शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti (Para–Apara Ontology)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवन्परमेशस्य शर्वस्यामिततेजसः । मूर्तिभिर्विश्वमेवेदं यथा व्याप्तं तथा श्रुतम्

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಗವನ್! ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ನಾನಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ।

Verse 2

अथैतज्ज्ञातुमिच्छामि याथात्म्यं पमेशयोः । स्त्रीपुंभावात्मकं चेदं ताभ्यां कथमधिष्ठितम्

ಈಗ ನಾನು ಪರಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಪರಾದೇವಿಯ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ। ಈ ವಿಶ್ವವು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಭಾವ ತತ್ತ್ವಮಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಇದು ಹೇಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 3

उपमन्युरुवाच । श्रीमद्विभूतिं शिवयोर्याथात्म्यं च समासतः । वक्ष्ये तद्विस्तराद्वक्तुं भवेनापि न शक्यते

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು— ಶಿವ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸ್ವಯಂ ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 4

शक्तिः साक्षान्महादेवी महादेवश्च शक्तिमान् । तयोर्विभूतिलेशो वै सर्वमेतच्चराचरम्

ಶಕ್ತಿ ಸాక్షಾತ್ ಮಹಾದೇವಿಯೇ, ಮಹಾದೇವನು ಶಕ್ತಿಮಾನನು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಆ ದಿವ್ಯ ಯುಗಲದ ವಿಭೂತಿಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಶಮಾತ್ರವೇ.

Verse 5

वस्तु किंचिदचिद्रूपं किंचिद्वस्तु चिदात्मकम् । द्वयं शुद्धमशुद्धं च परं चापरमेव च

ಕೆಲವು ತತ್ತ್ವಗಳು ಅಚೇತನ (ಅಚಿತ್) ಸ್ವರೂಪದವು, ಇನ್ನಾವು ಚೇತನ (ಚಿತ್) ಸ್ವರೂಪದವು. ಈ ದ್ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧ-ಅಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪರ-ಅಪರ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

यत्संसरति चिच्चक्रमचिच्चक्रसमन्वितम् । तदेवाशुद्धमपरमितरं तु परं शुभम्

ಅಚಿತ್-ಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಚಿತ್ತತ್ವವೇ ಅಶುದ್ಧವಾದ ಅಪರ ಸ್ಥಿತಿ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು—ಪರಂ—ಶುಭವೂ ಪರಾತ್ಪರವೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 7

अपरं च परं चैव द्वयं चिदचिदात्मकम् । शिवस्य च शिवायाश्च स्वाम्यं चैतत्स्वभावतः

ಅಪರ ಮತ್ತು ಪರ—ಚಿತ್-ಅಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಈ ದ್ವಯ—ಸ್ವಭಾವತಃ ಶಿವನಿಗೂ ಶಿವಾಯಿಗೂ ಸ್ವಾಮ್ಯ (ಐಶ್ವರ್ಯ)ವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 8

शिवयोर्वै वशे विश्वं न विश्वस्य वशे शिवौ । ईशितव्यमिदं यस्मात्तस्माद्विश्वेश्वरौ शिवौ

ವಿಶ್ವವು ಶಿವ-ಶಿವೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದೆ; ಶಿವರು ವಿಶ್ವದ ವಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈ ಜಗತ್ತು ಆಳಲ್ಪಡಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಶಿವರೇ ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

यथा शिवस्तथा देवी यथा देवी तथा शिवः । नानयोरंतरं विद्याच्चंद्रचन्द्रिकयोरिव

ಶಿವನು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಿ; ದೇವಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನು. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಡ—ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಿಕೆಯಂತೆ.

Verse 10

चंद्रो न खलु भात्येष यथा चंद्रिकया विना । न भाति विद्यमानो ऽपि तथा शक्त्या विना शिवः

ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕಿಲ್ಲದೆ ಈ ಚಂದ್ರನು ಹೇಗೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನು—ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದರೂ—ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

प्रभया हि विनायद्वद्भानुरेष न विद्यते । प्रभा च भानुना तेन सुतरां तदुपाश्रया

ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸೂರ್ಯನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪ್ರಭೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಕಟ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಮಾನರು ಅವಿಭಾಜ್ಯರು; ಆದರೂ ಶಕ್ತಿ ಸದಾ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ-ಈಶ್ವರನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿರುತ್ತದೆ.

Verse 12

एवं परस्परापेक्षा शक्तिशक्तिमतोः स्थिता । न शिवेन विना शक्तिर्न शक्त्या च विना शिवः

ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಮಾನ (ಶಿವ) ಇವರ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ: ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 13

शक्तौयया शिवो नित्यं भक्तौ मुक्तौ च देहिनाम् । आद्या सैका परा शक्तिश्चिन्मयी शिवसंश्रया

ತನ್ನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಶಿವನು ದೇಹಿಗಳ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿತ್ಯವೂ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಆದ್ಯ, ಏಕ, ಪರಾ ಶಕ್ತಿ—ಚಿನ್ಮಯಿ—ಶಿವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಶಿವನನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 14

यामाहुरखिलेशस्य तैस्तैरनुगुणैर्गुणैः । समानधर्मिणीमेव शिवस्य परमात्मनः

ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಆ ಆನುಗುಣ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಅಖಿಲೇಶ್ವರನ ಸಮಕಕ್ಷೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನ ಸಮಧರ್ಮಿಣಿಯೆಂದು.

Verse 15

सैका परा च चिद्रूपा शक्तिः प्रसवधर्मिणी । विभज्य बहुधा विश्वं विदधाति शिवेच्छया

ಅವಳು ಏಕೈಕ, ಪರಮಾ, ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪಿಣಿ—ಸೃಷ್ಟಿಜನನಿ ಶಕ್ತಿ. ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಶಿವೇಚ್ಛಾನುಸಾರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 16

सा मूलप्रकृतिर्माया त्रिगुणा च त्रिधा स्मृता । शिवया च विपर्यस्तं यया ततमिदं जगत्

ಅದೇ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ—ಮಾಯೆ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅವಳು ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಶಿವಸಂಬಂಧದ ದೃಷ್ಟಿ-ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಅಧೀನ ಅವಳಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

एकधा च द्विधा चैव तथा शतसहस्रधा । शक्तयः खलु भिद्यंते बहुधा व्यवहारतः

ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದಾಗಿ, ಎರಡಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನೂರಾರು-ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳಾಗಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲೂ ಅವು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 18

शिवेच्छया पराशक्तिः शिवतत्त्वैकतां गता । ततः परिस्फुरत्यादौ सर्गे तैलं तिलादिव

ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಶಿವತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ—ಎಳ್ಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಹೊರಬರುವಂತೆ.

Verse 19

ततः क्रियाख्यया शक्त्या शक्तौ शक्तिमदुत्थया । तस्यां विक्षोभ्यमाणायामादौ नादः समुद्बभौ

ಅನಂತರ ಶಕ್ತಿಮಂತನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ‘ಕ್ರಿಯಾ’ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿ, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು. ಆ ಶಕ್ತಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದಾಗ ಆದಿನಾದ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 20

नादाद्विनिःसृतो बिंदुर्बिंदोदेवस्सदाशिवः । तस्मान्महेश्वरो जातः शुद्धविद्या महेश्वरात्

ನಾದದಿಂದ ಬಿಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಆ ಬಿಂದುವೇ ದೇವ ಸದಾಶಿವ. ಅವರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರ ಜನಿಸಿದರು; ಮಹೇಶ್ವರರಿಂದ ಶುದ್ಧವಿದ್ಯೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 21

सा वाचामीश्वरी शक्तिर्वागीशाख्या हि शूलिनः । या सा वर्णस्वरूपेण मातृकेपि विजृम्भते

ವಾಣಿಯ ಅಧೀಶ್ವರಿಯಾದ ಆ ಶಕ್ತಿ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ‘ವಾಗೀಶಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಅವಳು ಅಕ್ಷರಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಾತೃಕಾ-ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 22

अथानंतसमावेशान्माया कालमवासृजत् । नियतिञ्च कलां विद्यां कलातोरागपूरुषौ

ನಂತರ ಅನಂತದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಮಾಯೆ ಕಾಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯತಿ, ಕಲಾ, ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಕಲೆಯಿಂದ ರಾಗ ಹಾಗೂ ಪುರುಷ (ಬಂಧಿತ ಜೀವ) ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.

Verse 23

मायातः पुनरेवाभूदव्यक्तं त्रिगुणात्मकम् । त्रिगुणाच्च ततो व्यक्ताद्विभक्ताः स्युस्त्रयो गुणाः

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಅವ್ಯಕ್ತ ತತ್ತ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ತ್ರಿಗುಣ ತತ್ತ್ವವು ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಸತ್ತ್ವ-ರಜಸ್-ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 24

सत्त्वं रजस्तमश्चेति यैर्व्याप्तमखिलं जगत् । गुणेभ्यः क्षोभ्यमाणेभ्यो गुणेशाख्यास्त्रिमूर्तयः

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್—ಈ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡಾಗ ‘ಗುಣೇಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ರೂಪಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 25

अधिष्ठितान्यनन्ताद्यैर्विद्येशैश्चक्रवर्तिभिः । शरीरांतरभेदेन शक्तेर्भेदाः प्रकीर्तिताः

ಅನಂತಾದಿ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರರು—ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು—ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುವಾಗ, ದೇಹಾಂತರ ಭೇದದಂತೆ ಶಕ್ತಿಯ ಭೇದಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 26

नानारूपास्तु विज्ञेयाः स्थूलसूक्ष्मविभेदतः । रुद्रस्य रौद्री सा शक्तिर्विष्णौर्वै वैष्णवी मता

ಈ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಸ್ಥೂಲ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭೇದದಿಂದ. ರುದ್ರನಲ್ಲಿ ಆ ಶಕ್ತಿ ‘ರೌದ್ರೀ’ ಎಂದು, ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ‘ವೈಷ್ಣವೀ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 27

ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रोक्ता चेन्द्रस्यैंद्रीति कथ्यते । किमत्र बहुनोक्तेन यद्विश्वमिति कीर्तितम्

ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇಂದ್ರನ ಶಕ್ತಿ ‘ಐಂದ್ರಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು? ‘ವಿಶ್ವ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವುದೆಲ್ಲವೂ ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ.

Verse 28

शक्यात्मनैव तद्व्याप्तं यथा देहे ऽंतरात्मना । तस्माच्छक्तिमयं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

ಅದು (ಪರಮ ತತ್ತ್ವ) ತನ್ನದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ—ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾತ್ಮ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಶಕ್ತಿಮಯವಾಗಿದೆ.

Verse 29

कला या परमा शक्तिः कथिता परमात्मनः । एवमेषा परा शक्तिरीश्वरेच्छानुयायिनी

‘ಕಲಾ’ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಸದಾ ಈಶ್ವರೇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 30

स्थिरं चरं च यद्विश्वं सृजतीति विनिश्चयः । ज्ञानक्रिया चिकीर्षाभिस्तिसृभिस्स्वात्मशक्तिभिः

ಸ್ಥಿರವೂ ಚರವೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆತನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ದೃಢ ನಿರ್ಣಯ. ಅದು ಅವನ ಸ್ವಾತ್ಮಶಕ್ತಿಗಳ ತ್ರಿವಿಧ ರೂಪಗಳಾದ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ, ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಿಕೀರ್ಷಾ/ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ.

Verse 31

शक्तिमानीश्वरः शश्वद्विश्वं व्याप्याधितिष्ठति । इदमित्थमिदं नेत्थं भवेदित्येवमात्मिका

ಶಕ್ತಿಮಾನ ಈಶ್ವರನು ಸದಾ ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಒಳಗಿನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸ್ವಭಾವ—“ಇದು ಹೀಗೇ, ಇದು ಹಾಗಲ್ಲ; ಇದು ಈ ರೀತಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ನಿಯಮರೂಪ; ಅದರಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಮ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

इच्छाशक्तिर्महेशस्य नित्या कार्यनियामिका । ज्ञानशक्तिस्तु तत्कार्यं करणं कारणं तथा

ಮಹೇಶನ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ನಿತ್ಯ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯೂ ಆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿಯೂ—ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 33

प्रयोजनं च तत्त्वेन बुद्धिरूपाध्यवस्यति । यथेप्सितं क्रियाशक्तिर्यथाध्यवसितं जगत्

ತತ್ತ್ವತಃ ಬುದ್ಧಿ ನಿರ್ಣಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಥಾನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 34

कल्पयत्यखिलं कार्यं क्षणात्संकल्परूपिणी । यथा शक्तित्रयोत्थानं शक्तिप्रसवधर्मिणी

ಸಂಕಲ್ಪಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಆ ದೇವಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ಶಕ್ತಿತ್ರಯೋದಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 35

शक्त्या परमया नुन्ना प्रसूते सकलं जगत् । एवं शक्तिसमायोगाच्छक्तिमानुच्यते शिवः

ಪರಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮಾಯೋಗದಿಂದ ಶಿವನು ‘ಶಕ್ತಿಮಾನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

शक्तिशक्तिमदुत्थं तु शाक्तं शैवमिदं जगत् । यथा न जायते पुत्रः पितरं मातरं विना

ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಮಾನ (ಶಿವ) ಇವರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಜಗತ್ತು ಶಾಕ್ತವೂ ಶೈವವೂ ಆಗಿದೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟದಂತೆ.

Verse 37

तथा भवं भवानीं च विना नैतच्चराचरम् । स्त्रीपुंसप्रभवं विश्वं स्त्रीपुंसात्मकमेव च

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭವ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಭವಾನಿ (ಶಕ್ತಿ) ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವವು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಸರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಸಾತ್ಮಕವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 38

स्त्रीपुंसयोर्विभूतिश्च स्त्रीपुंसाभ्यामधिष्ठितम् । परमात्मा शिवः प्रोक्तश्शिवा सा च प्रकीर्तिता

ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಸ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ವಿಭೂತಿ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಸ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನು ‘ಶಿವ’ ಎಂದು ಘೋಷಿತನು; ಆ ಪರಮಶಕ್ತಿಯೇ ‘ಶಿವಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತಳು.

Verse 39

शिवस्सदाशिवः प्रोक्तः शिवा सा च मनोन्मनी । शिवो महेश्वरो ज्ञेयः शिवा मायेति कथ्यते

ಶಿವನು ‘ಸದಾಶಿವ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತನು; ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಆ ಪರಮ ‘ಮನೋನ್ಮನಿ’—ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಸ್ಥಿತಿ. ಶಿವನು ‘ಮಹೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನ ಶಕ್ತಿ ‘ಮಾಯೆ’ ಎಂದು ಕಥ್ಯತೆ.

Verse 40

पुरुषः परमेशानः प्रकृतिः परमेश्वरी । रुद्रो महेश्वरस्साक्षाद्रुद्राणी रुद्रवल्लभा

ಪುರುಷನು ಪರಮೇಶಾನನು; ಪ್ರಕೃತಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರಿ. ರುದ್ರನು ಸాక్షಾತ್ ಮಹೇಶ್ವರನು; ರುದ್ರಾಣಿ ರುದ್ರನ ಪ್ರಿಯತಮೆ.

Verse 41

विष्णुर्विश्वेश्वरो देवो लक्ष्मीर्विश्वेश्वरप्रिया । ब्रह्मा शिवो यदा स्रष्टा ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रिया

ವಿಷ್ಣು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವನು; ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪ್ರಿಯೆ. ಶಿವನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿರುವಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ (ಸರಸ್ವತಿ) ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆ.

Verse 42

भास्करो भगवाञ्छंभुः प्रभा भगवती शिवा । महेंद्रो मन्मथारातिः शची शैलेन्द्रकन्यका

ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ) ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು; ಅವನ ಪ್ರಭೆ ಭಗವತಿ ಶಿವಾ. ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮन्मಥಾರಾತಿ (ಶಿವ) ಸ್ವರೂಪ; ಶಚೀ ಶೈಲೆಂದ್ರಕನ್ಯೆ.

Verse 43

जातवेदा महादेवः स्वाहा शर्वार्धदेहिनी । यमस्त्रियंबको देवस्तत्प्रिया गिरिकन्यका

ಜಾತವೇದಾ ಮಹಾದೇವನು; ಸ್ವಾಹಾ ಶರ್ವನ ಅರ್ಧದೇಹಧಾರಿಣಿ. ಯಮನು ತ್ರ್ಯಂಬಕ ದೇವನು; ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ಗಿರಿಕನ್ಯೆ (ಪಾರ್ವತಿ).

Verse 44

निरृतिर्भगवानीशो नैरृती नगनंदनी । वरुणो भगवान्रुद्रो वारुणी भूधरात्मजा

ನಿರೃತಿ ಸ್ವತಃ ಭಗವಾನ್ ಈಶ (ಶಿವ); ನೈರೃತೀ ನಗರನಂದಿನಿ. ವರುಣನು ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ; ವಾರುಣೀ ಭೂಧರಾತ್ಮಜೆ (ಪರ್ವತಕನ್ಯೆ).

Verse 45

बालेंदुशेखरो वायुः शिवा शिवमनोहरा । यक्षो यज्ञशिरोहर्ता ऋद्धिर्हिमगिरीन्द्रजा

ವಾಯು ಬಾಲೇಂದುಶೇಖರನು; ಶಿವಾ ಶಿವಮನೋಹರಳು. ಯಕ್ಷನು ಯಜ್ಞಶಿರೋಹರ್ತ; ಋದ್ಧಿ ಹಿಮಗಿರೀಂದ್ರಜ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ.

Verse 46

चंद्रार्धशेखरश्चंद्रो रोहिणी रुद्रवल्लभा । ईशानः परमेशानस्तदार्या परमेश्वरी

ಅವನು ಚಂದ್ರಾರ್ಧಶೇಖರನು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನೇ. ರೋಹಿಣೀ ರುದ್ರವಲ್ಲಭೆ. ಅವನು ಈಶಾನ, ಪರಮೇಶಾನ; ಅವನ ಆರ್ಯಾ (ಧರ್ಮಪತ್ನಿ) ಪರಮೇಶ್ವರಿ.

Verse 47

अनंतवलयो ऽनंतो ह्यनंतानंतवल्लभा । कालाग्निरुद्रः कालारिः काली कालांतकप्रिया

ಅವನು ಅನಂತವಲಯ, ಅನಂತ—ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಂತನು. ಅವಳು ಅನಂತಾ, ಅನಂತವಲ್ಲಭೆ. ಅವನು ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರ, ಕಾಲಶತ್ರು; ಅವಳು ಕಾಳಿ, ಕಾಲಾಂತಕಪ್ರಿಯೆ.

Verse 48

पुरुषाख्यो मनुश्शंभुः शतरूपा शिवप्रिया । दक्षस्साक्षान्महादेवः प्रसूतिः परमेश्वरी

‘ಪುರುಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮನು ಸాక్షಾತ್ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನೇ; ಶತರೂಪಾ ಶಿವಪ್ರಿಯೆ. ದಕ್ಷನು ನಿಜವಾಗಿ ಮಹಾದೇವನೇ, ಪ್ರಸೂತಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ.

Verse 49

रुचिर्भवो भवानी च बुधैराकूतिरुच्यते । भृगुर्भगाक्षिहा देवः ख्यातिस्त्रिनयनप्रिया

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುವಂತೆ ರುಚಿ ‘ಭವ’ (ಶಿವ)ನೇ; ಭವಾನಿ ‘ಆಕೂತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಭೃಗು ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದ ದೇವಸ್ವರೂಪ; ಖ್ಯಾತಿ ತ್ರಿನಯನಪ್ರಿಯೆ.

Verse 50

मरीचिभगवान्रुद्रः संभूतिश्शर्ववल्लभा । गंगाधरो ऽंगिरा ज्ञेयः स्मृतिः साक्षादुमा स्मृता

ಭಗವಾನ್ ಮರೀಚಿಯನ್ನು ರುದ್ರನೆಂದು ತಿಳಿ, ಸಂಭೂತಿಯನ್ನು ಶರ್ವನ ಪ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸು. ಗಂಗಾಧರನನ್ನು ಅಂಗಿರನೆಂದು ತಿಳಿ, ‘ಸ್ಮೃತಿ’ಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಉಮೆಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 51

पुलस्त्यः शशभृन्मौलिः प्रीतिः कांता पिनाकिनः । पुलहस्त्रिपुरध्वंसी तत्प्रिया तु शिवप्रिया

ಪುಲಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಶಶಿಭೃನ್ಮೌಳಿ (ಚಂದ್ರಮೌಳಿ) ರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿ; ಪ್ರೀತಿ ಪಿನಾಕಿನ್ (ಶಿವ)ನ ಕಾಂತೆಯಾಗಿದೆ. ಪುಲಹನು ತ್ರಿಪುರಧ್ವಂಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತನು; ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಪ್ರಿಯಾ—ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳು.

Verse 52

क्रतुध्वंसी क्रतुः प्रोक्तः संनतिर्दयिता विभोः । त्रिनेत्रो ऽत्रिरुमा साक्षादनसूया स्मृता बुधैः

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಕ್ರತುವನ್ನು ‘ಕ್ರತುದ್ವಂಸಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸನ್ನತಿ ವಿಭುವಿನ ದಯಿತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿಯನ್ನು ‘ತ್ರಿನೇತ್ರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಉಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

कश्यपः कालहा देवो देवमाता महेश्वरी । वसिष्ठो मन्मथारातिर्देवी साक्षादरुंधती

ಕಶ್ಯಪನು ಕಾಲಹಾ ದೇವನು; ದೇವಮಾತೆ ಸ್ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರಿ. ವಸಿಷ್ಠನು ಮನ್ಮಥಾರಾತಿ (ಶಿವ)ನೇ, ದೇವಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಅರುಂಧತಿ.

Verse 54

शंकरः पुरुषास्सर्वे स्त्रियस्सर्वा महेश्वरी । सर्वे स्त्रीपुरुषास्तस्मात्तयोरेव विभूतयः

ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರೂ ಶಂಕರ (ಶಿವ)ನೇ, ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಮಹೇಶ್ವರಿ (ಶಕ್ತಿ)ಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರು ಆ ಇಬ್ಬರೇ ವಿಭೂತಿಗಳು.

Verse 55

विषयी भगवानीशो विषयः परमेश्वरी । श्राव्यं सर्वमुमारूपं श्रोता शूलवरायुधः

ವಿಷಯೀ (ಅನುಭೋಕ್ತ) ಭಗವಾನ್ ಈಶ (ಶಿವ); ವಿಷಯ (ಅನುಭವ-ವಸ್ತು) ಪರಮೇಶ್ವರಿ. ಕೇಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಮಾರೂಪ; ಕೇಳುವವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧವಾದ ಶೂಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭು।

Verse 56

प्रष्टव्यं वस्तुजातं तु धत्ते शंकरवल्लभा । प्रष्टा स एव विश्वात्मा बालचन्द्रावतंसकः

ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶಂಕರವಲ್ಲಭಾ ದೇವಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವನು ಅದೇ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ಪ್ರಭು, ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಚಂದ್ರಾವತಂಸವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು।

Verse 57

द्रष्टव्यं वस्तुरूपं तु बिभर्ति वक्तवल्लभा । द्रष्टा विश्वेश्वरो देवः शशिखंडशिखामणिः

ವಕ್ತಾರನ ಪ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ದರ್ಶನೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ದ್ರಷ್ಟಾ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವನು, ಶಿರೋಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆ ರತ್ನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವವನು।

Verse 58

रसजातं महादेवी देवो रसयिता शिवः । प्रेयजातं च गिरिजा प्रेयांश्चैव गराशनः

ಓ ಮಹಾದೇವಿ! ರಸದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲದರ ರಸಾಸ್ವಾದಕ ದೇವ ಶಿವನು. ಗಿರಿಜಾ ಪ್ರೇಮಜಾತ—ಪ್ರೇಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ; ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯನು ಎಂದರೆ ಗರಾಶನ, ವಿಷಭಕ್ಷಕ ಶಿವನೇ.

Verse 59

मंतव्यवस्तुतां धत्ते सदा देवी महेश्वरी । मंता स एव विश्वात्मा महादेवो महेश्वरः

ದೇವಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಸದಾ ಮನನೀಯ ತತ್ತ್ವದ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮನನ ಮಾಡುವವನು ಮಾತ್ರ ಅವನೇ—ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ಮಹಾದೇವ, ಮಹೇಶ್ವರನು.

Verse 60

बोद्धव्यवस्तुरूपं तु बिभर्ति भववल्लभा । देवस्स एव भगवान्बोद्धा मुग्धेन्दुशेखरः

ಭವವಲ್ಲಭಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಮತ್ತು ಅದೇ ದೇವ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವ, ಮನಮೋಹಕ ಚಂದ್ರಶೇಖರ—ಸ್ವತಃ ಬೋಧಕ (ಜ್ಞಾತ)ನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 61

प्राणः पिनाकी सर्वेषां प्राणिनां भगवान्प्रभुः । प्राणस्थितिस्तु सर्वेषामंबिका चांबुरूपिणी

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಪಿನಾಕೀ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನೇ ಪ್ರಾಣ—ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಜೀವಶ್ವಾಸ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಪ್ರಭು. ಆ ಪ್ರಾಣಸ್ಥಿತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಅಂಬಿಕಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಜಲಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ.

Verse 62

बिभर्ति क्षेत्रतां देवी त्रिपुरांतकवल्लभा । क्षेत्रज्ञत्वं तदा धत्ते भगवानंतकांतकः

ಆಗ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ (ಶಿವ)ನ ಪ್ರಿಯ ದೇವಿ ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಭಗವಾನ್ ಅಂತಕಾಂತಕ (ಮೃತ್ಯುನಾಶಕ ಶಿವ) ‘ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ’ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

अहः शूलायुधो देवः शूलपाणिप्रिया निशा । आकाशः शंकरो देवः पृथिवी शंकरप्रिया

ಹಗಲು ಶೂಲಾಯುಧನಾದ ದೇವನು; ರಾತ್ರಿ ಶೂಲಪಾಣಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು. ಆಕಾಶವೇ ದೇವ ಶಂಕರನು; ಭೂಮಿಯು ಶಂಕರಪ್ರಿಯೆ.

Verse 64

समुद्रो भगवानीशो वेला शैलेन्द्रकन्यका । वृक्षो वृषध्वजो देवो लता विश्वेश्वरप्रिया

ಸಮುದ್ರವು ಭಗವಾನ್ ಈಶ (ಶಿವ); ಕರಾವಳಿ ಶೈಲೆಂದ್ರಕನ್ಯೆ (ಪಾರ್ವತಿ). ವೃಕ್ಷವು ವೃಷಧ್ವಜ ದೇವ (ಶಿವ); ಲತೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪ್ರಿಯೆ (ಪಾರ್ವತಿ).

Verse 65

पुंल्लिंगमखिलं धत्ते भगवान्पुरशासनः । स्त्रिलिंगं चाखिलं धत्ते देवी देवमनोरमा

ಭಗವಾನ್ ಪುರಶಾಸನ (ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುಂ-ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವಮನೋರಮೆಯಾದ ದೇವಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ-ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 66

शब्दजालमशेषं तु धत्ते सर्वस्य वल्लभा । अर्थस्वरूपमखिलं धत्ते मुग्धेन्दुशेखरः

ಸರ್ವರ ವಲ್ಲಭೆಯಾದ ದೇವಿ ಅನಂತವಾದ ಶಬ್ದಜಾಲ (ವಾಣಿ)ವನ್ನೆಲ್ಲ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮತ್ತು ಮೋಹಕ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನು ಸಮಸ್ತ ಅರ್ಥತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಬ್ದವೂ ಅರ್ಥವೂ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಯ ಸ್ವಭಾವವೇ ಆಗಿವೆ.

Verse 67

यस्य यस्य पदार्थस्य या या शक्तिरुदाहृता । सा सा विश्वेश्वरी देवी स स सर्वो महेश्वरः

ಯಾವ ಯಾವ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಯಾವ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಆ ಆ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯೇ; ಮತ್ತು ಆ ಪದಾರ್ಥವು ತನ್ನ ಸಮಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ (ಮಹಾದೇವ) ಸ್ವತಃ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 68

यत्परं यत्पवित्रं च यत्पुण्यं यच्च मंगलम् । तत्तदाह महाभागास्तयोस्तेजोविजृंभितम्

ಯಾವುದು ಪರಮವೋ, ಯಾವುದು ಪವಿತ್ರಕರವೋ, ಯಾವುದು ಪುಣ್ಯವೋ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಮಂಗಳವೋ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಆ ಇಬ್ಬರ (ದಿವ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳ) ಸಂಯುಕ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ಮಹಾಭಾಗರು ಹೇಳಿದರು.

Verse 69

यथा दीपस्य दीप्तस्य शिखा दीपयते गृहम् । तथा तेजस्तयोरेतद्व्याप्य दीपयते जगत्

ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆ ಮನೆಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವಂತೆ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಈ ವ್ಯಾಪಕ ತೇಜಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 70

तृणादिशिवमूर्त्यंतं विश्वख्यातिशयक्रमः । सन्निकर्षक्रमवशात्तयोरिति परा श्रुतिः

ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಶಿವಮೂರ್ತಿವರೆಗೆ ಲೋಕಖ್ಯಾತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕ್ರಮ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪರಮ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವ ಮತ್ತು ಶಿವ—ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಸಮೀಪತೆಯ ಕ್ರಮದಿಂದ ‘ಇದಂ-ಭಾವ’ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 71

सर्वाकारात्मकावेतौ सर्वश्रेयोविधायिनौ । पूजनीयौ नमस्कार्यौ चिंतनीयौ च सर्वदा

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ವರೂಪಾತ್ಮಕರಾಗಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವವರು. ಅವರು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು, ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹರು, ಧ್ಯಾನಾರ್ಹರು.

Verse 72

यथाप्रज्ञमिदं कृष्ण याथात्म्यं परमेशयोः । कथितं हि मया ते ऽद्य न तु तावदियत्तया

ಓ ಕೃಷ್ಣ, ನಿನ್ನ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಇಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲ।

Verse 73

तत्कथं शक्यते वक्तुं याथात्म्यं परमेशयोः । महतामपि सर्वेषां मनसो ऽपि बहिर्गतम्

ಹಾಗಾದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಅದು ಎಲ್ಲ ಮಹಾತ್ಮರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತ—ಚಿಂತನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊರಗಿನದು।

Verse 74

अंतर्गतमनन्यानामीश्वरार्पितचेतसाम् । अन्येषां बुद्ध्यनारूढमारूढं च यथैव तत्

ಅಂತರ್ಮುಖ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತವನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದವರ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರರಿಗೆ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ—ಬುದ್ಧಿಗೆ ಏರಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 75

येयमुक्ता विभूतिर्वै प्राकृती सा परा मता । अप्राकृतां परामन्यां गुह्यां गुह्यविदो विदुः

ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿಭೂತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಕೃತವಾದದ್ದೇ, ಆದರೂ ‘ಪರಾ’ ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಗುಹ್ಯವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಇನ್ನೊಂದು ಪರಮೋನ್ನತ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ—ಅದು ಅಪ್ರಾಕೃತ, ಪರಾ ಮತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಗುಪ್ತವಾದುದು.

Verse 76

यतो वाचो निवर्तंते मनसा चेन्द्रियैस्सह । अप्राकृती परा चैषा विभूतिः पारमेश्वरी

ಯಾವ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಹಿತ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೋ, ಅದೇ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಪರಾ—ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಪರಮ ವಿಭೂತಿ.

Verse 77

सैवेह परमं धाम सैवेह परमा गतिः । सैवेह परमा काष्ठा विभूतिः परमेष्ठिनः

ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಶಿವನಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ಧಾಮ; ಶಿವನಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ಗತಿ. ಶಿವನಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ಕಾಷ್ಠಾ—ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಪರಾ ವಿಭೂತಿ.

Verse 78

तां प्राप्तुं प्रयतंते ऽत्र जितश्वासा जितेंद्रियाः । गर्भकारा गृहद्वारं निश्छिद्रं घटितुं यथा

ಆ ಶಿವ-ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಜಿತಶ್ವಾಸರು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಪುಣ ಕುಂಭಕಾರರು ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಚಿದ್ರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವಂತೆ, ಯೋಗಿಗಳು ಅಂತರಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 79

संसाराशीविषालीढमृतसंजीवनौषधम् । विभूतिं शिवयोर्विद्वान्न बिभेति कुतश्चन

ಸಂಸಾರರೂಪ ಸರ್ಪವಿಷದಿಂದ ದಂಶಿತನಾದವನನ್ನೂ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಸಂಜೀವನಿ ಔಷಧದಂತೆ ಶಿವನ ವಿಭೂತಿ ಇದೆ. ಆ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 80

यः परामपरां चैव विभूतिं वेत्ति तत्त्वतः । सो ऽपरो भूतिमुल्लंघ्य परां भूतिं समश्नुते

ಯಾರು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪರಾ ಹಾಗೂ ಅಪರಾ—ಎರಡೂ ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯುವನೋ, ಅವನು ಅಪರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಾ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಬಂಧನಾತೀತ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 81

एतत्ते कथितं कृष्ण याथात्म्यं परमात्मनोः । रहस्यमपि योग्यो ऽसि भर्गभक्तो भवानिति

ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು. ಈ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶಕ್ಕೂ ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಭರ್ಗ (ಶಿವ)ನ ಭಕ್ತನು।

Verse 82

नाशिष्येभ्यो ऽप्यशैवेभ्यो नाभक्तेभ्यः कदाचन । व्याहरेदीशयोर्भूतिमिति वेदानुशासनम्

ಅಶಿಷ್ಯರಿಗೆ, ಅಶೈವರಿಗೆ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ—ಎಂದಿಗೂ ಎರಡು ಈಶ್ವರರ (ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ) ಪವಿತ್ರ ಮಹಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು; ಇದು ವೇದಾನುಶಾಸನ.

Verse 83

तस्मात्त्वमतिकल्याणपरेभ्यः कथयेन्न हि । त्वादृशेभ्यो ऽनुरूपेभ्यः कथयैतन्न चान्यथा

ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಏಕನಿಷ್ಠರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ. ನಿನ್ನಂತಹ ಯೋಗ್ಯರು, ಈ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪರಾದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಹೇಳು—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇಡ.

Verse 84

विभूतिमेतां शिवयोर्योग्येभ्यो यः प्रदापयेत् । संसारसागरान्मुक्तः शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ಯಾರು ಶಿವನ ಈ ಪವಿತ್ರ ವಿಭೂತಿ (ಭಸ್ಮ)ಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ನೀಡುವನೋ, ಅವನು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 85

कीर्तनादस्य नश्यंति महान्त्यः पापकोटयः । त्रिश्चतुर्धासमभ्यस्तैर्विनश्यंति ततो ऽधिकाः

ಇದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಮಹಾ ಪಾಪಕೋಟಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಪುನಃಪುನಃ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಿದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಪರಾಶಿಗಳು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 86

नश्यंत्यनिष्टरिपवो वर्धन्ते सुहृदस्तथा । विद्या च वर्धते शैवी मतिस्सत्ये प्रवर्तते

ಅನಿಷ್ಟಕರ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ನಿಜವಾದ ಸುಹೃದರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶೈವ ವಿದ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 87

भक्तिः पराः शिवे साम्बे सानुगे सपरिच्छिदे । यद्यदिष्टतमं चान्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम्

ಅಂಬಾ (ಉಮಾ) ಸಹಿತನಾಗಿ, ಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ಗುಣೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಪರಾಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಭಕ್ತನು ಬಯಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 88

पुनः पुनः समभ्यस्येत्तस्य नास्तीह दुर्ल्लभम्

ಇದನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಲಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.