तदभ्यासस्ततो भक्तिः परा भवेत्

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ವಿವಿಧ ಶೈವ ಧರ್ಮ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗವೂ ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಪರಾಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 32

परया च तया भक्त्या प्रसादो लभ्यते परः । प्रसादात्सर्वपाशेभ्यो मुक्तिर्मुक्तस्य निर्वृतिः

ಆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಾತ್ಪರನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪ್ರಸಾದವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಪರಮ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವೃತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 33

अल्पभावो ऽपि यो मर्त्यस्सो ऽपि जन्मत्रयात्परम् । नयोनियंत्रपीडायै भवेन्नैवात्र संशयः

ಅಲ್ಪವಾದರೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವವಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸಹ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಯೋನಿಯಂತ್ರಣೆಯ ಪೀಡೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 34

सांगा ऽनंगा च या सेवा सा भक्तिरिति कथ्यते । सा पुनर्भिद्यते त्रेधा मनोवाक्कायसाधनैः

ಶಿವಸೇವೆ—ಬಾಹ್ಯ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸಾಂಗ) ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಂತರಂಗದ ನಿರಾಕಾರ (ನಿರಂಗ) ಭಕ್ತಿಯಾಗಲಿ—ಅದೇ ಭಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಭಕ್ತಿ ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಕಾಯಕ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ತ್ರಿವಿಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 35

शिवरूपादिचिंता या सा सेवा मानसी स्मृता । जपादिर्वाचिकी सेवा कर्मपूजादि कायिकी

ಶಿವನ ರೂಪಾದಿಗಳ ಚಿಂತನೆ—ಇದು ಮಾನಸೀ ಸೇವೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾದಿಗಳು ವಾಚಿಕೀ ಸೇವೆ; ಕರ್ಮ, ಪೂಜೋಪಚಾರಾದಿಗಳು ಕಾಯಿಕೀ ಸೇವೆ.

Verse 36

सेयं त्रिसाधना सेवा शिवधर्मश्च कथ्यते । स तु पञ्चविधः प्रोक्तः शिवेन परमात्मना

ಈ ಮೂರು ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ನೆರವೇರುವ ಸೇವೆಯೇ ‘ಶಿವಧರ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಶಿವಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನು ಪಂಚವಿಧವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 37

तपः कर्म जपो ध्यानं ज्ञानं चेति समासतः । कर्मलिङ्गार्चनाद्यं च तपश्चान्द्रायणादिकम्

ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು—ತಪಸ್ಸು, ಕರ್ಮ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ. ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಮೊದಲಾದವು; ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ವ್ರತ-ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು.

Verse 38

जपस्त्रिधा शिवाभ्यासश्चिन्ता ध्यानं शिवस्य तु । शिवागमोक्तं यज्ज्ञानं तदत्र ज्ञानमुच्यते

ಜಪವು ತ್ರಿವಿಧ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಾಭ್ಯಾಸ, ಶಿವಚಿಂತನೆ, ಶಿವಧ್ಯಾನ—ಮತ್ತು ಶಿವಾಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 39

श्रीकंठेन शिवेनोक्तं शिवायै च शिवागमः । शिवाश्रितानां कारुण्याच्छ्रेयसामेकसाधनम्

ಈ ಶಿವಾಗಮವನ್ನು ಶ್ರೀಕಂಠನಾದ ಶಿವನು ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಶಿವಾಶ್ರಿತರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಇದು ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

Verse 40

तस्माद्विवर्धयेद्भक्तिं शिवे परमकारणे । त्यजेच्च विषयासंगं श्रेयो ऽर्थी मतिमान्नरः

ಆದುದರಿಂದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿವೇಕಿ ನರನು ಪರಮ ಕಾರಣನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಲಿ; ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ।