अग्निकार्य-होमविधिः (Agnikārya and Homa Procedure)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अथाग्निकार्यं वक्ष्यामि कुण्डे वा स्थंडिले ऽपि वा । वेद्यां वा ह्यायसे पात्रे मृन्मये वा नवे शुभे

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಇದೀಗ ನಾನು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕುಂಡದಲ್ಲಾಗಲಿ ಸ್ಥಂಡಿಲದಲ್ಲಾಗಲಿ; ಅಥವಾ ವೇದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಹೊಸ ಶುಭ ಮೃಣ್ಮಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ।

Verse 2

आधायाग्निं विधानेन संस्कृत्य च ततः परम् । तत्राराध्य महादेवं होमकर्म समाचरेत्

ವಿಧಾನದಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಹೋಮಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 3

कुण्डं द्विहस्तमानं वा हस्तमात्रमथापि वा । वृत्तं वा चतुरस्रं वा कुर्याद्वेदिं च मण्डलम्

ಕುಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಹಸ್ತಮಾನದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಹಸ್ತಮಾನದಾಗಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ವೃತ್ತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಚತುರಸ್ರವಾಗಿರಲಿ. ಜೊತೆಗೆ ವೇದಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 4

कुण्डं विस्तारवन्निम्नं तन्मध्ये ऽष्टदलाम्बुजम् । चतुरंगुलमुत्सेधं तस्य द्व्यंगुलमेव वा

ಕುಂಡವು ವಿಶಾಲವಾಗಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಳಿತಂತೆಯೂ ಇರಬೇಕು; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಳ ಕಮಲ ಇರಲಿ. ಅದರ ಉತ್ಸೇಧ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ—ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಂಗುಲ ಮಾತ್ರವೂ ಇರಬಹುದು।

Verse 5

वितस्तिद्विगुणोन्नत्या नाभिमन्तः प्रचक्षते । मध्यं च मध्यमांगुल्या मध्यमोत्तमपर्वणोः

ನಾಭಿಮಂಡಲದ ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ವಿತಸ್ತಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮಧ್ಯ’ವೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಬೆರಳಿನ ಮಧ್ಯಪರ್ವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪರ್ವಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 6

अंगुलैः कथ्यते सद्भिश्चतुर्विंशतिभिः करः । मेखलानां त्रयं वापि द्वयमेकमथापि वा

ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ‘ಕರ’ (ಕೈ) ಎಂಬುದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೆಖಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಥವಾ ಒಂದನ್ನಾದರೂ ಧರಿಸಬಹುದು.

Verse 7

यथाशोभं प्रकुर्वीत श्लक्ष्णमिष्टं मृदा स्थिरम् । अश्वत्थपत्रवद्योनिं गजाधारवदेव वा

ಅದನ್ನು ಯಥಾಶೋಭವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು—ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆಲಸಿದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ, ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ, ದೃಢವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಯೋನಿ-ಪೀಠವನ್ನು ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆಯಂತೆ ಅಥವಾ ಗಜಾಧಾರದಂತೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

Verse 8

मेखलामध्यतः कुर्यात्पश्चिमे दक्षिणे ऽपि वा । शोभनामग्नितः किंचिन्निम्नामुन्मीलिकां शनैः

ಮೇಖಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ—ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಯ ಕಡೆದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ತಗ್ಗಿರುವ ಸುಂದರ ಉನ್ಮೀಲಿಕಾ (ನಿಷ್ಕಾಸ ದ್ವಾರ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 9

अग्रेण कुण्डाभिमुखीं किंचिदुत्सृज्य मेखलाम् । नोत्सेधनियमो वेद्याः सा मार्दी वाथ सैकती

ಮೇಖಲೆಯನ್ನು ಕುಂಡಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು, ಮುಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗ ಬಿಡಬೇಕು. ಅದರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ; ಅದು ಮಣ್ಣಿನದಾಗಲಿ ಮರಳಿನದಾಗಲಿ ಇರಬಹುದು.

Verse 10

मंडलं गोशकृत्तोयैर्मानं पात्रस्य नोदितम् । कुण्डं च मृन्मयं वेदिमालिपेद्गोमयांबुना

ಗೋಮಯಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಕುಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ವೇದಿಯನ್ನು ಗೋಮಯಜಲದಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು.

Verse 11

प्रक्षाल्य तापयेत्पात्रं प्रोक्षयेदन्यदंभसा । स्वसूत्रोक्तप्रकारेण कुण्डादौ विल्लिखेत्ततः

ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೊಳೆದು ಬಿಸಿಮಾಡಿ, ನಂತರ ಬೇರೆ (ಶುದ್ಧಿಕರ) ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ಸ್ವಸೂತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಕುಂಡಾದಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೇಖೆ/ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 12

संप्रोक्ष्य कल्पयेद्दर्भैः पुष्पैर्वा वह्निविष्टरम् । अर्चनार्थं च होमार्थं सर्वद्रव्याणि साधयेत्

ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಿ ದರ್ಭ ಅಥವಾ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿ-ವಿಷ್ಟರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಚನೆಗೂ ಹೋಮಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 13

प्रक्षाल्यक्षालनीयानि प्रोक्षण्या प्रोक्ष्य शोधयेत् । मणिजं काष्ठजं वाथ श्रोत्रियागारसम्भवम्

ತೊಳೆಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ತೊಳೆಯಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಷಣದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು। ಅದು ಮಣಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದದಾಗಲಿ, ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದದಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 14

अन्यं वाभ्यर्हितं वह्निं ततः साधारमानयेत् । त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य कुण्डादेरुपरि क्रमात्

ಅಥವಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿತವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾವಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಗೆ ತರಬೇಕು. ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಯಜ್ಞಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು।

Verse 15

वह्निबीजं समुच्चार्य त्वादधीताग्निमासने । योनिमार्गेण वा तद्वदात्मनः संमुखेन वा

ಅಗ್ನಿ-ಬೀಜ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗಿನ ‘ಅಗ್ನಿ-ಆಸನ’ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು—ಯೋನಿ-ಮಾರ್ಗದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಸಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಅಂತರ್ಮುಖವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ।

Verse 16

नियोगः प्रदेश सर्वं कुंडं कुर्याद्विचक्षणः । स्वनाभ्यंतःस्थितं वह्निं तद्रंध्राद्विस्फुलिंगवद्

ವಿಚಕ್ಷಣ ಸಾಧಕನು ನಿಯೋಜಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತನ್ನ ನಾಭಿಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಆ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಸ್ಫುಲಿಂಗದಂತೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಬೇಕು।

Verse 17

निर्गम्य पावके बाह्ये लीनं बिंबाकृति स्मरेत् । आज्यसंस्कारपर्यंतमन्वाधानपुरस्सरम्

ಬಾಹ್ಯ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ (ಚೇತನೆಯನ್ನು) ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಿಂಬಾಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಅನ್ವಾಧಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಆಜ್ಯ-ಸಂಸ್ಕಾರವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 18

स्वसूत्रोक्तक्रमात्कुर्यान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् । शिवमूर्तिं समभ्यर्च्य ततो दक्षिणपार्श्वतः

ತನ್ನ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ ಮಂತ್ರವಿದನು ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಶಿವಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ (ಬಲ) ಪಾರ್ಶ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಬೇಕು.

Verse 19

न्यस्य मन्त्रं घृते मुद्रां दर्शयेद्धेनुसंज्ञिताम् । स्रुक्स्रुवौ तैजसौ ग्राह्यौ न कांस्यायससैसकौ

ಘೃತದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ‘ಧೇನುಮುದ್ರೆ’ಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಸ್ರುಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ರುವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲೋಹದವಾಗಿರಲಿ; ಕಂಚು, ಕಬ್ಬಿಣ ಅಥವಾ ಸೀಸೆಯವು ಬೇಡ.

Verse 20

यज्ञदारुमयौ वापि स्मार्तौ वा शिल्पसम्मतौ । पर्णे वा ब्रह्मवृक्षादेरच्छिद्रे मध्य उत्थिते

ಯಜ್ಞದಾರುಮಯವಾಗಿರಲಿ, ಸ್ಮೃತಿವಿಹಿತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಾಗಿರಲಿ; ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮವೃಕ್ಷಾದಿ ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷದ ಅಖಂಡ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ—ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಗಳಲ್ಲೂ ಶಿವಲಿಂಗಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 21

संसृज्य दर्भैस्तौ वह्नौ संताप्य प्रोक्षयेत्पुनः । पारार्षर्च्यस्वसूत्रोक्तक्रमेण शिवपूर्वकैः

ದರ್ಭದಿಂದ ಆ ಎರಡು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ನಂತರ ಪುನಃ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು। ಅನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ, ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಆದಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಾರಾರ್ಷ ಋಷಿಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 22

जुहुयादष्टभिर्बीजैरग्निसंस्कारसिद्धये । भ्रुंस्तुंब्रुश्रुं क्रमेणैव पुंड्रंद्रमित्यतः परम्

ಅಗ್ನಿಸಂಸ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಎಂಟು ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೋಮಾಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು। ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಭ್ರುಂ, ಸ್ತುಂ, ಬ್ರುಂ, ಶ್ರುಂ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಪುಂಡ್ರಂ, ದ್ರಂ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು।

Verse 23

बीजानि सप्त सप्तानां जिह्वानामनुपूर्वशः । त्रिशिखा मध्यमा जिह्वा बहुरूपसमाह्वया

ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಏಳು ಜಿಹ್ವೆಗಳ ಏಳು ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಧ್ಯ ಜಿಹ್ವೆಯನ್ನು ‘ತ್ರಿಶಿಖಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ‘ಬಹುರೂಪಾ’ ಎಂದು ಆವಾಹನೀಯಳಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.

Verse 24

रक्ताग्नेयी नैरृती च कृष्णान्या सुप्रभा मता । अतिरिक्ता मरुज्जिह्वा स्वनामानुगुणप्रभा

‘ರಕ್ತಾಗ್ನೇಯೀ’ ಮತ್ತು ‘ನೈರೃತೀ’ ಹಾಗು ‘ಕೃಷ್ಣಾ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಶಕ್ತಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಸುಪ್ರಭಾ’ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಅತಿರಿಕ್ತಾ’ ಮತ್ತು ‘ಮರುಜ್ಜಿಹ್ವಾ’ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿವೆ.

Verse 25

स्वबीजानन्तरं वाच्या स्वाहांतञ्च यथाक्रमम् । जिह्वामंत्रैस्तु तैर्हुत्वाज्यं जिह्वास्त्वेकैकश क्रमात्

ಪ್ರತಿ ಬೀಜಾಕ್ಷರದ ನಂತರ ಯಥಾಕ್ರಮ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಅಂತ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಆ ‘ಜಿಹ್ವಾ-ಮಂತ್ರ’ಗಳಿಂದ ಘೃತವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿದೇವನ ದಿವ್ಯ ಜಿಹ್ವೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 26

रं वह्नयेति स्वाहेति मध्ये हुत्वाहुतित्रयम् । सर्पिषा वा समिद्भिर्वा परिषेचनमाचरेत्

‘ರಂ’, ‘ವಹ್ನಯೇ’, ‘ಸ್ವಾಹಾ’—ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಘೃತದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಸಮಿಧಗಳಿಂದಲೋ ಪರಿಷೇಚನ (ಸುತ್ತಲೂ ಛಿಟಕಿಸುವ/ಪರಿವೇಷ್ಠನ) ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 27

दीपान्तं परिषिच्याथ समिद्धोमं समाचरेत् । ताः पालाश्यः परा वापि याज्ञिया द्वादशांगुलाः

ನಂತರ ದೀಪದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಜಲವನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಸಮಿಧೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆ ಪಲಾಶದ—ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾಜ್ಞಿಕ—ಸಮಿಧೆಗಳು ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 28

अवक्रा न स्वयं शुष्कास्सत्वचो निर्व्रणाः समाः । दशांगुला वा विहिताः कनिष्ठांगुलिसंमिताः

ಅವು ವಕ್ರವಾಗಿರಬಾರದು, ಸ್ವಭಾವತಃ ಒಣಗಿದವುಗಳಾಗಿಯೂ ಇರಬಾರದು; ಚರ್ಮ ಅಕ್ಷತವಾಗಿ, ಗಾಯರಹಿತವಾಗಿ, ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು. ವಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತು ಅಂಗುಲ, ಕನಿಷ್ಠಾಂಗುಳಿಯ ಅಗಲದಿಂದ ಗಣನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.

Verse 29

प्रादेशमात्रा वालाभे होतव्याः सकला अपि । दूर्वापत्रसमाकारां चतुरंगुलमायताम्

ಆ ವಾಲಾಭಿ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಾದೇಶಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅವು ದೂರ್ವಾ ಎಲೆಯಂತೆಯೇ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿ, ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 30

दद्यादाज्याहुतिं पश्चादन्नमक्षप्रमाणतः । लाजांस्तथा सर्षपांश्च यवांश्चैव तिलांस्तथा

ನಂತರ ತುಪ್ಪದ ಆಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು; ಆಮೇಲೆ ಅಕ್ಷ-ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲಾಜಾ, ಸಾಸಿವೆ, ಯವ, ಎಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 31

सर्पिषाक्तानि भक्ष्याणि लेह्यचोष्याणि सम्भवे । दशैवाहुतयस्तत्र पञ्च वा त्रितयं च वा

ಆ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾರಿ, ಅಥವಾ ಐದು ಬಾರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.

Verse 32

होतव्याः शक्तितो दद्यादेकमेवाथ वाहुतिम् । श्रुवेणाज्यं समित्याद्यास्रुचाशेषात्करेण वा

ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಒಂದೇ ಆಹುತಿಯೂ ಸಾಕು. ಶ್ರುವದಿಂದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೋಮಿಸಬೇಕು; ಶ್ರುವ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮಿತ್ತು ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ರುಚಿಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದಲೂ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.

Verse 33

तत्र दिव्येन होतव्यं तीर्थेनार्षेण वा तथा । द्रव्येणैकेन वा ऽलाभे जुहुयाच्छ्रद्धया पुनः

ಆ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ, ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಜಲದಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ಋಷಿ‑ಸಮ್ಮತ ವೈದಿಕ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೊರೆಯುವ ಒಂದೇ ದ್ರವ್ಯದಿಂದಲೂ ಮತ್ತೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 34

प्रायश्चित्ताय जुहुयान्मंत्रयित्वाहुतित्रयम् । ततो होमविशिष्टेन घृतेनापूर्य वै स्रुचम्

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಹೋಮದಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಘೃತದಿಂದ ಸ್ರುಚವನ್ನು ತುಂಬಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

Verse 35

निधाय पुष्पं तस्याग्रे श्रुवेणाधोमुखेन ताम् । सदर्भेन समाच्छाद्य मूलेनांजलिनोत्थितः

ಅದರ ಮುಂದೆ ಪುಷ್ಪವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಶ್ರುವವನ್ನು ಮುಖ ಕೆಳಗಾಗುವಂತೆ ಇಟ್ಟನು. ನಂತರ ದರ್ಭದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಮೂಲಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.

Verse 36

वौषडंतेन जुहुयाद्धारां तु यवसंमिताम् । इत्थं पूर्णाहुतिं कृत्वा परिषिंचेच्च पूर्ववत्

‘ವೌಷಟ್’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಯವಪ್ರಮಾಣದ ಧಾರಾರೂಪ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಪರಿಷೇಚನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 37

तत उद्वास्य देवेशं गोपयेत्तु हुताशनम् । तमप्युद्वास्य वा नाभौ यजेत्संधाय नित्यशः

ನಂತರ ದೇವೇಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಉದ್ವಾಸನ ಮಾಡಿ, ಹುತಾಶನವಾದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು। ಅಥವಾ ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಉದ್ವಾಸನ ಮಾಡಿ, ನಾಭಿಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 38

अथवा वह्निमानीय शिवशास्त्रोक्तवर्त्मना । वागीशीगर्भसंभूतं संस्कृत्य विधिवद्यजेत्

ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಂದು, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ, ವಾಗೀಶಿಯ ಗರ್ಭಸಂಭೂತವಾದ (ತತ್ತ್ವ/ವಸ್ತು)ವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 39

अन्वाधानं पुनः कृत्वा परिधीन् परिधाय च । पात्राणि द्वन्द्वरूपेण निक्षिप्येष्ट्वा शिवं ततः

ಮತ್ತೆ ಅನ್ವಾಧಾನ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯಜ್ಞಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು; ನಂತರ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 40

संशोध्य प्रोक्षणीपात्रं प्रोक्ष्यतानि तदंभसा । प्रणीतापात्रमैशान्यां विन्यस्या पूरितं जलैः

ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಅದೇ ಜಲದಿಂದ ಆ ಸಮಸ್ತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಣೀತಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 41

आज्यसंस्कारपर्यंतं कृत्वा संशोध्य स्रक्स्रुवौ । गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनं ततः

ಆಜ್ಯ-ಸಂಸ್ಕಾರವರೆಗೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸ್ರಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ರುವವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಪುಂಸವನ ಮತ್ತು ಸೀಮಂತೋನ್ನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 42

कृत्वा पृथक्पृथग्घुत्वा जातमग्निं विचिन्तयेत् । त्रिपादं सप्तहस्तं च चतुःशृंगं द्विशीर्षकम्

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅದು ತ್ರಿಪಾದ, ಸಪ್ತಹಸ್ತ, ಚತುಃಶೃಂಗ ಮತ್ತು ದ್ವಿಶೀರ್ಷ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

Verse 43

मधुपिंगं त्रिनयनं सकपर्देन्दुशेखरम् । रक्तं रक्ताम्बरालेपं माल्यभूषणभूषितम्

ಅವನು ಮಧು-ಸುವರ್ಣ ವರ್ಣದವನು, ತ್ರಿನೇತ್ರನು, ಜಟಾಧಾರಿಯು ಚಂದ್ರಶೇಖರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ರಕ್ತವರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಲೇಪನದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 44

सर्वलक्षणसंपन्नं सोपवीतं त्रिमेखलम् । शक्तिमन्तं स्रुक्स्रुवौ च दधानं दक्षिणे करे

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನು, ಯಜ್ಞೋಪವೀತಧಾರಿಯು ತ್ರಿಮೇಖಲಾಧಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಶಕ್ತಿಮಂತನಾದ ಅವನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ರುಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ರುವ (ಆಹುತಿ ಚಮಚಗಳು) ಅನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 45

तोमरं तालवृंतं च घृतपात्रं तथेतरैः । जातं ध्यात्वैवमाकारं जातकर्म समाचरेत्

ಭಾಲ, ತಾಳವೃಂತ, ಘೃತಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಂಗಳ ದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದಂತೆ ನವಜಾತನ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಾತಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 46

नालापनयनं कृत्वा ततः संशोध्य सूतकम् । शिवाग्निरुचिनामास्य कृत्वाहुतिपुरस्सरम्

ನಾಲಾಪನಯನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಸೂತಕ-ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ‘ಶಿವಾಗ್ನಿರುಚಿ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮೊದಲಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 47

पित्रोर्विसर्जनं कृत्वा चौलोपनयनादिकम् । अप्तोर्यामावसानान्तं कृत्वा संस्कारमस्य तु

ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಿಸರ್ಜನ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಚೌಲ ಮತ್ತು ಉಪನಯನಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಅಪ್ತೋರ್ಯಾಮದ ಅವಸಾನವರೆಗೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 48

आज्यधारादिहोमं च कृत्वा स्विष्टकृतं ततः । रमित्यनेन बीजेन परिषिंचेत्ततः परम्

ಆಜ್ಯಧಾರಾದಿ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತ್ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ‘ರಮ್’ ಎಂಬ ಬೀಜಮಂತ್ರದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಷಿಂಚನ (ಛಿಟಕಿಸುವುದು) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 49

ब्रह्मविष्णुशिवेशानां लोकेशानां तथैव च । तदस्त्राणां च परितः कृत्वा पूजां यथाक्रमम्

ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಈಶಾನರ, ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕಪಾಲಕರ, ಹಾಗೂ ಅವರ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ—ಎಲ್ಲದರಿಗೂ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 50

धूपदीपादिसिद्ध्यर्थं वह्निमुद्धृत्य कृत्यवित् । साधयित्वाज्यपूर्वाणि द्रव्याणि पुनरेव च

ಧೂಪ, ದೀಪ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮನಿಪುಣನು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಬೇಕು. ತುಪ್ಪದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ವಿಧಿಕರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

Verse 51

कल्पयित्वासनं वह्नौ तत्रावाह्य यथापुरा । संपूज्य देवं देवीं च ततः पूर्णांतमाचरेत्

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅಲ್ಲಿ (ಶಿವನನ್ನು) ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇವನೂ ದೇವಿಯೂ ಸೇರಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಪನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 52

अथ वा स्वाश्रमोक्तं तु वह्निकर्म शिवार्पणम् । बुद्ध्वा शिवाश्रमी कुर्यान्न च तत्रापरो विधिः

ಅಥವಾ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಅಗ್ನಿಕರ್ಮವು ಶಿವಾರ್ಪಣೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಶಿವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಭಕ್ತನು ಅದನ್ನೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ವಿಧಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 53

शिवाग्नेर्भस्मसंग्राह्यमग्निहोत्रोद्भवं तु वा । वैवाहोग्निभवं वापि पक्वं शुचि सुगंधि च

ಶಿವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಭಸ್ಮ; ಇಲ್ಲವೇ ವೈವಾಹಿಕ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದೂ. ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ದಗ್ಧವಾದ, ಶುದ್ಧ, ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 54

कपिलायाः शकृच्छस्तं गृहीतं गगने पतत् । न क्लिन्नं नातिकठिनं न दुर्गन्धं न शोषितम्

ಕಪಿಲಾ ಹಸುವಿನ ಗೋಮಯದ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು; ಅದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ತೇವವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅತಿಯಾಗಿ ಕಠಿಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ದುರ್ಗಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ, ಒಣಗಿರಲಿಲ್ಲ—ಇದು ಅದರ ಅದ್ಭುತ ನಿರ್ಮಲತೆಯನ್ನು ತೋರಿತು.

Verse 55

उपर्यधः परित्यज्य गृह्णीयात्पतितं यदि । पिंडीकृत्य शिवाग्न्यादौ तत्क्षिपेन्मूलमंत्रतः

ಮೇಲಿಂದಲೋ ಕೆಳಿಂದಲೋ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಏನಾದರೂ ಬಿದ್ದು ಅಶುದ್ಧವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು. ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮೂಲಮಂತ್ರ ಜಪದೊಂದಿಗೆ ಶಿವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.

Verse 56

अपक्वमतिपाक्वं च संत्यज्य भसितं सितम् । आदाय वा समालोड्य भस्माधारे विनिक्षिपेत्

ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಯದ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೇಯಿದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಬಿಳಿ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜರಡಿ ಮಾಡಿ ಭಸ್ಮಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

Verse 57

तैजसं दारवं वापि मृन्मयं शैलमेव च । अन्यद्वा शोभनं शुद्धं भस्माधारं प्रकल्पयेत्

ಭಸ್ಮಾಧಾರವನ್ನು ಲೋಹದ, ಮರದ, ಮಣ್ಣಿನ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಶುಭ್ರ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಭಸ್ಮಾಧಾರವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 58

समे देशे शुभे शुद्धे धनवद्भस्म निक्षिपेत् । न चायुक्तकरे दद्यान्नैवाशुचितले क्षिपेत्

ಸಮವಾದ, ಶುಭವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧನದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡಬೇಕು. ಅಯೋಗ್ಯ ಕೈಗೆ ಕೊಡಬಾರದು; ಅಶುದ್ಧ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಹಾಕಬಾರದು.

Verse 59

न संस्पृशेच्च नीचांगैर्नोपेक्षेत न लंघयेत् । तस्माद्भसितमादाय विनियुंजीत मन्त्रतः

ಭಸ್ಮವನ್ನು ನೀಚ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಮುಟ್ಟಬಾರದು; ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಲಂಘಿಸಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಂತ್ರಾನುಸಾರವೇ ಧರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 60

कालेषूक्तेषु नान्यत्र नायोग्येभ्यः प्रदापयेत् । भस्मसंग्रहणं कुर्याद्देवे ऽनुद्वासिते सति

ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು, ಅಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು. ದೇವತಾ ಉದ್ವಾಸನೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

Verse 61

उद्वासने कृते यस्माच्चण्डभस्म प्रजापते । अग्निकार्ये कृते पश्चाच्छिवशास्त्रोक्तमार्गतः

ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ! ಉದ್ವಾಸನೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.

Verse 62

स्वसूत्रोक्तप्रकाराद्वा बलिकर्म समाचरेत् । अथ विद्यासनं न्यस्य सुप्रलिप्ते तु मण्डले

ಅಥವಾ ತನ್ನ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಬಲಿಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಲೇಪಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 63

विद्याकोशं प्रतिष्ठाप्य यजेत्पुष्पादिभिः क्रमात् । विद्यायाः पुरतः कृत्वा गुरोरपि च मण्डलम्

ವಿದ್ಯಾಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಗುರುವರ್ಯರಿಗೂ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 64

तत्रासनवरं कृत्वा पुष्पाद्यै गुरुमर्चयेत् । ततोनुपूजयेत्पूज्यान् भोजयेच्च बुभुक्षितान्

ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಗುರುವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನಭೋಜನ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 65

ततस्स्वयं च भुंजीत शुद्धमन्नं यथासुखम् । निवेदितं च वा देवे तच्छेषं चात्मशुद्धये

ಅನಂತರ ತಾನೇ ಶುದ್ಧ ಅನ್ನವನ್ನು ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ, ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ದೇವರಿಗೆ ಮೊದಲು ನಿವೇದಿಸಿದ ಅನ್ನದ ಶೇಷವನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು—ಅದು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 66

श्रद्दधानो न लोभेन न चण्डाय समर्पितम् । गन्धमाल्यादि यच्चान्यत्तत्राप्येष समो विधिः

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ—ಲೋಭದಿಂದಲ್ಲ, ಚಂಡನಿಗೆ (ಕ್ರೋಧಿ/ಅಶುದ್ಧ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ) ಸಮರ್ಪಿಸದೆ—ಗಂಧ, ಮಾಲೆ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಪಣಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಸಮಾನ ವಿಧಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 67

न तु तत्र शिवोस्मीति बुद्धिं कुर्याद्विचक्षणः । भुक्त्वाचम्य शिवं ध्यात्वा हृदये मूलमुच्चरेत्

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ನಾನೇ ಶಿವ’ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವೇಕಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಭೋಜನ ಮಾಡಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 68

कालशेषं नयेद्योग्यैः शिवशास्त्रकथादिभिः । रात्रौ व्यतीते पूर्वांशे कृत्वा पूजां मनोहराम्

ಉಳಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕಳೆಯಬೇಕು—ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠಣ, ಕಥಾ-ಚರ್ಚೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ. ರಾತ್ರಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗ ಕಳೆದ ನಂತರ, ಮನೋಹರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ…

Verse 69

शिवयोः शयनं त्वेकं कल्पयेदतिशोभनम् । भक्ष्यभोज्यांबरालेपपुष्पमालादिकं तथा

ಶಿವನೂ ದೇವಿಯೂ ಸೇರಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನವಾದ ಒಂದೇ ಶಯನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ಷ್ಯ‑ಭೋಜ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಸುಗಂಧ ಲೇಪನ, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 70

मनसा कर्मणा वापि कृत्वा सर्वं मनोहरम् । ततो देवस्य देव्याश्च पादमूले शुचिस्स्वपेत्

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದಾಗಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮನೋಹರವಾಗಿ, ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ದೇವ‑ದೇವಿಯ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಬೇಕು—ಸೇವಾಭಾವದಿಂದ ಇರಬೇಕು.

Verse 71

गृहस्थो भार्यया सार्धं तदन्ये ऽपि तु केवलाः । प्रत्यूषसमयं बुद्ध्वा मात्रामाद्यामुदीरयेत्

ಗೃಹಸ್ಥನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಇತರರೂ ತಮತಮವಾಗಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದು ಮೊದಲ ಮಾತ್ರೆ—‘ಓಂ’—ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ಆರಾಧನೆಯ ಆರಂಭ.

Verse 72

प्रणम्य मनसां देवं सांबं सगणमव्ययम् । देशकालोचितं कृत्वा शौचाद्यमपि शक्तितः

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮನಗಳ ದೇವನಾದ—ಉಮಾಸಹಿತ, ಗಣಪರಿವೃತ, ಅವ್ಯಯ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು ಶೌಚಾದಿ ಪೂರ್ವಾಚಾರಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 73

शंखादिनिनदैर्दिव्यैर्देवं देवीं च बोधयेत् । ततस्तत्समयोन्निद्रैः पुष्पैरतिसुगंधिभिः

ಶಂಖಾದಿ ದಿವ್ಯ ನಿನಾದಗಳಿಂದ ದೇವನನ್ನೂ ದೇವಿಯನ್ನೂ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಳಿದ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧಿತ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 74

निर्वर्त्य शिवयोः पूजां प्रारभेत पुरोदितम्

ಶಿವಶಕ್ತಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ನಿಗದಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು।