दक्षस्य यज्ञप्रवृत्तिः तथा ईश्वरवर्जितदेवसमागमः (Dakṣa’s Sacrificial Undertaking and the Devas’ Assembly without Īśvara)
ಅಧ್ಯಾಯ 19ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದರೂ ದುರಾತ್ಮನಾದ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು? ವಾಯು ಕಾಲ‑ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹಿಮವಂತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕ್ರೀಡಾವಾಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವು ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ಗಂಗಾದ್ವಾರದ ಶುಭ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಹಿಮವಂತದ ಪೃಷ್ಠಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಋಷಿ‑ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಮರುತರು, ಸೋಮ‑ಆಜ್ಯ‑ಧೂಮ ಭಾಗಗ್ರಾಹಕರು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞಭಾಗಿಗಳಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈಶ್ವರ (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವಸಮೂಹ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದಧೀಚಿ ಕೋಪದಿಂದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಅಯೋಗ್ಯನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಯೋಗ್ಯನಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡದಿರುವುದು ಮಹಾಪಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಿವವರ್ಜನೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞವು ಹೊರಗೆ ಪೂರ್ಣವಾದರೂ ಒಳಗೆ ದೋಷಯುಕ್ತ; ಇದೇ ಮುಂದಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ‑ವಿಧಿಗತ ಆಧಾರವೆಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथं दक्षस्य धर्मार्थं प्रवृत्तस्य दुरात्मनः । महेशः कृतवान् विघ्नमेतदिच्छाम वेदितुम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದ ಆ ದುರುದ್ದೇಶದ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ಹೇಗೆ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು? ಇದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 2
वायुरुवाच । विश्वस्य जगतो मातुरपि देव्यास्तपोबलात् । पितृभावमुपागम्य मुदिते हिमवद्गिरौ
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಸಕಲ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾತೆಯಾದ ದೇವಿಯ ತಪೋಬಲದಿಂದ (ಶಿವನು) ಪಿತೃಭಾವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ (ದಿವ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು)।
Verse 3
देवे ऽपि तत्कृतोद्वाहे हिमवच्छिखरालये । संकीडति तया सार्धं काले बहुतरे गते
ದೇವ ಶಿವನು ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮೇಲೂ, ಹಿಮವಂತನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದರೂ, ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕ್ರೀಡಾ‑ವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 4
वैवस्वते ऽंतरे प्राप्ते दक्षः प्राचेतसः स्वयम् । अश्वमेधेन यज्ञेन यक्ष्यमाणो ऽन्वपद्यत
ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಾಚೇತಸಪುತ್ರ ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಯಜ್ಞಾರಂಭ ಮಾಡಿದನು।
Verse 5
ततो हिमवतः पृष्ठे दक्षो वै यज्ञमाहरत् । गंगाद्वारे शुभे देशे ऋषिसिद्धनिषेविते
ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಹಿಮವಂತನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಗಂಗಾದ್ವಾರವೆಂಬ ಶುಭ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ—ಋಷಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।
Verse 6
तस्य तस्मिन्मखेदेवाः सर्वे शक्र पुरोगमाः । गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा
ಅವನ ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿ, ಆಗ ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು।
Verse 7
आदित्या वसवो रुद्रास्साध्यास्सह मरुद्गणैः । ऊष्मपाः सोमपाश्चैव आज्यपा धूमपास्तथा
ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು—ಮರುದ್ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ಉಷ್ಮಪರು, ಸೋಮಪರು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಜ್ಯಪರು ಮತ್ತು ಧೂಮಪರೂ ಇದ್ದರು।
Verse 8
अश्विनौ पितरश्चैव तथा चान्ये महर्षयः । विष्णुना सहिताः सर्वे स्वागता यज्ञभागिनः
ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವರುಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ—ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ—ಎಲ್ಲರೂ ಆಗಮಿಸಿದರು; ಯಜ್ಞಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾದರ ಸ್ವಾಗತವಾಯಿತು।
Verse 9
दृष्ट्वा देवकुलं सर्वमीश्वरेण विनागतम् । दधीचो मन्युनाविष्टो दक्षमेवमभाषत
ಈಶ್ವರ (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವಕುಲವು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೋಪಾವೇಶಗೊಂಡ ದಧೀಚಿ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 10
दधीच उवाच । अप्रपूज्ये चैव पूजा पूज्यानां चाप्य पूजने । नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः
ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಪೂಜಾರ್ಹನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರಾದವರನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಇರುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 11
असतां संमतिर्यत्र सतामवमतिस्तथा । दंडो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः
ಎಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೋ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವಮಾನವಾಗುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವಕೃತವಾದ ಭಯಾನಕ ದಂಡವು ತಕ್ಷಣವೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ।
Verse 12
एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः पुनर्दक्षमभाषत । पूज्यं तु पशुभर्तारं कस्मान्नार्चयसे प्रभुम्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಯು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—‘ಪೂಜ್ಯನಾದ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ವಾಮಿ-ರಕ್ಷಕ ಪಶುಪತಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಆರಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ?’
Verse 13
दक्ष उवाच । संति मे बहवो रुद्राः शूलहस्ताः कपर्दिनः । एकादशावस्थिता ये नान्यं वेद्मि महेश्वरम्
ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ನನಗೆ ಅನೇಕ ರುದ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಶೂಲಧಾರಿಗಳು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳು; ಅವರು ಏಕಾದಶ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯೆನು.
Verse 14
दधीच उवाच । किमेभिरमरैरन्यैः पूजितैरध्वरे फलम् । राजा चेदध्वरस्यास्य न रुद्रः पूज्यते त्वया
ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದನು—ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಏನು ಫಲ? ಈ ಅಧ್ವರದ ರಾಜನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ನೀನು ಪೂಜಿಸದಿದ್ದರೆ, ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ರಾಜತ್ವವೇನು?
Verse 15
ब्रह्मविष्णुमहेशानां स्रष्टा यः प्रभुरव्ययः । ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्य कैंकर्यवादिनः
ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶರಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದವನು; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಪಿಶಾಚಾಂತವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಯಾರ ಸೇವಕತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವನು.
Verse 16
प्रकृतीनां परश्चैव पुरुषस्य च यः परः । चिंत्यते योगविद्वद्भि ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪರನಾಗಿಯೂ, ಪುರುಷನಿಗಿಂತಲೂ ಪರಾತ್ಪರನಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಅವನನ್ನೇ ಯೋಗವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಋಷಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 17
अक्षरं परमं ब्रह्म ह्यसच्च सदसच्च यत् । अनादिमध्यनिधनमप्रतर्क्यं सनातनम्
ಅದು ಅಕ್ಷರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಅಸತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾಗಿಯೂ, ಎರಡಕ್ಕೂ ಆಧಾರವಾಗಿಯೂ ಇರುವದು. ಅದು ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ನಿಧನರಹಿತ, ತರ್ಕಾತೀತ, ಸನಾತನ.
Verse 18
यः स्रष्टा चैव संहर्ता भर्ता चैव महेश्वरः । तस्मादन्यं न पश्यामि शंकरात्मानमध्वरे
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸಂಹಾರಕ, ಪಾಲಕ—ಅವನೇ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಧ್ವರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಯಜ್ಞದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಶಂಕರನನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
Verse 19
दक्ष उवाच । एतन्मखेशस्य सुवर्णपात्रे हविः समस्तं विधिमंत्रपूतम् । विष्णोर्नयाम्यप्रतिमस्य भागं प्रभोर्विभज्यावहनीयमद्य
ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಹವಿಸ್ಸು ಯಜ್ಞಾಧಿಪತಿಯ ಸುವರ್ಣಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ನಾನು ಅಪರಿಮಿತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಭುವಿಗಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವೆನು.
Verse 20
दधीच उवाच । यस्मान्नाराधितो रुद्रस्सर्वदेवेश्वरेश्वरः । तस्माद्दक्ष तवाशेषो यज्ञो ऽयं न भविष्यति
ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದನು: ಸಮಸ್ತ ದೇವಾಧೀಶರಿಗೂ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ರುದ್ರನ ಆರಾಧನೆ ಆಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ದಕ್ಷ, ನಿನ್ನ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞವು ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 21
इत्युक्त्वा वचनं क्रुद्धो दधीचो मुनिसत्तमः । निर्गम्य च ततो देशाज्जगाम स्वकमाश्रमम्
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದಧೀಚಿ ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಟು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 22
निर्गते ऽपि मुनौ तस्मिन्देवा दक्षं न तत्यजुः । अवश्यमनुभावित्वादनर्थस्य तु भाविनः
ಆ ಮುನಿ ಹೊರಟುಹೋದರೂ ದೇವರುಗಳು ದಕ್ಷನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಬರುವ ಅನರ್ಥವು ವಿಧಿಯಿಂದ ಅವಶ್ಯ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ತಡೆಯಲಾಗದದ್ದು ಆಗಿತ್ತು।
Verse 23
एतस्मिन्नेव काले तु ज्ञात्वैतत्सर्वमीश्वरात् । दग्धुं दक्षाध्वरं विप्रा देवी देवमचोदयत्
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ದೇವಿಯು ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಿವನನ್ನು ದಕ್ಷನ ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ)ವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದಳು.
Verse 24
देव्या संचोदितो देवो दक्षाध्वरजिघांसया । ससर्ज सहसा वीरं वीरभद्रं गणेश्वरम्
ದೇವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ದೇವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಣಾಧಿಪತಿ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
Verse 25
सहस्रवदनं देवं सहस्रकमलेक्षणम् । सहस्रमुद्गरधरं सहस्रशरपाणिकम्
ನಾನು ಸಹಸ್ರಮುಖನಾದ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡೆ; ಸಹಸ್ರ ಕಮಲನೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನನ್ನು; ಸಹಸ್ರ ಗದೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವನನ್ನು।
Verse 26
शूलटंकगदाहस्तं दीप्तकार्मुकधारिणम् । चक्रवज्रधरं घोरं चंद्रार्धकृतशेखरम्
ಅವನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶೂಲ, ಟಂಕ/ಪರಶು ಮತ್ತು ಗದೆ ಇದ್ದವು; ಜ್ವಲಿಸುವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಘೋರ ಮಹಿಮೆಯವನು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಶೇಖರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದನು.
Verse 27
कुलिशोद्योतितकरं तडिज्ज्वलितमूर्धजम् । दंष्ट्राकरालं बिभ्राणं महावक्त्रं महोदरम्
ಅವನ ಕೈ ವಜ್ರದ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಜಟೆಗಳು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಯಂಕರ ದಂಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಹಾಮುಖ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ ಹೊಂದಿ, ಅತಿ ಘೋರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
Verse 28
विद्युज्जिह्वं प्रलंबोष्ठं मेघसागरनिःस्वनम् । वसानं चर्म वैयाघ्रं महद्रुधिरनिस्रवम्
(ಅವನು) ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಜಿಹ್ವೆಯುಳ್ಳವನು, ತೂಗುವ ತುಟಿಗಳವನು, ಮೇಘಗರ್ಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಗರನಾದದಂತೆ ಘೋಷಿಸುವವನು; ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ಅಪಾರ ರಕ್ತಧಾರೆಗಳು ಹರಿಯುವವನು।
Verse 29
गण्डद्वितयसंसृष्टमण्डलीकृतकुण्डलम् । वरामरशिरोमालावलीकलितशेखरम्
ಅವನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕುಂಡಲಗಳು ಎರಡೂ ಗಂಡಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಅವನ ಶಿಖರವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಮರರ ಶಿರೋಮಾಲೆಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 30
रणन्नूपुरकेयूरमहाकनकभूषितम् । रत्नसंचयसंदीप्तं तारहारावृतोरसम्
ಝಣಝಣಿಸುವ ನೂಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಯೂರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಹಾ ಕನಕಾಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ; ರತ್ನಸಂಚಯಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತ, ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಸಮಾನ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಿಂದ ಉರಸ್ಸು ಆವೃತ—ಅಂತಹ ದಿವ್ಯರೂಪವು ಕಾಣಿಸಿತು।
Verse 31
महाशरभशार्दूलसिंहैः सदृशविक्रमम् । प्रशस्तमत्तमातंगसमानगमनालसम्
ಅವನ ವಿಕ್ರಮವು ಮಹಾಶರಭ, ವ್ಯಾಘ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದಂತೆ; ಅವನ ಗತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತ ರಾಜಗಜದಂತೆ ನಿಧಾನ, ಗಂಭೀರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮಾಮಯವಾಗಿತ್ತು।
Verse 32
शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम् । सतुषारमिवाद्रीन्द्रं साक्षाज्जंगमतां गतम्
ಶಂಖ, ಚಾಮರ, ಕುಂದ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮೃಣಾಲದಂತೆ ಅವನ ಕಾಂತಿ; ಆ ಪರ್ವತರಾಜನು ಹಿಮಾವೃತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಚಲಿಸಿ ಸಜೀವನಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 33
ज्वालामालापरिक्षिप्तं दीप्तमौक्तिकभूषणम् । तेजसा चैव दीव्यंतं युगांत इव पावकम्
ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಪರಿವೃತವಾಗಿ, ದೀಪ್ತ ಮೌಕ್ತಿಕಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆ ರೂಪವು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೀಗೆ ಜ್ವಲಿಸಿತು—ಯುಗಾಂತದ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ.
Verse 34
स जानुभ्यां महीं गत्वा प्रणतः प्रांजलिस्ततः । पार्श्वतो देवदेवस्य पर्यतिष्ठद्गणेश्वरः
ಆಮೇಲೆ ಗಣೇಶ್ವರನು ಮೊಣಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವದೇವನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿಂತನು.
Verse 35
मन्युना चासृजद्भद्रां भद्रकालीं महेश्वरीम् । आत्मनः कर्मसाक्षित्वे तेन गंतुं सहैव तु
ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕ್ರೋಧದಿಂದಲೇ ಅವನು ಮಂಗಳಮಯಿ ದೇವಿ—ಮಹೇಶ್ವರಿ ಭದ್ರಕಾಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅವಳೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲೆಂದು.
Verse 36
तं दृष्ट्वावस्थितं वीरभद्रं कालाग्निसन्निभम् । भद्रया सहितं प्राह भद्रमस्त्विति शंकरः
ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಂಕರನು ಭದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.”
Verse 37
स च विज्ञापयामास सह देव्या महेश्वरम् । आज्ञापय महादेव किं कार्यं करवाण्यहम्
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಆಜ್ಞಾಪಿಸು, ಓ ಮಹಾದೇವ! ನಾನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿ?”
Verse 38
ततस्त्रिपुरहा प्राह हैमवत्याः प्रियेच्छया । वीरभद्रं महाबाहुं वाचा विपुलनादया
ನಂತರ ತ್ರಿಪುರಹನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು, ಹೈಮವತೀ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಪ್ರಿಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು, ಮಹಾಬಾಹು ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಘನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು।
Verse 39
देवदेव उवाच । प्राचेतसस्य दक्षस्य यज्ञं सद्यो विनाशय । भद्रकाल्या सहासि त्वमेतत्कृत्यं गणेश्वर
ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು— ‘ಪ್ರಾಚೇತಸನ ಪುತ್ರನಾದ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶಮಾಡು. ಭದ್ರಕಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ, ಹೇ ಗಣೇಶ್ವರ, ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನೇ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.’
Verse 40
अहमप्यनया सार्धं रैभ्याश्रमसपीपतः । स्थित्वा वीक्षे गणेशान विक्रमं तव दुःसहम्
‘ನಾನೂ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ರೈಭ್ಯಾಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಹೇ ಗಣೇಶ, ನಿನ್ನ ದುರ್ಧರ್ಷ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.’
Verse 41
वृक्षा कनखले ये तु गंगाद्वारसमीपगाः । सुवर्णशृंगस्य गिरेर्मेरुमंदरसंनिभाः
ಕನಖಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ) ಸಮೀಪ ಇರುವ ವೃಕ್ಷಗಳು ಸುವರ್ಣಶೃಂಗ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಂತೆ, ಮೇರು–ಮಂದರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 42
तस्मिन्प्रदेशे दक्षस्य युज्ञः संप्रति वर्तते । सहसा तस्य यज्ञस्य विघातं कुरु मा चिरम्
ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವು ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನೀನು ತಕ್ಷಣ—ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ—ಆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನವನ್ನುಂಟುಮಾಡು।
Verse 43
इत्युक्ते सति देवेन देवी हिमगिरीन्द्रजा । भद्रं भद्रं च संप्रेक्ष्य वत्सं धेनुरिवौरसम्
ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಹಿಮಗಿರಿರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದೇವಿ ‘ಭದ್ರಂ, ಭದ್ರಂ’ ಎಂದು ಮಂಗಳಮಯ ಸ्नेಹದಿಂದ ಮರುಮರು ನೋಡಿದಳು—ಹಸು ತನ್ನ ಎದೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಕರುವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ.
Verse 44
आलिंग्य च समाघ्राय मूर्ध्नि षड्वदनं यथा । सस्मिता वचनं प्राह मधुरं मधुरं स्वयम्
ಅವಳೇ ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ्नेಹದಿಂದ ಮುತ್ತಿಟ್ಟಳು—ಷಡ್ವದನ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ)ನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುವಂತೆ. ನಂತರ ಸ್ಮಿತಮುಖದಿಂದ ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 45
देव्युवाच । वत्स भद्र महाभाग महाबलपराक्रम । मत्प्रियार्थं त्वमुत्पन्नो मम मन्युं प्रमार्जक
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ, ಭದ್ರ, ಮಹಾಭಾಗ, ಮಹಾಬಲ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ! ನೀನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೆ; ನನ್ನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವವನಾಗು.
Verse 46
यज्ञेश्वरमनाहूय यज्ञकर्मरतो ऽभवत् । दक्षं वैरेण तं तस्माद्भिंधि यज्ञं गणेश्वर
ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸದೆ ಅವನು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಗಣೇಶ್ವರ, ಆ ದಕ್ಷನ ಮೇಲಿನ ವೈರದಿಂದ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡು.
Verse 47
यज्ञलक्ष्मीमलक्ष्मीं त्वं भद्र कृत्वा ममाज्ञया । यजमानं च तं हत्वा वत्स हिंसय भद्रया
ಓ ಭದ್ರ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಈ ಯಜ್ಞದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ನಂತರ ಆ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಕೊಂದು, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ಭದ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸು.
Verse 48
अशेषामिव तामाज्ञां शिवयोश्चित्रकृत्ययोः । मूर्ध्नि कृत्वा नमस्कृत्य भद्रो गंतुं प्रचक्रमे
ಅಪಾರ ಅದ್ಭುತಕೃತ್ಯಗಳಿರುವ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶಿವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಂತೆ ಧರಿಸಿ, ಭದ್ರನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೊರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 49
अथैष भगवान्क्रुद्धः प्रेतावासकृतालयः । वीरभद्रो महादेवो देव्या मन्युप्रमार्जकः
ಆಮೇಲೆ ಆ ಭಗವಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧನಾದನು—ಪ್ರೇತಾವಾಸದ ಮಧ್ಯೆ ಆಲಯವಿರುವವನು—ದೇವಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸುವ ವೀರಭದ್ರ ಮಹಾದೇವನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.
Verse 50
ससर्ज रोमकूपेभ्यो रोमजाख्यान्गणेश्वरान् । दक्षिणाद्भुजदेशात्तु शतकोटिगविश्वरान्
ಅವನು ತನ್ನ ರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ ‘ರೋಮಜ’ ಎಂಬ ಗಣೇಶ್ವರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಬಲ ಭುಜಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಶತಕೋಟಿ ಮಹಾಬಲ ಗಣನಾಯಕರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
Verse 51
पादात्तथोरुदेशाच्च पृष्ठात्पार्श्वान्मुखाद्गलात् । गुह्याद्गुल्फाच्छिरोमध्यात्कंठादास्यात्तथोदरात्
ಪಾದಗಳಿಂದ, ಊರುದೇಶದಿಂದ, ಪೃಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ; ಮುಖ ಮತ್ತು ಗಲದಿಂದ; ಗುಹ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗುಂಟು)ಗಳಿಂದ; ಶಿರೋಮಧ್ಯದಿಂದ, ಕಂಠದಿಂದ, ಬಾಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉದರದಿಂದ—ಇವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳು.
Verse 52
तदा गणेश्वरैर्भद्रैर्भद्रतुल्यपराक्रमैः । संछादितमभूत्सर्वं साकाशविवरं जगत्
ಆಗ ಭದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ ಶುಭ ಗಣೇಶ್ವರರು ಆಕಾಶದ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದರು.
Verse 53
सर्वे सहस्रहस्तास्ते सहस्रायुधपाणयः । रुद्रस्यानुचरास्सर्वे सर्वे रुद्रसमप्रभाः
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಸ್ರಹಸ್ತರು; ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಆಯುಧಗಳಿದ್ದವು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರುದ್ರನ ಅನುಚರರು; ಎಲ್ಲರ ಕాంతಿಯೂ ರುದ್ರಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
Verse 54
शूलशक्तिगदाहस्ताष्टंकोपलशिलाधराः । कालाग्निरुद्रसदृशास्त्रिनेत्राश्च जटाधराः
ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗದೆ ಇದ್ದವು; ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನಂತೆ ತ್ರಿನೇತ್ರರು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರು.
Verse 55
निपेतुर्भृशमाकाशे शतशस्सिंहवाहनाः । विनेदुश्च महानादाञ्जलदा इव भद्रजाः
ಆಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹವಾಹನರು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದರು; ಶುಭ ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
Verse 56
तैर्भद्रैर्भगवान्मद्रस्तथा परिवृतो बभौ । कालानलशतैर्युक्तो यथांते कालभैरवः
ಆ ಶುಭ ಗಣಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದ ಭಗವಾನ್ ಮದ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಪ್ರಳಯಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಲಭೈರವನು ಕಾಲದ ದಾಹಕ ಅಗ್ನಿಗಳ ನೂರಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ.
Verse 57
तेषां मध्ये समारुह्य वृषेंद्रं वृषभध्वजः । जगाम भगवान्भद्रश्शुभमभ्रं यथा भवः
ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃಷೇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಭದ್ರನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು—ಭವ (ಶಿವ) ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮೇಘದೊಳಗಿಂದ ಸಾಗುವಂತೆ.
Verse 58
तस्मिन्वृषभमारूढे भद्रे तु भसितप्रभः । बभार मौक्तिकं छत्रं गृहीतसितचामरः
ಆ ವೇಳೆ ವಿಭೂತಿ-ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶುಭ ಪರಮೇಶ್ವರನು ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಶ್ವೇತ ರಾಜಛತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಚಾಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದನು।
Verse 59
स तदा शुशुभे पार्श्वे भद्रस्य भसितप्रभः । भगवानिव शैलेन्द्रः पार्श्वे विश्वजगद्गुरोः
ಆಗ ವಿಭೂತಿ-ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದ ಅವನು ಭದ್ರನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸಿದನು—ಸರ್ವಜಗದ್ಗುರು ಭಗವಂತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶೈಲೆಂದ್ರನು ಶೋಭಿಸುವಂತೆ।
Verse 60
सो ऽपि तेन बभौ भद्रः श्वेतचामरपाणिना । बालसोमेन सौम्येन यथा शूलवरायुधः
ಅವನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭದ್ರನೂ ಶ್ವೇತ ಚಾಮರವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಕೋಮಲ ಬಾಲಸೋಮದಂತೆ ಸೌಮ್ಯನಾಗಿ—ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೂಲಾಯುಧಧಾರಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಂತೆ।
Verse 61
दध्मौ शंखं सितं भद्रं भद्रस्य पुरतः शुभम् । भानुकंपो महातेजा हेमरत्नैरलंकृतः
ಆಗ ಚಿನ್ನ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಭಾನುಕಂಪನು ಭದ್ರನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಂತು, ಶುಭವಾದ ಶುದ್ಧ ಶ್ವೇತ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು।
Verse 62
देवदुंदुभयो नेदुर्दिव्यसंकुलनिःस्वनाः । ववृषुश्शतशो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं बलाहकाः
ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಿತ ನಾದದಿಂದ ಮೊಳಗಿದವು; ಮೇಘಸಮೂಹಗಳು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು ಪುಷ್ಪವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದವು—ಮಂಗಳ ಅರ್ಪಣವಾಗಿ।
Verse 63
फुल्लानां मधुगर्भाणां पुष्पाणां गंधबंधवः । मार्गानुकूलसंवाहा वबुश्च पथि मारुताः
ವಿಕಸಿತ ಮಧುಗರ್ಭ ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುಗಂಧವು ಅವುಗಳ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಹರಡಿತು; ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು।
Verse 64
ततो गणेश्वराः सर्वे मत्ता युद्धबलोद्धताः । ननृतुर्मुमुदुर्१ एदुर्जहसुर्जगदुर्जगुः
ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶ್ವರರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮತ್ತರಾಗಿ, ಯುದ್ಧಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಉದ್ದತರಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡತೊಡಗಿದರು; ಹರ್ಷಿಸಿದರು, ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದರು, ನಕ್ಕರು, ಮಾತಾಡಿದರು, ಹಾಡಿದರು—ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೊಳಗಿದವು।
Verse 65
तदा भद्रगणांतःस्थो बभौ भद्रः स भद्रया । यथा रुद्रगणांतः स्थस्त्र्यम्बकोंबिकया सह
ಆಗ ಭದ್ರಗಣಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಶುಭನಾದ ಭದ್ರನು, ಭದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ರುದ್ರಗಣಗಳ ನಡುವೆ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಶಿವನು ಅಂಬಿಕಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಸಹಿತ ಶೋಭಿಸುವಂತೆ।
Verse 66
तत्क्षणादेव दक्षस्य यज्ञवाटं रण्मयम् । प्रविवेश महाबाहुर्वीरभद्रो महानुगः
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ವೀರಭದ್ರನು, ತನ್ನ ಮಹಾನ್ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಂತೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।
Verse 67
ततस्तु दक्षप्रतिपादितस्य क्रतुप्रधानस्य गणप्रधानः । प्रयोगभूमिं प्रविवेश भद्रो रुद्रो यथांते भुवनं दिधक्षुः
ನಂತರ ಗಣಗಳ ಪ್ರಧಾನನಾದ ಭದ್ರ-ರುದ್ರನು, ದಕ್ಷನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಆ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರತುವಿನ ಯಜ್ಞಪ್ರಯೋಗಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಪ್ರಳಯಾಂತದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ।
Frequently Asked Questions
The setup for Dakṣa’s aśvamedha sacrifice at Gaṅgādvāra on Himavat, including the arrival of devas and other beings—conspicuously without Īśvara (Śiva)—which precipitates admonition and impending conflict.
It signals a ritual-theological defect: a yajña that ignores the supreme principle cannot be fully auspicious. The narrative uses this omission to critique mere formalism and to assert Śiva’s indispensability in cosmic and sacrificial hierarchy.
Indra with the devas; Ādityas, Vasus, Rudras, Sādhyas, Maruts; specialized offering-recipients (soma/ājya/dhūma categories); the Aśvins, Pitṛs, other ṛṣis; and Viṣṇu—collectively termed yajña-bhāgins.