गाणपत्यदानकथा (Bāṇāsura Receives Gaṇapatya; Genealogical Prelude)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ श्राविता सुकथाद्भुता । भवतानुग्रहात्प्रीत्या शभ्वनुग्रहनिर्भरा

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ! ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಈ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು; ಇದು ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः । गाणपत्यं ददौ प्रीत्या यथा बाणासुराय वै

ಈಗ ನಾನು ಶಶಿಮೌಲಿಯಾದ ಪ್ರಭು (ಶಿವ) ಅವರ ಪಾವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಾಣಾಸುರನಿಗೆ ಗಾಣಪತ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यासादरात्तां वै कथां शंभोः परात्मनः । गाणपत्यं यथा प्रीत्या ददौ बाणा सुराय हि

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಆದರದಿಂದ ಪಡೆದ ಶಂಭು ಪರಮಾತ್ಮನ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಾಣಾಸುರನಿಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಗಾಣಪತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 4

अत्रैव सुचरित्रं च शंकरस्य महाप्रभोः । कृष्णेन समरोप्यत्र शंभोर्बाणानुगृह्णतः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾಪ್ರಭು ಶಂಕರನ ಈ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರವೂ ಇದೆ—ಕೃಷ್ಣನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಶಂಭು ಬಾಣನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 5

अत्रानुरूपं शृणु मे शिवलीलान्वितं परम् । इतिहासं महापुण्यं मनःश्रोत्रसुखावहम्

ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ, ಶಿವಲೀಲೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಮಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳು। ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಇತಿಹಾಸ; ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಕಿವಿಗೂ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ।

Verse 6

ब्रह्मपुत्रो मरीचिर्यो मुनिरासीन्महामतिः । मानसस्सर्वपुत्रेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನಾದ ಮರೀಚಿ ಎಂಬ ಮುನಿ ಮಹಾಮತಿವಂತನಾಗಿದ್ದನು। ಮಾನಸಪುತ್ರರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಪ್ರಜಾಪತಿ.

Verse 7

तस्य पुत्रो महात्मासीत्कश्यपो मुनिसत्तमः । सृष्टिप्रवृद्धकोऽत्यंतं पितुर्भक्तो विधेरपि

ಅವನ ಪುತ್ರನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಶ್ಯಪನು, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು; ತಂದೆಯಿಗೂ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಗೂ ಪರಮಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 8

स्वस्य त्रयोदशमितादक्षकन्या स्सुशीलिकाः । कश्यपस्य मुनेर्व्यास पत्न्यश्चासन्पतिव्रताः

ಹೇ ವ್ಯಾಸಾ! ದಕ್ಷನ ಹದಿಮೂರು ಸುಶೀಲ ಪುತ್ರಿಯರು ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಯ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪತ್ನಿಯರಾದರು।

Verse 9

तत्र ज्येष्ठा दितिश्चासीद्दैत्यास्तत्तनयास्स्मृताः । अन्यासां च सुता जाता देवाद्यास्सचराचराः

ಅಲ್ಲಿ ದಿತಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಪುತ್ರರು ‘ದೈತ್ಯರು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇತರ ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ದೇವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 10

ज्येष्ठायाः प्रथमौ पुत्रौ दितेश्चास्तां महाबलौ । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः

ಜ್ಯೇಷ್ಠಳಾದ ದಿತಿಯಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು—ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ನಂತರ ಅನುಜನು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ।

Verse 11

हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारो दैत्यसत्तमाः । ह्रादानुह्रादसंह्रादा प्रह्रादश्चेत्यनुक्रमात्

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು—ದೈತ್ಯಸತ್ತಮರು—ಕ್ರಮವಾಗಿ: ಹ್ರಾದ, ಅನುಹ್ರಾದ, ಸಂಹ್ರಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ರಾದ।

Verse 12

प्रह्रादस्तत्र हि महान्विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः । यं नाशितुं न शक्तास्तेऽभवन्दैत्याश्च केपि ह

ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ರಾದನು ಮಹಾನ್—ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನು. ಎಷ್ಟೇ ವಿಧವಾಗಿ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಆ ದೈತ್ಯರು ಅವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾರಿದರು।

Verse 13

विरोचनः सुतस्तस्य महा दातृवरोऽभवत् । शक्राय स्वशिरो योऽदाद्याचमानाय विप्रतः

ಅವನ ಪುತ್ರ ವಿರೋಚನನು ಮಹಾದಾನಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷದಲ್ಲಿ ಯಾಚಕನಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ದಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 14

तस्य पुत्रो बलिश्चासीन्महादानी शिवप्रियः । येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी

ಅವನ ಪುತ್ರ ಬಲಿಯು ಮಹಾದಾನಿ, ಶಿವಪ್ರಿಯ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು; ವಾಮನರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಹರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ದಾನವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದವನು ಅವನೇ।

Verse 15

तस्यौरसः सुतो बाणश्शिवभक्तो बभूव ह । मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसंधस्स हस्रदः

ಅವನಿಂದ ಅವನ ಔರಸ ಪುತ್ರ ಬಾಣನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಭಕ್ತನಾದನು. ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮಾನ್ಯ, ದಾನಶೀಲ, ಧೀಮಂತ, ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರದಾತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 16

शोणिताख्ये पुरे स्थित्वा स राज्यमकरोत्पुरा । त्रैलोक्यं च बलाञ्ज्जित्वा तन्नाथानसुरेश्वरः

ಶೋಣಿತವೆಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಆ ಅಸುರೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 17

तस्य बाणासुरस्यैव शिवभक्तस्य चामराः । शंकरस्य प्रसादेन किंकरा इव तेऽभवन्

ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಬಾಣಾಸುರನ ಚಾಮರಧಾರಿಗಳು ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಿವಕಿಂಕರರಂತೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದರು।

Verse 18

तस्य राज्येऽमरान्हित्वा नाभवन्दुःखिताः प्रजाः । सापत्न्यादुःखितास्ते हि परधर्मप्रवर्तिनः

ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ ಪ್ರಜೆಗಳು ದುಃಖಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾಪತ್ನ್ಯಾದಿ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರು ನಿಜವಾಗಿ ಪರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ತಪ್ಪಿದವರೇ।

Verse 19

सहस्रबाहुवाद्येन स कदाचिन्महासुरः । तांडवेन हि नृत्येनातोषयत्तं महेश्वरम्

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮಹಾಬಲ ಮಹಾಸುರನು ತನ್ನ ಸಹಸ್ರ ಭುಜಗಳ ನಾದಮಯ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು।

Verse 20

तेन नृत्येन संतुष्टस्सुप्रसन्नो बभूव ह । ददर्श कृपया दृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः

ಆ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಶಂಕರನು ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭು ಕರುಣಾಮಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

Verse 21

भगवान्सर्वलोकेश्शशरण्यो भक्तकामदः । वरेण च्छंदयामास बालेयं तं महासुरम्

ಸರ್ವಲೋಕೇಶನೂ ಶರಣ್ಯನೂ ಭಕ್ತರ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಆ ಮಹಾಸುರ ಬಾಲೇಯನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 22

शंकर उवाच । बालेयः स महादैत्यो बाणो भक्तवरस्सुधीः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या नुनाव परमेश्वरम्

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: ಬಲಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯ ಬಾಣನು—ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿವೇಕಿ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 23

बाणासुर उवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । संतुष्टोऽसि महेशान ममोपरि विभो यदि

ಬಾಣಾಸುರನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವದೇವಾ, ಮಹಾದೇವಾ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲಾ! ಮಹೇಶಾನಾ, ವಿಭೋ—ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನೀನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ…

Verse 24

मद्रक्षको भव सदा मदुपस्थः पुराधिपः । सर्वथा प्रीतिकृन्मे हि ससुतस्सगणः प्रभो

ಪ್ರಭೋ, ಪುರಾಧಿಪಾ! ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರು, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರು. ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡು।

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । बलिपुत्रस्स वै बाणो मोहितश्शिवमायया । मुक्तिप्रदं महेशानं दुराराध्यमपि ध्रुवम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಬಲಿಯ ಪುತ್ರ ಬಾಣನು ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದನು. ಆದರೂ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ, ದುರಾರಾಧ್ಯ ಮಹೇಶಾನನು ನಿತ್ಯ ಧ್ರುವನು.

Verse 26

स भक्तवत्सलः शंभुर्दत्त्वा तस्मै वरांश्च तान् । तत्रोवास तथा प्रीत्या सगणस्ससुतः प्रभुः

ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಭು ಅವನಿಗೆ ಆ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಹೃದಯಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಿದನು—ಪ್ರಭು ಗಣಗಳೊಡನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪುತ್ರನೊಡನೆ.

Verse 27

स कदाचिद्बाणपुरे चक्रे देवासुरैस्सह । नदीतीरे हरः क्रीडां रम्ये शोणितकाह्वये

ಒಮ್ಮೆ ಬಾಣಪುರದಲ್ಲಿ ಹರನು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ದೇವರುಗಳೂ ಅಸುರರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ‘ಶೋಣಿತ’ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 28

ननृतुर्जहसुश्चापि गंधर्वासरसस्तथा । जेयुः प्रणेमुर्मुनय आनर्चुस्तुष्टुवुश्च तम्

ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಹರ್ಷದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿ ನಗಿದರು. ಮುನಿಗಳು “ಜಯ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 29

ववल्गुः प्रथमास्सर्वे ऋषयो जुहुवुस्तथा । आययुः सिद्धसंघाश्च दृदृशुश्शांकरी रतिम्

ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಯನ್ನು ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸಿದ್ಧಗಣಗಳು ಬಂದು ಶಂಕರ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಕ್ತಿಯ ದಿವ್ಯ ರತಿ-ಲೀಲೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದರು.

Verse 30

कुतर्किका विनेशुश्च म्लेच्छाश्च परिपंथिनः । मातरोभिमुखास्तस्थुर्विनेशुश्च विभीषिका

ಕುತರ್ಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ವಾದಿಗಳು, ಮ್ಲೇಚ್ಛ ದೋಚುಗಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಶತ್ರು ಮಾರ್ಗತಡೆಗಾರರು ನಾಶರಾದರು. ಮಾತೃಕೆಯರು ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರು; ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಧ್ವಂಸವಾದವು.

Verse 31

रुद्रसद्भावभक्तानां भवदोषाश्च विस्तृताः । तस्मिन्दृष्टे प्रजास्सर्वाः सुप्रीतिं परमां ययुः

ರುದ್ರನಿಗೆ ಸದ್ದ್ಭಾವದಿಂದ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದವರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದ ಭವದೋಷಗಳು (ಸಂಸಾರದ ದೋಷಗಳು) ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಆದರೂ ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಪರಮ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 32

ववल्गुर्मुनयस्सिद्धाः स्त्रीणां दृष्ट्वा विचेष्टितम् । पुपुषुश्चापि ऋतवस्स्वप्रभावं तु तत्र च

ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಚಿತ್ರ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಿದ್ಧ ಮುನಿಗಳೂ ಒಳಗಿನಿಂದ ಅಶಾಂತರಾದರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಋತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು।

Verse 33

ववुर्वाताश्च मृदवः पुष्पकेसरधूसराः । चुकूजुः पक्षिसंघाश्च शाखिनां मधुलम्पटाः

ಪುಷ್ಪಕೇಸರದಿಂದ ಧೂಸರವಾದ ಮೃದು ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು; ಮರಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಧುವಿಗೆ ಲೋಭಿಯಾದ ಪಕ್ಷಿಸಮೂಹಗಳು ಮಧುರವಾಗಿ ಕೂಗಿದವು।

Verse 34

पुष्पभारावनद्धानां रारट्येरंश्च कोकिलाः । मधुरं कामजननं वनेषूपवनेषु च

ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಉಪವನಗಳಲ್ಲೂ ಮರಗಳು ಪುಷ್ಪಭಾರದಿಂದ ವಾಲಿದ್ದವು; ಕೋಕಿಲೆಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಗಿದವು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಮಜನಕ ಮಧುರತೆ—ವಸಂತದ ಮೋಹಕ ರಸ—ವ್ಯಾಪಿಸಿತು।

Verse 35

ततः क्रीडाविहारे तु मत्तो बालेन्दुशेखरः । अनिर्जितेन कामेन दृष्टाः प्रोवाच नन्दिनम्

ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲೇಂದುಶೇಖರ (ಚಂದ್ರಕಲಾಧರ ಶಿವ) ಲೀಲಾರಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತನಾದನು; ಇನ್ನೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಡದ ಕಾಮವನ್ನು ಕಂಡು ನಂದಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 36

चन्द्रशेखर उवाच । वामामानय गौरीं त्वं कैलासात्कृतमंडनाम् । शीघ्रमस्माद्वनाद्गत्वा ह्युक्त्वाऽकृष्णामिहानय

ಚಂದ್ರಶೇಖರನು ಹೇಳಿದರು—“ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಅಲಂಕಾರಭೂಷಿತ ಗೌರಿಯನ್ನು, ನನ್ನ ವಾಮೆಯನ್ನು, ಕರೆತಂದುಕೊ. ಈ ಕಾಡಿನಿಂದ ಶೀಘ್ರ ಹೋಗಿ ಅಕೃಷ್ಣೆಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು.”

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तत्राह पार्वतीम् । सुप्रणम्य रहो दूतश्शंकरस्य कृतांजलिः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—“ಅವನು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು. ನಂತರ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ದೂತನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು; ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದನು।”

Verse 38

नन्दीश्वर उवाच । द्रष्टुमिच्छति देवि त्वां देवदेवो महेश्वरः । स्ववल्लभां रूपकृतां मयोक्तं तन्निदेशतः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅವನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । ततस्तद्वचनाद्गौरी मंडनं कर्तुमादरात् । उद्यताभून्मुनिश्रेष्ठ पतिव्रतपरायणा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣಳಾದ ಗೌರೀ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕಳಾಗಿ ಎದ್ದಳು.

Verse 40

आगच्छामि प्रभुं गच्छ वद तं त्वं ममाज्ञया । आजगाम ततो नंदी रुद्रासन्नं मनोगतिः

“ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿಸು.” ಆಗ ನಂದಿ ಮನೋವೇಗದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ರುದ್ರನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 41

पुनराह ततो रुद्रो नन्दिनं परविभ्रमः । पुनर्गच्छ ततस्तात क्षिप्रमा नय पार्वतीम्

ಆಗ ಪರಮಾಧಿಪತಿಯಾದ, ಅಚಲ ವೈಭವದ ರುದ್ರನು ನಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ತಾತ, ಮತ್ತೆ ಹೋಗು; ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಬೇಗ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಾ.”

Verse 42

बाढमुक्त्वा स तां गत्वा गौरीमाह सुलोचनाम् । द्रष्टुमिच्छति ते भर्ता कृतवेषां मनोरमाम्

“ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಹೋಗಿ ಸುಲೋಚನೆಯಾದ ಗೌರಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಭರ್ತನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮನೋಹರ ವೇಷದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 43

शंकरो बहुधा देवि विहर्तुं संप्रतीक्षते । एवं पतौ सुकामार्ते गम्यतां गिरिनंदिनि

ಓ ದೇವಿ, ಶಂಕರನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಪತಿ ಪ್ರೇಮಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿರುವಾಗ, ಓ ಗಿರಿನಂದಿನಿ, ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.

Verse 44

क्सरोभिस्समग्राभिरन्योन्यमभिमंत्रितम् । लब्धभावो यथा सद्यः पार्वत्या दर्शनोत्सुकः

ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾದ ಮಂತ್ರ-ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮನಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪಾರ್ವತಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾದನು; ಅವನ ಹೃದಯ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅವಳ ಸನ್ನಿಧಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿತು.

Verse 45

अयं पिनाकी कामारिः वृणुयाद्यां नितंबिनीम् । सर्वासां दिव्यनारीणां राज्ञी भवति वै धुवम्

ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಕಾಮಾರಿಯಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಈ ಸುಂದರ ನಿತಂಬಿನೀ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವರಿಸುವನು; ಅವಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಾಗುವಳು.

Verse 46

वीक्षणं गौरिरूपेण क्रीडयेन्मन्मथैर्गणैः । कामोऽयं हंति कामारिमूचुरन्योन्यमादताः

ಗೌರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮನ್ಮಥಸಮಾನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾಭಾವದಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು— “ಈ ಕಾಮವು ಕಾಮಾರಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನೂ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ.”

Verse 47

स्प्रष्टुं शक्नोति या काचिदृते दाक्षायणी स्त्रियम् । सा गच्छेत्तत्र निश्शंकं मोहयेत्पार्वतीपतिम्

ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ (ಸತಿ)ಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯಾರು ಸ್ತ್ರೀಯಾದರೂ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಲ್ಲಳೋ, ಅವಳು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿ.

Verse 48

कूष्मांडतनया तत्र शंकरं स्प्रष्टुमुत्सहे । अहं गौरीसुरूपेण चित्रलेखा वचोऽब्रवीत्

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡನ ಪುತ್ರಿ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಮರ್ಥೆ.” ಆಗ ಚಿತ್ರಲೇಖೆ ಗೌರಿಯ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 49

चित्रलेखोवाच । यदधान्मोहिनीरूपं केशवो मोह नेच्छया । पुरा तद्वैष्णवं योगमाश्रित्य परमार्थतः

ಚಿತ್ರಲೇಖೆ ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಶವನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲ್ಲ; ಪರಮಾರ್ಥಾನುಸಾರ ವೈಷ್ಣವ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮೋಹಿನೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 50

उर्वश्याश्च ततो दृष्ट्वा रूपस्य परिवर्तनम् । कालीरूपं घृताची तु विश्वाची चांडिकं वपुः

ನಂತರ ಉರ್ವಶಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ನೋಡಿ ಘೃತಾಚೀ ಕಾಳೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು; ವಿಶ್ವಾಚೀ ಚಾಂಡಿಕೆಯ ಉಗ್ರ ವಪುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು।

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषा चरित्रवर्णनं शिवशिवाविवाहवर्णनं नामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಊಷಾ-ಚರಿತ್ರವರ್ಣನ’ ಮತ್ತು ‘ಶಿವ-ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ವಿವಾಹವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಏಕಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 52

मातॄणामप्यनुक्तानामनुक्ताश्चाप्सरोवराः । रत्नाद्रूपाणि ताश्चक्रुस्स्वविद्यासंयुता अनु

ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡದ ಮಾತೃದೇವಿಯರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಕ್ತವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರಸರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ರತ್ನಸಮಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆಗ ಧರಿಸಿದರು।

Verse 53

ततस्तासां तु रूपाणि दृष्ट्वा कुंभां डनंदिनी । वैष्णवादात्मयोगाच्च विज्ञातार्था व्यडंबयत्

ನಂತರ ಅವರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಕುಂಭಾಂಡನಂದಿನೀ ಆತ್ಮಯೋಗದ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವೈಷ್ಣವ ಯುಕ್ತಿಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದಳು।

Verse 54

ऊषा बाणासुरसुता दिव्ययोगविशारदा । चकार रूपं पार्वत्या दिव्यमत्यद्भुतं शुभम्

ಬಾಣಾಸುರನ ಪುತ್ರಿ ಊಷಾ ದಿವ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದಾಗಿ, ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ, ದಿವ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಹಾಗೂ ಶುಭವಾದ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು।

Verse 55

महारक्ताब्जसंकाशं चरणं चोक्तमप्रभम् । दिव्यलक्षणसंयुक्तं मनोऽभीष्टार्थदायकम्

ಅವರ ಪಾದವು ಮಹಾ ಕೆಂಪು ಕಮಲದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಲೋಕಿಕ ಕಿರಣದ ಅಹಂಕಾರರಹಿತ. ದಿವ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಪಾದವು ಭಕ್ತನ ಮನೋಭೀಷ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 56

तस्या रमणसंकल्पं विज्ञाय गिरिजा ततः । उवाच सर्वविज्ञाना सर्वान्तर्यामिनी शिवा

ಆಗ ಗಿರಿಜೆ ಅವಳ ಪ್ರಿಯನ ಕುರಿತು ಇರುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿದು ಹೇಳಿದಳು—ಅವಳು ಶಿವಾ, ಸರ್ವಜ್ಞೆ, ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು।

Verse 57

गिरिजोवाच । यतो मम स्वरूपं वै धृतभूषे सखि त्वया । सकामत्वेन समये संप्राप्ते सति मानिनि

ಗಿರಿಜೆಯು ಹೇಳಿದಳು—ಓ ಸಖಿ, ಓ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವಳೇ, ನೀನು ನನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆ ಉದಯಿಸಿ, ನಿಯತ ಕ್ಷಣವೂ ಬಂದಿಹುದು—ಓ ಮಾನಿನಿ, ಕೇಳು।

Verse 58

अस्मिंस्तु कार्तिके मासि ऋतुधर्मास्तु माधवे । द्वादश्यां शुक्लपक्षे तु यस्तु घोरे निशागमे

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ—ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಧವ (ವೈಶಾಖ) ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಋತುದರ್ಮಗಳ ವಿಧಿಗಳು ಇರುವ ವೇಳೆ—ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು, ರಾತ್ರಿಯ ಭಯಂಕರ ಆಗಮನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು (ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ…

Verse 59

कृतोपवासां त्वां भोक्ता सुप्तामंतःपुरे नरः । स ते भर्त्ता कृतो देवैस्तेन सार्द्धं रमिष्यसि

ನೀನು ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನೇ ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವನೊಂದಿಗೆ ನೀನು ದಾಂಪತ್ಯಸুখವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ.

Verse 60

आबाल्याद्विष्णुभक्तासि यतोऽनिशमतंद्रिता । एवमस्त्विति सा प्राह मनसा लज्जितानना

ನೀನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಳಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಲಸದೆ ಇರುವೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು—ಮನದಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, “ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 61

अथ सा पार्वती देवी कृतकौतुकमण्डना । रुद्रसंनिधिमागत्य चिक्रीडे तेन शंभुना

ಆಗ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ ಹಬ್ಬದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ರುದ್ರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು ಶಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕ್ರೀಡಿಸಿದಳು.

Verse 62

ततो रतांते भगवान्रुद्रश्चादर्शनं ययौ । सदारः सगणश्चापि सहितो दैवतैर्मुने

ಆಮೇಲೆ ರತಿಸಮಾಪ್ತಿಯಾದ ಬಳಿಕ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿಯೊಡನೆ, ಗಣಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸಮವेत ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು।