Adhyaya 12
Vayaviya SamhitaUttara BhagaAdhyaya 1238 Verses

पञ्चाक्षर-षडक्षरमन्त्र-माहात्म्यम् | The Greatness of the Pañcākṣara/Ṣaḍakṣara Mantra

ಅಧ್ಯಾಯ 12ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉಪಮನ್ಯುವನ್ನು ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಉಪಮನ್ಯು—ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವು ಮಹಾಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅಪಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಂತ್ರವು ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಾಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮಾಣಿತ; ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧನವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್—ವೇದಸಾರ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ, ನಿಶ್ಚಿತ, ಸ್ವತಃ ಶಿವಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದಿವ್ಯ, ಸಿದ್ಧಿದಾಯಕ, ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ, ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿವಾದಾರ್ಥ. ಮಂತ್ರರೂಪ ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಅನ್ನು ಆದ್ಯ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕಾಕ್ಷರ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಶಿವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಈಶಾನಾದಿ ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ-ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಏಕಾಕ್ಷರ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಾಚ್ಯ-ವಾಚಕ ಭಾವದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಷಡಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮತನುವಾದ ಶಿವನೇ ಶಬ್ದವೂ ಅರ್ಥವೂ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । महर्षिवर सर्वज्ञ सर्वज्ञानमहोदधे । पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹರ್ಷಿವರ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಜ್ಞಾನ ಮಹೋದಧೇ! ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

उपमन्युरुवाच । पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं वर्षकोटिशतैरपि । अशक्यं विस्तराद्वक्तुं तस्मात्संक्षेपतः शृणु

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು— ಪಂಚಾಕ್ಷರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 3

वेदे शिवागमे चायमुभयत्र षडक्षरेः । सर्वेषां शिवभक्तानामशेषार्थसाधकः

ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಾಗಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಷಡಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ಉಪದೇಶಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಶೇಷಾರ್ಥಸಾಧಕ.

Verse 4

तदल्पाक्षरमर्थाढ्यं वेदसारं विमुक्तिदम् । आज्ञासिद्धमसंदिग्धं वाक्यमेतच्छिवात्मकम्

ಆ ವಾಕ್ಯವು ಅಲ್ಪಾಕ್ಷರವಾದರೂ ಅರ್ಥಸಮೃದ್ಧ; ಅದು ವೇದಸಾರ, ವಿಮುಕ್ತಿದಾಯಕ. ದಿವ್ಯಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧ, ಸಂಶಯರಹಿತ—ಈ ವಚನವೇ ಶಿವಸ್ವರೂಪ.

Verse 5

नानासिद्धियुतं दिव्यं लोकचित्तानुरंजकम् । सुनिश्चितार्थं गंभीरं वाक्यं तत्पारमेश्वरम्

ಆ ಪಾರಮೇಶ್ವರ ವಾಕ್ಯವು ದಿವ್ಯ; ನಾನಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ; ಲೋಕಗಳ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸುವುದು. ಅದರ ಅರ್ಥ ನಿಶ್ಚಿತ, ಅದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಗಂಭೀರ.

Verse 6

मन्त्रं सुखमुकोच्चार्यमशेषार्थप्रसिद्धये । प्राहोन्नमः शिवायेति सर्वज्ञस्सर्वदेहिनाम्

ಸರ್ವಾರ್ಥಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು—“ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ।” ಇದು ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪ್ರಭುವಿನ ವಾಣಿ.

Verse 7

तद्बीजं सर्वविद्यानां मंत्रमाद्यं षडक्षरम् । अतिसूक्ष्मं महार्थं च ज्ञेयं तद्वटबीजवत्

ಅದೇ ಸರ್ವವಿದ್ಯೆಗಳ ಬೀಜ—ಆದ್ಯ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ. ಅದು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ಮಹಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ; ವಟವೃಕ್ಷದ ಬೀಜದಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು.

Verse 8

देवो गुणत्रयातीतः सर्वज्ञः सर्वकृत्प्रभुः । ओमित्येकाक्षरे मन्त्रे स्थितः सर्वगतः शिवः

ದೇವನು ತ್ರಿಗುಣಾತೀತನು, ಸರ್ವಜ್ಞನು, ಸರ್ವಕಾರ್ಯಗಳ ಕಾರಣಪ್ರಭು. ಏಕಾಕ್ಷರ “ಓಂ” ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಶಿವನು ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 9

मंत्रे षडक्षरे सूक्ष्मे पञ्चब्रह्मतनुः शिवः । वाच्यवाचकभावेन स्थितः साक्षात्स्वभावतः

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ-ತನುವಾದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ವಾಚ್ಯ (ಅರ್ಥ) ಮತ್ತು ವಾಚಕ (ಶಬ್ದ) ಎರಡೂ ರೂಪದಲ್ಲಿ।

Verse 10

वाच्यश्शिवोप्रमेयत्वान्मंत्रस्तद्वाचकस्स्मृतः । वाच्यवाचकभावो ऽयमनादिसंस्थितस्तयोः

ವಾಚ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಅಪ್ರಮೇಯನಾದ್ದರಿಂದ ಮಂತ್ರವು ಅವನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವಾಚಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ವಾಚ್ಯ-ವಾಚಕ ಸಂಬಂಧ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 11

यथा ऽनादिप्रवृत्तोयं घोरसंसारसागरः । शिवो ऽपि हि तथानादिसंसारान्मोचकः स्थितः

ಈ ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಸಾಗರವು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಶಿವನೂ ಸಹ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಸಂಸಾರದಿಂದ ವಿಮೋಚಕನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 12

व्याधीनां भेषजं यद्वत्प्रतिपक्षः स्वभावतः । तद्वत्संसारदोषाणां प्रतिपक्षः शिवस्स्मृतः

ಔಷಧಿ ಸ್ವಭಾವತಃ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಸಂಸಾರದ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಶಿವನು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।

Verse 13

असत्यस्मिन् जगन्नाथे तमोभूतमिदं भवेत् । अचेतनत्वात्प्रकृतेरज्ञत्वात्पुरषस्य च

ಜಗನ್ನಾಥನು ಅಸತ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಜಡ, ಪುರುಷನೂ ಸ್ವತಃ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು.

Verse 14

प्रधानपरमाण्वादि यावत्किंचिदचेतनम् । न तत्कर्तृ स्वयं दृष्टं बुद्धिमत्कारणं विना

ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಅಣುವರವರೆಗೆ ಜಡವಾದ ಯಾವುದೂ—ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

धर्माधर्मोपदेशश्च बंधमोक्षौ विचारणात् । न सर्वज्ञं विना पुंसामादिसर्गः प्रसिद्ध्यति

ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೋಪದೇಶವೂ ಬಂಧಮೋಕ್ಷವಿವೇಚನೆಯೂ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪ್ರಭುವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಿಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರಿವೂ ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗದು.

Verse 16

वैद्यं विना निरानंदाः क्लिश्यंते रोगिणो यथा । तस्मादनादिः सर्वज्ञः परिपूर्णस्सदाशिवः

ವೈದ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳು ಆನಂದವಿಲ್ಲದೆ ಕಷ್ಟಪಡುವಂತೆ, ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಜೀವಿಗಳು ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾಶಿವನು ಅನಾದಿ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಪರಿಪೂರ್ಣನು.

Verse 17

अस्ति नाथः परित्राता पुंसां संसारसागरात् । आदिमध्यांतनिर्मुक्तस्स्वभावविमलः प्रभुः

ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ದಾಟಿಸುವ ನಾಥನು—ಪರಿತ್ರಾತ—ಇದ್ದಾನೆ; ಆ ಪ್ರಭು ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸ್ವಭಾವತಃ ವಿಮಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

सर्वज्ञः परिपूर्णश्च शिवो ज्ञेयश्शिवागमे । तस्याभिधानमन्त्रो ऽयमभिधेयश्च स स्मृतः

ಶೈವ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಪರಿಪೂರ್ಣನೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದು ಅವನ ‘ಅಭಿಧಾನ’ (ನಾಮ) ಮಂತ್ರ; ಅವನೇ ಇದರ ‘ಅಭಿಧೇಯ’ (ಅರ್ಥ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 19

अभिधानाभिधेयत्वान्मंत्रस्सिद्धः परश्शिवः । एतावत्तु शिवज्ञानमेतावत्परमं पदम्

ಅಭಿಧಾನ–ಅಭಿಧೇಯಗಳ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಂತ್ರವೇ ಸಿದ್ಧ ಪರಶಿವ. ಇಷ್ಟೇ ಶಿವಜ್ಞಾನ; ಇಷ್ಟೇ ಪರಮ ಪದ (ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ).

Verse 20

यदोंनमश्शिवायेति शिववाक्यं षडक्षरम् । विधिवाक्यमिदं शैवं नार्थवादं शिवात्मकम्

‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬುದು ಶಿವನ ಸ್ವಂತ ಷಡಕ್ಷರಿ ವಾಕ್ಯ. ಇದು ಶೈವ ವಿಧಿವಾಕ್ಯ; ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿ ಅಲ್ಲ—ಇದು ಶಿವಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 21

यस्सर्वज्ञस्सुसंपूर्णः स्वभावविमलः शिवः । लोकानुग्रहकर्ता च स मृषार्थं कथं वदेत्

ಸರ್ವಜ್ಞನೂ, ಸಂಪೂರ್ಣನೂ, ಸ್ವಭಾವತಃ ನಿರ್ಮಲನಾದ ಶಿವನು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಕರ್ತನೂ ಆಗಿರುವಾಗ—ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಿಥ್ಯಾ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾತಾಡಬಲ್ಲನು? ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಲ್ಲನು?

Verse 22

यद्यथावस्थितं वस्तु गुणदोषैः स्वभावतः । यावत्फलं च तत्पूर्णं सर्वज्ञस्तु यथा वदेत्

ವಸ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅದರ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಗುಣ-ದೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಫಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವರೆಗೆ—ಸರ್ವಜ್ಞನು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.

Verse 23

रागाज्ञानादिभिर्दोषैर्ग्रस्तत्वादनृतं वदेत् । ते चेश्वरे न विद्येते ब्रूयात्स कथमन्यथा

ರಾಗ, ಅಜ್ಞಾನ ಮೊದಲಾದ ದೋಷಗಳಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾದವನು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ (ಶಿವನಲ್ಲಿ) ಆ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಆತನು ಸತ್ಯವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಲ್ಲನು?

Verse 24

अज्ञाताशेषदोषेण सर्वज्ञेय शिवेन यत् । प्रणीतममलं वाक्यं तत्प्रमाणं न संशयः

ಎಲ್ಲ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ತಿಳಿದ, ಯಾವ ದೋಷವೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದ ಶಿವನು ರಚಿಸಿದ ನಿರ್ಮಲ ವಾಕ್ಯವೇ ಪ್ರಮಾಣ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 25

तस्मादीश्वरवाक्यानि श्रद्धेयानि विपश्चिता । यथार्थपुण्यपापेषु तदश्रद्धो व्रजत्यधः

ಆದುದರಿಂದ ವಿವೇಕಿಗಳು ಈಶ್ವರನ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡಬೇಕು; ಅವು ಪುಣ್ಯ–ಪಾಪ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

स्वर्गापवर्गसिद्ध्यर्थं भाषितं यत्सुशोभनम् । वाक्यं मुनिवरैः शांतैस्तद्विज्ञेयं सुभाषितम्

ಸ್ವರ್ಗಸಿದ್ಧಿಗೂ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ) ಸಿದ್ಧಿಗೂ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ ಮುನಿವರರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಸುಂದರ ಉಪದೇಶವಾಕ್ಯವನ್ನು ‘ಸುಭಾಷಿತ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 27

रागद्वेषानृतक्रोधकामतृष्णानुसारि यत् । वाक्यं निरयहेतुत्वात्तद्दुर्भाषितमुच्यते

ರಾಗ–ದ್ವೇಷ, ಅಸತ್ಯ, ಕ್ರೋಧ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವಾಕ್ಯವು ನರಕಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ದುರ್ಭಾಷಿತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 28

संस्कृतेनापि किं तेन मृदुना ललितेन वा । अविद्यारागवाक्येन संसारक्लेशहेतुना

ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಸಂಸಾರಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ—ಅದು ಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಲಿ, ಮೃದುವಾಗಲಿ, ಲಲಿತವಾಗಲಿ—ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 29

यच्छ्रुत्वा जायते श्रेयो रागादीनां च संशयः । विरूपमपि तद्वाक्यं विज्ञेयमिति शोभनम्

ಯಾವ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉದಯಿಸಿ, ರಾಗಾದಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂಧನ ಸಡಿಲವಾಗುವುದೋ—ಆ ವಾಕ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಸತ್ಯವೆಂದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಇದೇ ಶುಭ ಪ್ರಮಾಣ।

Verse 30

बहुत्वेपि हि मंत्राणां सर्वज्ञेन शिवेन यः । प्रणीतो विमलो मन्त्रो न तेन सदृशः क्वचित्

ಮಂತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಅನೇಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪ್ರಣೀತ ಮಾಡಿದ ಆ ವಿಮಲ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 31

सांगानि वेदशास्त्राणि संस्थितानि षडक्षरे । न तेन सदृशस्तस्मान्मन्त्रो ऽप्यस्त्यपरः क्वचित्

ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶಗಳೂ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಂತ್ರ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 32

सप्तकोटिमहामन्त्रैरुपमन्त्रैरनेकधा । मन्त्रः षडक्षरो भिन्नस्सूत्रं वृत्यात्मना यथा

ಏಳು ಕೋಟಿ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಉಪಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ಸ್ವರೂಪತಃ ಒಂದೇ—ಒಂದೇ ದಾರವು ಬಳಕೆಯ ಭೇದದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ।

Verse 33

शिवज्ञानानि यावंति विद्यास्थानापि यानि च । षडक्षरस्य सूत्रस्य तानि भाष्यं समासतः

ಶಿವಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾವಿಧಾನಗಳೂ—ಇವು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರಸೂತ್ರದ ಭಾಷ್ಯವೇ ಆಗಿವೆ.

Verse 34

किं तस्य बहुभिर्मंत्रैश्शास्त्रैर्वा बहुविस्तरैः । यस्योन्नमः शिवायेति मन्त्रो ऽयं हृदि संस्थितः

ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರ—“ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ”—ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಂತ್ರಗಳಾಗಲಿ, ವಿಶಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಲಿ ಏನು ಅಗತ್ಯ?

Verse 35

तेनाधीतं श्रुतं तेन कृतं सर्वमनुष्ठितम् । येनोन्नमश्शिवायेति मंत्राभ्यासः स्थिरीकृतः

ಅವನಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು, ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರವಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು—ಅವನಿಂದಲೇ ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಮಂತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು।

Verse 36

नमस्कारादिसंयुक्तं शिवायेत्यक्षरत्रयम् । जिह्वाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम्

ಯಾರ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರಸಹಿತ ‘ಶಿ-ವಾ-ಯ’ ಎಂಬ ತ್ರ್ಯಕ್ಷರ ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತದೋ, ಅವನ ಜೀವನ ಧನ್ಯವೂ ಸಫಲವೂ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 37

अंत्यजो वाधमो वापि मूर्खो वा पंडितो ऽपि वा । पञ्चाक्षरजपे निष्ठो मुच्यते पापपंजरात्

ಅಂತ್ಯಜನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಧಮನಾಗಲಿ, ಮೂರ್ಖನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪಂಡಿತನಾಗಲಿ—ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಜಪದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದವನು ಪಾಪಗಳ ಪಂಜರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

इत्युक्तं परमेशेन देव्या पृष्टेन शूलिना । हिताय सर्वमर्त्यानां द्विजानां तु विशेषतः

ದೇವಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಸಮಸ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ಹಿತಾರ್ಥ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜರ ಹಿತಾರ್ಥ।

Frequently Asked Questions

Rather than a narrative episode, the chapter is structured as a doctrinal dialogue: Kṛṣṇa questions and the sage Upamanyu expounds the mantra’s greatness and metaphysical grounding.

The teaching frames ‘namaḥ śivāya’ as the core formula while also integrating the ekākṣara ‘oṃ’ as a subtle, all-pervasive presence of Śiva—yielding a ṣaḍakṣara reading alongside the pañcākṣara focus.

Śiva is presented as guṇa-transcendent and omnipresent, while the pañcabrahma structure (with Īśāna and related subtle principles) is mapped into the mantra, affirming deity–mantra identity.