शिवशङ्खचूडयुद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Śiva and Śaṅkhacūḍa
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು—ಕಾಳಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಶಿವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಏನು ಹೇಳಿದನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತಾ ಕಾಳಿಯನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿ, ವ್ಯೋಮವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ನಂದಿ ಎಂಬ ಮಹಾವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ ವೀರಭದ್ರ, ಭೈರವ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಮೊದಲಾದ ರಕ್ಷಕಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಶತ್ರುವಿಗೆ ಮರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವೀರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡ ಶಂಖಚೂಡನು ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ತಕ್ಷಣ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಏರಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭೀಕರ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಶಂಖಚೂಡನ ಭಯಾನಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶಿವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಛೇದಿಸಿ, ರುದ್ರನು ದುಷ್ಟದಂಡಕನಾಗಿ ಸಜ್ಜನಾಶ್ರಯನಾಗಿ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । श्रुत्वा काल्युक्तमीशानो किं चकार किमुक्तवान् । तत्त्वं वद महाप्राज्ञ परं कौतूहलं मम
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಳಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಈಶಾನ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಏನು ಹೇಳಿದನು? ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು; ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿದೆ.
Verse 2
सनत्कुमार उवाच । काल्युक्तं वचनं श्रुत्वा शंकरः परमेश्वरः । महालीलाकरश्शंभुर्जहासाश्वासयञ्च ताम्
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಳಿಯ ಸುಯುಕ್ತ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಮಹಾಲೀಲಾಕರ ಶಂಭು, ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನಿತ್ತನು.
Verse 3
व्योमवाणीं समाकर्ण्य तत्त्वज्ञानविशारदः । ययौ स्वयं च समरे स्वगणैस्सह शंकरः
ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಸಮರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।
Verse 4
महावृषभमारूढो वीरभद्रादिसंयुतः । भैरवैः क्षेत्रपालैश्च स्वसमानैस्समन्वितः
ಮಹಾವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ, ವೀರಭದ್ರಾದಿ ವೀರ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನಷ್ಟೇ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಭೈರವ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 5
रणं प्राप्तो महेशश्च वीररूपं विधाय च । विरराजाधिकं तत्र रुद्रो मूर्त इवांतकः
ಮಹೇಶನು ರಣಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ವೀರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಅಂತಕ (ಮರಣ) ಮೂರ್ತಿಯಾದಂತೆ.
Verse 6
शंखचूडश्शिवं दृष्ट्वा विमानादवरुह्य सः । ननाम परया भक्त्या शिरसा दंडवद्भुवि
ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ಶಂಖಚೂಡನು ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದನು. ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಆಗಿ ಬಿದ್ದು, ತಲೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
Verse 7
तं प्रणम्य तु योगेन विमानमारुरोह सः । तूर्णं चकार सन्नाहं धनुर्जग्राह सेषुकम्
ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಅವನು ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಬಾಣಗಳ ತೂಣೀರসহಿತ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
Verse 8
शिवदानवयोर्युद्धं शतमब्दं बभूव ह । बाणवर्षमिवोग्रं तद्वर्षतोर्मोघयोस्तदा
ಭಗವಾನ್ ಶಿವ ಮತ್ತು ದಾನವನ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಗ ಭೀಕರ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿದರೂ, ಎರಡೂ ಪಾಳಯಗಳಿಗೂ ಅದು ಫಲವಿಲ್ಲದಾಯಿತು.
Verse 9
शंखचूडो महावीरश्शरांश्चिक्षेप दारुणान् । चिच्छेद शंकरस्तान्वै लीलया स्वशरोत्करैः
ಮಹಾವೀರ ಶಂಖಚೂಡನು ಭಯಾನಕ ಬಾಣಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ಛೇದಿಸಿದನು.
Verse 10
तदंगेषु च शस्त्रोघैस्ताडयामास कोपतः । महारुद्रो विरूपाक्षो दुष्टदण्डस्सतां गति
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಮಹಾರುದ್ರ—ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯಂತೆ ಅವನ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ಅವನು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡಕ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪರಮಗತಿ.
Verse 11
दानवो निशितं खड्गं चर्म चादाय वेगवान् । वृषं जघान शिरसि शिवस्य वरवाहनम्
ವೇಗವಂತ ದಾನವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಗುರಾಣಿಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದು, ಶಿವನ ವರವಾಹನವಾದ ವೃಷಭದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು.
Verse 12
ताडिते वाहने रुद्रस्तं क्षुरप्रेण लीलया । खड्गं चिच्छेद तस्याशु चर्म चापि महोज्ज्वलम्
ವಾಹನಕ್ಕೆ ಆಘಾತವಾದ ತಕ್ಷಣ ರುದ್ರನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕ್ಷುರಧಾರ ಬಾಣದಿಂದ ಆ ಶತ್ರುವಿನ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮಹೋಜ್ಜ್ವಲವಾದ ಗುರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚೀರಿದನು।
Verse 13
छिन्नेऽसौ चर्मणि तदा शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । द्विधा चक्रे स्वबाणेन हरस्तां संमुखागताम्
ಗುರಾಣಿ ಛಿನ್ನವಾದಾಗ ಆ ಅಸುರನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು; ಎದುರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹರನು ತನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೀರಿದನು।
Verse 14
कोपाध्मातश्शंखचूडश्चक्रं चिक्षेप दानवः । मुष्टिपातेन तच्चाप्यचूर्णयत्सहसा हरः
ಕೋಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ದಾನವ ಶಂಖಚೂಡನು ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಹರ (ಶಿವ)ನು ಸಹಸಾ ಮুষ্টಿಪಾತದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನು।
Verse 15
गदामाविध्य तरसा संचिक्षेप हरं प्रति । शंभुना सापि सहसा भिन्ना भस्मत्वमागता
ಅವನು ಗದೆಯನ್ನು ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ ಸುತ್ತಿಸಿ ಹರನ ಕಡೆಗೆ ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಶಂಭುವು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ಒಡೆದು, ಅದು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು.
Verse 16
ततः परशुमादाय हस्तेन दानवेश्वरः । धावति स्म हरं वेगाच्छंखचूडः क्रुधाकुलः
ನಂತರ ದಾನವೇಶ್ವರ ಶಂಖಚೂಡನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪರಶುವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಶಾಂತನಾಗಿ, ವೇಗದಿಂದ ಹರನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
Verse 17
समाहृत्य स्वबाणौघैरपातयत शंकरः । द्रुतं परशुहस्तं तं भूतले लीलयासुरम्
ತನ್ನ ಬಾಣಗಳ ಮಹಾಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸಮಾಹರಿಸಿ ಶಂಕರನು ಆ ಪರಶುಧಾರಿ ಅಸುರನನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಭೂತಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿದನು—ಲೀಲೆಯಂತೆ.
Verse 18
ततः क्षणेन संप्राप्य संज्ञामारुह्य सद्रथम् । धृतदिव्यायुधशरो बभौ व्याप्याखिलं नभः
ನಂತರ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ ಪಡೆದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು; ದಿವ್ಯಾಯುಧಗಳನ್ನೂ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 19
आयांतं तं निरीक्ष्यैव डमरुध्वनि मादरात् । चकार ज्यारवं चापि धनुषो दुस्सहं हर
ಅವನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಹರನು ಆದರದಿಂದ ಡಮರುಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಧನುಸ್ಸಿನ ಜ್ಯೆಯನ್ನೂ ದುಸ್ಸಹವಾದ ಭೀಕರ ನಾದದಿಂದ ಮಿಡಿದನು.
Verse 20
पूरयामास ककुभः शृंगनादेन च प्रभुः । स्वयं जगर्ज गिरिशस्त्रासयन्नसुरांस्तदा
ಆಗ ಪ್ರಭುವು ಶೃಂಗನಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದನು; ಗಿರೀಶನು ಸ್ವತಃ ಗರ್ಜಿಸಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸುರರನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 21
त्याजितेभ महागर्वैर्महानादैर्वृषेश्वरः । पूरयामास सहसा खं गां वसुदिशस्तथा
ನಂತರ ವೃಷೇಶ್ವರನು—ವೃಷಭಧ್ವಜ ಶಿವನು—ಮಹಾಗರ್ವಭರಿತ ಆ ಮಹಾನಾದಗಳಿಂದ ಸಹಸಾ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದನು।
Verse 22
महाकालस्समुत्पत्या ताडयद्गां तथा नभः । कराभ्यां तन्निनादेन क्षिप्ता आसन्पुरारवाः
ಮಹಾಕಾಲನು ಏಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ತಾಡಿಸಿದನು; ಆ ಹೊಡೆತದ ಘೋಷದಿಂದ ಪುರಾತನ ಪುರಶತ್ರುಗಳು ಚದುರಿಹೋದರು।
Verse 23
अट्टाट्टहासमशिवं क्षेत्रपालश्चकार ह । भैरवोऽपि महानादं स चकार महाहवे
ಆ ಮಹಾಹವದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನು ಅಶಿವವಾದ ಭಯಂಕರ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮಾಡಿದನು; ಭೈರವನೂ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾನಾದ ಹೊರಡಿಸಿದನು।
Verse 24
महाकोलाहलो जातो रणमध्ये भयंकरः । वीरशब्दो बभूवाथ गणमध्ये समंततः
ರಣಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಮಹಾಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ಶಿವಗಣಗಳ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ‘ವೀರ! ವೀರ!’ ಎಂಬ ವೀರಘೋಷ ಮೊಳಗಿತು।
Verse 25
संत्रेसुर्दानवास्सर्वे तैश्शब्दैर्भयदैः खरैः । चुकोपातीव तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः
ಆ ಕಠೋರ, ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಾನವರು ನಡುಗಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದಾನವೇಂದ್ರನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿಡಿಯುವಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡನು।
Verse 26
तिष्ठतिष्ठेति दुष्टात्मन्व्याजहार यदा हरः । देवैर्गणैश्च तैः शीघ्रमुक्तं जय जयेति च
ಹರನು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು, ಓ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನೇ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದಾಗ, ದೇವರೂ ಗಣರೂ ತಕ್ಷಣ “ಜಯ! ಜಯ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು।
Verse 27
अथागत्य स दंभस्य तनयस्सुप्रतापवान् । शक्तिं चिक्षेप रुद्राय ज्वालामालातिभीषणाम्
ನಂತರ ದಂಭನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಪುತ್ರನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಅತಿಭೀಕರವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಭಾಲವನ್ನು) ರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು।
Verse 28
वह्निकूटप्रभा यांती क्षेत्रपालेन सत्वरम् । निरस्तागत्य साजौ वै मुखोत्पन्नमहोल्कया
ಅಗ್ನಿಕೂಟದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ (ಶಕ್ತಿ) ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿತು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಹಾ ಅಗ್ನಿ-ಉಲ್ಕೆಯು ಅದನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು।
Verse 29
पुनः प्रववृते युद्धं शिवदानवयोर्महत् । चकंपे धरणी द्यौश्च सनगाब्धिजलाशया
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಶಿವನೂ ದಾನವರೂ ನಡುವಿನ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಉಗ್ರವಾಯಿತು. ಪರ್ವತಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯೂ ಆಕಾಶವೂ ಕಂಪಿಸಿದವು.
Verse 30
दांभिमुक्ताच्छराञ्शंभुश्शरांस्तत्प्रहितान्स च । सहस्रशश्शरैरुग्रैश्चिच्छेद शतशस्तदा
ಆಗ ಶಂಭುವು ದಾಂಭಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು, ಸಾವಿರಾರು ಉಗ್ರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.
Verse 31
ततश्शंभुस्त्रिशूलेन संकुद्धस्तं जघान ह । तत्प्रहारमसह्याशु कौ पपात स मूर्च्छितः
ನಂತರ ಶಂಭುವು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಆ ಅಸಹ್ಯ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಕೌ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.
Verse 32
ततः क्षणेन संप्राप संज्ञां स च तदासुरः । आजघान शरै रुद्रं तान्सर्वानात्तकार्मुकः
ನಂತರ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಅಸುರನು ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ರುದ್ರನನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
Verse 33
बाहूनागयुतं कृत्वा छादयामास शंकरम् । चक्रायुतेन सहसा शंखचूडः प्रतापवान्
ಆಗ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಶಂಖಚೂಡನು ಸಹಸಾ ಭುಜಗಳೂ ನಾಗಗಳೂ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅನೇಕ ಚಕ್ರಾಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು।
Verse 34
ततो दुर्गापतिः क्रुद्धो रुद्रो दुर्गार्तिनाशनः । तानि चक्राणि चिच्छेद स्वशरैरुत्तमै द्रुतम्
ಆಗ ದುರ್ಗಾಪತಿ, ದುರ್ಗೆಯ ಆರ್ಥಿ ನಾಶಕನಾದ ರುದ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 35
ततो वेगेन सहसा गदामादाय दानवः । अभ्यधावत वै हंतुं बहुसेनावृतो हरम्
ನಂತರ ಆ ದಾನವನು ಸಹಸಾ ವೇಗದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮಹಾಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದನು.
Verse 36
गदां चिच्छेद तस्याश्वापततः सोऽसिना हरः । शितधारेण संक्रुद्धो दुष्टगर्वापहारकः
ಕುದುರೆಯಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶತ್ರುವಿನ ಗದೆಯನ್ನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಹರನು ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರೆಯ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಭು ದುಷ್ಟರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನು.
Verse 37
छिन्नायां स्वगदायां च चुकोपातीव दानवः । शूलं जग्राह तेजस्वी परेषां दुस्सहं ज्वलत्
ತನ್ನ ಗದೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದಾನವನು ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು; ನಂತರ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ದುಸ್ಸಹವಾದ ಜ್ವಲಂತ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
Verse 38
सुदर्शनं शूलहस्तमायांते दानवेश्वरम् । स्वत्रिशूलेन विव्याध हृदि तं वेगतो हरः
ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದ ದಾನವೇಶ್ವರನನ್ನು ಹರ (ಶಿವ)ನು ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.
Verse 39
त्रिशूलभिन्नहृदयान्निष्क्रांतः पुरुषः परः । तिष्ठतिष्ठेति चोवाच शंखचूडस्य वीर्यवान्
ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಶಂಖಚೂಡನ ಹೃದಯದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಪರಮಪುರುಷನು ಹೊರಬಂದನು; ಆ ಶಕ್ತಿವಂತನು “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.
Verse 40
निष्क्रामतो हि तस्याशु प्रहस्य स्वनवत्ततः । चिच्छेद च शिरो भीम मसिनासोऽपतद्भुवि
ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾ ನಗುತ್ತಾ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಭೀಕರನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು; ಛಿನ್ನವಾದ ಶಿರ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು।
Verse 41
ततः कालीं चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तान् बहून् क्रोधात् प्रसार्य स्वमुखं तदा
ನಂತರ ಉಗ್ರಕಾಳಿ ಕ್ರೋಧಾವೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿ, ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ನುಚ್ಚುನೂರಾದ ಕಂಠ-ಶಿರ ಹೊಂದಿದ ಆ ಅನೇಕ ಅಸುರರನ್ನು ನುಂಗಿದಳು।
Verse 42
क्षेत्रपालश्चखादान्यान्बहून्दैत्यान्क्रुधाकुलः । केचिन्नेशुर्भैरवास्त्रच्छिन्ना भिन्नास्तथापरे
ಆಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರನ್ನು ನುಂಗಿದನು. ಕೆಲವರು ಭೈರವಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಛಿನ್ನರಾಗಿ ಸತ್ತರು; ಇತರರು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ನಾಶರಾದರು।
Verse 43
वीरभद्रोऽपरान्धीमान्बहून् क्रोधादनाशयत् । नन्दीश्वरो जघानान्यान्बहूनमरमर्दकान्
ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ಞಾನವಂತನಾದ ವೀರಭದ್ರನು ವಿರೋಧಿ ಪಾಳೆಯದ ಅನೇಕ ಯೋಧರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ದೇವರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವರಾದ ಇನ್ನೂ ಹಲವರನ್ನು ನಂದೀಶ್ವರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 44
एवं बहुगणा वीरास्तदा संनह्य कोपतः । व्यनाशयन्बहून्दैत्यानसुरान् देव मर्दकान्
ಹೀಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಸನ್ನದ್ಧರಾದ ಅನೇಕ ಶೂರ ಗಣಗಳು ದೇವರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಸುರರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು.
Frequently Asked Questions
The narration of the Śiva–Śaṅkhacūḍa confrontation: Śiva marches with his gaṇas and fierce attendants, and a long, intense battle of missiles and arrows unfolds.
The battle functions as a theological allegory of īśvara’s governance: divine force operates as līlā and dharma-restoration, where the Lord’s “fierce” form is protective and corrective rather than merely destructive.
Śiva’s heroic and punitive Rudra aspect, his Vṛṣabha-mounted presence, and the retinue of Vīrabhadra, Bhairavas, and Kṣetrapālas—figures signaling protection, guardianship, and disciplined cosmic power.