Vaiśyanātha-avatāra-kathā (The Account of Śiva’s Manifestation as Vaiśyanātha)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः । अवतारं परमानन्दं वैश्यनाथाह्वयं मुने

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ, ಕೇಳು; ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನ ಅವತಾರವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ‘ವೈಶ್ಯನಾಥ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು।

Verse 2

नन्दिग्रामे पुरा काचिन्महानन्देति विश्रुता । बभूव वारवनिता शिवभक्ता सुसुन्दरी

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾನಂದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಒಬ್ಬ ವಾರವನಿತೆ ಇದ್ದಳು—ಅತಿಸುಂದರಿ, ಶಿವಭಕ್ತೆ.

Verse 3

महाविभवसम्पन्ना सुधनाढ्या महोज्ज्वला । नानारत्नपरिच्छिन्न शृङ्गाररसनिर्भरा

ಅವಳು ಮಹಾವೈಭವಸಂಪನ್ನಳು, ಅಪಾರ ಧನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಧನ್ಯಳು, ಅತ್ಯಂತ ದೀಪ್ತಿಮಂತಳು—ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಶುಭ ಶೃಂಗಾರರಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಳು.

Verse 4

सर्वसंगीत विद्यासु निपुणातिमनोहरा । तस्या गेयेन हृष्यन्ति राज्ञ्यो राजान एव च

ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಗಾಯನದಿಂದ ರಾಣಿಯರೂ ರಾಜರೂ ಸಹ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 5

समानर्च सदा साम्बं सा वेश्या शंकरं मुदा । शिवनामजपासक्ता भस्मरुद्राक्षभूषणा

ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಸದಾ ಆನಂದದಿಂದ ಸಾಂಬ ಶಂಕರನನ್ನು—ಉಮಾಸಹಿತ ಶಿವನನ್ನು—ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಶಿವನಾಮ ಜಪದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಳಾಗಿ, ಭಸ್ಮತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 6

शिवं सम्पूज्य सा नित्यं सेवन्ती जगदीश्वरम् । ननर्त परया भक्त्या गायन्ती शिवसद्यशः

ಅವಳು ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಸಂಪೂಜಿಸಿ ನಿತ್ಯ ಜಗದೀಶ್ವರನ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಶಿವನ ತಕ್ಷಣದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದಳು.

Verse 7

रुद्राक्षैर्भूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम् । करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्म सा

ಅವಳು ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮರ್ಕಟವನ್ನೂ ಒಂದು ಕೋಳಿಯನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದಳು. ಕರತಾಳಗಳ ತಾಳ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸದಾ ನೃತ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 8

नृत्यमानौ च तौ दृष्ट्वा शिवभक्तिरता च सा । वेश्या स्म विहसत्युच्चैः प्रेम्णा सर्वसखीयुता

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನೃತ್ಯಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಳಾದ ಆ ವೇಶ್ಯೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ನಗಿದಳು.

Verse 9

रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णा भरणमण्डनः । मर्कटः शिक्षया तस्याः पुरो नृत्यति बालवत्

ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೇಯೂರ ಹಾಗೂ ಕರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮರ್ಕಟವು, ಅವಳ ತರಬೇತಿಯಂತೆ, ಅವಳ ಮುಂದೆ ಬಾಲಕನಂತೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 10

शिखासंबद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । नित्यं ननर्त नृत्यज्ञः पश्यतां हितमावहन्

ಶಿಖೆಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಆ ಕುಕ್ಕುಟನು, ಕಪಿಯೊಂದಿಗೆ, ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನೃತ್ಯಮಾಡಿ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಹಿತ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ತಂದನು।

Verse 11

एवं सा कुर्वती वेश्या कौतुकम्परमादरात् । शिवभक्तिरता नित्यं महानन्दभराऽभवत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದಲೂ ಪರಮ ಆದರದಿಂದಲೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನಿತ್ಯ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರತಳಾಗಿ ಸದಾ ಮಹಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಳು।

Verse 12

शिवभक्तिं प्रकुर्वन्त्या वेश्याया मुनिसत्तम । बहुकालो व्यतीयाय तस्याः परमसौख्यतः

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರಮ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು।

Verse 13

एकदा च गृहे तस्या वैश्यो भूत्वा शिवस्स्वयम् । परीक्षितुं च तद्भावमाजगाम शुभो व्रती

ಒಮ್ಮೆ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನು ವೈಶ್ಯ (ವ್ಯಾಪಾರಿ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು. ಶುಭ ವ್ರತಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭು ಅವಳ ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 14

त्रिपुण्ड्रविलसद्भालो रुद्राक्षाभरणः कृती । शिवनामजपासक्तो जटिलः शैववेषभृत्

ಅವನ ಭಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ರುದ್ರಾಕ್ಷಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದನು. ಶಿವನಾಮ ಜಪದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿ, ಶೈವವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 15

स बिभ्रद्भस्मनिचयं प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं राजते परकौतुकी

ಅವನು ವಿಚಿತ್ರ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಿ, ಮುಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮರಾಶಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಕಣವನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಮಹಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಜಡಿತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

तमागतं सुसंपूज्य सा वेश्या परया मुदा । स्वस्थाने सादरं वैश्यं सुन्दरी हि न्यवेशयत्

ಆ ವೈಶ್ಯನು ಬಂದಾಗ, ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಆ ಸುಂದರ ವೈಶ್ಯನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದಳು।

Verse 17

तत्प्रकोष्ठे वरं वीक्ष्य कंकणं सुमनोहरम् । तस्मिञ्जातस्पृहा सा च तं प्रोवाच सुविस्मिता

ಅವನ ಕೈಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಕಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಹರ್ಷಭರಿತ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।

Verse 18

महानन्दोवाच । महारत्नमयश्चायं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे सद्यो दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

ಮಹಾನಂದನು ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾರತ್ನಮಯವಾದ ಈ ಕಂಕಣವು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯ ಆಭರಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.”

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । इति तां नवरत्नाढ्ये सस्पृहां करभूषणे । वीक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ನವರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೈಭೂಷಣದ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಆಸೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಉದಾರಮನಸ್ಸಿನ ವೈಶ್ಯನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 20

वैश्यनाथ उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये सस्पृहं यदि ते मनः । त्वमेवाधत्स्व सुप्रीत्या मौल्यमस्य ददासि किम्

ವೈಶ್ಯನಾಥನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ದಿವ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಆಸಕ್ತಿಯಾದರೆ, ಸಂತೋಷಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನೇ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೋ; ಇದರ ಬೆಲೆ ನೀನು ಏನು ಕೊಡಬಲ್ಲೆ?

Verse 21

वेश्योवाच । वयं हि स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

ವೇಶ್ಯೆಯು ಹೇಳಿದಳು—ನಾವು ಸ್ವೈರಚಾರಿಣಿಯರಾದ ವೇಶ್ಯೆಯರು; ಒಬ್ಬ ಪತಿಯ ಪತಿವ್ರತೆಯರು ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕುಲ-ವೃತ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಧರ್ಮವು ಬಹುಸಂಗವೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 22

यद्येतदखिलं चित्तं गृह्णाति करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी तव भवाम्यहम्

ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು—ನಿನ್ನ ಕೈಗೆ ಆಭರಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು—ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಮೂರು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳು ನಾನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗುವೆನು.

Verse 23

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वीरवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मे वधूः

ವೈಶ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವೀರವಲ್ಲಭೆ, ನಿನ್ನ ವಚನ ಸತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ನಾನು ರತ್ನವಲಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ನನ್ನ ವಧುವಾಗು.

Verse 24

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಪ್ರಮಾಣ-ಸಾಕ್ಷಿಗಳು. ‘ಇದು ಸತ್ಯ’ ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ, ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸು.

Verse 25

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सत्यंसत्यं न संशयः

ವೇಶ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪ್ರಭು, ಮೂರು ದಿನರಾತ್ರಿಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು. ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯವೇ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 26

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हि महानन्दा त्रिवारं शशिभास्करौ । प्रमाणीकृत्य सुप्रीत्या सा तद्धृदयमस्पृशत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾನಂದಾ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರನ್ನು ಮೂರ ಬಾರಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ, ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಳು।

Verse 27

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रदत्त्वा रत्नकंकणम् । लिंगं रत्नमयं तस्य हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

ನಂತರ ಆ ವೈಶ್ಯನು ಅವಳಿಗೆ ರತ್ನಕಂಕಣವನ್ನು ನೀಡಿಸಿ, ರತ್ನಮಯ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 28

वैश्यनाथ उवाच । इदं रत्नमयं लिंगं शैवं मत्प्राणदवल्ल भम् । रक्षणीयं त्वया कान्ते गोपनीयं प्रयत्नतः

ವೈಶ್ಯನಾಥನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಂತೆ, ಈ ರತ್ನಮಯ ಶೈವಲಿಂಗವು ನನಗೆ ಪ್ರಾಣದಂತೆ ಪ್ರಿಯ. ನೀನು ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಬಹು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು।

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । एवमस्त्विति सा प्रोच्य लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिका मध्ये निधाय प्राविशद्गृहम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—“ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ರತ್ನಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಾಟ್ಯಮಂಡಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।

Verse 30

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशो भिते

ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ವಿಟಧರ್ಮದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಆ ವೈಶ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಮೃದು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಳು।

Verse 31

ततो निशीथसमये मुने वैश्यपतीच्छया । अकस्मादुत्थिता वाणी नृत्यमण्डपिकान्तरे

ಆಮೇಲೆ ಘೋರ ನಿಶೀಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ವೈಶ್ಯನ ಪತ್ನಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯಮಂಡಪಿಕೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಒಂದು ವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 32

महाप्रज्वलितो वह्निः सुसमीरसहायवान् । नाट्यमण्डपिकां तात तामेव सहसावृणोत्

ಮಹಾ ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾದ ಅಗ್ನಿ, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಓ ತಾತ, ಆ ನಾಟ್ಯಮಂಡಪಿಕೆಯನ್ನೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆವರಿಸಿತು।

Verse 33

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । मर्कटं मोचयामास सा वेश्या तत्र बन्धनात्

ಮಂಡಪವು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದ ಕೋತಿಯನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು।

Verse 34

स मर्कटो मुक्तबन्धः कुक्कुटेन सहामुना । भिया दूरं हि दुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

ಬಂಧನಮುಕ್ತನಾದ ಆ ಕೋತಿ, ಈ ಕೋಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಭಯದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿ, ಅನೇಕ ಅಗ್ನಿಕಣಗಳನ್ನು ಝಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು।

Verse 35

स्तम्भेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या स वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

ಸ್ತಂಭದೊಡನೆ ಆ ಲಿಂಗವು ಸುಟ್ಟು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ವೇಶ್ಯೆಯೂ ಆ ವೈಶ್ಯನೂ ಸಹಿಸಲಾಗದ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು।

Verse 36

दृष्ट्वा ह्यात्मसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तदा । ज्ञातुन्तद्भावमन्तःस्थम्मरणाय मतिन्दधे

ತನ್ನ ಆತ್ಮಸಮಾನವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವು ದಗ್ಧವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಒಳಗಿರುವ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ವೈಶ್ಯಪತಿಗೆ ಮರಣದ ನಿರ್ಧಾರ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 37

निविश्येतितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । नानालीलो महेशानः कौतुकान्नरदेहवान्

ಅತಿಯಾದ ಖೇದದಿಂದ ವೈಶ್ಯನು ಕುಳಿತು ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನಾಲೀಲಾಮಯ ಮಹೇಶಾನನು ಕೌತುಕದಿಂದ ಮಾನವದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 38

वैश्यपतिरुवाच । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने दग्धे महत्प्राणवल्लभे । सत्यं वच्मि न सन्देहो नाहं जीवितुमुत्सहे

ವೈಶ್ಯಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವು ಚಿದ್ರವಾಗಿ ದಗ್ಧವಾಗಿದೆ; ನಾನು ಸತ್ಯವೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಇನ್ನು ನಾನು ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 39

चितां कारय मे भद्रे स्वभृत्यैस्त्वं वरैर्लघु । शिवे मनस्समावेश्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವಕರಿಂದ ಬೇಗನೆ ನನ್ನ ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ ನಾನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು।

Verse 40

यदि ब्रह्मेन्द्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन् क्षणे भद्रे प्रविशामि त्यजाम्यसून्

ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಸೇರಿ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । तमेवं दृढनिर्बन्धं सा विज्ञाय सुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वभवनाद्बहिः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಇಷ್ಟು ದೃಢನಿಶ್ಚಯನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದಳು; ತನ್ನ ಸೇವಕರಿಂದ ತನ್ನ ನಿವಾಸದ ಹೊರಗೆ ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಸಿದಳು।

Verse 42

ततस्स वैश्यश्शिव एक एव प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु नरेषु धीरः सुकौतुकी संगतिभावमिच्छुः

ನಂತರ ಆ ವೈಶ್ಯನು—ಶಿವನಿಗೆ ಏಕನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತನೂ ಧೀರನೂ—ಒಬ್ಬನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಜನರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಸಂಗತಿ ಹಾಗೂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ।

Verse 43

दृष्ट्वा सा तद्गतिं वेश्या महानन्दातिविस्मिता । अनुतापं च युवती प्रपेदे मुनिसत्तम

ಅವನ ಆ ಗತಿಯನ್ನು (ಪ್ರಾಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು) ನೋಡಿ ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಮಹಾನಂದದಿಂದಲೂ ಅತಿವಿಸ್ಮಯದಿಂದಲೂ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಳು; ನಂತರ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಯುವತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು।

Verse 44

अथ सा दुःखिता वेश्या स्मृत्वा धर्म सुनिर्मलम् । सर्वान्बंधुजनान्वीक्ष्य बभाषे करुणं वचः

ಆಮೇಲೆ ದುಃಖಿತಳಾದ ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಧರ್ಮದ ಸುನಿರ್ಮಲತೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಬಂಧುಜನರನ್ನು ನೋಡಿ ಕರುಣಾಮಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 45

महानन्दोवाच । रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

ಮಹಾನಂದನು ಹೇಳಿದನು—ರತ್ನಕಂಕಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಾನು ಆ ವೈಶ್ಯನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತಳಾಗಿದ್ದೆ।

Verse 46

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम्

ನನ್ನಿಂದ ನಡೆದ ಕರ್ಮದ ಕಾರಣ ಶಿವವ್ರತಿಯಾದ ಈ ವೈಶ್ಯನು ಮೃತನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹುತಾಶನವಾದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು।

Verse 47

स्वधर्मचारिणी त्यक्तमाचार्य्यै सत्यवादिभिः । एवं कृते मम प्रीत्या सत्यं मयि न नश्यतु

ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಳಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸತ್ಯವಾದಿ ಆಚಾರ್ಯರು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಇದು ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಸತ್ಯವು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದೆ, ಅಸತ್ಯವಾಗದಿರಲಿ.

Verse 48

सत्याश्रयः परो धर्म सत्येन परमा गतिः । सत्येन स्वर्ग मोक्षौ च सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಧರ್ಮವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಪರಮ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಸತ್ಯದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 49

नन्दीश्वर उवाच । इति सा दृढनिर्वन्धा वार्यमाणापि बन्धुभिः । सत्यलोकपरा नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ, ಬಂಧುಗಳು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟ ಆ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.

Verse 50

सर्वस्वं द्विजमुख्येभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रवेशाभिमुखी ह्यभूत्

ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮೂರ ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮುಂದಾದಳು।

Verse 51

तां पतन्तीं समिद्धेग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः स वै शिवः

ಅವಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಲು ಹೊರಟಾಗ—ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಆಗ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 52

सा तं विलोक्याखिलदेवदेवन्त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು—ಸಕಲ ದೇವರ ದೇವ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಚಂದ್ರಕಲಾಧರ—ಕೋಟಿ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ-ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ಅವಳು ಸ್ಥಬ್ಧಳಾಗಿ, ಭಯಗೊಂಡಂತೆಯೇ ನಡುಗುತ್ತಾ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತಳು.

Verse 53

तां विह्वलां सुवित्रस्वां वेपमानां जडीकृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करौ धृत्वाऽब्रवीद्वचः

ಅವಳು ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ, ಅತಿಭೀತಳಾಗಿ, ನಡುಗುತ್ತಾ ಜಡಳಾದಂತೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು. ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿರಲು ಅವಳ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 54

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च धैर्यं च भक्तिं च मयि निश्चलाम् । परीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು: “ನಿನ್ನ ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಾನು ವೈಶ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 55

मा ययाग्निं समुद्दीप्य दग्धन्ते नाट्यमण्डपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रविष्टोहं हुताशनम्

ಅಯ್ಯೋ! ಅವಳಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ನಾಟ್ಯಮಂಡಪವು ದಗ್ಧವಾಯಿತು. ರತ್ನಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಸುಟ್ಟು, ನಾನೂ ಆ ಹುತಾಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು।

Verse 56

सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सहा । अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान्

ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನುಸ್ಮರಿಸಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಆದಕಾರಣ ತ್ರಿದಶರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ದಿವ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು।

Verse 57

यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तदेव हि ददामि ते । त्वद्भक्त्याहं प्रसन्नोस्मि तवादेयं न विद्यते

ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ನೀನು ಏನೇನು ಇಚ್ಛಿಸುವೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು. ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿನಗೆ ಅನೌಚಿತವೆನಿಸುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 58

नन्दीश्वर उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे शंकरे भक्तवत्सले । महानन्दा च सा वेश्या शंकरम्प्रत्यभाषत

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಗೌರೀಶ ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ವೇಶ್ಯೆ ಮಹಾನಂದಾ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದಳು।

Verse 59

वेश्योवाच । न मे वाञ्छास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादाम्बुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न कामये

ವೇಶ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ರಸಾತಲದಲ್ಲಾಗಲಿ. ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ಸ್ಪರ್ಶವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನನ್ನೂ ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 60

ये मे भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बान्धवाः । सर्वे त्वद्दर्शनपरास्त्वयि सन्न्यस्तवृत्तयः

ನನ್ನ ಸೇವಕರು, ದಾಸಿಯರು ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಇತರ ಬಂಧುಗಳೆಲ್ಲರೂ—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ತತ್ಪರರು; ಅವರ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಯತ್ನ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 61

सर्वानेतान्मया सार्द्धं निनीयात्मपरम्पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोऽस्तु ते

ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನೊಡನೆ ಆತ್ಮದ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ—ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಧಾಮಕ್ಕೆ—ಕರೆದೊಯ್ಯಿರಿ. ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಘೋರಭಯದಿಂದ ವಿಮೋಚಿಸಿರಿ. ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 62

नन्दीश्वर उवाच । ततस्स तस्या वचनम्प्रतिनन्द्य महेश्वरः । ताः सर्वाश्च तया सार्धं निनाय स्वम्परम्पदम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅವಳೊಡನೆ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ—ಅತ್ಯುನ್ನತ ಧಾಮಕ್ಕೆ—ಕರೆದೊಯ್ದನು.

Verse 63

वैश्यनाथावतारस्ते वर्णितः परमो मया । महानन्दासुखकरो भक्तानन्दप्रदस्सदा

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವೈಶ್ಯನಾಥ ಎಂಬ ಅವತಾರದ ಪರಮ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಅವನು ಮಹಾನಂದ-ಸುಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು; ಸದಾ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 64

इदं चरित्रं परमं पवित्रं सतां च सर्वप्रदमाशु दिव्यम् । शिवावतारस्य विशाम्पतेर्महानन्दामहासौख्यकरं विचित्रम्

ಈ ಚರಿತ್ರೆ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವೂ ದಿವ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸರ್ವ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ನರಪತೇ! ಇದು ಶಿವಾವತಾರದ ವಿಚಿತ್ರ ಕಥೆ; ಮಹಾನಂದ ಮತ್ತು ಪರಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 65

इदं यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । च्यवते न स्वधर्मात्स परत्र लभते गतिम्

ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು, ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.