कालतत्त्वनिर्णयः / Doctrine of Kāla (Time) and Its Subordination to Śiva

Verse 1

मुनय ऊचुः । कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते । न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् । सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते

ಈ ವಿಶ್ವ—ಶಾಶ್ವತ ಸಂಸಾರಮಂಡಲ—ಅವನೊಳಗೆ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವಾಗ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸಂಹಾರ ಮುದ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅದು ಚಕ್ರದಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः । यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम्

ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ, ರುದ್ರ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಾಸುರರೂ—ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಿಯತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರರು.

Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः । अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः

ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಿ ಅವನು ಪ್ರಜைகளை ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನೇ ‘ಅತಿಪ್ರಭು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸ್ವೈರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅತಿಭಯಂಕರನು.

Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् । क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण

ಹೇ ವಿಚಕ್ಷಣನೇ! ಈ ಪೂಜ್ಯ ಕಾಲನು ಯಾರು? ಅವನು ಯಾರ ವಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ? ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಾರದವರು ಯಾರು? ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 6

वायुरुवाच । कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् । कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम्

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಲ, ಕಾಷ್ಠಾ, ನಿಮೇಷ ಮೊದಲಾದ ಕಾಲ-ಕಲಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಪ್ರಕಟ ದೇಹವಿರುವ ಆ ಪರಮ ಮಾಹೇಶ್ವರ ತೇಜಸ್ಸೇ ‘ಕಾಲಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಕಾಲದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च । नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम्

ಈಶ್ವರನ ನಿಯೋಗರೂಪವಾದ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಆ ಬಲವು ಸ್ಥಾವರ-ಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಲಂಘ್ಯ, ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿದೆ.

Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि । ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी

ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅವನದೇ ಅಂಶಗಳ ಅಂಶಮಯವಾದ ಮುಕ್ತಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಹೊರಟು ಸಾಗುತ್ತದೆ—ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣದಂತೆ.

Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः । शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ವವು ಕಾಲವಶದಲ್ಲಿದೆ; ಆದರೆ ಕಾಲವು ವಿಶ್ವವಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲವು ಶಿವನ ಅಧೀನ; ಶಿವನು ಕಾಲದ ಅಧೀನನಲ್ಲ.

Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् । महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया

ಅಪ್ರತಿಹತ ಶಾರ್ವ (ಶಿವಮಯ) ತೇಜಸ್ಸು ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಲದ ಮರ್ಯಾದೆ ಮಹತ್ತಾಗಿ ದುರತಿಕ್ರಮ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति । कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते

ವಿಶೇಷ ಪ್ರಜ್ಞಾತೇಜದಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಯಾರು ಮೀರಬಲ್ಲರು? ಕಾಲದಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು—ಅದರ ನಿಯತ ಫಲವನ್ನು—ಯಾರೂ ಮೀರಲಾರರು.

Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति । ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः

ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಏಕಛತ್ರವಾಗಿ ಆಳುವವರೂ ಕಾಲದ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ—ಸಮುದ್ರಗಳು ಅಲೆಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟದಂತೆ।

Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् । न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ಜಯಿಸುವವರೂ ಕಾಲವನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರರು; ಕಾಲವೇ ಅವರನ್ನು ಸಹ ಜಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः । न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತ ವೈದ್ಯರು ರಸಾಯನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದರೂ ಮರಣವನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ದುರ್ಗಮ।

Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च । अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात्

ಶ್ರೀ, ರೂಪ, ಶೀಲ, ಬಲ ಮತ್ತು ಕುಲದ ಆಧಾರದಿಂದ ಜೀವಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅಜೇಯ ಕಾಲವು ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः । संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः

ಅಪ್ರಿಯವೂ ಪ್ರಿಯವೂ ಆದ ಘಟನೆಗಳಿಂದಲೂ, ಅಚಿಂತಿತ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನಗಳಿಂದಲೂ, ಈಶ್ವರನೇ ಭೂತಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः । दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता

ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸುಖಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಹೋ! ತಿಳಿಯಲು ದುಸ್ತರವಾದ ಕಾಲಸ್ವಭಾವದ ಎಂತಹ ವಿಚಿತ್ರತೆ!

Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः । यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा

ಯುವನಾದವನು ವೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬಲಿಷ್ಠನು ದುರ್ಬಲನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಸಹ ಶೋಭಾಹೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಕಾಲದ ಗತಿ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ!

Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् । भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः

ಉನ್ನತ ಜನ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಶೀಲವೂ ಅಲ್ಲ, ಬಲವೂ ಅಲ್ಲ, ನೈಪುಣ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ಸಾಕಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಿರೋಧ್ಯ.

Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः । ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः

ಗೀತೆ-ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಮರ್ಥ ದಾತರಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಅನಾಥರಾಗಿ ಪರರ ಅನ್ನದಿಂದ ಬದುಕುವವರಾಗಿರಲಿ—ಕಾಲವು ಅವರ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि । तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति

ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಸಾಯನಗಳೂ ಔಷಧಿಗಳೂ ಫಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೇ ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ ಶೀಘ್ರ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದು ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति । नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित्

ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಮ ಪುಷ್ಟಿ-ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ನಿಜವಾಗಿ ‘ಅಕಾಲಿಕ’ವೆಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति । कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति

ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಶೀತಲ ಗಾಳಿ ತನ್ನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಮೇಘದಾತರ ಹಿಂದೆ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಉಷ್ಣತೆ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಯೋಗ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् । कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः

ಕಾಲವೇ ಸಮಸ್ತ ಭವದ ಕಾರಣ. ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಅವು ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಜೀವಲೋಕವು ಸಂಜೀವಿತವಾಗಿ ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः । कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति

ಇಂತೆ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿರೂಪ ಕಾಲತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು, ಕಾಲಾತ್ಮಭಾವವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಕಾಲಾತೀತ ಶಿವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् । विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅವನಿಗೆ ಕಾಲವಿಲ್ಲ, ಬಂಧನವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಪುರುಷನೂ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ವಿಶ್ವವೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೂ ವಿಚಿತ್ರ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು।