लिङ्गप्रतिष्ठा-माहात्म्यम् / The Greatness of Liṅga Installation

Verse 1

उपमन्युरुवाच । नित्यनैमित्तिकात्काम्याद्या सिद्धिरिह कीर्तिता । सा सर्वा लभ्येत सद्यो लिंगबेरप्रतिष्ठया

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಬೇರ (ಮೂರ್ತಿ)ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ತಕ್ಷಣ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 2

सर्वो लिंगमयो लोकस्सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते लिंगे भवेत्सर्वं पतिष्ठितम्

ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೋಕವು ಲಿಂಗಮಯ; ಎಲ್ಲವೂ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

ब्रह्मणा विष्णुना वापि रुद्रेणान्येन केन वा । लिंगप्रतिष्ठामुत्सृज्य क्रियते स्वपदस्थितिः

ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಾಗಲಿ, ರುದ್ರನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾರೇ ಆಗಲಿ—ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗದು।

Verse 4

किमन्यदिह वक्तव्यं प्रतिष्ठां प्रति कारणम् । पर्तिष्ठितं शिवेनापि लिंगं वैश्वेश्वरं यतः

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನೇ ವೈಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परत्रेह च शर्मणे । स्थापयेत्परमेशस्य लिंगं बेरमथापि वा

ಆದುದರಿಂದ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರು (ಮೂರ್ತಿ)ಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು।

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । किमिदं लिंगमाख्यातं कथं लिंगी महेश्वरः । कथं च लिंगभावो ऽस्य कस्मादस्मिञ्छिवो ऽर्च्यते

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—‘ಲಿಂಗ’ವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು ಏನು? ಮಹೇಶ್ವರನು ‘ಲಿಂಗೀ’ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ? ಅವನಿಗೆ ‘ಲಿಂಗಭಾವ’ ಹೇಗೆ? ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 7

उपमन्युरुवाच । अव्यक्तं लिंगमाख्यातं त्रिगुणप्रभवाप्ययम् । अनाद्यनंतं विश्वस्य यदुपादानकारणम्

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಲಿಂಗವು ಅವ್ಯಕ್ತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ತ್ರಿಗುಣಗಳು ಅದರಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಅದಲ್ಲಿಯೇ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದು ಅನಾದಿ-ಅನಂತ, ವಿಶ್ವದ ಉಪಾದಾನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ।

Verse 8

तदेव मूलप्रकृतिर्माया च गगनात्मिका । तत एव समुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम्

ಅದೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೇ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ; ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಮಾಯೆಯೂ ಅದೇ. ಅದರಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.

Verse 9

अशुद्धं चैव शुद्धं यच्छुद्धाशुद्धं च तत्त्रिधा । ततः शिवो महेशश्च रुद्रो विष्णुः पितामहः

ಆ ತತ್ತ್ವವು ತ್ರಿವಿಧ—ಅಶುದ್ಧ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಾಶುದ್ಧ (ಮಿಶ್ರ). ಅದರಿಂದ ಶಿವ, ಮಹೇಶ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪ್ರಕಟರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

भूतानि चेन्द्रियैर्जाता लीयन्ते ऽत्र शिवाज्ञया । अत एव शिवो लिंगो लिंगमाज्ञापयेद्यतः

ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಹುಟ್ಟುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಡನೆ, ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನು ‘ಲಿಂಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 11

यतो न तदनाज्ञातं कार्याय प्रभवेत्स्वतः । ततो जातस्य विश्वस्य तत्रैव विलयो यतः

ಅವನಿಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಾದ ಯಾವುದೂ ಕಾರ್ಯ ಸ್ವತಃ ಉದ್ಭವಿಸಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವಿಶ್ವವು ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನೇ ಅದರ ಆಧಾರವೂ ಕಾರಣವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 12

अनेन लिंगतां तस्य भवेन्नान्येन केनचित् । लिंगं च शिवयोर्देहस्ताभ्यां यस्मादधिष्ठितम्

ಇದರಿಂದಲೇ ಅವನ ‘ಲಿಂಗತ್ವ’ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಲಿಂಗವು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಯ ದೇಹವೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ವಾಸಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 13

अतस्तत्र शिवः साम्बो नित्यमेव समर्चयेत् । लिंगवेदी महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः

ಆದುದರಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಮಾಸಹಿತ ಶಿವ (ಸಾಂಬ)ನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗವೇದಿ ಮಹಾದೇವಿಯೇ; ಲಿಂಗವು ಸాక్షಾತ್ ಮಹೇಶ್ವರನೇ।

Verse 14

तयोः संपूजनादेव स च सा च समर्चितौ । न तयोर्लिंगदेहत्वं विद्यते परमार्थतः

ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜೆಯಿಂದಲೇ ಅವನು (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಅವಳು (ದೇವಿ) ಇಬ್ಬರೂ ಸಮರ್ಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಲಿಂಗದೇಹತ್ವವಿಲ್ಲ।

Verse 15

यतस्त्वेतौ विशुद्धौ तौ देहस्तदुपचारतः । तदेव परमा शक्तिः शिवस्य परमात्मनः

ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಮ ವಿಶುದ್ಧರು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ದೇಹ’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಉಪಚಾರ (ವ್ಯವಹಾರ)ದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವಿಶುದ್ಧ ತತ್ತ್ವವೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ।

Verse 16

शक्तिराज्ञां यदादत्ते प्रसूते तच्चराचरम् । न तस्य महिमा शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

ಪ್ರಭುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರಾಜಶಕ್ತಿ (ಶಕ್ತಿ) ದೊರಕಿದಾಗ, ಅದು ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು।

Verse 17

येनादौ मोहितौ स्यातां ब्रह्मनारायणावपि । पुरा त्रिभुवनस्यास्य प्रलये समुपस्थिते

ಯಾರಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರೂ ಸಹ ಮೋಹಿತರಾದರು—ಹಿಂದೆ ಈ ತ್ರಿಭುವನದ ಪ್ರಳಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ।

Verse 18

यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः

ದೈವ ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದನು.

Verse 19

ददर्श पुण्डरीकाक्षं स्वपन्तं तमनाकुलम् । मायया मोहितः शम्भोर्विष्णुमाह पितामहः

ಅವನು ಕಮಲನಯನ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು. ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 20

कस्त्वं वदेत्यमर्षेण प्रहृत्योत्थाप्य माधवम् । स तु हस्तप्रहारेण तीव्रेणाभिहतः क्षणात्

ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಮಾಧವನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಎಬ್ಬಿಸಿ—“ನೀನು ಯಾರು? ಹೇಳು!” ಎಂದು ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆ ಭೀಕರ ಕೈಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಮಾಧವನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಘಾತಗೊಂಡನು.

Verse 21

प्रबुद्धोत्थाय शयनाद्ददर्श परमेष्ठिनम् । तमाह चांतस्संक्रुद्धः स्वयमक्रुद्धवद्धरिः

ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಶಯನದಿಂದ ಏಳಿದ ಹರಿಯು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡನು. ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ತಾನು ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಸಂಯಮದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 22

कुतस्त्वमागतो वत्स कस्मात्त्वं व्याकुलो वद । इति विष्णुवचः श्रुत्वा प्रभुत्वगुणसूचकम्

“ವತ್ಸ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಏಕೆ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿದ್ದೀಯ? ಹೇಳು.” ಎಂದು ಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕಸ್ವಭಾವ ಸೂಚಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 23

रजसा बद्धवैरस्तं ब्रह्मा पुनरभाषत । वत्सेति मां कुतो ब्रूषे गुरुः शिष्यमिवात्मनः

ರಜೋಗುಣದಿಂದ ವೈರವೂ ಬಂಧಿತನಾದ ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ನನ್ನನ್ನು ‘ವತ್ಸ’ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತೀ? ನೀನು ಗುರುವಾಗಿಯೂ ನಾನು ಶಿಷ್ಯನಾಗಿಯೂ ಇರುವಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯಲ್ಲ?”

Verse 24

मां न जानासि किं नाथं प्रपञ्चो यस्य मे कृतिः । त्रिधात्मानं विभज्येदं सृष्ट्वाथ परिपाल्यते

“ಹೇ ನಾಥಾ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವೇ? ಈ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಪಂಚ ನನ್ನದೇ ಕೃತಿ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ರಿಧಾ ವಿಭಜಿಸಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನಿಯಮಿಸುತ್ತೇನೆ।”

Verse 25

संहरामि नमे कश्चित्स्रष्टा जगति विद्यते । इत्युक्ते सति सो ऽप्याह ब्रह्माणं विष्णुरव्ययः

ಅವನು— “ನಾನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವ್ಯಯನಾದ ವಿಷ್ಣು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 26

अहमेवादिकर्तास्य हर्ता च परिपालकः । भवानपि ममैवांगादवतीर्णः पुराव्ययात्

“ನಾನೇ ಈ ವಿಶ್ವದ ಆದಿಕರ್ತ, ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಹర్త, ಮತ್ತು ಪರಿಪಾಲಕ. ನೀನೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ಅಂಗದಿಂದ— ನನ್ನಿಂದ, ಅವ್ಯಯನಿಂದ— ಅವತೀರ್ಣನಾದೆ।”

Verse 27

मन्नियोगात्त्वमात्मानं त्रिधा कृत्वा जगत्त्रयम् । सृजस्यवसि चांते तत्पुनः प्रतिसृजस्यपि

“ನನ್ನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ರಿಧಾ ಮಾಡಿ ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀಯ; ಅವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀಯ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯ।”

Verse 28

विस्मृतोसि जगन्नाथं नारायणमनामयम् । तवापि जनकं साक्षान्मामेवमवमन्यसे

ನೀನು ಜಗನ್ನಾಥನಾದ, ನಿರಾಮಯನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮರೆತಿರುವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸాక్షಾತ್ ಜನಕನಾದ ನನ್ನನ್ನೂ ಈ ರೀತಿ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವೆ.

Verse 29

तवापराधो नास्त्यत्र भ्रांतोसि मम मायया । मत्प्रसादादियं भ्रांतिरपैष्यति तवाचिरात्

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ; ನೀನು ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಭ್ರಮಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಭ್ರಮೆ ಶೀಘ್ರವೇ ದೂರವಾಗುವುದು.

Verse 30

शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम् । कर्ता भर्ता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः

ಓ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು—ನಾನೇ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನು. ನಾನೇ ಕರ್ತಾ, ಭರ್ತಾ, ಹರ್ತಾ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭುವಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 31

एवमेव विवादोभूद्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् । अभवच्च महायुद्धं भैरवं रोमहर्षणम्

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ಭಯಾನಕ, ರೋಮಾಂಚಕರ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.

Verse 32

मुष्टिभिर्न्निघ्नतोस्तीव्रं रजसा बद्धवैरयोः । तयोर्दर्पापहाराय प्रबोधाय च देवयोः

ತೀವ್ರ ವೈರವಿನಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದು ದಟ್ಟ ಧೂಳಿನ ಮೋಡ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು; ಇದು ಅವರ ದರ್ಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿ ಬೋಧನೆ ನೀಡಲು ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 33

मध्ये समाविरभवल्लिंगमैश्वरमद्भुतम् । ज्वालामालासहस्राढ्यमप्रमेयमनौपमम्

ಆ ಪ್ರಕಟನೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಅದ್ಭುತ, ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ಲಿಂಗವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು—ಸಾವಿರ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ, ಅಪ್ರಮೇಯ ಹಾಗೂ ಅನುಪಮ.

Verse 34

क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम् । तस्य ज्वालासहस्रेण ब्रह्मविष्णू विमोहितौ

ಅದು ಕ್ಷಯ-ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪ; ಅದರ ಸಹಸ್ರ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಮೋಹಿತರಾದರು.

Verse 35

विसृज्य युद्धं किं त्वेतदित्यचिंतयतां तदा । न तयोस्तस्य याथात्म्यं प्रबुद्धमभवद्यदा

ಆಗ ಅವರು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, “ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅದರ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವು ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 36

तदा समुद्यतौ स्यातां तस्याद्यंतं परीक्षितुम् । तत्र हंसाकृतिर्ब्रह्मा विश्वतः पक्षसंयुतः

ಆಗ ಅವರು ಅದರ ಆದಿ-ಅಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಹರಡಿದ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟನು.

Verse 37

मनोनिलजवो भूत्वा गतस्तूर्ध्वं प्रयत्नतः । नारायणोपि विश्वात्मा लीलाञ्जनचयोपमम्

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗವಂತನಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ನಾರಾಯಣನೂ ಶ್ರಮದಿಂದ ಮೇಲೇರಿದನು—ಲೀಲೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಅಂಜನರಾಶಿಯಂತಿರುವ ಶ್ಯಾಮ ಕాంతಿಯೊಂದಿಗೆ.

Verse 38

वाराहममितं रूपमस्थाय गतवानधः । एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन् विष्णुरधोगतः

ಅಪರಿಮಿತ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿಷ್ಣು ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ಇಳಿದನು. ಹೀಗೆ ತ್ವರೆಯಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 39

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः । तावत्कालं गतश्चोर्ध्वं तस्यांतं ज्ञातुमिच्छया

ದೀರ್ಘಕಾಲವಾದರೂ ವರಾಹರೂಪಿ ವಿಷ್ಣು ಆ ಲಿಂಗದ ಮೂಲದ ಅಲ್ಪಚಿಹ್ನೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಬಳಿಕ ಅದರ ಅಂತವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಹೋದನು; ಆದರೂ ಪ್ರಭುಚಿಹ್ನೆಯ ಅಂತ್ಯ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವೇ ಉಳಿಯಿತು.

Verse 40

तथैव भगवान् विष्णुः श्रांतः संविग्नलोचनः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೂ ಶ್ರಾಂತನಾದನು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಅಶಾಂತವಾದವು.

Verse 41

क्लेशेन महता तूर्णमधस्तादुत्थितो ऽभवत् । समागतावथान्योन्यं विस्मयस्मेरवीक्षणौ

ಮಹಾ ಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏಳಿಬಂದನು. ನಂತರ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ, ಪರಸ್ಪರ ನೋಡುತ್ತ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯವೂ ಮೃದು ನಗುವೂ ತುಂಬಿತು.

Verse 42

मायया मोहितौ शंभोः कृत्याकृत्यं न जग्मतुः । पृष्ठतः पार्श्वतस्तस्य चाग्रतश्च स्थितावुभौ

ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕರ್ತವ್ಯ-ಅಕರ್ತವ್ಯದ ಭೇದವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಅವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತರು—ಒಬ್ಬನು ಹಿಂದೆ, ಒಬ್ಬನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದೆ ಕೂಡ—ಹೋಗಲಾರದಂತೆ.

Verse 43

प्रणिपत्य किमात्मेदमित्यचिंतयतां तदा

ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರು ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು— “ಈ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು?”

Verse 89

वारिशय्यागतो विष्णुः सुष्वापानाकुलः सुखम् । ५

ಜಲಶಯ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿದ ವಿಷ್ಣು ಅಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದನು.

Verse 90

श्रांतोत्यंतमदृष्ट्वांतं पापताधः पितामहः । ५

ಅತಿಶಯ ಶ್ರಾಂತನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಪಾಪದ ಕಡೆಗೆ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಢವಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.