षडध्ववेदनम् (Ṣaḍadhva-vedanam) — The Sixfold Path: Sound, Meaning, and Tattva-Distribution
ಅಧ್ಯಾಯ 29ರಲ್ಲಿ ವಾಯು ಶೈವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ (ಶಬ್ದ) ಮತ್ತು ಅರ್ಥ (ಅರ್ಥ)ಗಳ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಏಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರರ್ಥಕವಲ್ಲ; ಲೋಕವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅರ್ಥವಾಹಕರು. ಈ ಶಬ್ದ–ಅರ್ಥ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಶಿವ–ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಪರಮಶಿವನ ‘ಪ್ರಾಕೃತೀ ಮೂರ್ತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಬ್ದವಿಭೂತಿ ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಪರಾ ಎಂಬ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿ, ಶಿವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಪರಾಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ–ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧ, ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮಗ್ರತೆ, ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧಾಧ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕುಂಡಲಿನೀ–ಮಾಯೆಯನ್ನು ಮೂಲಕಾರಣ ಮಾಟ್ರಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಷಡಧ್ವ ಮೂರು ಶಬ್ದಪಥಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಅರ್ಥಪಥಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ; ಕಲಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾದ ತತ್ತ್ವವಿತರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪಂಚವಿಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯಂತೆ ಜೀವಿಗಳ ಭೋಗ–ಲಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅವರ ಶುದ್ಧತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
वायुरुवाच । निवेदयामि जगतो वागर्थात्म्यं कृतं यथा । षडध्ववेदनं सम्यक्समासान्न तु विस्तरात्
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಜಗತ್ತು ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಏಕಾತ್ಮತೆಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿವೇದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಷಡಧ್ವ-ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
Verse 2
नास्ति कश्चिदशब्दार्थो नापि शब्दो निरर्थकः । ततो हि समये शब्दस्सर्वस्सर्वार्थबोधकः
ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಅರ್ಥ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಶಬ್ದವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದವೂ ಅಭಿಪ್ರೇತಾರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 3
प्रकृतेः परिणामो ऽयं द्विधा शब्दार्थभावना । तामाहुः प्राकृतीं मूर्तिं शिवयोः परमात्मनोः
ಈ ಪ್ರಕಟತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪರিণಾಮ; ಅದು ದ್ವಿಧಾ—ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ—ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಇದನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮರಾದ ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಾಕೃತ (ಸ್ವಾಭಾವಿಕ) ಮೂರ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 4
शब्दात्मिका विभूतिर्या सा त्रिधा कथ्यते बुधैः । स्थूला सूक्ष्मा परा चेति स्थूला या श्रुतिगोचरा
ಶಬ್ದವೇ ಸ್ವರೂಪವಾದ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಪರಾ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲರೂಪವು ಶ್ರವಣಗೋಚರ, ಅಂದರೆ ಉಚ್ಚರಿತ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
Verse 5
सूक्ष्मा चिन्तामयी प्रोक्ता चिंतया रहिता परा । या शक्तिः सा परा शक्तिश्शिवतत्त्वसमाश्रया
ಅವಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಳಾಗಿ ಚಿಂತಾಮಯೀ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಳು; ಆದರೆ ಪರಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆ-ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತಳು. ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ಪರಾಶಕ್ತಿ, ಶಿವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದಳು.
Verse 6
ज्ञानशक्तिसमायोगादिच्छोपोद्बलिका तथा । सर्वशक्तिसमष्ट्यात्मा शक्तितत्त्वसमाख्यया
ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಲವರ್ಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದು ಸಮಸ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ-ಸ್ವರೂಪವಾದುದರಿಂದ ‘ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 7
समस्तकार्यजातस्य मूलप्रकृतितां गता । सैव कुण्डलिनी माया शुद्धाध्वपरमा सती
ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಜಾತದ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿರುವವಳೇ ಆ ಕುಂಡಲಿನೀ—ಮಾಯಾ—ಸತೀ; ಶುದ್ಧಾಧ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯವಳು.
Verse 8
सा विभागस्वरूपैव षडध्वात्मा विजृंभते । तत्र शब्दास्त्रयो ऽध्वानस्त्रयश्चार्थाः समीरिताः
ವಿಭಾಗವೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಕಾಸವೂ ಸ್ವಭಾವವಾದ ಆ ತತ್ತ್ವವು ಷಡಧ್ವಾತ್ಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ಮೂರು ‘ಅಧ್ವ’ಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ/ವಸ್ತುತತ್ತ್ವದ ಮೂರು ‘ಅಧ್ವ’ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 9
सर्वेषामपि वै पुंसां नैजशुद्ध्यनुरूपतः । लयभोगाधिकारास्स्युस्सर्वतत्त्वविभागतः
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವಗಳ ವಿಭೇದದಿಂದ ಲಯ (ಮೋಕ್ಷಾಭಿಮುಖ ಲೀನತೆ) ಅಥವಾ ಭೋಗ (ಫಲಾನುಭವ) ಪಡೆಯುವ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 10
कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम् । परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः
ಆ ತತ್ತ್ವಗಳು ಕಲೆಗಳ (ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳ) ಮೂಲಕ ಯಥಾತಥವಾಗಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ. ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿನಾಮಕ್ರಮದಿಂದ ಅವು ಪಂಚಧಾ ವಿಕಸಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 11
कलाश्च ता निवृत्त्याद्याः पर्याप्ता इति निश्चयः । मंत्राध्वा च पदाध्वा च वर्णाध्वा चेति शब्दतः
ನಿವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಆ ಕಲೆಗಳೇ ಸಾಕಷ್ಟೆ—ಇದು ನಿಶ್ಚಯ. ಶಬ್ದತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಮಂತ್ರಾಧ್ವ’, ‘ಪದಾಧ್ವ’, ‘ವರ್ಣಾಧ್ವ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 12
भुवनाध्वा च तत्त्वाध्वा कलाध्वा चार्थतः क्रमात् । अत्रान्योन्यं च सर्वेषां व्याप्यव्यापकतोच्यते
ಅರ್ಥಕ್ರಮವಾಗಿ ಭುವನಾಧ್ವ, ತತ್ತ್ವಾಧ್ವ, ಕಲಾಧ್ವ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲರ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ‘ವ್ಯಾಪ್ಯ-ವ್ಯಾಪಕ’—ವ್ಯಾಪ್ತವಾದುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸುವುದು—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 13
मंत्राः सर्वैः पदैर्व्याप्ता वाक्यभावात्पदानि च । वर्णैर्वर्णसमूहं हि पदमाहुर्विपश्चितः
ಮಂತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ; ಪದಗಳು ವಾಕ್ಯದ ಭಾವ (ಅಭಿಪ್ರಾಯಾರ್ಥ)ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದಲೇ ಪದವು ಅಕ್ಷರಸಮೂಹವಾಗುತ್ತದೆ—ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 14
वर्णास्तु भुवनैर्व्याप्तास्तेषां तेषूपलंभनात् । भुवनान्यपि तत्त्वौघैरुत्पत्त्यांतर्बहिष्क्रमात्
ವರ್ಣಗಳು (ಧ್ವನಿ-ರೂಪಗಳು) ಭುವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಆ ಆ ಭುವನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ–ಬಹಿರ್ ಪ್ರವಹಿಸುವ ತತ್ತ್ವ-ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಭುವನಗಳೂ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ.
Verse 15
व्याप्तानि कारणैस्तत्त्वैरारब्धत्वादनेकशः । अंतरादुत्थितानीह भुवनानि तु कानिचित्
ಕಾರಣ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಆರಂಭ-ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭುವನಗಳು ಅಂತರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 16
पौराणिकानि चान्यानि विज्ञेयानि शिवागमे । सांख्ययोगप्रसिद्धानि तत्त्वान्यपि च कानिचित्
ಶಿವಾಗಮದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪೌರಾಣಿಕ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ತತ್ತ್ವಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 17
शिवशास्त्रप्रसिद्धानि ततोन्यान्यपि कृत्स्नशः । कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम्
ಶೈವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳು—ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರ ಕಲಾ (ಶಕ್ತಿಗಳ) ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ತನ್ನ ಕ್ರಮದಂತೆ ಯಥಾವಿಧಿ.
Verse 18
परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः । कलाश्च ता निवृत्त्याद्या व्याप्ताः पञ्च यथोत्तरम्
ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿನಾಮ (ರೂಪಾಂತರ)ದಿಂದ ಐದು ವಿಧದ ಪ್ರಕಟನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಆ ಐದು ಕಲೆಗಳು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 19
व्यापिकातः परा शक्तिरविभक्ता षडध्वनाम् । परप्रकृतिभावस्य तत्सत्त्वाच्छिवतत्त्वतः
ಅವರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವದಿಂದ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಷಡಧ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಪರಪ್ರಕೃತಿಭಾವವು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಶಿವತತ್ತ್ವದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
Verse 20
शक्त्यादि च पृथिव्यन्तं शिवतत्त्वसमुद्भवम् । व्याप्तमेकेन तेनैव मृदा कुंभादिकं यथा
ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪೃಥ್ವೀತತ್ತ್ವದವರೆಗೆ ಶಿವತತ್ತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಏಕನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ—ಮಣ್ಣು ಕುಂಭಾದಿ ಮೃಣ್ಮಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ.
Verse 21
शैवं तत्परमं धाम यत्प्राप्यं षड्भिरध्वभिः । व्यापिका ऽव्यापिका शक्तिः पञ्चतत्त्वविशोधनात्
ಆ ಶೈವ ತತ್ತ್ವವೇ ಪರಮ ಧಾಮ; ಅದು ಷಡಧ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಪ್ಯ. ಪಂಚತತ್ತ್ವಗಳ ವಿಶೋಧನೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿಯೂ, ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಅವ್ಯಾಪಿನಿಯೂ ಎಂದು ಅರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 22
निवृत्त्या रुद्रपर्यन्तं स्थितिरण्डस्य शोध्यते । प्रतिष्ठया तदूर्ध्वं तु यावदव्यक्तगोचरम्
ನಿವೃತ್ತಿ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸ್ಥಿತಿ ರುದ್ರಪರ್ಯಂತ ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಭಾಗವು ಅವ್ಯಕ್ತಗೋಚರದವರೆಗೆ ವಿಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Verse 23
तदूर्ध्वं विद्यया मध्ये यावद्विश्वेश्वरावधि । शान्त्या तदूर्ध्वं मध्वान्ते विशुद्धिः शान्त्यतीतया
ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ಥಿತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ, ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ; ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ (ಶಾಂತ್ಯತೀತ) ಶಿವಾಭಿಮುಖವಾದ ನಿರ್ಮಲ ವಿಶುದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 24
यामाहुः परमं व्योम परप्रकृतियोगतः । एतानि पञ्चतत्त्वानि यैर्व्याप्तमखिलं जगत्
ಪರಪ್ರಕೃತಿಯ ಯೋಗದಿಂದ ‘ಪರಮ ವ್ಯೋಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು—ಇವೇ ಆ ಐದು ತತ್ತ್ವಗಳು; ಇವುಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।
Verse 25
तत्रैव सर्वमेवेदं द्रष्टव्यं खलु साधकैः । अध्वव्याप्तिमविज्ञाय शुद्धिं यः कर्तुमिच्छति
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಧಕರು ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅರಿತು ನೋಡುವುದು ಬೇಕು. ಅಧ್ವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವವನು ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರನು।
Verse 26
स विप्रलम्भकः शुद्धेर्नालम्प्रापयितुं फलम् । वृथा परिश्रमस्तस्य निरयायैव केवलम्
ಇಂತಹ ವಂಚಕನು ಅಂತರಶುದ್ಧಿಯ ಫಲವನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಅವನ ಪರಿಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥ; ಅದು ಕೇವಲ ನರಕಪ್ರಾಪ್ತಿಗೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 27
शक्तिपातसमायोगादृते तत्त्वानि तत्त्वतः । तद्व्याप्तिस्तद्विवृद्धिश्च ज्ञातुमेवं न शक्यते
ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಪಾತಾನುಗ್ರಹದ ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಿಕಾಸವೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು.
Verse 28
शक्तिराज्ञा परा शैवी चिद्रूपा मरमेश्वरी । शिवो ऽधितिष्ठत्यखिलं यया कारणभूतया
ಪರಮ ಶೈವೀ, ಚಿದ್ರೂಪಿಣೀ, ರಾಜ್ಞೀಸ್ವರೂಪಿಣೀ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಶಕ್ತಿ—ಕಾರಣಭೂತಳಾದ ಆಕೆಯ ಮೂಲಕ—ಶಿವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 29
नात्मनो नैव मायैषा न विकारो विचारतः । न बंधो नापि मुक्तिश्च बंधमुक्तिविधायिनी
ಯಥಾರ್ಥ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಯೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ವಿಕಾರವೂ ಅಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಆದರೂ ಬಂಧ-ಮುಕ್ತಿ ವಿಧಾಯಿನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 30
सर्वैश्वर्यपराकाष्टा शिवस्य व्यभिचारिणी । समानधर्मिणी तस्य तैस्तैर्भावैर्विशेषतः
ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳ ಪರಮ ಶಿಖರ; ಶಿವನಿಗೆ ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ, ಅಖಂಡವಾಗಿ ಏಕೀಭೂತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನ ಸಮಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ವಿಶೇಷ ಭಾವರೂಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Verse 31
स तयैव गृही सापि तेनैव गृहिणी सदा । तयोरपत्यं यत्कार्यं परप्रकृतिजं जगत्
ಅವನು ಅವಳಿಂದಲೇ ಗೃಹಸ್ಥ; ಅವಳೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಸದಾ ಗೃಹಿಣಿ. ಪರಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ಜಗತ್ತು—ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಫಲ, ಅವರ ಅಪತ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ.
Verse 32
स कर्ता कारणं सेति तयोर्भेदो व्यवस्थितः । एक एव शिवः साक्षाद्द्विधा ऽसौ समवस्थितः
ಅವನು ಕರ್ತಾ, ಅವನೇ ಕಾರಣ—ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರ ಭೇದವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸాక్షಾತ್ ಶಿವನು ಒಬ್ಬನೇ; ಅದೇ ಪ್ರಭು ದ್ವಿರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 33
स्त्रीपुंसभावेन तयोर्भेद इत्यपि केचन । अपरे तु परा शक्तिः शिवस्य समवायिनी
ಕೆಲವರು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುಂಸ್ಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಭೇದವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಮಾತ್ರ ಅವಳು ಶಿವನ ಪರಾಶಕ್ತಿ, ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸಮವಾಯವಾಗಿ ಅಖಂಡವಾಗಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 34
प्रभेव भानोश्चिद्रूपा भिन्नैवेति व्यवस्थितः । तस्माच्छिवः परो हेतुस्तस्याज्ञा परमेश्वरी
ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆ ಚಿದ್ರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಭಿನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಶಕ್ತಿ.
Verse 35
तयैव प्रेरिता शैवी मूलप्रकृतिरव्यया । महामाया च माया च प्रकृतिस्त्रिगुणेति च
ಅವಳೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವ್ಯಯವಾದ ಶೈವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅವಳನ್ನೇ ಮಹಾಮಾಯಾ, ಮಾಯಾ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 36
त्रिविधा कार्यवेधेन सा प्रसूते षडध्वनः । स वागर्थमयश्चाध्वा षड्विधो निखिलं जगत्
ಕಾರ್ಯಭೇದದ ತ್ರಿವಿಧ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಅವಳು ಷಡಧ್ವಗಳನ್ನು (ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳು) ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತಾಳೆ; ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಯವಾದ ಆ ಷಡ್ವಿಧ ಅಧ್ವವೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು.
Verse 37
अस्यैव विस्तरं प्राहुः शास्त्रजातमशेषतः
ಅವರು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ, ಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮೂಹವು ಈ ತತ್ತ್ವದ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ।
Frequently Asked Questions
The sampled verses indicate primarily a philosophical/technical teaching rather than a discrete mythic episode; the focus is on metaphysical mapping (ṣaḍadhvan) and the ontology of śabda–artha within Śiva–Śakti doctrine.
They model a graded interiorization of language: from audible speech (sthūla), to subtle ideational form (sūkṣma), to transcendent parā beyond discursive thought—culminating in parā-śakti rooted in Śiva-tattva.
The chapter foregrounds ṣaḍadhvan (three śabda-paths and three artha-paths), śakti-tattva as the totality of powers, and kuṇḍalinī-māyā as a root causal matrix linked with śuddhādhvan and tattva-distribution.