शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः । शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಈಶಾನ, ಮಹಾರುದ್ರ—ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡನಾಯಕ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ—ದೇವತೆಗಳ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಖಚೂಡನ ವಧವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.

Verse 2

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा

ಇಷ್ಟವಾದ ಗಂಧರ್ವೇಶ್ವರ ಚಿತ್ರರಥನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಂಖಚೂಡನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 3

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्

ಸರ್ವೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ದೂತನು ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ಅದು ಮಹೇಂದ್ರನಗರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕುಬೇರಭವನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ವೈಭವಯುತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 4

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् । राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವನು ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖಚೂಡನ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಾಮಯವಾದ ಅರಮನೆ ಕಂಡನು—ಹನ್ನೆರಡು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 5

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः । कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः

ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಪುಷ್ಪದಂತನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಾರವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು; ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವಾರಪಾಲನಿಗೆ ನಡೆದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 6

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा । अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्

ಆ ದ್ವಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ, ರಮ್ಯ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಲಂಕೃತ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 7

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् । वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವನು ದನುಜಾಧಿಪ ಶಂಖಚೂಡನನ್ನು ಕಂಡನು—ವೀರಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದವನು।

Verse 8

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः । शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः

ಅವನು ದಾನವೇಂದ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೂರು ಕೋಟಿ ಯೋಧರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಇನ್ನೂ ನೂರು ಕೋಟಿ ಮಂದಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 9

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः । उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च

ಅವನನ್ನು ಆ ಅಸಾಧಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಪುಷ್ಪದಂತನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಶಂಕರನು (ಶಿವನು) ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 10

पुष्पदंत उवाच । राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो । यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते

ಪುಷ್ಪದಂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಾನು ಶಿವದೂತನು; ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪುಷ್ಪದಂತ. ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು—ಅದೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 11

शिव उवाच । राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् । नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡು; ಈಗ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವೇ ನ್ಯಾಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು; ಸತ್ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸು।

Verse 12

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् । अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम्

ದೇವರುಗಳು ನನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ—ನಾನು ದೇವೇಶ ಶಂಕರ, ಸಜ್ಜನರ ಆರಾಧ್ಯ. ಈಗ ನಾನು ಮಹಾರುದ್ರನು, ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ವಧಿಸುವೆನು।

Verse 13

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम् । खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः

ನಾನು ಹರ (ಶಿವ); ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಿಗೆ ನಾನು ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು, ಶರಣಾಗತರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವವನು।

Verse 14

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् । तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै

ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವೆಯಾ, ಅಥವಾ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವೆಯಾ? ಹೇ ದಾನವೇಂದ್ರ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 15

पुष्पदंत उवाच । इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् । वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप

ಪುಷ್ಪದಂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಓ ದಾನವಾಧಿಪ! ಶಂಭುವಿನ ವಾಕ್ಯವು ಎಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् । गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह

ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಹರನ ಬಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶಂಭುವಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೋ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः । आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ಶಿವದೂತನಾದ ಸತ್ಪುರುಷ ಪುಷ್ಪದಂತನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ನಗುತ್ತಾ, ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 18

शंखचूड उवाच । राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा । रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने

ಶಂಖಚೂಡನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ದೇವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವಸುಂಧರೆ ವೀರರು ಭೋಗಿಸಬೇಕಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಓ ರುದ್ರ, ದೇವಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 19

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः । अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्

ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ತಾನೇ ವೀರನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನರಾಧಮನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ರುದ್ರ, ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 20

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः । त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬರುವೆನು; ವೀರಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಚಾರಿಸಿ. ನೀನು ಈಗ ಹೋಗಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ನನ್ನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ತಿಳಿಸು.

Verse 21

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः । उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम्

ಶಂಖಚೂಡನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗಿದನು; ನಂತರ ಶಂಭುವಿನ ದೂತನು ಆ ಗರ್ವಿತ ದಾನವೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 22

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च । न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम्

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರಾ! ಶಂಕರನ ಇತರ ಗಣಗಳ ಎದುರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ; ಇನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ಶಂಕರನ ಎದುರು ಹೇಗೆ?

Verse 23

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः । त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಪದವಿಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು. ಓ ಶತ್ರುವೇ! ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗು.

Verse 24

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम । शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः

ಹೇ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ಅಮರ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ; ಶಂಕರನೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಈಶ್ವರರಿಗೂ ಈಶ್ವರನು.

Verse 25

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा । सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः

ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು ಸದಾ ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗಾಧಿಪತಿಗಳೂ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಅಧೀನರು।

Verse 26

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि । यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत्

ಅವನೇ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯವರಿಗೂ ಸ್ವಾಮಿ; ಅವನು ನಿರ್ಗುಣನೂ ಸಗುಣನೂ ಹೌದು. ಅವನ ಭ್ರೂಭಂಗ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಳಯ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು।

Verse 27

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः । सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः

ಅವನು ಶಿವನ ಪೂರ್ಣಸ್ವರೂಪ; ಲೋಕಸಂಹಾರಕಾರಕ. ಸತ್ಪುರುಷರ ಪರಮಗತಿ, ದುಷ್ಟಹಂತ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಪರಾತ್ಪರನು।

Verse 28

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः । अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ, ಹರಿಯಿಗೂ (ವಿಷ್ಣು) ಮಹೇಶ್ವರ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದಾನವವೃಷಭ, ಅವನ ಶಾಸನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ।

Verse 29

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च । रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಇನ್ನೇನು ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಲಿ? ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಮಹೇಶಾನನೆಂದು—ಚಿದಾತ್ಮಕ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು—ತಿಳಿದುಕೋ।

Verse 30

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः । एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम्

ದೇವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೇ ತಾತ, ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗುವುದು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭಯ (ಅಪಾಯ) ಉಂಟಾಗುವುದು.

Verse 31

सन्त्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಾಪವಂತ ದಾನವೇಂದ್ರ ಶಂಖಚೂಡನು, ಭವಿತವ್ಯದ ಮೋಹದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಮಸುಕಾಗಿ, ಆ ಶಿವದೂತನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 32

शंखचूड उवाच । स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् । विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ಶಂಖಚೂಡನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹೇಶನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಇದು ತೀರ್ಮಾನವಾಗದು—ಇದು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम् । कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः

ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ ಸಹಿತ—ಕಾಲದ ಅಧೀನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 34

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत । स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो

ನೀನು ಶಂಕರನಾದ ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಾನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಸು. ಅವನು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅದರಂತೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲಿ; ಈ ವಿಷಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ನಮಗೆ ಮರಳಿ ತಂದುಕೊಡು.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಶಿವದೂತನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಹೋದನು. ನಂತರ, ಹೇ ಸನ್ಮುನಿಯೇ, ಪುಷ್ಪದಂತನು ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು.