शिवतत्त्वे परापरभावविचारः (Inquiry into Śiva’s Principle and the Parā–Aparā Paradox)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चरितानि विचित्राणि गृह्याणि गहनानि च । दुर्विज्ञेयानि देवैश्च मोहयंति मनांसि नः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಈ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ವಿಚಿತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಗಹನ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯ; ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 2

शिवयोस्तत्त्वसम्बन्धे न दोष उपलभ्यते । चरितैः प्राकृतो भावस्तयोरपि विभाव्यते

ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಗಳ ತತ್ತ್ವಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ಲೋಕಸಮಾನ ಭಾವ (ಉಪದೇಶ-ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ) ಗ್ರಹ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

ब्रह्मादयो ऽपि लोकानां सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः । निग्रहानुग्रहौ प्राप्य शिवस्य वशवर्तिनः

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಗಳಿಗೆ ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿವನ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಾಧೀನರು.

Verse 4

शिवः पुनर्न कस्यापि निग्रहानुग्रहास्पदम् । अतो ऽनायत्तमैश्वर्यं तस्यैवेति विनिश्चितम्

ಆದರೆ ಶಿವನು ಯಾರದಾದರೂ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೂ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಾಧೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಅವನದೇ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದೆ.

Verse 5

यद्येवमीदृशैश्वर्यं तत्तु स्वातन्त्र्यलक्षणम् । स्वभावसिद्धं चैतस्य मूर्तिमत्तास्पदं भवेत्

ಇಂತಹ ಐಶ್ವರ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ ಪರಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಅದು ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾದುದರಿಂದ, ಅವನ ಮೂರ್ತಿಮತ್ತೆ—ರೂಪಧಾರಣೆಗೆ—ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

न मूर्तिश्च स्वतंत्रस्य घटते मूलहेतुना । मूर्तेरपि च कार्यत्वात्तत्सिद्धिः स्यादहैतुकी

ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುವಿನ ಮೂರ್ತಿ ಮೂಲಹೇತುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗದು. ಮೂರ್ತಿಯೂ ಕಾರ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದುದರಿಂದ, ಅದನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವುದು ಅಹೇತುಕ ಮತ್ತು ಅಸಂಗತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 7

सर्वत्र परमो भावो ऽपरमश्चान्य उच्यते । परमापरमौ भावौ कथमेकत्र संगतौ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ‘ಪರ’ (ಅತೀತ) ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ‘ಅಪರ’ (ಸನ್ನಿಹಿತ) ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ‘ಪರ’ ಮತ್ತು ‘ಅಪರ’ ಎಂಬ ಈ ಎರಡು ಭಾವಗಳು ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಗತವಾಗುತ್ತವೆ?

Verse 8

निष्फलो हि स्वभावो ऽस्य परमः परमात्मनः । स एव सकलः कस्मात्स्वभावो ह्यविपर्ययः

ಈ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ವಭಾವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವೂ ನಿಷ್ಫಲವೂ, ಕರ್ಮಫಲಾತೀತವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ‘ಸಕಲ’—ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟ—ಎಂದು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಅವಿಪರ್ಯಯ, ಎಂದಿಗೂ ವಿರೋಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 9

स्वभावो विपरीतश्चेत्स्वतंत्रः स्वेच्छया यदि । न करोति किमीशानो नित्यानित्यविपर्ययम्

ಈಶಾನನ ಸ್ವಭಾವವು ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದು, ಅವನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಿತ್ಯ–ಅನಿತ್ಯಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಏಕೆ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸದೆ ಬಿಡುವನು?

Verse 10

मूर्तात्मा सकलः कश्चित्स चान्यो निष्फलः शिवः । शिवेनाधिष्ठितश्चेति सर्वत्र लघु कथ्यते

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಒಂದು ಕಡೆ ಮೂರ್ತವಾದ, ಸಕಲವಾದ (ಪ್ರಕಟ) ತತ್ತ್ವವಿದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ನಿಷ್ಫಲ (ನಿರ್ವಿಕಾರ) ಶಿವನಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮೂರ್ತ ತತ್ತ್ವವು ಶಿವನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 11

मूर्त्यात्मैव तदा मूर्तिः शिवस्यास्य भवेदिति । तस्य मूर्तौ मूर्तिमतोः पारतंत्र्यं हि निश्चितम्

ಆಗ ಈ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಶಿವನ ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮ—ಸ್ವರೂಪ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಆ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಮಂತನಿಗೆ ಆ ರೂಪದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ (ಪಾರತಂತ್ರ್ಯ) ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 12

अन्यथा निरपेक्षेण मूर्तिः स्वीक्रियते कथम् । मूर्तिस्वीकरणं तस्मान्मूर्तौ साध्यफलेप्सया

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಪೇಕ್ಷನಾದವನು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವನು? ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯಫಲಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಸಾಧಕರ ಇಷ್ಟಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ಆ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಮೂರ್ತಿಸ್ವೀಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 13

न हि स्वेच्छाशरीरत्वं स्वातंत्र्यायोपपद्यते । स्वेच्छैव तादृशी पुंसां यस्मात्कर्मानुसारिणी

ಕೇವಲ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿದ ದೇಹವಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹಿಗಳ ‘ಇಚ್ಛೆ’ ಸ್ವಭಾವತಃ ಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 14

स्वीकर्तुं स्वेच्छया देहं हातुं च प्रभवन्त्युत । ब्रह्मादयः पिशाचांताः किं ते कर्मातिवर्तिनः

ಅವರು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಹ ಸಮರ್ಥರು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಂದ ಪಿಶಾಚಾಂತವರೆಗೆ—ಅವರು ಕರ್ಮವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವವರೇ?

Verse 15

इच्छया देहनिर्माणमिन्द्रजालोपमं विदुः । अणिमादिगुणैश्वर्यवशीकारानतिक्रमात्

ಇಚ್ಛಾಮಾತ್ರದಿಂದ ದೇಹನಿರ್ಮಾಣವು ಇಂದ್ರಜಾಲದಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಣಿಮಾದಿ ಗುಣೈಶ್ವರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಶೀಕರಣಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಹುದು।

Verse 16

विश्वरूपं दधद्विष्णुर्दधीचेन महर्षिणा । युध्यता समुपालब्धस्तद्रूपं दधता स्वयम्

ವಿಷ್ಣು ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಗ ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅದೇ ರೂಪವನ್ನು ತಾವೇ ಧರಿಸಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ನಿಂತರು।

Verse 17

सर्वस्मादधिकस्यापि शिवस्य परमात्मनः । शरीरवत्तयान्यात्मसाधर्म्यं प्रतिभाति नः

ನಮಗೆ ಹೀಗೇ ತೋರುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಉನ್ನತ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಅವರನ್ನು ದೇಹವಂತನೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಜೀವಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಧದ ಸಾದೃಶ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 18

सर्वानुग्राहकं प्राहुश्शिवं परमकारणम् । स निर्गृह्णाति देवानां सर्वानुग्राहकः कथम्

ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಪರಮಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಸರ್ವಕೃಪಾಳು ಪ್ರಭು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ?

Verse 19

चिच्छेद बहुशो देवो ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः । शिवनिन्दां प्रकुर्वंतं पुत्रेति कुमतेर्हठात्

ಆಗ ದೇವ ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಐದನೇ ತಲೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಛೇದಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ದುರ್ಮತಿ ಹಠದಿಂದ ಶಿವನಿಂದೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿರ್ಲಜ್ಜವಾಗಿ ‘ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 20

विष्णोरपि नृसिंहस्य रभसा शरभाकृतिः । बिभेद पद्भ्यामाक्रम्य हृदयं नखरैः खरैः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನೂ ಆ ಘರ್ಷಣೆಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಶರಭಾಕೃತಿ ಪ್ರಕಟವು ಮಣಿಸಿತು; ಪಾದಗಳಿಂದ ತುಳಿದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಖಗಳಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಚೀರಿ ಬಿಟ್ಟಿತು।

Verse 21

देवस्त्रीषु च देवेषु दक्षस्याध्वरकारणात् । वीरेण वीरभद्रेण न हि कश्चिददण्डितः

ದಕ್ಷನ ಅಧ್ವರಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರಲ್ಲಿಯೂ ಆ ವೀರ ವೀರಭದ್ರನು ದಂಡಿಸದವನು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 22

पुरत्रयं च सस्त्रीकं सदैत्यं सह बालकैः । क्षणेनैकेन देवेन नेत्राग्नेरिंधनीकृतम्

ಆ ಏಕ ದೇವನು (ಶಿವನು) ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು—ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ, ದೈತ್ಯರೊಡನೆ, ಬಾಲಕರೊಡನೆ—ತನ್ನ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿಸಿದನು.

Verse 23

प्रजानां रतिहेतुश्च कामो रतिपतिस्स्वयम् । क्रोशतामेव देवानां हुतो नेत्रहुताशने

ಪ್ರಜ들의 ರತಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ, ಸ್ವಯಂ ರತಿಪತಿಯಾದ ಕಾಮನು—ದೇವರುಗಳು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 24

गावश्च कश्चिद्दुग्धौघं स्रवन्त्यो मूर्ध्नि खेचराः । सरुषा प्रेक्ष्य देवेन तत्क्षणे भस्मसात्कृतः

ಒಬ್ಬ ಖೇಚರನು ಹಸುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ಸುರಿಸಿದನು; ದೇವನು ಕೋಪದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 25

जलंधरासुरो दीर्णश्चक्रीकृत्य जलं पदा । बद्ध्वानंतेन यो विष्णुं चिक्षेप शतयोजनम्

ಅಸುರ ಜಲಂಧರನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪಾದದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಚಕ್ರದಂತೆ ಮಥಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅನಂತನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಎಸೆದನು।

Verse 26

तमेव जलसंधायी शूलेनैव जघान सः । तच्चक्रं तपसा लब्ध्वा लब्धवीर्यो हरिस्सदा

ಆಗ ಜಲಸಂಧಾಯೀ ಅವನನ್ನೇ ಶೂಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹೊಡೆದು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಹರಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸದಾ ತಪೋಬಲಜನಿತ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 27

जिघांसतां सुरारीणां कुलं निर्घृणचेतसाम् । त्रिशूलेनान्धकस्योरः शिखिनैवोपतापितम्

ದೇವಶತ್ರುಗಳಾದ, ನಿರ್ದಯಚಿತ್ತ ಸಂಹಾರಕಾಮಿಗಳ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅಂಧಕನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿತವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದಗ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 28

कण्ठात्कालांगनां सृष्ट्वा दारको ऽपि निपातितः । कौशिकीं जनयित्वा तु गौर्यास्त्वक्कोशगोचराम्

ತನ್ನ ಕಂಠದಿಂದ ಕಾಳವರ್ಣ ಕನ್ಯೆ (ಕಾಳಿ)ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ದಾರಕನೆಂಬ ಬಾಲಕನೂ ನಿಪಾತಿತನಾದನು. ನಂತರ ಗೌರಿಯ ತ್ವಕ್-ಕೋಶದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೌಶಿಕೀ ಜನಿಸಿದಳು।

Verse 29

शुंभस्सह निशुंभेन प्रापितो मरणं रणे । श्रुतं च महदाख्यानं स्कान्दे स्कन्दसमाश्रयम्

ಶುಂಭನು ನಿಶುಂಭನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದನ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಶ್ರಿತವಾದ ಈ ಮಹದಾಖ್ಯಾನವೂ ಶ್ರುತವಾಗಿದೆ।

Verse 30

वधार्थे तारकाख्यस्य दैत्येन्द्रस्येन्द्रविद्विषः । ब्रह्मणाभ्यर्थितो देवो मन्दरान्तःपुरं गतः

ಇಂದ್ರವೈರಿಯಾದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ತಾರಕನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ದೇವನು (ಶಿವನು) ಮಂದರದ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 31

विहृत्य सुचिरं देव्या विहारा ऽतिप्रसङ्गतः । रसां रसातलं नीतामिव कृत्वाभिधां ततः

ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ವಿಹರಿಸಿ ಅವನು ಆ ವಿಹಾರರಸದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ತಲ್ಲೀನನಾದನು; ನಂತರ ‘ರಸಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವಳನ್ನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೇ ಮಾಡಿದನು।

Verse 32

देवीं च वंचयंस्तस्यां स्ववीर्यमतिदुर्वहम् । अविसृज्य विसृज्याग्नौ हविः पूतमिवामृतम्

ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವಂಚಿಸಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಅತಿದುರ್ಧರ್ಷ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅವಳಲ್ಲಿ ಬಿಡದೆ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಸಿನಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೃತಸಮಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 33

गंगादिष्वपि निक्षिप्य वह्निद्वारा तदंशतः । तत्समाहृत्य शनकैस्तोकंस्तोकमितस्ततः

ಅದರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಂಗಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕವೂ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ—ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ—ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು।

Verse 34

स्वाहया कृत्तिकारूपात्स्वभर्त्रा रममाणया । सुवर्णीभूतया न्यस्तं मेरौ शरवणे क्वचित्

ಒಮ್ಮೆ ಸ್ವಾಹಾ ಕೃತ್ತಿಕಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಭರ್ತೃನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುವರ್ಣಪ್ರಭೆಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮತಿಯಾದಳು; ಆಗ ಅವಳು ಮೇರುವಿನ ಶರವಣದಲ್ಲಿ (ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ) ಅದನ್ನು ಯಾವುದೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಸ್ತಮಾಡಿದಳು।

Verse 35

संदीपयित्वा कालेन तस्य भासा दिशो दश । रञ्जयित्वा गिरीन्सर्वान्कांचनीकृत्य मेरुणा

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕಾಂತಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿತು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ರಂಜಿಸಿ, ಮೇರುವನ್ನೂ ಕಂಚನಮಯವಾಗಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು।

Verse 36

ततश्चिरेण कालेन संजाते तत्र तेजसि । कुमारे सुकुमारांगे कुमाराणां निदर्शने

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಆಗ ಸೂಕುಮಾರ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಒಬ್ಬ ದಿವ್ಯ ಕುಮಾರನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ಎಲ್ಲ ಕುಮಾರರೊಳಗೆ ಆದರ್ಶವೂ ದೃಶ್ಯ ನಿದರ್ಶನವೂ ಆಗಿ।

Verse 37

तच्छैशवं स्वरूपं च तस्य दृष्ट्वा मनोहरम् । सह देवसुरैर्लोकैर्विस्मिते च विमोहिते

ಅವನ ಆ ಮನೋಹರ ಬಾಲರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವರು-ಅಸುರರೊಡನೆ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಿತರಾದವು।

Verse 38

देवो ऽपि स्वयमायातः पुत्रदर्शनलालसः । सह देव्यांकमारोप्य ततो ऽस्य स्मेरमाननम्

ಆಗ ಪ್ರಭುವು ಸ್ವತಃ ಪುತ್ರದರ್ಶನದ ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಅವಳ ಮಡಿಲಿಗೆ ಏರಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನ ಮೃದುವಾದ ನಗುಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದನು।

Verse 39

पीतामृतमिव स्नेहविवशेनान्तरात्मना । देवेष्वपि च पश्यत्सु वीतरागैस्तपस्विभिः

ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ—ಸ್ನೇಹದಿಂದ ವಶವಾದ ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮ ಆ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು; ದೇವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವೈರಾಗ್ಯಯುತ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು।

Verse 40

स्वस्य वक्षःस्थले स्वैरं नर्तयित्वा कुमारकम् । अनुभूय च तत्क्रीडां संभाव्य च परस्परम्

ತನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲೆ ಕುಮಾರಕನನ್ನು ಸ್ವೈರವಾಗಿ ನೃತ್ಯಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಕ್ರೀಡಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸ्नेಹ-ಗೌರವಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರು।

Verse 41

स्तन्यमाज्ञापयन्देव्याः पाययित्वामृतोपमम् । तवावतारो जगतां हितायेत्यनुशास्य च

ಅವನು ದೇವಿಗೆ ಸ್ತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ನಿನಗೆ ಅಮೃತೋಪಮವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು—“ನಿನ್ನ ಅವತಾರವು ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವೇ।”

Verse 42

स्वयन्देवश्च देवी च न तृप्तिमुपजग्मतुः । ततः शक्रेण संधाय बिभ्यता तारकासुरात्

ಆದರೂ ಸ್ವಯಂಭೂ ದೇವನೂ ದೇವಿಯೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ತಾರಕಾಸುರನ ಭಯದಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು (ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿ) ಬಂದನು।

Verse 43

कारयित्वाभिषेकं च सेनापत्ये दिवौकसाम् । पुत्रमन्तरतः कृत्वा देवेन त्रिपुरद्विषा

ದೇವಲೋಕದ ಸೇನಾಪತಿಪದಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ತ್ರಿಪುರದ್ವೇಷಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು (ದೇವಸೇನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 44

स्वयमंतर्हितेनैव स्कन्दमिन्द्रादिरक्षितम् । तच्छक्त्या क्रौञ्चभेदिन्या युधि कालाग्निकल्पया

ತಾನೇ ಅಂತರ್ಹಿತನಾದ ಕಾರಣ ಸ್ಕಂದನನ್ನು ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ರಕ್ಷಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ರೌಂಚಭೇದಿನಿ, ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಲದಿಂದ ಅವನು ಜಯಶಾಲಿಯಾದನು।

Verse 45

छेदितं तारकस्यापि शिरश्शक्रभिया सह । स्तुतिं चक्रुर्विशेषेण हरिधातृमुखाः सुराः

ತಾರಕನ ಶಿರಸ್ಸು ಛೇದಿತವಾದಾಗ ಶಕ್ರನ (ಇಂದ್ರನ) ಭಯವೂ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನಂತರ ಹರಿ ಮತ್ತು ಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮುಂತಾದ ದೇವರುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು।

Verse 46

तथा रक्षोधिपः साक्षाद्रावणो बलगर्वितः । उद्धरन्स्वभुजैर्दीर्घैः कैलासं गिरिमात्मनः

ಹಾಗೆಯೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಬಲಗರ್ವದಿಂದ ಮದಿಸಿದವನಾಗಿ, ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಭುಜಗಳಿಂದ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೀಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 47

तदागो ऽसहमानस्य देवदेवस्य शूलिनः । पदांगुष्ठपरिस्पन्दान्ममज्ज मृदितो भुवि

ಆ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರಿದ ದೇವದೇವ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನು ತನ್ನ ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕದಲಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಅಪರಾಧಿ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತು.

Verse 48

बटोः केनचिदर्थेन स्वाश्रितस्य गतायुषः । त्वरयागत्य देवेन पादांतं गमितोन्तकः

ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತನಾದ ಆ ಬಟುವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ—ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದಿದ್ದ ಅವನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ—ಯಮನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಂದನು; ಆದರೆ ಪ್ರಭುವು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಪಾದಾಂತಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿ ಶಕ್ತಿಹೀನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 49

स्ववाहनमविज्ञाय वृषेन्द्रं वडवानलः । सगलग्रहमानीतस्ततो ऽस्त्येकोदकं जगत्

ತನ್ನದೇ ವಾಹನವಾದ ವೃಷೇಂದ್ರನನ್ನು ಅರಿಯದೆ ವಡವಾನಲನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಮಂಡಲವನ್ನು ನುಂಗಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಒಂದೇ ಜಲವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.

Verse 50

अलोकविदितैस्तैस्तैर्वृत्तैरानन्दसुन्दरैः । अंगहारस्वसेनेदमसकृच्चालितं जगत्

ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಾದರೂ ಆನಂದಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಆ ಚಲನೆಗಳಿಂದ, ಪ್ರಭುವಿನ ಅಂಗಹಾರ-ಸ್ವಸೇನೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮರುಮರು ಚಲಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 51

शान्त एव सदा सर्वमनुगृह्णाति चेच्छिवः । सर्वाणि पूरयेदेव कथं शक्तेन मोचयेत्

ಸದಾ ಶಾಂತನಾದ ಶಿವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರೈಸುವನಾದರೆ, ಅವನನ್ನು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ತಡೆಯಬಲ್ಲದು? ಮತ್ತಾರು ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಲ್ಲರು?

Verse 52

अनादिकर्म वैचित्र्यमपि नात्र नियामकम् । कारणं खलु कर्मापि भवेदीश्वरकारितम्

ಇಲ್ಲಿ ಅನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವೇ ಪರಮ ನಿಯಾಮಕವಲ್ಲ. ಕರ್ಮವೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಈಶ್ವರನ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಮಾತ್ರ.

Verse 53

किमत्र बहुनोक्तेन नास्तिक्यं हेतुकारकम् । यथा ह्याशु निवर्तेत तथा कथय मारुत

ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ವಾದಮಾತ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ನಾಸ್ತಿಕ್ಯವೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ಮಾರುತ, ಅದು ಶೀಘ್ರ ಹೇಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳು.