मङ्गलाचरणम्, तीर्थ-परिसरः, सूतागमनम् — Invocation, Sacred Setting, and the Arrival of Sūta

Verse 1

व्यास उवाच । नमश्शिवाय सोमाय सगणाय ससूनवे । प्रधानपुरुषेशाय सर्गस्थित्यंतहेतवे

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಸೋಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 2

शक्तिरप्रतिमा यस्य ह्यैश्वर्यं चापि सर्वगम् । स्वामित्वं च विभुत्वं च स्वभावं संप्रचक्षते

ಯಸ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಅಪ್ರತಿಮ, ಯಸ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಕ—ಅವನ ಸ್ವಾಮಿತ್ವ, ವಿಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् । महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम्

ಅಜನು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ಶಾಶ್ವತನು, ಶಿವನು, ಅವ್ಯಯನು ಆದ ಆ ಶಿವನ ಶರಣು ನಾನು ಸೇರುತ್ತೇನೆ; ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಭುವೇ ಅವನು।

Verse 4

धर्मक्षेत्रे महातीर्थे गंगाकालिंदिसंगमे । प्रयागे नैमिषारण्ये ब्रह्मलोकस्य वर्त्मनि

ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ–ಕಾಲಿಂದಿ ಸಂಗಮವಾದ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ।

Verse 5

मुनयश्शंसितात्मानः सत्यव्रतपरायणाः । महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे

ಆ ಮುನಿಗಳು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಆಚರಣೆಯುಳ್ಳವರು, ಸತ್ಯವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಅವರು ಮಹಾಸತ್ರ ಯಾಗವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 6

तत्र सत्रं समाकर्ण्य तेषामक्लिष्टकर्मणाम् । साक्षात्सत्यवतीसूनोर्वेदव्यासस्य धीमतः

ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ರಯಾಗದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯವತೀಸೂನು ಧೀಮಂತ ವೇದವ್ಯಾಸನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 7

शिष्यो महात्मा मेधावी त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित्

ಅವನು ಶಿಷ್ಯನು—ಮಹಾತ್ಮ, ಮೇಧಾವಿ—ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಪಂಚಾವಯವಯುಕ್ತ ವಾಕ್ಯದ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು।

Verse 8

उत्तरोत्तरवक्ता च ब्रुवतो ऽपि बृहस्पतेः । मधुरः श्रवणानां च मनोज्ञपदपर्वणाम्

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಂತರದ ವಕ್ತಾ ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು; ಆ ವಚನವು ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಮಧುರ, ಮನೋಹರ ಪದಬಂಧಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 9

कथानां निपुणो वक्ता कालविन्नयवित्कविः । आजगाम स तं देशं सूतः पौराणिकोत्तमः

ನಂತರ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ವಕ್ತಾ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ನಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಕವಿ—ಪೌರಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತ—ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 10

तं दृष्ट्वा सूतमायांतं मुनयो हृष्टमानसाः । तस्मै साम च पूजां च यथावत्प्रत्यपादयन्

ಸೂತನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿಗಳು ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾದರು. ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಮಧುರ ಸ್ವಾಗತವಚನಗಳನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

Verse 11

प्रतिगृह्य सतां पूजां मुनिभिः प्रतिपादिताम् । उद्दिष्टमानसं भेजे नियुक्तो युक्तमात्मनः

ಮುನಿಗಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಜ್ಜನರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ, ನಿಯುಕ್ತ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಭಾವದಿಂದ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 12

ततस्तत्संगमादेव मुनीनां भावितात्मनाम् । सोत्कंठमभवच्चितं श्रोतुं पौराणिकीं कथाम्

ಆಗ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳ ಆ ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಚಿತ್ತವು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಶಿವಸಂಬಂಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿತು।

Verse 13

तदा तमनुकूलाभिर्वाग्भिः पूज्य १ महर्षयः । अतीवाभिमुखं कृत्वा वचनं चेदमब्रुवन्

ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅನುಕೂಲವಾದ ಪೂಜ್ಯ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ತಿರುಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 14

ऋषय ऊचुः । रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान्नो भाग्यगौरवात् । संप्राप्तोद्य महाभाग शैवराज महामते

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರೋಮಹರ್ಷಣ, ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ! ನಮ್ಮ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನೀವು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಹೇ ಶೈವಭಕ್ತರ ರಾಜ, ಹೇ ಮಹಾಮತಿ!

Verse 15

पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यक्षमीयिवान् । तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम्

ನೀನು ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಪ್ರತ्यक्षವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರಾಣವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರ ನೀನೇ.

Verse 16

रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः । यच्च भूतं यच्च भव्यं यच्चान्यद्वस्तु वर्तते

ಉತ್ತಮ ಸಾರವುಳ್ಳ ರತ್ನಗಳ ಆಕರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಇರುವಂತೆ, ನೀವು ಭೂತವಾದುದು, ಭವಿಷ್ಯವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೂ ಅಕ್ಷಯ ಮೂಲಸ್ರೋತಸ್ಸಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 17

न तवाविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते । त्वमदृष्टवशादस्मद्दर्शनार्थमिहागतः

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದೃಷ್ಟ (ಅದೃಷ್ಟ) ವಶದಿಂದ ನಮ್ಮ ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ.

Verse 18

वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाशु नः । एवमभ्यर्थितस्सूतो मुनिभिर्वेदवादिभिः

‘ವೇದಾಂತದ ಸಾರವೂ ಸರ್ವಸ್ವವೂ ಆದ ಆ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಮಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸಿ.’ ಎಂದು ವೇದವಾದಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಸೂತನು ಕಥನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 19

श्लक्ष्णां च न्यायसंयुक्तां प्रत्युवाच शुभां गिरम् । सूत उवाच । पूजितो ऽनुगृहीतश्च भवद्भिरिति चोदितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀವು ನಮ್ಮಿಂದ ಪೂಜಿತರಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ” ಎಂಬ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಮೃದು, ಶುಭ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 20

कस्मात्सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम् । अभिवंद्य महादेवं देवीं स्कंदं विनायकम्

ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಏಕೆ ವಿವರಿಸಬಾರದು—ಮಹಾದೇವ, ದೇವಿ, ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ।

Verse 21

नंदिनं च तथा व्यासं साक्षात्सत्यवतीसुतम् । वक्ष्यामि परमं पुण्यं पुराणं वेदसंमितम्

ನಂದೀಶ್ವರನನ್ನೂ, ಸತ್ಯವತೀಪುತ್ರನಾದ ಸాక్షಾತ್ ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿಯನ್ನೂ ವಂದಿಸಿ, ವೇದಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣವುಳ್ಳ ಈ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ ಪುರಾಣವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು।

Verse 22

शिवज्ञानार्णवं साक्षाद्भक्तिमुक्तिफलप्रदम् । शब्दार्थन्यायसंयुक्तै रागमार्थैर्विभूषितम्

ಇದು ಸాక్షಾತ್ ‘ಶಿವಜ್ಞಾನಾರ್ಣವ’; ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಶಬ್ದಾರ್ಥನ್ಯಾಯಯುಕ್ತವಾದ ತರ್ಕದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗೋಪದೇಶಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 23

श्वेतकल्पप्रसंगेन वायुना कथितं पुरा । विद्यास्थानानि सर्वाणि पुराणानुक्रमं तथा

ಹಿಂದೆ ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ವಾಯುದೇವನು ಹೇಳಿದ್ದನು—ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಪುರಾಣಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನೂ।

Verse 24

तत्पुराणस्य चोत्पत्तिं ब्रुवतो मे निबोधत । अंगानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः

ಆ ಪುರಾಣದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಅದು ವೇದಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೀಮಾಂಸಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯದ ವಿಶಾಲ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 25

पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चेताश्चतुर्दश । आयुर्वेदो धनुर्वेदो गांधर्वश्चेत्यनुक्रमात्

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುರಾಣಗಳು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಆಯುರ್ವೇದ, ಧನುರ್ವೇದ, ಗಾಂಧರ್ವ ಮೊದಲಾದವು; ಇವೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯೂ ಪರಮ ಗುರಿಯೂ ಸಾಧಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 26

अर्थशास्त्रं परं तस्माद्विद्या ह्यष्टादश स्मृताः । अष्टादशानां विद्यानामेतासां भिन्नवर्त्मनाम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಮವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾದಶ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆ ಅಷ್ಟಾದಶ ವಿದ್ಯೆಗಳು ತತ್ಕತ ಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 27

आदिकर्ता कविस्साक्षाच्छूलपाणिरिति श्रुतिः । स हि सर्वजगन्नाथः सिसृक्षुरखिलं जगत्

ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಆದಿಕರ್ತನು ಸాక్షಾತ್ ಕವಿ, ಶೂಲಪಾಣಿ. ಅವನೇ ಸರ್ವಜಗನ್ನಾಥನು; ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು।

Verse 28

ब्रह्माणं विदधे साक्षात्पुत्रमग्रे सनातनम् । तस्मै प्रथमपुत्राय ब्रह्मणे विश्वयोनये

ಅವನು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸನಾತನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ಪ್ರಥಮಪುತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ—ವಿಶ್ವಯೋನಿಯಾದವನಿಗೆ—(ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದನು).

Verse 29

विद्याश्चेमा ददौ पूर्वं विश्वसृष्ट्यर्थमीश्वरः । पालनाय हरिं देवं रक्षाशक्तिं ददौ ततः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನು ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಈ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ದತ್ತನು; ನಂತರ ಲೋಕಗಳ ಪಾಲನೆ-ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ದೇವ ಹರಿಗೆ ರಕ್ಷಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 30

मध्यमं तनयं विष्णुं पातारं ब्रह्मणो ऽपि हि । लब्धविद्येन विधिना प्रजासृष्टिं वितन्वता

ವಿಷ್ಣು ಮಧ್ಯಮ ಪುತ್ರನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ತಂದೆಯೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಹೌದು. ಪಡೆದ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಧಿಯನುಸಾರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 31

प्रथमं सर्वशास्त्राणां पुराणं ब्रह्मणा स्मृतम् । अनंतरं तु वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುರಾಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಅನಂತರ ಅವನ ಮುಖಗಳಿಂದ ವೇದಗಳು ಹೊರಬಂದವು.

Verse 32

प्रवृत्तिस्सर्वशास्त्राणां तन्मुखादभवत्ततः । यदास्य विस्तरं शक्ता नाधिगंतुं प्रजा भुवि

ಆಗ ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರವಾಹ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಆದರೆ ಅದರ ಮಹಾವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಗ್ರಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋದಾಗ (ಸರಳ ಉಪದೇಶ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು)।

Verse 33

तदा विद्यासमासार्थं विश्वेश्वरनियोगतः । द्वापरांतेषु विश्वात्मा विष्णुर्विश्वंभरः प्रभुः

ಆಗ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನ ನಿಯೋಗದಿಂದ, ದ್ವಾಪರಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾತ್ಮನೂ ವಿಶ್ವಂಭರನೂ ಆದ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣು (ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು)।

Verse 34

व्यासनाम्ना चरत्यस्मिन्नवतीर्य महीतले । एवं व्यस्ताश्च वेदाश्च द्वापरेद्वापरे द्विजाः

ಪ್ರತಿ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲೂ ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ಅವತರಿಸಿ ‘ವ್ಯಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿದ್ವಾಪರದಲ್ಲೂ ವೇದಗಳು ವಿಭಜಿಸಿ ಪುನಃ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 35

निर्मितानि पुराणानि अन्यानि च ततः परम् । स पुनर्द्वापरे चास्मिन्कृष्णद्वैपायनाख्यया

ನಂತರ ಇತರ ಪುರಾಣಗಳೂ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತೆ ಈ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ (ಅವುಗಳನ್ನೂ) ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದನು.

Verse 36

अरण्यामिव हव्याशी सत्यवत्यामजायत । संक्षिप्य स पुनर्वेदांश्चतुर्धा कृतवान्मुनिः

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಸತ್ಯವತಿಯಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಾಶೀ ಮುನಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಿಶಾಲ ವೇದವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ ಪುನಃ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 37

व्यस्तवेदतया लोके वेदव्यास इति श्रुतः । पुराणानाञ्च संक्षिप्तं चतुर्लक्षप्रमाणतः

ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ವೇದವ್ಯಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ಪುರಾಣಗಳನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು; ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳು.

Verse 38

अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम् । यो विद्याच्चतुरो वेदान् सांगोपणिषदान्द्विजः

ಇಂದಿಗೂ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವು ಶತಕೋಟಿ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಹರಡಿದೆ. ಯಾವ ದ್ವಿಜನು ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಹಿತ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದರೂ, ಆ ಮಹಾವಿಸ್ತಾರದ ಅಂತ್ಯ ಸುಲಭವಲ್ಲ.

Verse 39

न चेत्पुराणं संविद्यान्नैव स स्याद्विचक्षणः । इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत्

ಪುರಾಣವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರಿಯದವನು ವಿವೇಕಿ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 40

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वंतराणि च

ವೇದವು ಅಲ್ಪಶ್ರುತನನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತದೆ—‘ಇವನು ನನ್ನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಟಿಸಲು (ಅರ್ಥಾತ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು) ಯತ್ನಿಸುವನು’ ಎಂದು. ವೇದದಲ್ಲಿ ಸರ್ಗ-ಪ್ರತಿಸರ್ಗ, ವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 41

वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् । दशधा चाष्टधा चैतत्पुराणमुपदिश्यते

ವಂಶ ಮತ್ತು ವಂಶಾನುಚರಿತದ ವರ್ಣನೆಯೇ ಪಂಚಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಪುರಾಣವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪುರಾಣವು ದಶವಿಧವಾಗಿಯೂ ಅಷ್ಟವಿಧವಾಗಿಯೂ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 42

बृहत्सूक्ष्मप्रभेदेन मुनिभिस्तत्त्ववित्तमैः । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಮುನಿಗಳು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಪಾದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಹಾಗೂ ಭಾಗವತ.

Verse 43

भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम् । आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं लैंगं वाराहमेव च

(ಇವು) ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದೀಯ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಲೈಂಗ ಮತ್ತು ವಾರಾಹ—ಇವುಗಳೂ ಪುರಾಣಗಳು.

Verse 44

स्कान्दं च वामनं चैव कौर्म्यं मात्स्यं च गारुडम् । ब्रह्मांडं चेति पुण्यो ऽयं पुराणानामनुक्रमः

ಸ್ಕಾಂದ, ವಾಮನ, ಕೌರ್ಮ, ಮಾಸ್ಯ, ಗಾರುಡ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ—ಇದೇ ಪುರಾಣಗಳ ಪುಣ್ಯವಾದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

Verse 45

तत्र शैवं तुरीयं यच्छार्वं सर्वार्थसाधकम् । ग्रंथो लक्षप्रमाणं तद्व्यस्तं द्वादशसंहितम्

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವವು ನಾಲ್ಕನೆಯದು—ಶರ್ವ (ಶ್ರೀಶಿವ) ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ವ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು. ಆ ಗ್ರಂಥವು ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಮಾಣದದು; ಹನ್ನೆರಡು ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 46

निर्मितं तच्छिवेनैव तत्र धर्मः प्रतिष्ठितः । तदुक्तेनैव धर्मेण शैवास्त्रैवर्णिका नराः

ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಿವನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಯಿತು. ಅವನು ಹೇಳಿದ ಅದೇ ಧರ್ಮದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರೆಲ್ಲ ಶೈವರು—ಶಿವಮಾರ್ಗಾನುಯಾಯಿಗಳು—ಆದರು।

Verse 47

तस्माद्विमुकुतिमन्विच्छञ्च्छिवमेव समाश्रयेत् । तमाश्रित्यैव देवानामपि मुक्तिर्न चान्यथा

ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಶಿವನನ್ನೇ ಶರಣಾಗಬೇಕು. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತಿ ಅವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ।

Verse 49

यदिदं शैवमाख्यातं पुराणं वेदसंमितम् । तस्य भेदान्समासेन ब्रुवतो मे निबोधत

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶೈವ ಪುರಾಣವು ವೇದಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 50

विद्येश्वरं तथा रौद्रं वैनायकमनुत्तमम् । औमं मातृपुराणं च रुद्रैकादशकं तथा

“ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ, ರೌದ್ರ, ಅನುತ್ತಮ ವೈನಾಯಕ, ಔಮ, ಮಾತೃ-ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ರುದ್ರ-ಏಕಾದಶಕ—ಇವು (ವಿಭಾಗಗಳು) ಆಗಿವೆ.”

Verse 51

कैलासं शतरुद्रं च शतरुद्राख्यमेव च । सहस्रकोटिरुद्राख्यं वायवीयं ततःपरम्

“ಕೈಲಾಸ, ಶತರುದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶತರುದ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು; ನಂತರ ‘ಸಹಸ್ರಕೋಟಿರುದ್ರ’ ಎಂಬುದು; ಅದರ ಬಳಿಕ ವಾಯವೀಯ (ಸಂಹಿತೆ) ಬರುತ್ತದೆ.”

Verse 52

धर्मसंज्ञं पुराणं चेत्येवं द्वादश संहिताः । विद्येशं दशसाहस्रमुदितं ग्रंथसंख्यया

‘ಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಪುರಾಣವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ವಾದಶ ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಂಥಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ’ ಭಾಗವು ದಶಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳೆಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 53

रौद्रं वैनायकं चौमं मातृकाख्यं ततः परम् । प्रत्येकमष्टसाहस्रं त्रयोदशसहस्रकम्

ರೌದ್ರ, ವೈನಾಯಕ, ಚೌಮ ಮತ್ತು ನಂತರ ‘ಮಾತೃಕಾ’ ಎಂಬ ಭಾಗ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳದ್ದು; (ಒಟ್ಟಾರೆ) ತ್ರಯೋದಶಸಹಸ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 54

रौद्रकादशकाख्यं यत्कैलासं षट्सहस्रकम् । शतरुद्रं त्रिसाहस्रं कोटिरुद्रं ततः परम्

‘ರೌದ್ರಕಾದಶಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ‘ಕೈಲಾಸ’ ಭಾಗ—ಷಟ್ಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳದ್ದು. ‘ಶತರುದ್ರ’ ಭಾಗ ತ್ರಿಸಹಸ್ರ; ಅದರ ನಂತರ ‘ಕೋಟಿರುದ್ರ’ ಭಾಗವಿದೆ.

Verse 55

सहस्रैर्नवभिर्युक्तं सर्वार्थज्ञानसंयुतम् । सहस्रकोटिरुद्राख्यमेकादशसहस्रकम्

ಇದು ನವಸಹಸ್ರ (ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ)ದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ವ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಸಹಸ್ರಕೋಟಿರುದ್ರ’; ಒಟ್ಟು ಏಕಾದಶಸಹಸ್ರ (ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ) ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ.

Verse 56

चतुस्सहस्रसंख्येयं वायवीयमनुत्तमम् । धर्मसंज्ञं पुराणं यत्तद्द्वादशसहस्रकम्

ಈ ಅನುತ್ತಮ ವಾಯವೀಯ (ಸಂಹಿತೆ) ಚತುಃಸಹಸ್ರ (ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ) ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪುರಾಣವು ದ್ವಾದಶಸಹಸ್ರ (ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ) ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ.

Verse 57

तदेवं लक्षमुद्दिष्टं शैवं शाखाविभेदतः । पुराणं वेदसारं तद्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

ಹೀಗೆ ಶಾಖಾಭೇದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶೈವಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪುರಾಣವು ವೇದಸಾರವಾಗಿದ್ದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 58

व्यासेन तत्तु संक्षिप्तं चतुर्विंशत्सहस्रकम् । शैवन्तत्र पुराणं वै चतुर्थं सप्तसंहितम्

ಆ ಮಹಾಗ್ರಂಥವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪುರಾಣವು ನಿಜವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು; ಅದು ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.

Verse 59

विद्येश्वराख्या तत्राद्या द्वितीया रुद्रसंहिता । तृतीया शतरुद्राख्या कोटिरुद्रा चतुर्थिका

ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ‘ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ಸಂಹಿತೆ’, ಎರಡನೆಯದು ‘ರುದ್ರ ಸಂಹಿತೆ’. ಮೂರನೆಯದು ‘ಶತರುದ್ರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಕೋಟಿರುದ್ರಾ’ ಆಗಿದೆ.

Verse 60

पञ्चमी कथिता चोमा षष्ठी कैलाससंहिता । सप्तमी वायवीयाख्या सप्तैवं संहिता इह

ಐದನೆಯದು ‘ಉಮಾ-ಸಂಹಿತೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆರನೆಯದು ‘ಕೈಲಾಸ-ಸಂಹಿತೆ’; ಏಳನೆಯದು ‘ವಾಯವೀಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಂಹಿತೆಗಳು ಇವೆ।

Verse 61

विद्येश्वरं द्विसाहस्रं रौद्रं पञ्चशतायुतम् । त्रिंशत्तथा द्विसाहस्रं सार्धैकशतमीरितम्

‘ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ’ ಭಾಗವು ಎರಡು ಸಾವಿರ (ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ‘ರೌದ್ರ’ ಭಾಗವು ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ. ಹಾಗೆಯೇ (ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ) ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ನೂರೈವತ್ತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 62

शतरुद्रन्तथा कोटिरुद्रं व्योमयुगाधिकम् । द्विसाहस्रं च द्विशतं तथोमं भूसहस्रकम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶತರುದ್ರ ಮತ್ತು ಕೋಟಿರುದ್ರ (ಖಂಡಗಳು) ಇವೆ; ವ್ಯೋಮ (ಖಂಡ) ಎರಡು ಯುಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಸಾಹಸ್ರ, ದ್ವಿಶತ; ಹಾಗೆಯೇ ಉಮಾ ಮತ್ತು ಭೂಸಹಸ್ರಕ (ಖಂಡಗಳು) ಕೂಡ ಇವೆ.

Verse 63

चत्वारिंशत्साष्टशतं कैलासं भूसहस्रकम् । चत्वारिंशच्च द्विशतं वायवीयमतः परम्

ಕೈಲಾಸ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟುನೂರು ನಲವತ್ತು (ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಇವೆ; ಮತ್ತು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ) ಇನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರವೂ ಇದೆ. ಅದರ ನಂತರ ವಾಯವೀಯ (ಸಂಹಿತೆ) ಎರಡುನೂರು ನಲವತ್ತು (ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 64

चतुस्साहस्रसंख्याकमेवं संख्याविभेदतः । श्रुतम्परमपुण्यन्तु पुराणं शिवसंज्ञकम्

ಹೀಗೆ ಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಪುರಾಣವು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೆಂದು ಶ್ರುತವಾಗಿದೆ.

Verse 65

चतुःसाहस्रकं यत्तु वायवीयमुदीरितम् । तदिदं वर्तयिष्यामि भागद्वयसमन्वितम्

ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಯವೀಯ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು—ಅದೇ ಗ್ರಂಥವನ್ನು—ಈಗ ನಾನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವಚಿಸಿ ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 66

नावेदविदुषे वाच्यमिदं शास्त्रमनुत्तमम् । न चैवाश्रद्धधानाय नापुराणविदे तथा

ಈ ಅನುತ್ತಮ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವೇದವನ್ನು ಅರಿಯದವನಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಅಲ್ಲ, ಪುರಾಣಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 67

परीक्षिताय शिष्याय धार्मिकायानसूयवे । प्रदेयं शिवभक्ताय शिवधर्मानुसारिणे

ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿತ ಶಿಷ್ಯನಿಗೇ ನೀಡಬೇಕು—ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಅಸೂಯಾರಹಿತನಾಗಿ, ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿ, ಶಿವಧರ್ಮಾನುಸಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ.

Verse 68

पुराणसंहिता यस्य प्रसादान्मयि वर्तते । नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे

ಯಾರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಆ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.