हिरण्यकशिपोः क्रोधः तथा देवप्रजाकदनम् — Hiraṇyakaśipu’s Wrath and the Affliction of Devas and Beings

Verse 1

अथ विज्ञापितो देवैर्व्यास तैरात्मभूर्विधिः । परीतो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम्

ನಂತರ ದೇವತೆಗಳ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಸ್ವಯಂಭೂ ವಿಧಿ—ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು—ಭೃಗು, ದಕ್ಷ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದೈತ್ಯೇಶ್ವರನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 2

कुतूहलमिति श्रोतुं ममाऽतीह मुनीश्वर । तच्छ्रावय कृपां कृत्वा ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಪವಿತ್ರ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಸೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ ಕೇಳಿಸಿರಿ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 3

ततो गृहीतस्स मृगाधिपेन भुजैरनेकैर्गिरिसारवद्भि । निधाय जानौ स भुजांतरेषु नखांकुरैर्दानवमर्मभिद्भिः

ಅಂದು ಮೃಗಾಧಿಪತಿಯು ಪರ್ವತಸಾರವಂತೆ ದೃಢವಾದ ಅನೇಕ ಭುಜಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಅವನನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಭುಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒತ್ತಿ, ನಖಾಗ್ರಗಳಿಂದ ದೈತ್ಯನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹರಿದನು.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना । हिरण्यकशिपुर्व्यास पर्यतप्यद्रुषा शुचा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವ್ಯಾಸಾ! ಹರಿಯು ವರಾಹಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಒಳಗೊಳಗೆ ದಗ್ಧನಾದನು.

Verse 5

ततः प्रजानां कदनं विधातुं कदनप्रियान् । निर्दिदेशाऽसुरान्वीरान्हरि वैरप्रियो हि सः

ನಂತರ ವೈರಪ್ರಿಯನಾದ ಹರಿಯು, ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುವ ವೀರ ಅಸುರರಿಗೆ ಪ್ರಜೆಯರ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

Verse 6

अथ ते भर्तृसंदेशमादाय शिरसाऽसुराः । देवप्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಅಸುರರು ತಮ್ಮ ಭರ್ತೃನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಶಿರಸಾ ಧರಿಸಿ, ಸಂಹಾರಪ್ರಿಯರಾಗಿ ದೇವಪ್ರಜೆಯರ ಮೇಲೆ ನಾಶವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

Verse 7

ततो विप्रकृते लोकेऽसुरैस्तेर्दुष्टमानसैः । दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः

ನಂತರ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಅಸುರರು ಲೋಕವನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಕ್ಷಿತರಾಗಿ, ಗುರುತಾಗದೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು.

Verse 8

हिरण्यकशिपुर्भ्रातुस्संपरेतस्य दुःखितः । कृत्वा करोदकादीनि तत्कलत्राद्यसांत्वयत्

ಸಹೋದರನು ಪರಲೋಕಗತನಾದುದರಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಜಲಾರ್ಪಣಾದಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಸಹೋದರನ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಶೋಕಗ್ರಸ್ತ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದನು.

Verse 9

ततस्स दैत्यराजेन्द्रो ह्यजेयमजरामरम् । आत्मानमप्र तिद्वंद्वमेकराज्यं व्यधित्सत

ನಂತರ ಆ ದೈತ್ಯರಾಜೇಂದ್ರನು—ತಾನು ಅಜೇಯ, ಅಜರ, ಅಮರ, ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಯಿಲ್ಲದವನು—ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಏಕಚ್ಛತ್ರವಾಗಿ ಏಕೈಕ ಪರಮರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 10

स तेपे मंदरद्रोण्यां तपः परमदारुणम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः षादांगुष्ठाश्रितावनिः

ಮಂದರ ದ್ರೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮ ದಾರುಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು—ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆರು ಅಂಗುಷ್ಠಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು—ಶಿವಕೃಪಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಚಲ ತಪೋನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 11

तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवास्सर्वे बलान्विताः । दैत्यान्सर्वान्विनिर्जित्य स्वानि स्थानानि भेजिरे

ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಬಲವಂತರಾದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದರು—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ.

Verse 12

तस्य मूर्द्ध्नस्समुद्भूतः सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्द्ध्वमधोलोकानतपद्विष्वगीरितः

ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಧೂಮಯುಕ್ತವಾದ, ತಪೋಮಯ ಅಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ತಿರ್ಯಕ್‌, ಊರ್ಧ್ವ ಹಾಗೂ ಅಧೋ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿತು।

Verse 13

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुस्सुराः । धात्रे विज्ञापयामासुस्तत्तपोविकृताननाः

ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ತೀವ್ರ ತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ತಪೋವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಮುಖಗಳು ವಿಕೃತಗೊಂಡ ಅವರು ಧಾತೃ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ)ನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನವಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 15

प्रताप्य लोकानखिलांस्ततोऽसौ समागतं पद्मभवं ददर्श । वरं हि दातुं तमुवाच धाता वरं वृणीष्वेति पितामहोपि । निशम्य वाचं मधुरां विधातुर्वचोऽब्रवीदेव ममूढबुद्धिः

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವನು ಆಗಮಿಸಿದ ಪದ್ಮಭವ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಕಂಡನು. ವರ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಧಾತೃ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ—“ವರವನ್ನು ಬೇಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ವಿಧಾತನ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮೋಹಬುದ್ಧಿಯವನು ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು.

Verse 16

हिरण्यकशिपुरुवाच । मृत्योर्भयं मे भगवन्प्रजेश पितामहाभून्न कदापि देव । शास्त्रास्त्रपाशाशनिशुष्कवृक्षगिरीन्द्रतोयाग्निरिपुप्रहारैः

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ಪ್ರಜೇಶ, ಹೇ ದಿವ್ಯ ಪಿತಾಮಹ! ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಮರಣಭಯ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ— ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪಾಶದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ವಜ್ರದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಒಣ ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪರ್ವತಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಶತ್ರುಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 17

देवैश्च दैत्यैर्मुनिभिश्च सिद्धैस्त्वत्सृष्टजीवैर्बहुवाक्यतः किम् । स्वर्गे धरण्यां दिवसे निशायां नैवोर्द्ध्वतो नाप्यधतः प्रजेश

ಹೇ ಪ್ರಜೇಶ! ದೇವರು, ದೈತ್ಯರು, ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕುರಿತು ಬಹು ಮಾತುಗಳೇಕೆ? ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹಗಲಲ್ಲಾಗಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ— ಮೇಲೂ ಇಲ್ಲ, ಕೆಳಗೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಸಮಾನನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । तस्यैतदीदृग्वचनं निशम्य दैत्येन्द्र तुष्टोऽस्मि लभस्व सर्वम् । प्रणम्य विष्णुं मनसा तमाह दयान्वितोऽसाविति पद्मयोनिः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನ ಆ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು— “ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯು.” ನಂತರ ಪದ್ಮಯೋನಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಕರುಣಾಮಯನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 19

अलं तपस्ते परिपूर्ण कामस्समाः सहस्राणि च षण्णवत्य । उत्तिष्ठ राज्यं कुरु दानवानां श्रुत्वा गिरं तत्सुमुखो बभूव

“ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಾಕು; ನಿನ್ನ ಕಾಮನೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ—ಸಾವಿರ ತೊಂಬತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ. ಈಗ ಏಳು, ದಾನವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.” ಈ ವಾಣಿ ಕೇಳಿ ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದನು।

Verse 20

राज्याभिषिक्तः प्रपितामहेन त्रैलोक्यनाशाय मतिं चकार । उत्साद्य धर्मान् सकलान्प्रमत्तो जित्वाहवे सोपि सुरान्समस्तान्

ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಪಡೆದ ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕನಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚೇದಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದನು।

Verse 21

ततो भयादिंद्रमुखाश्च देवाः पितामहाज्ञां समवाप्य सर्वे । उपद्रुता दैत्यवरेण जाताः क्षीरोदधिं यत्र हरिस्तु शेते

ನಂತರ ಭಯದಿಂದ ಇಂದ್ರಮುಖರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಪಿತಾಮಹನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಹರಿ ಶಯನಿಸುವ ಕ್ಷೀರಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 22

आराधयामासुरतीव विष्णुं स्तुत्वा वचोभित्सुखदं हि मत्वा । निवेदयामासुरथो प्रसन्नं दुःखं स्वकीयं सकलं हि तेते

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು. ವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಂತ್ವನಕರವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿದರು.

Verse 23

श्रुत्वा तदीयं सकलं हि दुःखं तुष्टो रमेशः प्रददौ वरांस्तु । उत्थाय तस्माच्छयनादुपेन्द्रो निजानुरूपैर्विविधैर्वचोभिः

ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಃಖವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಮೇಶ (ವಿಷ್ಣು) ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಉಪೇಂದ್ರ (ವಿಷ್ಣು) ಆ ಶಯನದಿಂದ ಎದ್ದು, ಯಾಚಕನಿಗೂ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿವಿಧ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 24

आश्वास्य देवानखिलान्मुनीन्वा उवाच वैश्वानरतुल्यतेजाः । दैत्यं हनिष्ये प्रसभं सुरेशाः प्रयात धामानि निजानि तुष्टाः

ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಆಶ್ವಾಸನ ನೀಡಿ, ವೈಶ್ವಾನರಸಮಾನ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಭು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಸುರೇಶರೇ, ನಾನು ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುವೆನು; ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ.”

Verse 25

श्रुत्वा रमेशस्य वचस्सुरेशाः शक्रादिकास्ते निखिलाः सुतुष्टाः । ययुः स्वधामानि हिरण्यनेत्रानुजं च मत्वा निहतं मुनीश

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರನೇ! ರಮೇಶ (ಶಿವ)ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಕ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲ ಸುರೇಶರೂ ಪರಮ ತೃಪ್ತರಾದರು. ಹಿರಣ್ಯನೇತ್ರನ ಅನುಜನು ಹತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 26

आश्रित्य रूपं जटिलं करालं दंष्ट्रायुधं तीक्ष्णनखं सुनासम् । सैंहं च नारं सुविदारितास्यं मार्तंडकोटिप्रतिमं सुघोरम्

ಅವನು ಜಟಿಲವಾದ ಭೀಕರ ರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು—ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳೇ ಆಯುಧ, ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ನಖಗಳು, ಸುಂದರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮೂಗು; ಸಿಂಹಸಮಾನವೂ ನರಸಮಾನವೂ ಆಗಿ, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ವಿದಾರಿತ ಬಾಯುಳ್ಳವನು, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದಹಿಸುವ—ಅತಿಘೋರನು.

Verse 27

युगांतकालाग्निसमप्रभावं जगन्मयं किं बहुभिर्वचोभिः । अस्तं रवौसोऽपि हि गच्छतीशो गतोऽसुराणां नगरीं महात्मा

ಅವನ ಪ್ರಭಾವವು ಯುಗಾಂತಕಾಲದ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯ ಸಮಾನ; ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದನು—ಇನ್ನೇನು ಬಹು ಮಾತು? ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರನು ಹೊರಟು ಅಸುರರ ನಗರಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 28

कृत्वा च युद्धं प्रबलैस्स दैत्यैर्हत्वाथ तान्दैत्यगणान्गृहीत्वा । बभ्राम तत्राद्रुतविक्रमश्च बभंज तांस्तानसुरान्नृसिंहः

ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ನೃಸಿಂಹನು ಆ ದೈತ್ಯಗಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಹಿಡಿದನು. ನಂತರ ವೇಗವಾದ, ಅಪ್ರತಿಹತ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಆ ಅಸುರರನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 29

दृष्टस्स दैत्यैरतुलप्रभावस्ते रेभिरे ते हि तथैव सर्वे । सिंहं च तं सर्वमयं निरीक्ष्य प्रह्लादनामा दितिजेन्द्रपुत्रः । उवाच राजानमयं मृगेन्द्रो जगन्मयः किं समुपागतश्च

ಅತുല ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಆ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡ ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಗರ್ಜಿಸಿದರು. ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪವೆನಿಸಿದ ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ನೋಡಿ, ದಿತಿಜೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು— “ಈಗ ಬಂದಿರುವ ಈ ಜಗನ್ಮಯ, ರಾಜತತ್ತ್ವಮಯ ಮೃಗೇಂದ್ರನು ಯಾರು?”

Verse 30

प्रह्लाद उवाच । एष प्रविष्टो भगवाननंतो नृसिंहमात्रो नगरं त्वदंतः । निवृत्य युद्धाच्छ रणं प्रयाहि पश्यामि सिंहस्य करालमूर्त्तिम्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು— “ನೋಡು, ಭಗವಾನ್ ಅನಂತನು ನೃಸಿಂಹರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರ; ನಾನು ಆ ಸಿಂಹನ ಕರಾಳ, ಭಯಂಕರ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 31

यस्मान्न योद्धा भुवनत्रयेऽपि कुरुष्व राज्यं विनमन्मृगेन्द्रम् । श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचो दुरात्मा तमाह भीतोऽसि किमत्र पुत्र

“ಏಕೆಂದರೆ ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ಯೋಧನಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮೃಗೇಂದ್ರನಿಗೆ ವಿನಮ್ರನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸು.” ತನ್ನ ಮಗನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಆ ದುರುಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಮಗನೇ, ನೀನು ಭಯಪಟ್ಟೆಯಾ? ಇಲ್ಲಿ ಭಯಪಡುವದೇನು?”

Verse 32

उक्त्वेति पुत्रं दितिजाधिनाथो दैत्यर्षभान्वीरवरान्स राजा । गृह्णंतु वै सिंहममुं भवंतो वीरा विरूपभ्रुकुटीक्षणं तु

ಹೀಗೆ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿ ದಿತಿಜಾಧಿನಾಥನಾದ ರಾಜನು ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರವರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ವೀರರೇ, ಈ ಸಿಂಹಸಮಾನ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ; ವಿಕೃತ ಭ್ರೂಕುಟಿಯುಳ್ಳ, ಭಯಂಕರ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು ಇವನು.”

Verse 33

तस्याज्ञया दैत्यवरास्ततस्ते ग्रहीतुकामा विविशुर्मृगेन्द्रम् । क्षणेन दग्धाश्शलभा इवाग्निं रूपाभिलाषात्प्रविविक्षवो वै

ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಮೃಗೇಂದ್ರಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ಆದರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರು ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರುವ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಂತೆ ದಗ್ಧರಾದರು; ಆ ರೂಪಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ.

Verse 34

दैत्येषु दग्धेष्वपि दैत्यराजश्चकार युद्धं स मृगाधिपेन । शस्त्रैस्समग्रैरखिलैस्तथास्त्रैश्श क्त्यर्ष्टिपाशांकुशपावकाद्यैः

ದೈತ್ಯರು ದಗ್ಧರಾದರೂ ದೈತ್ಯರಾಜನು ಮೃಗಾಧಿಪ (ಶಿವ)ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನಾಡಿದನು; ಶಕ್ತಿ, ಋಷ್ಟಿ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಪಾವಕ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು।

Verse 35

संयुध्यतोरेव तयोर्जगाम ब्राह्मं दिनं व्यास हि शस्त्रपाण्योः । प्रवीरयोर्वीररवेण गर्जतोः परस्परं क्रोधसुयुक्तचेतसोः

ಓ ವ್ಯಾಸರೇ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಇಡೀ ದಿನವು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು; ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 36

ततः स दैत्यस्सहसा बहूंश्च कृत्वा भुजाञ्छस्त्रयुतान्निरीक्ष्य । नृसिंहरूपं प्रययौ मृगेन्द्र संयुध्यमानं सहसा समंतात्

ಆಗ ಆ ದೈತ್ಯನು ಹಠಾತ್ತನೆ ತನ್ನ ಅನೇಕ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಸಿಂಹದಂತೆ ನರಸಿಂಹ ರೂಪದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 37

ततस्सुयुद्धं त्वतिदुस्सहं तु शस्त्रैस्समस्तैश्च तथाखिलास्त्रैः । कृत्वा महादैत्यवरो नृसिंहं क्षयं गतैश्शूल धरोऽभ्युपायात्

ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಸಹನೀಯ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯನು ನಾಶವಾದಾಗ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯಾದ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 39

नखास्त्रहृत्पद्ममसृग्विमिश्रमुत्पाद्य जीवाद्विगतः क्षणेन । त्यक्तस्तदानीं स तु काष्ठभूतः पुनः पुनश्चूर्णितसर्वगात्रः

ಉಗುರುಗಳೆಂಬ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯಕಮಲವು ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟು ರಕ್ತವು ಹೊರಬಂದಿತು; ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವು ಹಾರಿಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ದೇಹವು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಯಿತು.

Verse 40

तस्मिन्हते देवरिपौ प्रसन्नः प्रह्लादमामंत्र्य कृतप्रणामम् । राज्येऽभिषिच्याद्भुतवीर्यविष्णुस्ततः प्रयातो गतिमप्रतर्क्याम्

ಆ ದೇವಶತ್ರುವು ಹತನಾದಾಗ ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವಿಷ್ಣುವು ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅಚಿಂತ್ಯವಾದ ಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 41

ततोऽतिहृष्टास्सकलास्सुरेशाः प्रणम्य विष्णुं दिशि विप्र तस्याम् । ययुः स्वधामानि पितामहाद्याः कृतस्वकार्यं भगवंतमीड्यम्

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಆರಾಧ್ಯ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 42

प्रवर्णितं त्वंधकजन्म रुद्राद्धिरण्यनेत्रस्य मृतिर्वराहात् । नृसिंहतस्तत्सहजस्य नाशः प्रह्लादराज्याप्तिरिति प्रसंगात्

ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ರುದ್ರನಿಂದ ಅಂಧಕನ ಜನನ; ವರಾಹನ ಕೈಯಿಂದ ಹಿರಣ್ಯನೇತ್ರ (ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ)ನ ಮರಣ; ನೃಸಿಂಹನಿಂದ ಅವನ ಸಹೋದರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ನಾಶ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿ.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गणाधिपत्यप्राप्त्यंधकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಗಣಾಧಿಪತ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಅಂಧಕಜನ್ಮ, ಹಿರಣ್ಯನೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಧ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.