Adhyaya 20
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 2043 Verses

दक्षयज्ञदर्शनम् — The Vision of Dakṣa’s Great Sacrifice (and the Onset of Vīrabhadra’s Terror)

ಅಧ್ಯಾಯ 20ರಲ್ಲಿ ವಾಯು ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾಸತ್ರ ಯಾಗವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆ ಹರಡಿದೆ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿವೆ, ಸ್ವರ್ಣಪಾತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ; ಋಷಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವೇದವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಪ್ಸರಸರ ನೃತ್ಯ-ಗಾನ, ವೇಣು-ವೀಣೆಯ ನಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ವೇದಪಠಣದಿಂದ ವಾತಾವರಣ ದಿವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಅಧ್ವರವನ್ನು ಕಂಡ ವೀರಭದ್ರನು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಸಿಂಹನಾದ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗಣಸಮೂಹ ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿ ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬುವ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತವೆ; ಮೇರೂ ಮುರಿದಿತೇ ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಚೀರುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಧ್ವನಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸುವ ಸಿಂಹಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೆಲವರು ಭಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಪರ್ವತಗಳು ಬಿರುಕು ಬಿಡುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಗಾಳಿಗಳು ಚಕ್ರವಾತದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ, ಸಮುದ್ರ ಕುದಿಯುತ್ತದೆ—ಇದು ಶಿವನ ಶೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ಸಮೀಪದ ವಿಘ್ನದ ಸೂಚನೆ.

Shlokas

Verse 1

वायुरुवाच । ततो विष्णुप्रधानानां सुराणाममितौजसाम् । ददर्श च महत्सत्रं चित्रध्वजपरिच्छदम्

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಅವನು ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಧಾನರಾದ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನೂ ಕಂಡನು।

Verse 2

सुदर्भऋतुसंस्तीर्णं सुसमिद्धहुताशनम् । कांचनैर्यज्ञभांडैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम्

ಯಜ್ಞಭೂಮಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದರ್ಭದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಸಮಿಧಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದ ಹವನಾಗ್ನಿ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಚನ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರಗಳ ದೀಪ್ತ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯವಾಗಿತ್ತು.

Verse 3

ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः । विधिना वेददृष्टेन स्वनुष्ठितबहुक्रमम्

ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಟುಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು—ಕರ್ಮಗಳ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃಗಳು—ವೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ವಿಧಾನದಂತೆ, ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ, ಅನೇಕ ನಿಗದಿತ ಹಂತಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 4

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगणसेवितम् । वेणुवीणारवैर्जुष्टं वेदघोषैश्च बृंहितम्

ಆ ಸ್ಥಳವು ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಂಗನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಅಪ್ಸರೋಗಣಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸಿತು. ವೇಣು-ವೀಣೆಗಳ ಮಧುರ ನಾದದಿಂದ ಅದು ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು; ವೇದಘೋಷಗಳ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹಿಮಾಮಯವಾಯಿತು.

Verse 5

दृष्ट्वा दक्षाध्वरे वीरो वीरभद्रः प्रतापवान् । सिंहनादं तदा चक्रे गंभीरो जलदो यथा

ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ವೀರ ವೀರಭದ್ರನು ಆಗ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು—ಅದು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.

Verse 6

ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्निव । गणेश्वरैः कृतो जज्ञे महान्न्यक्कृतसागरः

ಆಗ ‘ಕಿಲಕಿಲಾ’ ಎಂಬ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲವು ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬುವಂತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಗಣೇಶ್ವರರು ಎಬ್ಬಿಸಿದರು; ಅದು ಕ್ಷೋಭಿತ ಸಾಗರದಂತೆ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬಂದಿತು.

Verse 7

तेन शब्देन महताः ग्रस्ता सर्वेदिवौकसः । दुद्रुवुः परितो भीताः स्रस्तवस्त्रविभूषणाः

ಆ ಮಹಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿವೌಕಸರು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿದರು; ಗಾಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳು ಸಡಿಲಾಗಿ ಜಾರತೊಡಗಿದವು.

Verse 8

किंस्विद्भग्नो महामेरुः किंस्वित्संदीर्यते मही । किमिदं किमिदं वेति जजल्पुस्त्रिदशा भृशम्

“ಮಹಾಮೇರು ಭಂಗವಾಯಿತೇ? ಭೂಮಿ ಚೀರಿಹೋಗುತ್ತಿದೆಯೇ?”—ಎಂದು ತ್ರಿದಶರು ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಮರುಮರು, “ಇದೇನು, ಇದೇನು?” ಎಂದು ಜಪಿಸಿದರು.

Verse 9

मृगेन्द्राणां यथा नादं गजेंद्रा गहने वने । श्रुत्वा तथाविधं केचित्तत्यजुर्जीवितं भयात्

ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೃಗೇಂದ್ರನ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಜೇಂದ್ರರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುವಂತೆ, ಅಂಥ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೆಲವರು ಭೀತಿಯಿಂದ ಜೀವವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

Verse 10

पर्वताश्च व्यशीर्यंत चकम्पे च वसुंधरा । मरुतश्च व्यघूर्णंत चुक्षुभे मकरालयः

ಪರ್ವತಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿದವು; ವಸುಂಧರೆ ಕಂಪಿಸಿತು. ಗಾಳಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವು; ಮಕರಗಳ ಆಲಯವಾದ ಸಾಗರವೂ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕುದಿಯಿತು.

Verse 11

अग्नयो नैव दीप्यंते न च दीप्यति भास्करः । ग्रहाश्च न प्रकाशंते नक्षत्राणि च तारकाः

ಅಗ್ನಿಗಳು ಜ್ವಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಹಗಳೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ತಾರೆಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಎಲ್ಲ ಜ್ಯೋತಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತಿದೆ.

Verse 12

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञवाटं तदुज्ज्वलम् । संप्राप भगवान्भद्रो भद्रैश्च सह भद्रया

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಭಗವಾನ್ ಭದ್ರನು ಬಂದನು; ಭದ್ರರೊಂದಿಗೆ, ಭದ್ರೆಯನ್ನೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು.

Verse 13

तं दृष्ट्वा भीतभीतो ऽपि दक्षो दृढ इव स्थितः । क्रुद्धवद्वचनं प्राह को भवान् किमिहेच्छसि

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ದಕ್ಷನು ದೃಢನಂತೆ ನಿಂತನು. ಕೋಪಭರಿತ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಬಯಸುತ್ತೀ?”

Verse 14

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दक्षस्य च दुरात्मनः । वीरभद्रो महातेजा मेघसंभीरनिस्स्वनः

ದುರಾತ್ಮನಾದ ದಕ್ಷನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವೀರಭದ್ರನು ಘನಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗಂಭೀರ ನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದನು।

Verse 15

स्मयन्निव तमालोक्य दक्षं देवाश्च ऋत्विजः । अर्थगर्भमसंभ्रान्तमवोचदुचितं वचः

ದಕ್ಷನನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರೂ ಋತ್ವಿಜರೂ ನಗುವಂತೆ, ಅಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾದ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 16

वीरभद्र उवाच । वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः । भागाभिलिप्सया प्राप्ता भागो नस्संप्रदीयताम्

ವೀರಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶರ್ವ (ಶ್ರೀಶಿವ)ನ ಅನುಚರರು. ನಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ಪಾಲನ್ನು ಬಯಸಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಮಗೆ ನೀಡಲಿ।

Verse 17

अथ चेदध्वरे ऽस्माकं न भागः परिकल्पितः । कथ्यतां कारणं तत्र युध्यतां वा मयामरैः

ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಪಾಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇವರುಗಳು ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಿ.

Verse 18

इत्युक्तास्ते गणेंद्रेण देवा दक्षपुरोगमाः । ऊचुर्मन्त्राः प्रमाणं नो न वयं प्रभवस्त्विति

ಗಣೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದಕ್ಷನ ಮುನ್ನಡೆದ ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ನಮಗೆ ಮಂತ್ರಗಳೇ ಪ್ರಮಾಣ; ನಾವು ಸ್ವತಃ (ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ) ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ.”

Verse 19

मन्त्रा ऊचुस्सुरा यूयं मोहोपहतचेतसः । येन प्रथमभागार्हं न यजध्वं महेश्वरम्

ಮಂತ್ರಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ದೇವರೆ, ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ತ ಮೋಹದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಪಾಲಿಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೀವು ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 20

मंत्रोक्ता अपि ते देवाः सर्वे संमूढचेतसः । भद्राय न ददुर्भागं तत्प्रहाणमभीप्सवः

ಮಂತ್ರಗಳು ಹೇಳಿದರೂ ಆ ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಗೊಂದಲಚಿತ್ತರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು; ಭದ್ರೆಗೆ ಪಾಲು ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅವರು ಬಯಸಿದರು.

Verse 21

यदा तथ्यं च पथ्यं च स्ववाक्यं तद्वृथा ऽभवत् । तदा ततो ययुर्मंदा ब्रह्मलोकं सनातनम्

ಅವರ ಸ್ವವಾಕ್ಯವು—ಸತ್ಯವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ—ವ್ಯರ್ಥವಾದಾಗ, ಆಗ ಆ ದಣಿದವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 22

अथोवाच गणाध्यक्षो देवान्विष्णुपुरोगमान् । मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः

ಆಗ ಶಿವಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನು ವಿಷ್ಣು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಬಲಗರ್ವಿತರೇ! ನೀವು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನ್ನೇ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ನಿಜವಾದ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ।”

Verse 23

यस्मादस्मिन्मखे देवैरित्थं वयमसत्कृताः । तस्माद्वो जीवितैस्सार्धमपनेष्यामि गर्वितम्

ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೀಗೆ ಅವಮಾನಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಓ ಗರ್ವಿತರೇ! ನಿಮ್ಮ ಜೀವಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವೆನು।

Verse 24

इत्युक्त्वा भगवान् क्रुद्धो व्यदहन्नेत्रवह्निना । यक्षवाटं महाकूटं यथातिस्रः पुरो हरः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ತನ್ನ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಯಕ್ಷವಾಟವನ್ನೂ ಮಹಾಕೂಟ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನೂ ದಹಿಸಿದನು—ಹರನು ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ।

Verse 25

ततो गणेश्वरास्सर्वे पर्वतोदग्रविग्रहाः । यूपानुत्पाट्य होत्ःणां कंठेष्वाबध्य रज्जुभिः

ನಂತರ ಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹಾಕಾಯರಾದ ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶ್ವರರು ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಹೋತೃಗಳ ಕಂಠಗಳಿಗೆ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು।

Verse 26

यज्ञपात्राणि चित्राणि भित्त्वा संचूर्ण्य वारिणि । गृहीत्वा चैव यज्ञांगं गंगास्रोतसि चिक्षिपुः

ಅವರು ಯಜ್ಞದ ವಿಚಿತ್ರ ಅಲಂಕೃತ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಿದರು; ಯಜ್ಞಾಂಗ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗಂಗೆಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು.

Verse 27

तत्र दिव्यान्नपानानां राशयः पर्वतोपमाः । क्षीरनद्यो ऽमृतस्रावाः सुस्निग्धदधिकर्दमाः

ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಅನ್ನಪಾನಗಳ ರಾಶಿಗಳು ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಇದ್ದವು. ಕ್ಷೀರನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಅಮೃತಧಾರೆಗಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾದ ಮೊಸರು ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಕೆಸರಿನಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 28

उच्चावचानि मांसानि भक्ष्याणि सुरभीणि च । रसवन्ति च पानानि लेह्यचोष्याणि तानि वै

ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧದ ಮಾಂಸಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ರಸವತ್ತಾದ ಪಾನೀಯಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಲೇಹ್ಯ ಮತ್ತು ಚೋಷ್ಯ—ನಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಹೀರಿ ಸೇವಿಸಬಹುದಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದ್ದವು.

Verse 29

वीरास्तद्भुजते वक्त्रैर्विलुंपंति क्षिपंति च । वज्रैश्चक्रैर्महाशूलैश्शक्तिभिः पाशपट्टिशैः

ಆ ವೀರ ಯೋಧರು ಅವರನ್ನು ಬಾಯಿಂದಲೇ ಹಿಡಿದು ಭಕ್ಷಿಸಿ, ಹರಿದು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ವಜ್ರ, ಚಕ್ರ, ಮಹಾಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 30

मुसलैरसिभिष्टंकैर्भिधिपालैः परश्वधैः । उद्धतांस्त्रिदशान्सर्वांल्लोकपालपुरस्सरान्

ಮುಸಲ, ಕತ್ತಿ, ಟಂಕ, ಭಿಂದಿಪಾಲ ಮತ್ತು ಪರಶ್ವಧಗಳಿಂದ ಅವರು ಲೋಕಪಾಲರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಅಹಂಕಾರ-ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಎದ್ದ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದರು.

Verse 31

बिभिदुर्बलिनो वीरा वीरभद्रांगसंभवाः । छिंधि भिंधि क्षिप क्षिप्रं मार्यतां दार्यतामिति

ಆಗ ವೀರಭದ್ರನ ಅಂಗಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ವೀರರು ಧಾವಿಸಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; “ಕತ್ತರಿಸು! ಚುಚ್ಚು! ಬೇಗ ಎಸೆ! ಕೊಲ್ಲಿರಿ! ಹರಿದುಬಿಡಿರಿ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು.

Verse 32

हरस्व प्रहरस्वेति पाटयोत्पाटयेति च । संरंभप्रभवाः क्रूराश्शब्दाः श्रवणशंकवः

“ಹಿಡಿ! ಹೊಡೆ!” ಹಾಗೆಯೇ “ಚೀರು! ಎಳೆದು ಕಿತ್ತುಹಾಕು!”—ಉಗ್ರ ಆವೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಕ್ರೂರ ಕೂಗುಗಳು ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಚುಚ್ಚಿದವು.

Verse 33

यत्रतत्र गणेशानां जज्ञिरे समरोचिताः । विवृत्तनयनाः केचिद्दष्टदंष्ट्रोष्ठतालवः

ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಗಣೇಶರ ಸಮೂಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಕೆಲವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಕೆಲವರ ಹಲ್ಲುಗಳು, ತುಟಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ವಿಕಾರವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 34

आश्रमस्थान्समाकृष्य मारयन्ति तपोधनात् । स्रुवानपहरन्तश्च क्षिपन्तोग्निं जलेषु च

ಅವರು ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಎಳೆದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯಜ್ಞದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 35

कलशानपि भिन्दंतश्छिंदंतो मणिवेदिकाः । गायंतश्च नदन्तश्च हसन्तश्च मुहुर्मुहुः

ಅವರು ಕಲಶಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಣಿಖಚಿತ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 36

रक्तासवं पिबन्तश्च ननृतुर्गणपुंगवाः । निर्मथ्य सेंद्रानमरान् गणेन्द्रान्वृषेन्द्रनागेन्द्रमृगेन्द्रसाराः

ಕೆಂಪು ಆಸವವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಶಿವಗಣಗಳ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು. ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಅಮರರನ್ನೂ ಮಥಿಸಿ ಕದಲಿಸಿ, ಆ ಗಣೇಂದ್ರರು ವೃಷಭ, ಗಜೇಂದ್ರ, ಮೃಗೇಂದ್ರರಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠರೂ ವೇಗವಂತರೂ ಆಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು।

Verse 37

चक्रुर्बहून्यप्रतिमभावाः सहर्षरोमाणि विचेष्टितानि । नन्दंति केचित्प्रहरन्ति केचिद्धावन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित्

ಅಪ್ರತಿಮ ಭಾವಾವೇಶದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತರೆದು ಅವರು ಅನೇಕ ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು—ಕೆಲವರು ಸಂತೋಷಿಸಿದರು, ಕೆಲವರು ಪ್ರಹಾರಿಸಿದರು, ಕೆಲವರು ಓಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಡಬಡಿಸಿದರು।

Verse 38

नृत्यन्ति केचिद्विहसन्ति केचिद्वल्गन्ति केचित्प्रमथा बलेन । केचिज्जिघृक्षंति घनान्स तोयान्केचिद्ग्रहीतुं रविमुत्पतंति

ಕೆಲವು ಪ್ರಮಥರು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಜೋರಾಗಿ ನಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಬಲದಿಂದ ಕುಣಿದು ಹಾರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮೇಘಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಜಲವನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸೂರ್ಯನನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 39

केचित्प्रसर्तुं पवनेन सार्धमिच्छंति भीमाः प्रमथा वियत्स्थाः । आक्षिप्य केचिच्च वरायुधानि महा भुजंगानिव वैनतेयाः

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಭೀಕರ ಪ್ರಮಥರು ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗರುಡರು ಮಹಾಸರ್ಪಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡಿದರು.

Verse 40

भ्रमंति देवानपि विद्रवंतः खमंडले पर्वतकूटकल्पाः । उत्पाट्य चोत्पाट्यगृहाणि केचित्सजालवातायनवेदिकानि

ಅವರು ಓಡಾಡುತ್ತಾ ದೇವರನ್ನೂ ಓಡಿಸಿ, ಆಕಾಶಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಜಾಲಿಯ ಕಿಟಕಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎತ್ತಿದ ವೇದಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಎಸೆದರು.

Verse 41

विक्षिप्य विक्षिप्य जलस्य मध्ये कालांबुदाभाः प्रमथा निनेदुः । उद्वर्तितद्वारकपाटकुड्यं विध्वस्तशालावलभीगवाक्षम्

ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರುಮರು ಎಸೆದು, ಕಾಳಮೇಘಸಮಾನ ಪ್ರಮಥರು ಘರ್ಜಿಸಿದರು. ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಕಪಾಟಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು ಉರುಳಿ ಕಿತ್ತುಹೋಗಿ; ಸಭಾಮಂಟಪಗಳು, ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳು, ಕಿಟಕಿಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಧ್ವಂಸವಾದವು.

Verse 42

अहो बताभज्यत यज्ञवाटमनाथवद्वाक्यमिवायथार्थम् । हा नाथ तातेति पितुः सुतेति भ्रतर्ममाम्बेति च मातुलेति

ಅಯ್ಯೋ! ಯಜ್ಞವಾಟ ಭಗ್ನವಾಯಿತು; ಹೇಳಿದ ವಚನವೂ ಅನಾಥನ ಮಾತಿನಂತೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು. “ಹಾ ನಾಥ!”, “ಹಾ ತಾತ!”, “ಪಿತೃಸುತ!”, “ಭ್ರಾತ!”, “ಮಮ ಅಂಬೆ!”, “ಮಾತುಲ!” ಎಂದು ಅವರು ಆಕ್ರಂದಿಸಿದರು.

Verse 43

उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यो ह्यानाथशब्दान्बहुशः प्रचक्रुः

ಮನೆಗಳು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮರುಮರು ‘ನಾವು ಅನಾಥರು, ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲ!’ ಎಂದು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಗಿದರು।

Frequently Asked Questions

It depicts the scene at Dakṣa’s great sacrifice (adhvara/mahāsatra) and the initial shock of Vīrabhadra’s arrival, whose roar and the gaṇas’ tumult throw the devas into panic.

The roar functions as a sign of Śiva-śakti interrupting a ritually correct yet theologically misaligned yajña, revealing that cosmic order is not sustained by externals alone but by rightful alignment with Śiva.

Vīrabhadra and Śiva’s gaṇas are foregrounded, with their sound and presence producing macrocosmic effects—earthquake, wind-turbulence, and ocean-churning—mirroring the collapse of the sacrificial assembly’s security.