शिशुकस्य शिवशास्त्रप्राप्तिः (Śiśuka’s Attainment of Śaiva Teaching and Grace)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धौम्याग्रजेन शिशुना क्षीरार्थं हि तपः कृतम् । तस्मात्क्षीरार्णवो दत्तस्तस्मै देवेन शूलिना

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಧೌಮ್ಯನ ಅಗ್ರಜನಾದ ಆ ಬಾಲನು ಕ್ಷೀರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನು ಅವನಿಗೆ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 2

स कथं शिशुको लेभे शिवशास्त्रप्रवक्तृताम् । कथं वा शिवसद्भावं ज्ञात्वा तपसि निष्ठितः

ಆ ಶಿಶುವೇ ಹೇಗೆ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವಚಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಶಿವನ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ದೃಢನಿಷ್ಠನಾದನು?

Verse 3

कथं च लब्धविज्ञानस्तपश्चरणपर्वणि । रुद्राग्नेर्यत्परं वीर्यं लभे भस्म स्वरक्षकम्

ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ನಾನು ತಪಶ್ಚರಣೆಯ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿ? ರುದ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಪರಮ ವೀರ್ಯ—ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯ ಭಸ್ಮವನ್ನು—ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲಿ?

Verse 4

वायुरुवाच । न ह्येष शिशुकः कश्चित्प्राकृतः कृतवांस्तपः । मुनिवर्यस्य तनयो व्याघ्रपादस्य धीमतः

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಶಿಶು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕಜೀವಿ ಅಲ್ಲ; ಇವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದವನು. ಇವನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಪುತ್ರನು.

Verse 5

जन्मान्तरेण संसिद्धः केनापि खलु हेतुना । स्वपदप्रच्युतो दिष्ट्या प्राप्तो मुनिकुमारताम्

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಅವನು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದ; ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾದ; ಆದರೂ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮುನಿಕುಮಾರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 6

महादेवप्रसादस्य भाग्यापन्नस्य भाविनः । दुग्धाभिलाषप्रभवद्वारतामगमत्तपः

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಭಾಗ್ಯವು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಶುಭಸಿದ್ಧಿ ಸಮೀಪಿಸಿದವನಿಗೆ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತಪಸ್ಸು ದ್ವಾರರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

Verse 7

अतः सर्वगणेशत्वं कुमारत्वं च शाश्वतम् । सह दुग्धाब्धिना तस्मै प्रददौ शंकरः स्वयम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಶಂಕರನು ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಗಣಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ, ನಿತ್ಯ ಕುಮಾರತ್ವಪದವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನೂ ಪವಿತ್ರ ಪೋಷಣದಾನವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 8

तस्य ज्ञानागमोप्यस्य प्रसादादेव शांकरात् । कौमारं हि परं साक्षाज्ज्ञानं शक्तिमयं विदुः

ಅವನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಜ್ಞಾನಾಗಮದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ ಶಾಂಕರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ. ಮುನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ—ಪರಮ, ಸాక్షಾತ್ ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ‘ಕೌಮಾರ ಉಪದೇಶ’; ಅದು ಸ್ವತಃ ಶಕ್ತಿಮಯವಾಗಿದೆ.

Verse 9

शिवशास्त्रप्रवक्तृत्वमपि तस्य हि तत्कृतम् । कुमारो मुनितो लब्धज्ञानाब्धिरिव नन्दनः

ಅವನಿಂದಲೇ ಅವನು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವಕ್ತನಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಆ ದಿವ್ಯ ಕುಮಾರ ನಂದನನು, ಮುನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಲಭಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಸಾಗರದಂತೆ ಆಯಿತನು.

Verse 10

दृष्टं तु कारणं तस्य शिवज्ञानसमन्वये । स्वमातृवचनं साक्षाच्छोकजं क्षीरकारणात्

ಶಿವಜ್ಞಾನ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟ—ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ವಚನವೇ. ಕ್ಷೀರವನ್ನು ನಿಮಿತ್ತಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶೋಕವೇ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

Verse 11

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे । ईर्षयया मातुलसुतं संतृप्तक्षीरमुत्तमम्

ಒಮ್ಮೆ ಮಾವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಅವನು ಅತೀ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿದನು. ಈರ್ಷೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಹಾಲಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಾವನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

Verse 12

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा वै मातुलात्मजम् । उपमन्युर्व्याघ्रपादिः प्रीत्या प्रोवाच मातरम्

ಮಾವನ ಮಗನು ಇಷ್ಟದಷ್ಟು ಹಾಲು ಕುಡಿದು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉಪಮನ್ಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 13

उपमन्युरुवाच । मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि । गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದನು—ಅಮ್ಮಾ, ಅಮ್ಮಾ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ತಪಸ್ವಿನಿಯೇ! ನನಗೂ ಕೊಡು. ನಾನು ಹಸುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದ ಹಾಲನ್ನು, ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ಸ್ವಲ್ಪವಲ್ಲ—ಬಹಳ ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ.

Verse 14

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ಅವನ ತಾಯಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಪತ್ನಿ, ಆಗ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 15

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् । दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

ಆಗ ಅವಳು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಮುದ್ದಾಡಿ, ಆದರದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು; ಆದರೆ ತನ್ನ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಒಳಗಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 16

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः । देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

ಹಾಲನ್ನು ಮರುಮರು ನೆನೆದು ಆ ಬಾಲಕ ಉಪಮನ್ಯು, ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳವನು, ಮತ್ತೆ ಅಳುತ್ತಾ ರುದ್ರನಿಗೆ—“ಕೊಡು, ಕೊಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 17

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी । शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

ಆ ಹಠವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ದ್ವಿಜಪತ್ನಿ, ಅದನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಆಗ ಒಂದು ಶುಭೋಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಳು।

Verse 18

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा । बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

ಉಞ್ಛವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಳು ತಾನೇ ಆಗ ನೋಡಿದಳು. ಮಧುರವಾಣಿಯ ಆಕೆ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಅರೆದು ಹಿಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿದಳು.

Verse 19

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् । आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

“ಬಾ ಬಾ ನನ್ನ ಮಗನೇ” ಎಂದು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಅವಳು ಮೊದಲು ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದಳು. ನಂತರ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿದಳು.

Verse 20

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

ತಾಯಿ ನೀಡಿದ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿದ ಆ ಬಾಲಕನು ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ತಾಯಿಗೆ, “ಇದು ಹಾಲಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 21

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि । समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

ಆಗ ಅವಳು ದುಃಖದಿಂದ ಕಲುಷಿತಳಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದಳು; ಮಗನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ನೋಡಿ ವಾಸನೆ ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಮಲಸಮಾನ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೂಗಿದಳು।

Verse 22

जनन्युवाच । तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः । भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

ತಾಯಿ ಹೇಳಿದರು—ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನದಿಗಳು, ಸ್ವರ್ಗ-ಪಾತಾಳಗಳವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಿರುವವು; ಭಾಗ್ಯಹೀನರು ಅವನ್ನು ಕಾಣರು, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರೂ ಕಾಣರು।

Verse 23

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् । न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾಗದಾಗ, ಅಂಥವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯರು; ಹಾಲಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪೋಷಕ ಆಹಾರವಂತಾದ ಪ್ರಿಯಭೋಗಗಳೂ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 24

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् । अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

ಎಲ್ಲವೂ ಭವ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲ್ಲ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा । क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

ನಾವು ಸದಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು; ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹಾಲು ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಿಗುವುದು? ವತ್ಸಾ, ಹಾಲು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ, ನಾವು ವನವಾಸಿಗಳು ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 26

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया । मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯದಿಂದ, ಭಾಗ್ಯಹೀನಳಾದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ‘ಸುಳ್ಳು ಹಾಲು’ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ—ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಲಸಿ ಮಾಡಿದದು.

Verse 27

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् । ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

ಮಾತುಲನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಿಹಿಯಾದ ಕುದಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಡಿದು ಅದರ ಸಿಹಿತನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ನೀನು ಅದೇ ತರದ ರುಚಿಯನ್ನು ಮರುಮರು ನೆನಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ.

Verse 28

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् । प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

‘ಹಾಲು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಅತ್ತು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ದುಃಖಪಡಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಓ ಶಂಭೋ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದವಿಲ್ಲದೆ ನಿನಗೆ ಹಾಲೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च । भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

ಉಮಾಸಹಿತನಾಗಿ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನಾದ ಆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದಾದರೂ, ಅದು ಸರ್ವ ಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 30

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः । सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

ಇದೀಗ, ಓ ವಸು, ನಮ್ಮಿಂದ ಮಹಾದೇವನ ಪೂಜೆ ಆಗಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವರು ಸಕಾಮರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಫಲವನ್ನು ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನೀಡುವವರು।

Verse 31

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः । अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

ಧನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ದರಿದ್ರರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಹಾಲಿಲ್ಲ।

Verse 32

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः । तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

ಓ ಸೂತನೇ! ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನೀಡಿದ ದಾನದ ಫಲವೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ।

Verse 33

वायुरुवाच । इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् । बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ತಾಯಿಯ ಸತ್ಯಮಯ, ಶೋಕಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪರಹಿತ ಹೃದಯದ ಆ ಬಾಲಕನೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 34

उपमन्युरुवाच । शोकेनालमितो मातः सांबो यद्यस्ति शंकरः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಅಮ್ಮಾ, ನೀ ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ. ಉಮಾಸಹಿತ ಶಂಕರ (ಸಾಂಬ ಶಿವ) ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಎಲ್ಲವೂ ಮಂಗಳವಾಗುವುದು।

Verse 35

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

ಅಮ್ಮಾ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು—ಮಹಾದೇವ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ತಡವಾದರೂ ಬೇಗವಾದರೂ, ನಾನು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಂಡಿತ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 36

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः । प्रत्युवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಮಹಾಮತಿಯ ಬಾಲಕನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನಳೂ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪಳೂ ಆದ ತಾಯಿ ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 37

मातोवाच । शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् । विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

ತಾಯಿ ಹೇಳಿದರು—ಮಗನೇ, ನೀನು ಶುಭವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದೆ; ಅದು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ; ಉಮಾಸಹಿತ ಸಾಂಬ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸು।

Verse 38

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् । तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಪರಮ ಕಾರಣನು. ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ಅವನ ಸೇವಕರೇ।

Verse 39

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः । तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ದೊರಕಿದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ನಾವು ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ದಾಸರು. ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಲೋಕಮಂಗಳಕರ ಶಂಕರನನ್ನೇ।

Verse 40

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा । तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

ಇತರ ದೇವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ—ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು—ಉಮಾಸಹಿತ ಗಣಸಹಿತ ಆ ಸಾಂಬ ಶಿವನನ್ನೇ ಭಜಿಸು।

Verse 41

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः । साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः

ದೇವಾಧಿದೇವನಾದ, ವರದಾಯಕ ಶಿವನ ಈ ಮಂತ್ರ—“ನಮಃ ಶಿವಾಯ”—ಅವನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ಸೂಚಿಸುವ ವಾಚಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 42

सप्तकोटिमहामंत्राः सर्वे सप्रणवाः परे । तस्मिन्नेव विलीयंते पुनस्तस्माद्विनिर्गताः

ಪ್ರಣವಸಹಿತ ಪರಮವಾದ ಏಳು ಕೋಟಿ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತೆ ಅವನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ।

Verse 43

सप्रसादाश्च ते मंत्राः स्वाधिकाराद्यपेक्षया । सर्वाधिकारस्त्वेको ऽयं मंत्र एवेश्वराज्ञया

ಆ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ (ಯೋಗ್ಯತೆ) ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಅನುಸಾರ. ಆದರೆ ಈಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳದು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು।

Verse 44

यथा निकृष्टानुत्कृष्टान्सर्वानप्यात्मनः शिवः । क्षमते रक्षितुं तद्वन्मंत्रो ऽयमपि सर्वदा

ಶಿವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನವರೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ—ನಿಕೃಷ್ಟರಾಗಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟರಾಗಲಿ—ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುವಂತೆ, ಈ ಮಂತ್ರವೂ ಸದಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ।

Verse 45

प्रबलश्च तथा ह्येष मंत्रो मन्त्रान्तरादपि । सर्वरक्षाक्षमो ऽप्येष नापरः कश्चिदिष्यते

ಈ ಮಂತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ; ಇತರ ಮಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. ಇದು ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥ; ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲ.

Verse 46

तस्मान्मन्त्रान्तरांस्त्यक्त्वा पञ्चाक्षरपरो भव । तस्मिञ्जिह्वांतरगते न किंचिदिह दुर्लभम्

ಆದುದರಿಂದ ಇತರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾಗು. ಅದು ಜಿಹ್ವೆಯೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿ ನಿತ್ಯ ಜಪವಾಗಿ ಹರಿದರೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಳಭವಲ್ಲ.

Verse 47

अघोरास्त्रं च शैवानां रक्षाहेतुरनुत्तमम् । तच्च तत्प्रभवं मत्वा तत्परो भव नान्यथा

ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರವು ಶೈವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅನುತ್ತಮ ಕಾರಣ. ಅದು ಆ ಪರಮಶಿವನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು ಮತ್ತು ಅವನದೇ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣನಾಗು— ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

Verse 48

भस्मेदन्तु मया लब्धं पितुरेव तवोत्तमम् । विरजानलसंसिद्धं महाव्यापन्निवारणम्

“ಆದರೆ ಈ ಭಸ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ— ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು, ಅದು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ. ವಿರಾಗದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಭಸ್ಮವು ಮಹಾವಿಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು.”

Verse 49

मंत्रं च ते मया दत्तं गृहाण मदनुज्ञया । अनेनैवाशु जप्तेन रक्षा तव भविष्यति

“ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನನ್ನ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಇದೇ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ನಿನಗೆ ರಕ್ಷೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವುದು.”

Verse 50

वायुरुवाच । एवं मात्रा समादिश्य शिवमस्त्वित्युदीर्य च । विसृष्टस्तद्वचो मूर्ध्नि कुर्वन्नेव तदा मुनिः

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, “ಶಿವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಆ ಮುನಿ ವಿದಾಯಗೊಂಡನು; ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ಹೊರಟನು।

Verse 51

तां प्रणम्यैवमुक्त्वा च तपः कर्तुं प्रचक्रमे । तमाह च तदा माता शुभं कुर्वंतु ते सुराः

ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಹೊರಟನು. ಆಗ ಅವನ ತಾಯಿ ಹೇಳಿದಳು—ದೇವತೆಗಳು ನಿನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

Verse 52

अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे स दुश्चरम् । हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः

ಅವಳ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತನಾಗಿ ನೆಲಸಿದನು.

Verse 53

अष्टेष्टकाभिः प्रसादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम् । तत्रावाह्य महादेवं सांबं सगणमव्ययम्

ಎಂಟು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ವೇದಿ/ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಉಮಾಸಹಿತ ಮಹಾದೇವ ಶಿವನನ್ನು—ಗಣಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭುವನ್ನು—ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 54

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव पुत्रैः पुष्पैर्वनोद्भवैः । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತ, ಪುತ್ರರು ತಂದ ಅರಣ್ಯೋದ್ಭವ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅವನು ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದನು; ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆರಾಧಿಸಿ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 55

ततस्तपश्चरत्तं तं बालमेकाकिनं कृशम् । उपमन्युं द्विजवरं शिवसंसक्तमानसम्

ನಂತರ ಆ ಬಾಲಕ ಉಪಮನ್ಯು—ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ಕೃಶನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 56

पुरा मरीचिना शप्ताः केचिन्मुनिपिशाचकाः । संपीड्य राक्षसैर्भावैस्तपसोविघ्नमाचरन्

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಕೆಲವರು ಮುನಿಪಿಶಾಚಸಮಾನರು ರಾಕ್ಷಸಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಅವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 57

स च तैः पीड्यमानो ऽपि तपः कुर्वन्कथञ्चन । सदा नमः शिवायेति क्रोशति स्मार्तनादवत्

ಅವರು ಪೀಡಿಸಿದರೂ ಅವನು ಹೇಗೋ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತನಾದದಂತೆ ಘೋಷವಾಗಿ ಸದಾ “ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂದು ಮರುಮರು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 58

तन्नादश्रवणादेव तपसो विघ्नकारिणः । ते तं बालं समुत्सृज्य मुनयस्समुपाचरन्

ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವವರು ನಾಶರಾದರು. ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಮುನಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಸೇವಿಸಿದರು।

Verse 59

तपसा तस्य विप्रस्य चोपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च मुनयः प्रदीपितमभूज्जगत्

ಓ ಮುನಿಗಳೇ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗಿ ಜಾಗೃತವಾದಂತಾಯಿತು।