दुन्दुभिनिर्ह्रादनिर्णयः / Dundubhinirhrāda’s Stratagem: Targeting the Brāhmaṇas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास प्रवक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा दुंदुभिनिर्ह्रादमवधीद्दितिजं हरः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವ್ಯಾಸ, ಕೇಳು; ಶಶಿಮೌಲಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹರನು ದಿತಿಜನಾದ ದುಂದುಭಿನಿರ್ಹ್ರಾದ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಹೇಗೆ ವಧಿಸಿದನು.

Verse 2

हिरण्याक्षे हते दैत्ये दितिपुत्रे महाबले । विष्णुदेवेन कालेन प्राप दुखं पहद्दितिः

ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದಿತಿಪುತ್ರ ದೈತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುದೇವನಿಂದ ಹತನಾದಾಗ, ದಿತಿಗೆ ಭಾರೀ ದುಃಖವು ಬಂದಿತು.

Verse 3

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । सांत्वयामास तां वाग्भिर्दुःखितां देवदुःखदः

ಆಗ ದುಷ್ಟ ದೈತ್ಯ ದುಂದುಭಿನಿರ್ಹ್ರಾದನು—ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮಾವನಾಗಿಯೂ ದೇವರಿಗೆ ದುಃಖಕೊಡುವವನಾಗಿಯೂ—ದುಃಖಿತಳಾದ ದಿತಿಯನ್ನು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 4

अथ दैत्यस्स मायावी दितिमाश्वास्य दैत्यराट् । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमर्चितयत्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಾಯಾವಿ ದೈತ್ಯರಾಜನು ದಿತಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, “ದೇವರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಬಹುದು?” ಎಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 5

देवैश्च घातितो वीरो हिरण्याक्षो महासुरः । विष्णुना च सह भ्रात्रा सच्छलैर्देत्यवैरिभिः

ಆ ವೀರ ಮಹಾಸುರ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ದೇವರಿಂದ ಹತನಾದನು; ವಿಷ್ಣುವೂ ತನ್ನ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ, ದೈತ್ಯರ ಶತ್ರುಗಳಾಗಿ, ಯುಕ್ತಿಯುತ ತಂತ್ರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 6

किंबलाश्च किमाहारा किमाधारा हि निर्जराः । मया कथं सुजेयास्स्युरित्युपायमचिंतयत्

ಆ ಅಮರರ ಬಲವೇನು, ಅವರ ಆಹಾರವೇನು, ಅವರು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ? ನಾನು ಅವರನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಬಹುದು—ಎಂದು ಅವನು ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 7

विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम् । अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोऽत्र विचारतः

ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿಚಾರಿಸಿ ಆ ದೈತ್ಯನು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದವರಾದ ಪೂರ್ವಜರು, ಪ್ರಧಾನ ಹಿರಿಯರಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು.

Verse 8

ब्राह्मणान्हंतुमसकृदन्वधावत वै ततः । दैत्यो दुन्दुभिनिर्ह्रादो देववैरी महाखलः

ಆಗ ದೇವವೈರಿ ಮಹಾಖಲನಾದ ದೈತ್ಯ ದುಂದುಭಿ—ಯುದ್ಧದುಂದುಭಿಯ ನಾದದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವವನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹತಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮರುಮರು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು।

Verse 9

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधारास्ततो देवबलं द्विजाः

ಯಾಕೆಂದರೆ ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞಭಾಗದ ಭೋಕ್ತರು; ಯಜ್ಞಗಳು ವೇದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ವೇದಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ದೇವಬಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 10

निश्चितं ब्राह्मणाधारास्सर्वे वेदास्सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರೊಡನೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ದೇವಗಣವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಬಲದಿಂದಲೇ ಬಲಿಷ್ಠರು—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೂ ವಿಚಾರವೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 11

ब्राह्मणा यदि नष्टास्स्युर्वेदा नष्टास्ततस्त्वयम् । अतस्तेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः सततं सुराः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಾಶವಾದರೆ ವೇದಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಆಗ ನೀವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ ದೇವರೂ ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸದಾ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हताहारास्ततस्सुराः । निर्बलास्सुखजय्याः स्युर्निर्जितेषु सुरेष्वथ

ಯಜ್ಞಗಳು ನಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವರ ಆಹಾರ (ಯಜ್ಞಭಾಗ) ನಾಶವಾಯಿತು. ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವವರಾದರು; ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 13

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । अहरिष्यामि देवा नामक्षयास्सर्वसंपदः

ನಾನೇ ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಪೂಜ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗುವೆನು. ದೇವತೆಗಳ ಸಮಸ್ತ ಅಕ್ಷಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾನು ಹರಣಮಾಡುವೆನು.

Verse 14

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्खलः

“ಈಗ ಶತ್ರು-ಕಂಟಕಗಳು ನಾಶವಾದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆನು।” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ದುಷ್ಟನು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 15

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिता । श्रुत्यध्यनसंपन्नास्तपोबलसमन्विताः

ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಆ ಅನೇಕ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಶ್ರುತಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ, ತಪೋಬಲದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತರಾಗಿರುವವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?

Verse 16

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी खलु । तामादावुपसंहृत्य यायां तीर्थांतरं ततः

ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪ್ರಧಾನ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಾರಾಣಸಿ. ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 17

यत्र यत्र हि तीर्थेषु यत्र यत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्यास्समंततः

ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆಯೋ, ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮಗಳಿವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಅಗ್ರಜನ್ಮರಾದ ಪೂಜ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ—ಆದ್ಯನಾದ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

Verse 18

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

ಹೀಗೆ ಕುಲೋಚಿತವಾದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದುಂದುಭಿನಿರ್ಹ್ರಾದನು ಕಾಶಿಗೆ ತಲುಪಿದನು. ಆದರೂ ಆ ದುರ್ವೃತ್ತ ಮಾಯಾವಿ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದನು.

Verse 19

समित्कुशान्समादातुं यत्र यांति द्विजोत्तमाः । अरण्ये तत्र तान्सर्वान्स भक्षयति दुर्मतिः

ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಸಮಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ದುರ್ಮತಿ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

यथा कोऽपि न वेत्त्येवं तथाऽच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपो जलाशये

ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವನಚರನಾಗಿ ವಾಸಿಸಿ, ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮೀನುಸಮಾನ ಜಲಚರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 21

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवा ध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

ಅದೃಶ್ಯರೂಪಿಯಾದ ಆ ಮಾಯಾವಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಗೋಚರನು. ಹಗಲು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿ, ಮುನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮುನಿಯಂತೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 22

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं हि विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेणाभक्षयद्ब्राह्मणान्बहून्

ಮುನಿಗಳ ಕುಟೀರಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ-ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರರೂಪ ಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 23

निश्शंकम्भक्षयत्येवं न त्यजत्यपि कीकशम् । इत्थं निपातितास्तेन विप्रा दुष्टेन भूरिशः

ಹೀಗೆ ಅವನು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಎಲುಬನ್ನೂ ಸಹ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ದುಷ್ಟನು ಅನೇಕ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು।

Verse 24

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोऽभवत्

ಒಮ್ಮೆ ಪವಿತ್ರ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿ, ಒಬ್ಬ ಏಕಾಂಗಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠನಾದನು।

Verse 25

स च दुंदुभिनिर्ह्रादो दैत्येन्द्रो बलदर्पितः । व्याघ्ररूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

ಮತ್ತೆ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ದುಂದುಭಿನಿರ್ಹ್ರಾದನು ಹುಲಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 26

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमन्त्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

ಆದರೆ ಆ ದೈತ್ಯನು ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಮಣಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು—ಅವನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ದೃಢವಾಗಿ, ಶಿವನ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟು, ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದನು।

Verse 27

अथ सर्वं गतश्शम्भुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

ಆಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಶಂಭುವು ಅವನ ಒಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು; ಆ ದುಷ್ಟರೂಪದ ದೈತ್ಯನ ವಧೆಗೆ ಹರನು ಉಪಾಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 28

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षणदक्षधीः

ಹುಲಿ ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹರನು ಅಲ್ಲಿ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು—ತ್ರಿನೇತ್ರ ಪ್ರಭು, ಜಗದ್ರಕ್ಷೆಯ ಮಣಿಯಂತೆ, ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ದಕ್ಷ ಸಂಕಲ್ಪವಂತನು।

Verse 29

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चितलिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

ಭಕ್ತರು ಅರ್ಚಿಸಿದ ಆ ಲಿಂಗದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ರುದ್ರಮಾಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದೈತ್ಯನು ಅದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದನು.

Verse 30

सावज्ञमथ सर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायातमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

ದಾನವನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಹತ್ತಿರ ಬಂದವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನುಚ್ಚುನೂರಿಸಿದನು.

Verse 31

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्द्धन्यताडयत । भक्तवत्सलनामासौ वज्रादपि कठोरया

ಆಮೇಲೆ ಪಂಚಾಸ್ಯನು ಪಂಚಾಸ್ಯದ ಶಿರೋಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ‘ಭಕ್ತವತ್ಸಲ’ನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದರೂ, ಅವನ ಮುಷ್ಟಿ ವಜ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಠೋರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 32

स तेन मुष्टिघातेन कक्षानिष्पेषणेन च । अत्यार्तमारटद्व्याघ्रो रोदसीं पूरयन्मृतः

ಆ ಭೀಕರ ಮುಷ್ಟಿಘಾತದಿಂದ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಕಗಳು ನುಚ್ಚುನೂರಾದುದರಿಂದ, ಆ ವ್ಯಾಘ್ರನು ಅತೀವ ವೇದನೆಯಿಂದ ಮಹಾನಾದ ಮಾಡಿತು; ಅದರ ಗರ್ಜನೆ ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ನಂತರ ಅದು ಮೃತವಾಯಿತು।

Verse 33

तेन नादेन महता संप्रवेपितमानसाः । तपोधनास्समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः

ಆ ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಮನಸ್ಸುಗಳು ನಡುಗಿದ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 34

अत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृतमृगेश्वरम् । तुष्टुवुः प्रणतास्सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः

ಮೃಗೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಅತ್ರೇಶ್ವರನಾದ ಶರ್ವನನ್ನು ಕಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ “ಜಯ ಜಯ” ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । परित्राताः परित्राताः प्रत्यूहाद्दारुणादितः । अनुग्रहं कुरुष्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು, ಈ ಭಯಾನಕ ವಿಘ್ನದಿಂದ. ಹೇ ಈಶ! ಅನುಗ್ರಹಿಸು; ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ! ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರು.

Verse 36

अनेनैव स्वरूपेण व्याघ्रेश इति नामतः । कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा

ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ “ವ್ಯಾಘ್ರೇಶ” ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನೆಲೆಸಿ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 37

अन्येभ्यो ह्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः । दुष्टानष्टास्य गौरीश भक्तेभ्यो देहि चाभयम्

ಹೇ ಗೌರೀಶ್ವರನೇ! ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಮ್ಮನ್ನು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಉಪಸರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಅಷ್ಟವದನ ಪ್ರಭು! ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಮನಿಸಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां भक्तानां चन्द्रशेखरः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह स भक्तान्भक्तवत्सलः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಭಕ್ತರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಶಿವ) ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೆ ಆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪುನಃ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 39

महेश्वर उवाच । यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंधानं पातयिष्याम्यसंशयम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಇದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶಿಸುವನೋ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಉಪಸರ್ಗಗಳೂ ವಿಘ್ನಗಳೂ ಆದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಾನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಕುಸಿತಗೊಳಿಸಿ ನಾಶಮಾಡುವೆನು।

Verse 40

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोत्यसंशयम्

ನನ್ನ ಈ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे देवास्समाजग्मुस्सवासवाः । जयेति शब्दं कुर्वंतो महोत्सवपुरस्सरम्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು; ‘ಜಯ!’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಮಹೋತ್ಸವದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮುಂದುವರಿದರು।

Verse 42

प्रणम्य शंकरं प्रेम्णा सर्वे सांजलयस्सुराः । नतस्कंधाः सुवाग्भिस्ते तुष्टुवुर्भक्तवत्सलम्

ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಭುಜಗಳನ್ನು ವಾಲಿಸಿ, ಸುಭಾಷಿತಗಳಿಂದ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 43

देवा ऊचुः । जय शंकर देवेश प्रणतार्तिहर प्रभो । एतद्दुंदुभिनिर्ह्रादवधात्त्राता वयं सुराः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಜಯ ಶಂಕರ ದೇವೇಶ! ಶರಣಾಗತರ ದುಃಖವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಪ್ರಭೋ! ಈ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧದುಂದುಭಿಯ ಘೋಷದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನಾವು ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ।

Verse 44

सदा रक्षा प्रकर्तव्या भक्तानां भक्तवत्सल । वध्याः खलाश्च देवेश त्वया सर्वेश्वर प्रभो

ಹೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ದೇವೇಶ, ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭು—ಭಕ್ತರನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದುದು ನೀವೇ; ಹಾಗೆಯೇ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕಾದುದೂ ನೀವೇ।

Verse 45

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां परमेश्वरः । तथेत्युक्त्वा प्रसन्नात्मा तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

ದೇವರ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ನುಡಿದನು. ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಆ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಲಯಗೊಂಡನು.

Verse 46

सविस्मयास्ततो देवास्स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा । तेऽपि विप्रा महाहर्षात्पुनर्याता यथागतम्

ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ವಿಸ್ಮಯಭರಿತರಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳೂ ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಮರಳಿ ಹೋದರು.

Verse 47

इदं चरित्रं परम व्याघ्रेश्वरसमुद्भवम् । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि पठेद्वा पाठयेत्तथा

ವ್ಯಾಘ್ರೇಶ್ವರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಪರಮ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು, ಕೇಳಿಸಬೇಕು, ಓದಬೇಕು ಅಥವಾ ಓದಿಸಬೇಕು ಕೂಡ.

Verse 48

सर्वान्कामानवाप्नोति नरस्स्वमनसेसितान् । परत्र लभते मोक्षं सर्वदुःखविवर्जितः

ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

इदमाख्यानमतुलं शिवलीला मृताक्षरम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रप्रवर्द्धनम्

ಇದು ಶಿವಲೀಲೆಯ ಅತುಲ್ಯ ಆಖ್ಯಾನ; ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅವಿನಾಶಿ. ಇದು ಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಪುಣ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 50

परं भक्तिप्रदं धन्यं शिवप्रीतिकरं शिवम् । परमज्ञानदं रम्यं विकारहरणं परम्

ಆ ಪರಮ ಶಿವನು ಧನ್ಯನು—ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಶಿವಪ್ರೀತಿಕರನು. ಅವನು ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವನು, ಅತಿ ರಮ್ಯನು, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವಿಕಾರ-ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಪರಮವಾಗಿ ಹರಣಮಾಡುವನು.

Verse 58

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि रुद्रसंहितायां पञ्च युद्धखण्डे दुंदुभिनिर्ह्राददैत्यवधवर्णनं नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ವಿಭಾಗ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ದುಂದುಭಿನಿರ್ಹ್ರಾದ ದೈತ್ಯವಧವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.