Adhyaya 27
Satarudra SamhitaAdhyaya 2771 Verses

द्विजेश्वरावतारः (The Manifestation of Shiva as Dvijeśvara)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಂದೀಶ್ವರನು ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನ ‘ದ್ವಿಜೇಶ್ವರ-ಅವತಾರ’ವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಧರ್ಮದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಶಿವನು ಋಷಭರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಭದ್ರಾಯುವಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ರಾಣಿ ಕೀರ್ತಿಮಾಲಿನಿ—ಚಂದ್ರಾಂಗದನ ಪುತ್ರಿ, ಸೀಮಂತಿನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವಳು—ಎಂದು ವಂಶಪರಿಚಯವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಸುಂದರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಶಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಒಂದು ಹುಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಭಯ, ಪಲಾಯನ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ರಾಜಧರ್ಮ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧರ್ಮ-ವಿವೇಕ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಶೈವ ಕೃಪೆ ಹಾಗೂ ಮಾಯಾತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः । द्विजेश्वरावतारं च सशिवं सुखदं सताम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ತಾತಾ, ಕೇಳು. ಈಗ ನಾನು ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರಾವತಾರವನ್ನು, ಶಿವಮಯವಾದ ಶುಭ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಅದು ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸುಖಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 2

यः पूर्वं वर्णितस्तात भद्रायुर्नृपसत्तमः । यस्मिन्नृषभरूपेणानुग्रहं कृतवाञ्छिवः

ತಾತಾ, ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭದ್ರಾಯು—ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಅವನೇ; ಶಿವನು ಒಮ್ಮೆ ವೃಷಭರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕರುಣಾಮಯ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿದನು.

Verse 3

तद्धर्मस्य परीक्षार्थं पुनराविर्बभूव सः । द्विजेश्वरस्वरूपेण तदेव कथयाम्यहम्

ಆ ಧರ್ಮದ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು; ದ್ವಿಜೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅದೇ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

ऋषभस्य प्रभावेण शत्रूञ्जित्वा रणे प्रभुः । प्राप्तसिंहासनस्तात भद्रायुः संबभूव ह

ವೃಷಭದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಪ್ರಭುವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು; ತಾತಾ, ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಭದ್ರಾಯು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 5

चन्द्रांगदस्य तनया सीमन्तिन्याः शुभांगजा । पत्नी तस्याभवद्ब्रह्मन्सुसाध्वी कीर्तिमालिनी

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚಂದ್ರಾಂಗದನ ಪುತ್ರಿ, ಸೀಮಂತಿನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶುಭಾಂಗಜಾ ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು; ಅವಳು ಪರಮ ಸಾಧ್ವಿ, ಪತಿವ್ರತೆ ‘ಕೀರ್ತಿಮಾಲಿನೀ’ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿಣಿ.

Verse 6

स भद्रायुः कदाचित्स्वप्रियया गहनं वनम् । प्राविशत्संविहारार्थं वसन्तसमये मुने

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಒಮ್ಮೆ ಭದ್ರಾಯು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 7

अथ तस्मिन्वने रम्ये विजहार स भूपतिः । शरणागतपालिन्या तमास्यप्रियया सह

ನಂತರ ಆ ಮನೋಹರ ವನದಲ್ಲಿ ಆ ಭೂಪತಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಿದನು; ಶರಣಾಗತರನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ತಾಮಾಸ್ಯಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ।

Verse 8

अथ तद्धर्मदृढतां प्रतीक्षन्परमेश्वरः । लीलां चकार तत्रैव शिवया सह शङ्करः

ಆ ಧರ್ಮದ ದೃಢ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಶಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು।

Verse 9

शिवा शिवश्च भूत्वोभौ तद्वने द्विजदम्पती । व्याघ्रं मायामयं कृत्वाविर्भूतौ निजलीलया

ಶಿವಾ ಮತ್ತು ಶಿವರು ಆ ವನದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿ, ಮಾಯಾಮಯ ವ್ಯಾಘ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟರಾದರು।

Verse 10

अथाविदूरे तस्यैव द्रवन्तौ भयविह्वलौ । अन्वीयमानौ व्याघ्रेण रुदन्तौ तौ बभूवतुः

ನಂತರ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ದೂರವಲ್ಲದೆ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹುಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಓಡುತ್ತಾ ಅವರು ಅಳುತ್ತಾ ವಿಲಪಿಸಿದರು.

Verse 11

अथ विद्धौ च तौ तात भद्रायुः स महीपतिः । ददर्श क्रन्दमानौ हि शरण्यः क्षत्रियर्षभः

ಆಮೇಲೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಶರಣ್ಯನೂ ಆದ ರಾಜ ಭದ್ರಾಯು, ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಗಾಯಗೊಂಡವರಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಕಿರುಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 12

अथ तौ मुनिशार्दूलः स्वमायाद्विजदम्पती । भद्रायुषं महाराजमूचतुर्भयविह्वलौ

ಆಗ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನೆನಿಸಿದ ಆ ಋಷಿ, ತನ್ನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ದ್ವಿಜದಂಪತಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಮಹಾರಾಜ ಭದ್ರಾಯುಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 13

द्विजदम्पती ऊचतुः । पाहि पाहि महाराज नावुभौ धर्मवित्तम । एष आयाति शार्दूलो जग्धुमावां महाप्रभो

ದ್ವಿಜದಂಪತಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು, ಮಹಾರಾಜಾ! ಧರ್ಮವಿತ್ತಮನೇ! ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ಈ ಹುಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನುಂಗಲು ಬರುತ್ತಿದೆ।”

Verse 14

एष हिंस्रः कालसमः सर्वप्राणिभयङ्करः । यावन्न खादति प्राप्य तावन्नौ रक्ष धर्मवित्

ಇವನು ಹಿಂಸಕನು, ಕಾಲನಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನು. ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದು ನುಂಗುವ ಮೊದಲು, ಧರ್ಮವಿತ್ತಮನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು।

Verse 15

नन्दीश्वर उवाच । इत्थमाक्रन्दितं श्रुत्वा तयोश्च नृपतीश्वरः । अति शीघ्रं महावीरः स यावद्धनुराददे

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಆಕ್ರಂದನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನಾದ ಆ ಮಹಾವೀರನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.

Verse 16

तावदभ्येत्य शार्दूलस्त्वरमाणोतिमायिकः । स तस्य द्विजवर्य्यस्य मध्ये जग्राह तां वधूम्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗಿಯೂ ಪರಮಮಾಯಾವಿಯೂ ಆದ ವ್ಯಾಘ್ರನು ಓಡಿಬಂದು, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಧುವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 17

हे नाथनाथ हे कान्त हा शम्भो हा जगद्गुरो । इति रोरूयमाणां तां व्याघ्रो जग्रास भीषणः

ಅವಳು “ಹೇ ನಾಥನಾಥ! ಹೇ ಕಾಂತ! ಹಾ ಶಂಭೋ! ಹಾ ಜಗದ್ಗುರೋ!” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೀಕರ ವ್ಯಾಘ್ರನು ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನುಂಗಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 18

तावत्स राजा निशितैर्भल्लैर्व्याघ्रमताडयत् । न स तैर्विव्यथे किंचिद्गिरीन्द्र इव वृष्टिभिः

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಘ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆದರೂ ಅವನು ಅಲ್ಪವೂ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ—ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳಿಗೂ ಅಚಲವಾದ ಗಿರಿರಾಜನಂತೆ।

Verse 19

स शार्दूलो महासत्त्वो राज्ञः स्वैरकृतव्यथः । बलादाकृष्य तां नारीमपाक्रमत सत्वरः

ಆ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ ಶಾರ್ದೂಲನು ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವ್ಯಥೆ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿಹೋದನು।

Verse 20

व्याघ्रेणापहृतां नारीं वीक्ष्य विप्रोतिविस्मितः । लौकिकीं गतिमाश्रित्य रुरोदाति मुहुर्मुहुः

ಹುಲಿಯಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ವಿಪ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಲೋಕಸಾಮಾನ್ಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನು ಮರುಮರು ಅತ್ತನು.

Verse 21

रुदित्वा चिरकालं च स विप्रो माययेश्वरः । भद्रायुषं महीपालं प्रोवाच मदहारकः

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅತ್ತುಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ದಿವ್ಯಮಾಯೆಯಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರಹರನಾಗಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಭದ್ರಾಯುಷ ಮಹೀಪಾಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 22

द्विजेश्वर उवाच । राजन्क ते महास्त्राणि क्व ते त्राणं महद्धनुः । क्व ते द्वादशसाहस्रमहानागायुतम्बलम्

ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ? ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣಾಕವಚ ಮತ್ತು ಮಹಾಧನುಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಮಹಾಗಜಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸೇನೆಯ ಆ ಮಹಾಬಲ ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 23

किन्ते खड्गेन शङ्खेन किं ते मंत्रास्त्रविद्यया । किं सत्त्वेन महास्त्राणां किं प्रभावेण भूयसा

ನಿನಗೆ ಖಡ್ಗವೂ ಶಂಖವೂ ಏನು ಉಪಯೋಗ? ಮಂತ್ರಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಏನು? ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಏನು, ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಏನು—ಶಿವತತ್ತ್ವವು ಬಲದಿಂದಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಸೇರುವುದಾದರೆ?

Verse 24

तत्सर्वं विफलं जातं यच्चान्यत्त्वयि तिष्ठति । यस्त्वं वनौकसां घातं न निवारयितुं क्षमः

ಅದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು—ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇರುವ ಇತರದ್ದೂ ಸಹ—ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥ. ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅಧಿಕಾರವು ಶೂನ್ಯ.

Verse 25

क्षत्रस्यायं परो धर्मो क्षताच्च परिरक्षणम् । तस्मिन्कुलोचिते धर्मे नष्टे त्वज्जीवितेन किम्

ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಇದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ—ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು. ಕುಲೋಚಿತ ಧರ್ಮವೇ ನಾಶವಾದರೆ ನಿನ್ನ ಜೀವಿತಕ್ಕೆ ಏನು ಮೌಲ್ಯ?

Verse 26

आर्तानां शरणाप्तानां त्राणं कुर्वन्ति पार्थिवाः । प्राणैरर्थैश्च धर्मज्ञास्तद्विना च मृतोपमा

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜರು ಶರಣಾಗತವಾದ ಆರ್ಥರನ್ನು ಪ್ರಾಣವೂ ಧನವೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಆದರೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ರಕ್ಷಣಾಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಮೃತಸಮಾನರು।

Verse 27

आर्तत्राणविहीनानां जीवितान्मरणं वरम् । धनिनान्पानहीनानां गार्हस्थ्याद्भिक्षुता वरम्

ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ-ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಮರಣವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹಾಗೆಯೇ ಧನಿಗಳಾಗಿಯೂ ಯೋಗ್ಯ ಪೋಷಣೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಭಿಕ್ಷುಕ ಜೀವನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ।

Verse 28

वरं विषाशनं प्राज्ञैर्वरमग्निप्रवेशनम् । कृपणानामनाथानां दीनानामपरक्षणात्

ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಕೃಪಣರು, ಅನಾಥರು, ದೀನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಷವನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ।

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । इत्थं विलपितं तस्य स्ववीर्य्यस्य च गर्हणम् । निशम्य नृपतिः शोकादात्मन्येवमचिन्तयत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಲಾಪವನ್ನೂ, ತನ್ನದೇ ವೀರ್ಯದ ಗರ್ಹಣೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ರಾಜನು ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 30

अहो मे पौरुषं नष्टमद्य देवविपर्ययात् । अद्य कीर्तिश्च मे नष्टा पातकम्प्राप्तमुत्कटम्

ಅಯ್ಯೋ! ದೇವರುಗಳು ಪ್ರತಿಕೂಲರಾದ ಕಾರಣ ಇಂದು ನನ್ನ ಪೌರುಷ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದು ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯೂ ನಾಶವಾಯಿತು; ನಾನು ಘೋರ ಪಾತಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆನು।

Verse 31

धर्मः कुलोचितो नष्टो मन्दभाग्यस्य दुर्मतेः । नूनं मे सम्पदो राज्यमायुष्यं क्षयमेष्यति

ನನ್ನ ದುರ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಮಂದಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಕುಲೋಚಿತ ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈಗ ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವೂ ಕ್ಷಯವಾಗಲಿದೆ।

Verse 32

अद्य चैनं द्विजन्मानं हतदारं शुचार्दितम् । हतशोकं करिष्यामि दत्त्वा प्राणानतिप्रियान्

ಇಂದು ಪತ್ನಿವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಾರ್ತನಾದ ಈ ದ್ವಿಜನನ್ನು—ನನ್ನ ಅತಿಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ನೀಡಿದರೂ—ಅವನ ಶೋಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವೆನು।

Verse 33

इति निश्चित्य मनसा स भद्रायुर्नृपोत्तमः । पतित्वा पादयोस्तस्य बभाषे परिसान्त्वयन्

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಭದ್ರಾಯು ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ಸಾಂತ್ವನ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 34

भद्रायुरुवाच । कृपां कृत्वा मयि ब्रह्मन् क्षत्रबन्धौ हतौजसि । शोकन्त्यज महाप्राज्ञ दास्याम्यद्य तु वाञ्छितम्

ಭದ್ರಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿರಿ. ಈ ಕ್ಷತ್ರಬಂಧುವಿನ ಬಲ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರಿ. ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 35

इदं राज्यमियं राज्ञी ममेदञ्च कलेवरम् । त्वदधीनमिदं सर्वं किन्तेऽभिलषितं वरम्

ಈ ರಾಜ್ಯ, ಈ ರಾಣಿ, ನನ್ನ ಈ ದೇಹವೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿವೆ. ಹೇಳಿರಿ, ನಿಮಗೆ ಅಭಿಲಷಿತ ವರವೇನು?

Verse 36

ब्राह्मण उवाच । किमादर्शेन चान्धस्य किं गृहेर्भैक्ष्यजीविनः । किम्पुस्तकेन मूढस्य निस्त्रीकस्य धनेन किम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಕುರುಡನಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬದುಕುವವನಿಗೆ ಮನೆಯೇನು? ಮೂಢನಿಗೆ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಏನು ಲಾಭ? ಹೆಂಡತಿ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಧನದಿಂದ ಏನು?

Verse 37

अतोऽहं हतपत्नीको भुक्तभोगो न कर्हिचित् । इमान्तवाग्रमहिषीं कामये दीयतामिति

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪತ್ನಿಹೃತನು; ಭೋಗಫಲವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಣಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ—ಅವಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 38

दाता रसान्तवित्तस्य राज्यस्य गजवाजिनाम् । आत्मदेहस्य यस्यापि कलत्रस्य न कर्हिचित्

ಅವನು ಶುದ್ಧವಾದ ಧನ-ನಿಧಿ, ರಾಜ್ಯ, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬಲ್ಲನು; ಆದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮದೇಹವನ್ನಾಗಲಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನಾಗಲಿ, ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 39

परदारोपभोगेन यत्पापं समुपार्जितम् । न तत्क्षालयितुं शक्यं प्रायश्चित्तशतैरपि

ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ನಿಷಿದ್ಧ ಭೋಗದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾಗುವ ಪಾಪವು, ನೂರಾರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳಿಂದಲೂ ಎಂದಿಗೂ ತೊಳೆದುಹಾಕಲಾಗದು.

Verse 40

ब्राह्मण उवाच । आस्तां ब्रह्मवधं घोरमपि मद्यनिषेवणम् । तपसा विधमिष्यामि किं पुनः पारदारिकम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ‘ಭಯಂಕರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವೂ, ಮದ್ಯಪಾನದ ದೋಷವೂ ಇರಲಿ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುವೆನು—ಹಾಗಾದರೆ ಪರಸ್ತ್ರೀಗಮನದ ಪಾಪವು ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚು (ನಾಶವಾಗುವುದು)!’

Verse 41

तस्मात्प्रयच्छ भार्यां स्वामियां कामो न मेऽपरः । अरक्षणाद्भयार्तानां गन्तासि निरयन्ध्रुवम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅವಳ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು; ನನಗೆ ಬೇರೆ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ. ಶರಣಾಗತ ಭಯಾರ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಅವರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ.

Verse 42

नन्दीश्वर उवाच । इति विप्रगिरा भीतश्चिन्तयामास पार्थिवः । अरक्षणान्महापापं पत्नीदानन्ततो वरम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಭೀತನಾದ ರಾಜನು ಚಿಂತಿಸಿದನು: ಶರಣಾಗತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಬಿಡುವುದು ಮಹಾಪಾಪ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪತ್ನಿದಾನವೇ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 43

अतः पत्नीं द्विजाग्र्याय दत्त्वा निर्मुक्तकिल्विषः । सद्यो वह्निं प्रवेक्ष्यामि कीर्तिश्च विदिता भवेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ನಾನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ. ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆ; ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.

Verse 44

इति निश्चित्य मनसा समुज्ज्वाल्य हुताशनम् । तमाहूय द्विजं चक्रे पत्नीदानं सहोदकम्

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ಹವಿಷ್ಯಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದನು. ನಂತರ ದ್ವಿಜ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉದಕಾರ್ಪಣೆಯೊಡನೆ ಕನ್ಯಾದಾನ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 45

स्वयं स्नातः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य विबुधेश्वरान् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य शिवं दध्यौ समाहितः

ತಾನೇ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 46

तमथाग्निं पतिष्यन्तं स्वपदासक्तचेतसम् । प्रत्यषेधत विश्वेशः प्रादुर्भूतो द्विजेश्वरः

ಅವನು ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಲು ಹೊರಟಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆದನು।

Verse 47

तमीश्वरं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं पिनाकिनं चन्द्रकलावतंसम् । प्रलम्बपिंगासुजटाकलापं मध्याह्नसद्भास्करकोटितेजसम्

ನಾನು ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡೆ—ಪಂಚಮುಖ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಚಂದ್ರಕಲಾವತಂಸ; ದೀರ್ಘ ಪಿಂಗಳ ಜಟಾಕಲಾಪಯುಕ್ತ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ।

Verse 48

मृणालगौरं गजचर्मवाससं गंगातरङ्गोक्षितमौलिदेशकम् । नागेन्द्रहारावलिकण्ठभूषणं किरीटकाच्यंगदकंकणोज्ज्वलम्

ಅವರು ಮೃಣಾಲದಂತೆ ಗೌರವರ್ಣ, ಗಜಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ಗಂಗೆಯ ತರಂಗಗಳು ಅವರ ಜಟಾಮೌಲಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಂಚಿಸಿದ್ದವು. ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನಾಗೇಂದ್ರಹಾರಮಾಲೆ ಭೂಷಣವಾಗಿ, ಕಿರೀಟ, ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಕಂಕಣಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು।

Verse 49

शूलासिखट्वांगकुठारचर्ममृगाभयाष्टांगपिनाकहस्तम् । वृषोपरिस्थं शितिकण्ठभूषणं प्रोद्भूतमग्रे स नृपो ददर्श

ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಅಚಾನಕ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡನು—ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ನೀಲಕಂಠನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಡ್ಗ, ಖಟ್ವಾಂಗ, ಕುಠಾರ, ಚರ್ಮ, ಮೃಗ, ಅಭಯಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಪಿನಾಕ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ।

Verse 50

ततोम्बराद्द्रुतं पेतुर्द्दिव्याः कुसुमवृष्टयः । प्रणेदुर्देवतूर्य्याणि देव्यश्च ननृतुर्जगुः

ನಂತರ ಆಕಾಶದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ದೇವತೂರ್ಯಗಳ ನಾದ ಮೊಳಗಿತು; ದೇವಿಯರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿ ಮಂಗಳಗಾನಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು।

Verse 51

तत्राजग्मुः स्तूयमाना हरिर्ब्रह्मा तथासुराः । इन्द्रादयो नारदाद्या मुनयश्चापरेऽपि च

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರೂ ಬಂದರು; ನಾರದಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಋಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು.

Verse 52

तदोत्सवो महानासीत्तत्र भक्तिप्रवर्धनः । सति पश्यति भूपाले भक्तिनम्रीकृताञ्जलौ

ಅಲ್ಲಿನ ಉತ್ಸವವು ಮಹಾಮಹಿಮೆಯಾಗಿ ನಡೆಯಿತು; ಅದು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು. ಸತಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿನಮ್ರನಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 53

तद्दर्शनानन्दविजृम्भिताशयः प्रवृद्धवाष्पाम्बुविलिप्तगात्रः । प्रहृष्टरोमा स हि गद्गदाक्षरस्तुष्टाव गीर्भिर्मुकुलीकृतांजलिः

ಆ ದರ್ಶನಾನಂದದಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯವು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು; ಹರಿದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ದೇಹವು ತೋಯಿತು. ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡು, ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 54

ततस्स भगवान्राज्ञा संस्तुतः परमेश्वरः । प्रसन्नः सह पार्वत्या तमुवाच दयानिधिः

ನಂತರ ರಾಜನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಗವಂತನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ದಯಾನಿಧಿಯಾದ ಅವನು ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 55

राजंस्ते परितुष्टोहं भक्त्या त्वद्धर्मतोऽधिकम् । वरं ब्रूहि सपत्नीकम्प्रयच्छामि न संशयः

ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಕೇವಲ ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯದಿಂದಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ. ನೀನು ಬಯಸುವ ವರವನ್ನು ಹೇಳು; ನಿನ್ನ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುವೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 56

तव भावपरीक्षार्थं द्विजो भूत्वाहमागतः । व्याघ्रेण या परिग्रस्ता साक्षाद्देवी शिवा हि सा

ನಿನ್ನ ಹೃದಯಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಾನು ದ್ವಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹುಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಆಕೆ ಸాక్షಾತ್ ದೇವೀ ಶಿವೆಯೇ; ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿ।

Verse 57

व्याघ्रो मायामयो यस्ते शरैरक्षत विग्रहः । धीरतान्द्रष्टुकामस्ते पत्नी याचितवानहम्

ಆ ಹುಲಿ ನಿನ್ನ ಮಾಯಾಮಯ ರೂಪವೇ; ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ ಅದರ ದೇಹ ಅಕ್ಷತವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಧೈರ್ಯಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದ್ದೆ।

Verse 58

नन्दीश्वर उवाच । इत्याकर्ण्य प्रभोर्वाक्यं स भद्रायुर्महीपतिः । पुन प्रणम्य संस्तूय स्वामिनं नतकोऽब्रवीत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಭದ್ರಾಯು ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 59

भद्रायुरुवाच एक एव वरो नाथ यद्भवान्परमेश्वरः । भवतापप्रतप्तस्य मम प्रत्यक्षतां गतः

ಭದ್ರಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾಥ, ಒಂದೇ ವರ: ಭವತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾದ ನನಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ನೀವು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಂದಿರಿ।

Verse 60

यद्ददासि पुनर्नाथ वरं स्वकृपया प्रभो । वृणेहं परमं त्यक्तो वरं हि वरदर्षभात्

ಹೇ ನಾಥ ಪ್ರಭೋ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಕೃಪೆಯಿಂದ ನೀವು ಮತ್ತೆ ಯಾವ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ನಾನು ಅದನ್ನೇ ಪರಮ ವರವೆಂದು ವರಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇತರ ವರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ವರದ-ಋಷಭನಾದ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನವೇ ಬೇಡತಕ್ಕದು।

Verse 61

वज्रबाहुः पिता मे हि सप त्नीको महेश्वर । सपत्नीकस्त्वहं नाथ सदा त्वत्पादसेवकः

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ವಜ್ರಬಾಹು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ತಂದೆ; ಅವರು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಹೇ ನಾಥಾ! ನಾನೂ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವಕನು.

Verse 62

वैश्यः पद्माकरो नाम तत्पुत्रस्सनयाभिधः । सर्वानेतान्महेशान सदा त्वं पार्श्वगान्कुरु

ಪದ್ಮಾಕರ ಎಂಬ ವೈಶ್ಯನೊಬ್ಬನಿದ್ದ; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಸನಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ. ಹೇ ಮಹೇಶಾನಾ! ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಗಾಮಿಗಳಾದ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿ ಮಾಡು.

Verse 63

नन्दीश्वर उवाच । अथ राज्ञी च तत्पत्नी प्रमत्ता कीर्तिमालिनी । भक्त्या प्रसाद्य गिरिशं ययाचे वरमुत्तमम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರಾಣಿ ಪ್ರಮತ್ತಾ ಕೀರ್ತಿಮಾಲಿನೀ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಿರೀಶನ (ಶಿವನ)ನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಅವನಿಂದ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದಳು.

Verse 64

सत्युवाच । चन्द्रांगदो मम पिता माता सीमन्तिनी च मे । तयोर्याचे महादेव त्वत्पाश्वे सन्निधिं मुदा

ಸತಿ ಹೇಳಿದರು— ಚಂದ್ರಾಂಗದನು ನನ್ನ ತಂದೆ, ಸೀಮಂತಿನೀ ನನ್ನ ತಾಯಿ. ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಆನಂದದಿಂದ ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ— ಅವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪುಣ್ಯಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ।

Verse 65

नन्दीश्वर उवाच । एवमस्त्विति गौरीशः प्रसन्नो भक्तवत्सलः । तयोः कामवरन्दत्त्वा क्षणादन्तर्हितोऽभवत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— “ಏವಮಸ್ತು.” ಆಗ ಗೌರೀಶನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾಗಿ, ಆ ದಂಪತಿಗೆ ಮನೋವಾಂಛಿತ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।

Verse 66

भद्रायुरपि सुप्रीत्या प्रसादम्प्राप्य शूलिनः । सहितः कीर्तिमालिन्या बुभुजे विषयान्बहून्

ಭದ್ರಾಯುವೂ ಗಾಢ ಪ್ರೀತಿ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶೂಲಧಾರಿ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕೀರ್ತಿಮಾಲಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವಾಸಿಸಿ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪೋಷಿತನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ವಿಷಯಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.

Verse 67

कृत्वा वर्षायुतराज्यमव्याहतपराक्रमः । राज्यं विक्षिप्य तनये जगाम शिवसन्निधिम्

ಅವ್ಯಾಹತ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯವಾಳಿಸಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ನಂತರ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಗೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 68

चन्द्रांगदोपि राजेन्द्रो राज्ञी सीमन्तिनी च सा । भक्त्या संपूज्य गिरिशं जग्मतुः शाम्भवं पदम्

ರಾಜೇಂದ್ರ ಚಂದ್ರಾಂಗದನೂ ಅವನ ರಾಣಿ ಸೀಮಂತಿನಿಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಶಾಂಭವ ಪದ—ಶಿವನ ಪರಮ ಧಾಮ—ವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 69

द्विजेश्वरावतारस्ते वर्णितः परमो मया । महेश्वरस्य भद्रायुपरमानन्ददः प्रभो

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ನಾನು ನಿಮಗೆ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರನ ಪರಮ ಅವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದೆನು; ಅದು ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಂಗಳಕರ ದೀರ್ಘಾಯು ಮತ್ತು ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 70

इदं चरित्रं परमं पवित्रं शिवावतारस्य पवित्रकीर्त्तेः । द्विजेशसंज्ञस्य महाद्भुतं हि शृण्वन्पठञ्शम्भुपदम्प्रयाति

ಇದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆ—ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶಿವಾವತಾರ ‘ದ್ವಿಜೇಶ’ನ ಮಹಾದ್ಭುತ ಕಥನ. ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಪಠಿಸುವವನು ಶಂಭುಪದ (ಶಿವಧಾಮ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 71

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः । न श्चोतति स्वधर्मात्स परत्र लभते गतिम्

ಈ ಪವಿತ್ರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು, ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವವನು—ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಗತಿ, ಅಂದರೆ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ, ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Frequently Asked Questions

Śiva and Śivā orchestrate a dharma-test (parīkṣā) by appearing as a brāhmaṇa couple and unleashing a māyā-constructed tiger, setting up a crisis scenario to evaluate Bhadrāyu’s conduct toward the vulnerable and his readiness for refuge-oriented righteousness.

The ‘māyā-tiger’ functions as a controlled apparition of fear and confusion, indicating that crises can be pedagogical veils through which Śiva reveals true dharma; the dvija-couple disguise underscores divinity’s accessibility in ordinary social forms and the need for discernment beyond appearances.

Śiva is highlighted as Dvijeśvara (appearing in a dvija/brāhmaṇa modality) alongside Śivā, together assuming the form of a brāhmaṇa couple (dvija-dampatī) as part of their joint līlā to administer and interpret the ethical trial.