भद्रस्य देवसंघेषु विक्रमः (Bhadra’s Onslaught among the Deva Hosts)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಾಯು ವರ್ಣಿಸಿದ ಯುದ್ಧಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ; ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರುಗಳು ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಚದುರಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನದೇ (ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಲವಾದ) ಅಂಗಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಂಡನೀಯರು ದಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ರುದ್ರಕ್ರೋಧಜನ್ಯ ಗಣನಾಯಕ ಭದ್ರನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಶರ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮೇಲ್ನೋಟ ಹಾಗೂ ಜ್ವಲಂತ ಮುಖದಿಂದ, ಆನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಂಹದಂತೆ ದೇವಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಚಲನೆ ಮತ್ತಗಜದಂತೆ, ಅವನ ಉಗ್ರ ಕ್ರಿಯೆ ಮಹಾಸರೋವರವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಥಿಸಿದಂತೆ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವರ್ಣತಾರಕಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಭದ್ರನು ದೇವಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರಿ ವನದಾವದಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರುಗಳು ಒಬ್ಬ ಯೋಧನನ್ನು ಸಾವಿರರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಭದ್ರಕಾಳಿಯೂ ರಣರೋಷವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತಳಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಜ್ವಾಲೆ ಉಗುಳುವ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಭದ್ರನು ರುದ್ರಕ್ರೋಧದ ಸాక్షಾತ್ ಉದ್ಗಾರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ರುದ್ರಗಣಗಳು ದಂಡನ-ಶೋಧನ ಮಾಡುವ ದಿವ್ಯ ಇಚ್ಛೆಯ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
वायुरुवाच । ततस्त्रिदशमुख्यास्ते विष्णुशक्रपुरोगमाः । सर्वे भयपरित्रस्तादुद्रुवुर्भयविह्वलाः
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ತತ್ತರಿಸಿ, ಭೀತಿವಿಹ್ವಲರಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋದರು।
Verse 2
निजैरदूषितैरंगैर्दृष्ट्वा देवानुपद्रुतान् । दंड्यानदंडितान्मत्वा चुकोप गणपुंगवः
ದೇವರು ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಅಶುದ್ಧಿರಹಿತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶಿವಗಣಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಪುಂಗವನು ಕೋಪಗೊಂಡನು—ದಂಡ್ಯರು ದಂಡಿತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು।
Verse 3
ततस्त्रिशूलमादाय शर्वशक्तिनिबर्हणम् । ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन्
ಆಮೇಲೆ ಶರ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಹಾಬಾಹು ಶಿವನು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಟ್ಟು, ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿದನು॥
Verse 4
अमरानपि दुद्राव द्विरदानिव केसरी । तानभिद्रवतस्तस्य गमनं सुमनोहरम्
ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸುವ ಸಿಂಹದಂತೆ ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಧಾವಿಸುವ ಅವನ ಗತಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣಿತು.
Verse 5
वाराणस्येव मत्तस्य जगाम प्रेक्षणीयताम् । ततस्तत्क्षोभयामास महत्सुरबलं बली
ಅವನು ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು. ನಂತರ ಆ ಬಲಿಷ್ಠನು ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 6
महासरोवरं यद्वन्मत्तो वारणयूथपः । विकुर्वन्बहुधावर्णान्नीलपांडुरलोहितान्
ಮಹಾಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳ ನಾಯಕನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ ನೀಲ, ಪಾಂಡುರ, ಲೋಹಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಕಲಕುವಂತೆ, ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೂ ನಾನಾರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿದನು.
Verse 7
विभ्रद्व्याघ्राजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् । छिन्दन्भिन्दन्नुद १ लिन्दन्दारयन्प्रमथन्नपि
ಅವನು ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಒಡೆದು, ತಳ್ಳಿ, ಹರಿದು, ಚೀರಿ, ಮಣಿಸಿ ಕೂಡ ಅವನು ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಸಾಗಿದನು.
Verse 8
व्यचरद्देवसंघेषु भद्रो ऽग्निरिव कक्षगः । तत्र तत्र महावेगाच्चरंतं शूलधारिणम्
ಭದ್ರನು ದೇವಸಂಘಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತೆ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಶೂಲಧಾರಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿದನು.
Verse 9
तमेकं त्रिदशाः सर्वे सहस्रमिव मेनिरे । भद्रकाली च संक्रुद्धा युद्धवृद्धमदोद्धता
ಎಲ್ಲ ತ್ರಿದಶರೂ ಆ ಒಬ್ಬನನ್ನೇ ಸಹಸ್ರನಂತೆ ಭಾವಿಸಿದರು. ಭದ್ರಕಾಳಿಯೂ ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಮದದಿಂದ ಉದ್ದತಳಾಗಿ ನಿಂತಳು.
Verse 10
मुक्तज्वालेन शूलेन निर्बिभेद रणे सुरान् । स तया रुरुचे भद्रो रुद्रकोपसमुद्भवः
ಜ್ವಾಲಾಮಯ ಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆದು ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು. ರುದ್ರಕೋಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಭದ್ರನು ಅದೇ ಶೂಲದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 11
प्रभयेव युगांताग्निश्चलया धूमधूम्रया । भद्रकाली तदायुद्धे विद्रुतत्रिदशाबभौ
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ—ಚಂಚಲವಾಗಿ, ಧೂಮದಿಂದ ಧೂಮ್ರವರ್ಣವಾಗಿ, ಹೊಗೆಯ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ—ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು; ತ್ರಿದಶರು ಓಡಿ ಹೋದರು.
Verse 12
कल्पे शेषानलज्वालादग्धाविश्वजगद्यथा । तदा सवाजिनं सूर्यं रुद्रान्रुद्रगणाग्रणीः
ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಶೇಷನಾಗನ ಅನಲಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ ದಗ್ಧವಾಗುವಂತೆ, ಆಗ ರುದ್ರಗಣಗಳ ಅಗ್ರಣಿ (ಶಿವ) ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ—ಅವನ ಅಶ್ವಗಳೊಡನೆ—ರುದ್ರರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾನೆ.
Verse 13
भद्रो मूर्ध्नि जघानाशु वामपादेन लीलया । असिभिः पावकं भद्रः पट्टिशैस्तु यमं यमी
ಭದ್ರನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ಎಡಪಾದದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಶತ್ರುವಿನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ಭದ್ರನು ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿದೇವ)ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪಟ್ಟಿಶಗಳಿಂದ ಯಮನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು; ಯಮಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಳು।
Verse 14
रुद्रान्दृढेन शूलेन मुद्गरैर्वरुणं दृढैः । परिघैर्निरृतिं वायुं टंकैष्टंकधरः स्वयम्
ಆಗ ಸ್ವಯಂ ಟಂಕಧಾರಿ ಪ್ರಭುವು ದೃಢ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ರುದ್ರರನ್ನು ದಮನಿಸಿದನು; ಬಲವಾದ ಮುದ್ಗರಗಳಿಂದ ವರುಣನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಘಗಳಿಂದ ನಿರೃತಿಯನ್ನು ತಡೆದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕುಠಾರಗಳಿಂದ ವಾಯುವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು।
Verse 15
निर्बिभेद रणे वीरो लीलयैव गणेश्वरः । सर्वान्देवगणान्सद्यो मुनीञ्छंभोर्विरोधिनः
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರ ಗಣೇಶ್ವರನು ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು; ಶಂಭುವಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ತಕ್ಷಣವೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು।
Verse 16
ततो देवः सरस्वत्या नासिकाग्रं सुशोभनम् । चिच्छेद करजाग्रेण देवमातुस्तथैव च
ನಂತರ ದೇವನು ತನ್ನ ನಖದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಸುಂದರ ನಾಸಿಕಾಗ್ರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವಮಾತೆಯಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು।
Verse 17
चिच्छेद च कुठारेण बाहुदंडं विभावसोः । अग्रतो द्व्यंगुलां जिह्वां मातुर्देव्या लुलाव च
ಕುಠಾರದಿಂದ ಅವನು ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ) ಯ ಬಾಹುದಂಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ತನ್ನ ಮಾತೃದೇವಿಯ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಎರಡು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದನು।
Verse 18
स्वाहादेव्यास्तथा देवो दक्षिणं नासिकापुटम् । चकर्त करजाग्रेण वामं च स्तनचूचुकम्
ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಹಾದೇವಿಯ ಬಲ ನಾಸಿಕಾಪುಟವನ್ನು ನಖಾಗ್ರದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಎಡ ಸ್ತನಚೂಚುಕವನ್ನೂ ಛೇದಿಸಿದನು।
Verse 19
भगस्य विपुले नेत्रे शतपत्रसमप्रभे । प्रसह्योत्पाटयामास भद्रः परमवेगवान्
ನಂತರ ಪರಮವೇಗವಂತನಾದ ಭದ್ರನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಭಗನ ವಿಶಾಲವಾದ ಎರಡು ನೇತ್ರಗಳನ್ನು—ಶತಪತ್ರ ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವುಗಳನ್ನು—ಉಪಟಿಹಾಕಿದನು।
Verse 20
पूष्णो दशनरेखां च दीप्तां मुक्तावलीमिव । जघान धनुषः कोट्या स तेनास्पष्टवागभूत्
ಅವನು ಧನುಸ್ಸಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಪೂಷಣನ ದಂತಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆ ಆಘಾತದಿಂದ ಪೂಷಣನ ವಾಣಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು।
Verse 21
ततश्चंद्रमसं देवः पादांगुष्ठेन लीलया । क्षणं कृमिवदाक्रम्य घर्षयामास भूतले
ನಂತರ ದೇವಾಧಿದೇವನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕೀಟದಂತೆ ತುಳಿದು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿದನು।
Verse 22
शिरश्चिच्छेद दक्षस्य भद्रः परमकोपतः । क्रोशंत्यामेव वैरिण्यां भद्रकाल्यै ददौ च तत्
ಪರಮ ಕೋಪದಿಂದ ದಹಿಸಿದ ಭದ್ರನು ದಕ್ಷನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು; ವೈರಿಣಿ ಕಿರುಚುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಆ ಶಿರವನ್ನು ಭದ್ರಕಾಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು।
Verse 23
तत्प्रहृष्टा समादाय शिरस्तालफलोपमम् । सा देवी कंडुकक्रीडां चकार समरांगणे
ಅದರಿಂದ ದೇವಿ ಪರಮಹರ್ಷಿತಳಾಗಿ, ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ತಾಳಫಲದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸಮರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕಂದುಕಕ್ರೀಡೆ (ಚೆಂಡಾಟ) ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
Verse 24
ततो दक्षस्य यज्ञस्त्री कुशीला भर्तृभिर्यथा । पादाभ्यां चैव हस्ताभ्यां हन्यते स्म गणेश्वरैः
ನಂತರ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವೇದಿಯನ್ನು ಗಣೇಶ್ವರರು ಪಾದಗಳಿಂದ ತಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕೈಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ನಾಶಪಡಿಸಿದರು—ಕುಶೀಲ (ಅನಾಚಾರಿ) ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪತಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಿಸುವಂತೆ.
Verse 25
अरिष्टनेमिने सोमं धर्मं चैव प्रजापतिम् । बहुपुत्रं चांगिरसं कृशाश्वं कश्यपं तथा
ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಗೆ ಸೋಮ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಿರಸ ವಂಶಜ ಬಹುಪುತ್ರ, ಮತ್ತು ಕೃಶಾಶ್ವ ಹಾಗೂ ಕಶ್ಯಪ—ಇವರನ್ನು (ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ) ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.
Verse 26
गले प्रगृह्य बलिनो गणपाः सिंहविक्रमाः । भर्त्सयंतो भृशं वाग्भिर्निर्जघ्नुर्मूर्ध्नि मुष्टिभिः
ಸಿಂಹವಿಕ್ರಮದ ಬಲಿಷ್ಠ ಗಣಪರು ಅವನ ಕಂಠವನ್ನು ಹಿಡಿದರು. ಕಠೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗದರಿಸುತ್ತಾ, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದರು.
Verse 27
धर्षिता भूतवेतालैर्दारास्सुतपरिग्रहाः । यथा कलियुगे जारैर्बलेन कुलयोषितः
ಭೂತ-ವೇತಾಳರಿಂದ ಪತ್ನಿಗಳು, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಗೃಹಪರಿಗ್ರಹ (ಕುಟುಂಬ-ಸಂಪತ್ತು) ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು—ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಜಾರರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವಂತೆ.
Verse 28
तच्च विध्वस्तकलशं भग्नयूपं गतोत्सवम् । प्रदीपितमहाशालं प्रभिन्नद्वारतोरणम्
ಆ ಸ್ಥಳವು ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು—ಕಲಶಗಳು ಧ್ವಂಸ, ಯೂಪ (ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭ) ಮುರಿದು, ಉತ್ಸವ ನಿಂತುಹೋಗಿ; ಮಹಾಶಾಲೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ, ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳು ಚಿದ್ರಗೊಂಡವು।
Verse 29
उत्पाटितसुरानीकं हन्यमानं तपोधनम् । प्रशान्तब्रह्मनिर्घोषं प्रक्षीणजनसंचयम्
ದೇವಸೈನ್ಯವು ಚದುರಿಹೋಯಿತು; ತಪೋಧನವೂ ಆಘಾತದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮನಾದವು ಶಾಂತವಾಯಿತು; ಜನಸಂಚಯವು ಬಹಳ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು.
Verse 30
क्रन्दमानातुरस्त्रीकं हताशेषपरिच्छदम् । शून्यारण्यनिभं जज्ञे यज्ञवाटं तदार्दितम्
ಆಗ ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಂತೆ ಕಂಡಿತು—ಆರ್ತ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಳಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪರಿಕರಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಶೂನ್ಯ ಅರಣ್ಯದಂತೆ.
Verse 31
शूलवेगप्ररुग्णाश्च भिन्नबाहूरुवक्षसः । विनिकृत्तोत्तमांगाश्च पेतुरुर्व्यां सुरोत्तमाः
ಶೂಲದ ವೇಗದ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರು—ಕೆಲವರ ಬಾಹು, ಊರು, ವಕ್ಷ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಶಿರಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 32
हतेषु तेषु देवेषु पतितेषुः सहस्रशः । प्रविवेश गणेशानः क्षणादाहवनीयकम्
ಆ ದೇವರುಗಳು ಹತರಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಗಣೇಶಾನನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 33
प्रविष्टमथ तं दृष्ट्वा भद्रं कालाग्निसंनिभम् । दुद्राव मरणाद्भीतो यज्ञो मृगवपुर्धरः
ಆಗ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸುವ ಭದ್ರನು ಒಳನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮರಣಭೀತಿಯಿಂದ ನಡುಗಿದ ಮೃಗದೇಹಧಾರಿ ಯಜ್ಞನು ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು।
Verse 34
स विस्फार्य महच्चापं दृढज्याघोषणभीषणम् । भद्रस्तमभिदुद्राव विक्षिपन्नेव सायकान्
ಅವನು ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಗಿಸಿದನು; ದೃಢ ಜ್ಯೆಯ ಘೋಷ ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಭದ್ರನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಚದುರಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।
Verse 35
आकर्णपूर्णमाकृष्टं धनुरम्बुदसंनिभम् । नादयामास च ज्यां द्यां खं च भूमिं च सर्वशः
ಅವನು ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದು, ಜ್ಯೆಯನ್ನು ಅಂತೆ ಮಿಡಿದನು; ಅದರ ನಾದವು ಸ್ವರ್ಗ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು।
Verse 36
तमुपश्रित्य सन्नादं हतो ऽस्मीत्येव विह्वलम् । शरणार्धेन वक्रेण स वीरो ऽध्वरपूरुषम्
ಆ ಗದ್ದಲದ ನಾದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ‘ನಾನು ಹತನಾದೆ’ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಆ ವೀರನು, ತಿರಚಾಗಿ ಹಿಡಿದ ಅರ್ಧಕವಚದೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ವರಪುರುಷ (ಯಜ್ಞಪುರುಷ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು।
Verse 37
महाभयस्खलत्पादं वेपन्तं विगतत्विषम् । मृगरूपेण धावन्तं विशिरस्कं तदाकरोत्
ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಜಾರಿ, ದೇಹ ನಡುಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕಾಂತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು; ಅವನು ಮೃಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ—ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (ಶಿವಶಕ್ತಿ) ಅವನನ್ನು ಶಿರೋಹೀನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು।
Verse 38
तमीदृशमवज्ञातं दृष्ट्वा वै सूर्यसंभवम् । विष्णुः परमसंक्रुद्धो युद्धायाभवदुद्यतः
ಸೂರ್ಯಸಂಭವನಾದ ಅವನು ಇಂತೆ ಅವಮಾನಿತನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ವಿಷ್ಣು ಪರಮಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 39
तमुवाह महावेगात्स्कन्धेन नतसंधिना । सर्वेषां वयसां राजा गरुडः पन्नगाशनः
ಆಗ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನಾದ, ಸರ್ಪಭಕ್ಷಕ ಗರುಡನು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು—ವಿನಯದಿಂದ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ.
Verse 40
देवाश्च हतशिष्टा ये देवराजपुरोगमाः । प्रचक्रुस्तस्य साहाय्यं प्राणांस्त्यक्तुमिवोद्यताः
ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ದೇವರುಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದರು—ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರಂತೆ।
Verse 41
विष्णुना सहितान्देवान्मृगेन्द्रः क्रोष्टुकानिव । दृष्ट्वा जहास भूतेन्द्रो मृगेन्द्र इव विव्यथः
ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ—ಸಿಂಹವು ನರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ—ಭೂತೇಂದ್ರ ಶಿವನು ನಗಿದನು; ಮತ್ತು ಆ ‘ಮೃಗೇಂದ್ರ’ ವಿರೋಧಿ, ಮಹಾಸಿಂಹದ ಮುಂದೆ ಸಿಂಹವೇ ನಡುಗುವಂತೆ ನಡುಗಿದನು।
Frequently Asked Questions
A combat sequence where Bhadra—arising from Rudra’s anger—charges and wounds the deva hosts with a flame-emitting triśūla, causing Viṣṇu, Indra, and other devas to flee in fear; Bhadrakālī is also depicted as battle-enraged.
It signals the disproportionate potency of Rudra-śakti: a single gaṇa-embodiment of Śiva’s wrath functions as overwhelming, many-fold power, underscoring Śiva’s supremacy over collective deva authority.
Bhadra as Rudra’s wrath-incarnation, Bhadrakālī as a fierce battle-power, and the triśūla as the principal weapon-symbol of punitive cosmic governance.