देवस्तुतिः (Devastuti) — Hymn/Praise of the Devas

Verse 1

व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । ततः किमभवद्देवाः कथं च सुखिनोऽभवन्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನಗೆ ಹೇಳು—ಅನಂತರ ಏನಾಯಿತು? ದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಸುಖಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು?

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ದೇವಸ್ತುತಿ’ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । अथ तत्प्रभया दग्धा देवा हीन्द्रादयस्तथा । संमंत्र्य दुःखितास्सर्वे ब्रह्माणं शरणं ययुः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಆ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಿಸಿ ಶರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 4

नत्वा पितामहं प्रीत्या परिक्षिप्ताखिलास्सुराः । दुःखं विज्ञापयामासुर्विलोक्यावसरं ततः

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದರು।

Verse 5

देवा ऊचुः । धातस्त्रिपुरनाथेन सतारकसुतेन हि । सर्वे प्रतापिता नूनं मयेन त्रिदिवौकसः

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ತ್ರಿಪುರನಾಥನಾದ ತಾರಕಪುತ್ರನಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಮಯನಿಂದಲೂ ನಾವು ಎಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 6

अतस्ते शरणं याता दुःखिता हि विधे वयम् । कुरु त्वं तद्वधोपायं सुखिनस्स्याम तद्यथा

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ದುಃಖಿತರಾಗಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಅವನ ವಧೆಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ನೀವು ಮಾಡಿರಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಾವು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸುಖಿಗಳಾಗುವೆವು.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । इति विज्ञापितो देवैर्विहस्य भवकृद्विधिः । प्रत्युवाचाथ तान्सर्वान्मयतो भीतमानसान्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು— ದೇವರುಗಳು ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಲೋಕಕರ್ತೃ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ) ನಗೆದು, ನಂತರ ಮಯನಿಂದ ಭೀತಮನಸ್ಕರಾದ ಆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । न भेतव्यं सुरास्तेभ्यो दानवेभ्यो विशेषतः । आचक्षे तद्वधोपायं शिवं शर्वः करिष्यति

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೇವರೆ! ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ದಾನವರನ್ನು ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ಅವರ ವಧೆಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಮಂಗಳಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶರ್ವಸ್ವರೂಪ ಶಿವನೇ ನೆರವೇರಿಸುವನು.

Verse 9

मत्तो विवर्धितो दैत्यो वधं मत्तो न चार्हति । तथापि पुण्यं वर्द्धैत नगरे त्रिपुरे पुनः

ನನ್ನಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಈ ದೈತ್ಯನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ವಧೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ಆದರೂ ತ್ರಿಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವೂ ಮಂಗಳವೂ ಪುನಃ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Verse 10

शिवं च प्रार्थयध्वं वै सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वाधीशः प्रसन्नश्चेत्स वः कार्यं करिष्यति

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿರಿ. ಸರ್ವಾಧೀಶನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನೇ ನೆರವೇರಿಸುವನು.

Verse 11

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य विधेर्वाणीं सर्वे देवास्सवासवाः । दुखितास्ते ययुस्तत्र यत्रास्ते वृषभध्वजः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಣಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 12

प्रणम्य भक्त्या देवेशं सर्वे प्रांजलयस्तदा । तुष्टुवुर्विनतस्कंधाश्शंकरं लोकशंकरम्

ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತು, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಲೋಕಮಂಗಳಕರನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 13

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यगर्भाय सर्वसृष्टि विधायिने । नमः स्थितिकृते तुभ्यं विष्णवे प्रभविष्णवे

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನೇ, ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಧಾತೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಹೇ ವಿಷ್ಣುವೇ, ಹೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುವೇ, ಪ್ರಣಾಮ।

Verse 14

नमो हरस्वरूपाय भूतसंहारकारिणे । निर्गुणाय नमस्तुभ्यं शिवायामित तेजसे

ಹರಸ್ವರೂಪನೇ, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಸಂಹಾರಕর্তನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿರ್ಗುಣನಾದ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।

Verse 15

अवस्थारहितायाथ निर्विकाराय वर्चसे । महाभूतात्मभूताय निर्लिप्ताय महात्मने

ಅವಸ್ಥೆಗಳಿಗತೀತನಾದ, ನಿರ್ವಿಕಾರನಾದ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ; ಮಹಾಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಅಲಿಪ್ತನಾದ ಆ ಪರಮ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 16

नमस्ते भूतपतये महाभारसहिष्णवे । तृष्णाहराय निर्वैराकृतये भूरितेजसे

ಹೇ ಭೂತಪತೇ! ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಸಹಿಸುವವನೇ, ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನೇ, ವೈರವಿಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪನೇ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೇ—ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 17

महादैत्यमहारण्यनाशिने दाववह्नये । दैत्यद्रुमकुठाराय नमस्ते शूलपाणये

ಹೇ ಶೂಲಪಾಣಿ! ಮಹಾದೈತ್ಯ ಮಹಾರಣ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ದಾವಾಗ್ನಿಯೇ, ದೈತ್ಯವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಕುಠಾರವೇ—ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 18

महादनुजनाशाय नमस्ते परमेश्वर । अम्बिकापतये तुभ्यं नमस्सर्वास्त्रधारक

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ಮಹಾದನುಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ, ಅಂಬಿಕಾಪತೇ, ಸರ್ವ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವವನೇ—ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 19

नमस्ते पार्वतीनाथ परमात्मन्महेश्वर । नीलकंठाय रुद्राय नमस्ते रुद्ररूपिणे

ಹೇ ಪಾರ್ವತೀನಾಥ, ಪರಮಾತ್ಮ ಮಹೇಶ್ವರ! ಹೇ ನೀಲಕಂಠ ರುದ್ರ! ರುದ್ರರೂಪನೇ—ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 20

नमो वेदान्तवेद्याय मार्गातीताय ते नमः । नमोगुणस्वरूपाय गुणिने गुणवर्जिते

ವೇದಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವವನೇ, ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗುಣಸ್ವರೂಪನೇ, ಗುಣಗಳ ಅಧಿಪತியே, ಆದರೂ ಗುಣಾತೀತನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 21

महादेव नमस्तुभ्यं त्रिलोकीनन्दनाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय वासुदेवाय ते नमः

ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ! ತ್ರಿಲೋಕಾನಂದಕರನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ವಾಸುದೇವ ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 22

संकर्षणाय देवाय नमस्ते कंसनाशिने । चाणूरमर्दिने तुभ्यं दामोदर विषादिने

ಹೇ ದೇವ ಸಂಕರ್ಷಣಾ! ಕಂಸನಾಶಕನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಚಾಣೂರಮರ್ಧಕ ದಾಮೋದರನೇ, ಲೋಕವಿಷಾದವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 23

हृषीकेशाच्युत विभो मृड शंकर ते नमः । अधोक्षज गजाराते कामारे विषभक्षणः

ಹೇ ಸರ್ವವ്യാപಿ ವಿಭು! ಹೃಷೀಕೇಶ, ಅಚ್ಯುತ; ಹೇ ಮೃಡ, ಶಂಕರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಅಧೋಕ್ಷಜ, ಗಜಾರಿ, ಕಾಮಾರಿ, ವಿಷಭಕ್ಷಕ—ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 24

नारायणाय देवाय नारायणपराय च । नारायणस्वरूपाय नाराणयतनूद्भव

ದೇವ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾರಾಯಣಪರನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾರಾಯಣನ ತನುವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 25

नमस्ते सर्वरूपाय महानरकहारिणे । पापापहारिणे तुभ्यं नमो वृषभवाहन

ಹೇ ಸರ್ವರೂಪನೇ! ಮಹಾನರಕಹಾರಿಣೇ! ಪಾಪಾಪಹಾರಿಣೇ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ವೃಷಭವಾಹನ (ನಂದಿವಾಹನ) ಶಿವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 26

क्षणादिकालरूपाय स्वभक्तबलदायिने । नानारूपाय रूपाय दैत्यचक्रविमर्दिने

ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದವನೇ, ಸ್ವಭಕ್ತರಿಗೆ ಬಲ ನೀಡುವವನೇ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಾನಾರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನೇ, ದೈತ್ಯರ ಚಕ್ರಸಮಾನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 27

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । सहस्रमूर्त्तये तुभ्यं सहस्रावयवाय च

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವ—ಧರ್ಮರಕ್ಷಕ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗೋ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕಾಮಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಹಸ್ರಮೂರ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮೋ, ಸಹಸ್ರಾವಯವವುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 28

धर्मरूपाय सत्त्वाय नमस्सत्त्वात्मने हर । वेदवेद्यस्वरूपाय नमो वेदप्रियाय च

ಹೇ ಹರನೇ! ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನೇ, ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವನೇ, ಸತ್ತ್ವಾತ್ಮನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಸ್ವರೂಪನೇ, ವೇದಪ್ರಿಯ ಪ್ರಭುವೇ—ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 29

नमो वेदस्वरूपाय वेदवक्त्रे नमो नमः । सदाचाराध्वगम्याय सदाचाराध्वगामिने

ವೇದಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವೇದವನ್ನು ಸಾರುವ ವೇದವಕ್ತನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸದಾಚಾರದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಸದಾಚಾರಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 30

विष्टरश्रवसे तुभ्यं नमस्सत्यमयाय च । सत्यप्रियाय सत्याय सत्यगम्याय ते नमः

ಹೇ ದೂರದೂರಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸತ್ಯಮಯಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸತ್ಯಪ್ರಿಯನಾದ, ಸ್ವಯಂ ಸತ್ಯನಾದ, ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 31

नमस्ते मायिने तुभ्यं मायाधीशाय वै नमः । ब्रह्मगाय नमस्तुभ्यं ब्रह्मणे ब्रह्मजाय च

ಹೇ ಮಾಯಾಧಾರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಾಯಾಧೀಶ್ವರನಾದ ನಿನಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಗಾನಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಜನಕನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 32

तपसे ते नमस्त्वीश तपसा फलदायिने । स्तुत्याय स्तुतये नित्यं स्तुतिसंप्रीतचेतसे

ಹೇ ಈಶ್ವರನೇ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಫಲ ನೀಡುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ತುತ್ಯನಾದ, ಸ್ವಯಂ ಸ್ತುತಿರೂಪನಾದ, ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ಸಂತೃಪ್ತಚಿತ್ತನಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

श्रुत्याचारप्रसन्नाय स्तुत्याचारप्रियाय च । चतुर्विधस्वरूपाय जलस्थलजरूपिणे

ವೇದೋಕ್ತ ಆಚಾರತಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಸ್ತೋತ್ರ-ಸ್ತುತಿ ನಿಯಮಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ಚತುರ್ವಿಧ ಸ್ವರೂಪಧಾರಿ, ಜಲಜ-ಸ್ಥಲಜ ಹಾಗೂ ಉಭಯಜ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 34

सर्वे देवादयो नाथ श्रेष्ठत्वेन विभूतयः । देवानामिन्द्ररूपोऽसि ग्रहाणां त्वं रविर्मतः

ಹೇ ನಾಥಾ! ಎಲ್ಲ ದೇವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮದೇ ವಿಭೂತಿಗಳು. ದೇವರಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಂದ್ರರೂಪವೆಂದು ಗಣ್ಯ; ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ.

Verse 35

सत्यलोकोऽसि लोकानां सरितां द्युसरिद्भवान् । श्वेतवर्णोऽसि वर्णानां सरसां मानसं सरः

ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸತ್ಯಲೋಕ; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ದಿವ್ಯ ನದಿ. ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಶ್ವೇತವರ್ಣ; ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಪವಿತ್ರ ಮಾನಸ ಸರೋವರ.

Verse 36

शैलानां गिरिजातातः कामधुक्त्वं च गोषु ह । क्षीरोदधिस्तु सिन्धूनां धातूनां हाटको भवान्

ಹೇ ಗಿರಿಜಾತಾತ! ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಿಮವಾನ್ ಸಮ ಶೈಲಜ; ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಕಾಮಧೇನು ರೂಪ ಕಾಮಧುಕ್; ಸಿಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಕ್ಷೀರಸಾಗರ; ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಶುದ್ಧ ಹಾಟಕ ಸ್ವರ್ಣ. ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವನು.

Verse 37

वर्णानां ब्राह्मणोऽसि त्वं नृणां राजासि शंकर । मुक्तिक्षेत्रेषु काशी त्वं तीर्थानां तीर्थराड् भवान्

ಹೇ ಶಂಕರ! ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ವರೂಪ; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಜ. ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಕಾಶೀ; ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ತೀರ್ಥರಾಜನು.

Verse 38

उपलेषु समस्तेषु स्फटिकस्त्वं महेश्वर । कमलस्त्वं प्रसूनेषु शैलेषु हिमवांस्तथा

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ! ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸ್ಫಟಿಕ; ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಕಮಲ; ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಿಮವಾನ್ (ಹಿಮಾಲಯ).

Verse 39

भवान्वाग्व्यवहारेषु भार्गवस्त्वं कविष्वपि । पक्षिष्वेवासि शरभः सिंहो हिंस्रेषु संमतः

ವಾಕ್ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಭಾರ್ಗವಸಮಾನ; ಕವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಶರಭ; ಹಿಂಸ್ರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಿಂಹನೆಂದು ಸಮ್ಮತನು.

Verse 40

शालग्रामशिला च त्वं शिलासु वृषभध्वज । पूज्य रूपेषु सर्वेषु नर्मदालिंगमेव हि

ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಮಹಾದೇವಾ! ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲೆ; ಸರ್ವ ಪೂಜ್ಯರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನರ್ಮದಾ ಲಿಂಗ, ಪರಮಾರಾಧ್ಯನು।

Verse 41

नन्दीश्वरोऽसि पशुषु वृषभः परमेश्वर । वेदेषूपनिषद्रूपी यज्वनां शीतभानुमान्

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನಂದೀಶ್ವರ; ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ವೃಷಭ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಉಪನಿಷತ್-ಸಾರರೂಪ; ಯಜಮಾನರಿಗೆ ನೀನು ಶೀತಕಿರಣ ಚಂದ್ರ, ಮಂಗಳ-ಪೋಷಕನು।

Verse 42

प्रतापिनां पावकस्त्वं शैवानामच्युतो भवान् । भारतं त्वं पुराणानां मकारोऽस्यक्षरेषु च

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಪ್ರತಾಪಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ); ಶೈವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಅಚ್ಯುತ, ಅಚಲ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಭಾರತದಂತೆ ಮಹಾನ್; ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ‘ಮ’ಕಾರ—ಬೀಜರೂಪ।

Verse 43

प्रणवो बीजमंत्राणां दारुणानां विषं भवान् । व्योमव्यप्तिमतां त्वं वै परमात्मासि चात्मनाम्

ಹೇ ದೇವಾ! ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲ ನೀನೇ ಪ್ರಣವ (ಓಂ); ದಾರುಣ-ಭಯಂಕರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ವಿಷಸ್ವರೂಪ. ಆಕಾಶದಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವವರಿಗೆ ನೀನೇ ಪರಮಾತ್ಮ; ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಅಂತರಾತ್ಮ।

Verse 44

इन्द्रियाणां मनश्च त्वं दानानामभयं भवान् । पावनानां जलं चासि जीवनानां तथामृतम्

ಹೇ ಶಿವಾ! ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ನೀನೇ; ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಅಭಯದಾನ. ಪಾವನಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಜಲ; ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಅಮೃತ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದನು।

Verse 45

लाभानां पुत्रलाभोऽसि वायुर्वेगवतामसि । नित्यकर्मसु सर्वेषु संध्योपास्तिर्भवान्मता

ಎಲ್ಲ ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಪುತ್ರಲಾಭ; ವೇಗವಂತರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ವಾಯು. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ.

Verse 46

क्रतूनामश्वमेधोऽसि युगानां प्रथमो युगः । पुष्यस्त्वं सर्वधिण्यानाममावास्या तिथिष्वसि

ಕ್ರತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಶ್ವಮೇಧ; ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಪ್ರಥಮ ಯುಗ. ಎಲ್ಲಾ ಪೋಷಕ ಮಂಗಳಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಪುಷ್ಯ; ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ.

Verse 47

सर्वर्तुषु वसंतस्त्वं सर्वपर्वसु संक्रमः । कुशोऽसि तृणजातीनां स्थूलवृक्षेषु वै वटः

ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ವಸಂತ; ಎಲ್ಲ ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂಕ್ರಮ. ತೃಣಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಕುಶ; ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ವಟ (ಆಲ) ಮರ.

Verse 48

योगेषु च व्यतीपातस्सोमवल्ली लतासु च । बुद्धीनां धर्मबुद्धिस्त्वं कलत्रं सुहृदां भवान्

ಹೇ ದೇವಾ! ಶುಭ ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಪವಿತ್ರ ವ್ಯತೀಪಾತ, ಲತಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಸೋಮವಳ್ಳಿ. ಬುದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿ, ಸುವೃದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಪ್ರಿಯತಮ ಸಹಚರನು.

Verse 49

साधकानां शुचीनां त्वं प्राणायामो महेश्वर । ज्योतिर्लिंगेषु सर्वेषु भवान् विश्वे श्वरो मतः

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ಶುಚಿಹೃದಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೀನೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಅನುಶಾಸನ. ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ—ವಿಶ್ವದ ಅಧಿಪತಿ—ಎಂದು ಮಾನ್ಯನಾಗಿದ್ದೀ.

Verse 50

धर्मस्त्वं सर्वबंधूनामाश्रमाणां परो भवान् । मोक्षस्त्वं सर्ववर्णेषु रुद्राणां नीललोहितः

ನೀನೇ ಧರ್ಮ—ಎಲ್ಲ ಬಂಧುಬಂಧಗಳಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ. ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ; ರುದ್ರರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನೀಲಲೋಹಿತನು.

Verse 51

आदित्यानां वासुदेवो हनूमान्वानरेषु च । यज्ञानां जपयज्ञोऽसि रामः शस्त्रभृतां भवान्

ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ನೀನು ವಾಸುದೇವನು; ವಾನರರಲ್ಲಿ ನೀನು ಹನುಮಾನ್. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಜಪಯಜ್ಞ; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಮನು.

Verse 52

गंधर्वाणां चित्ररथो वसूनां पावको ध्रुवम् । मासानामधिमासस्त्वं व्रतानां त्वं चतुर्दशी

ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ನೀನು ಚಿತ್ರರಥನು; ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಪಾವಕನು; ಮತ್ತು ಧ್ರುವ—ಅಚಲ ಧ್ರುವತಾರೆ. ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಧಿಮಾಸ; ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಚತುರ್ದಶಿ.

Verse 53

ऐरावतो गजेन्द्राणां सिद्धानां कपिलो मतः । अनंतस्त्वं हि नागानां पितॄणामर्यमा भवान्

ಗಜೇಂದ್ರರೊಳಗೆ ನೀವೇ ಐರಾವತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಸಿದ್ಧರೊಳಗೆ ನೀವೇ ಕಪಿಲನೆಂದು ಮಾನ್ಯ. ನಾಗರೊಳಗೆ ನೀವೇ ಅನಂತ, ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಆರ್ಯಮಾ ಸ್ವರೂಪ.

Verse 54

कालः कलयतां च त्वं दैत्यानां बलिरेव च । किं बहूक्तेन देवेश सर्वं विष्टभ्य वै जगत्

ಅಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲದರ ಅಳೆಯುವವನು ನೀವೇ ಕಾಲಸ್ವರೂಪ; ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಬಲಿ. ದೇವೇಶ, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ—ನೀವೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 55

एकांशेन स्थितस्त्वं हि बहिःस्थोऽन्वित एव च

ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಅಂಶದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ; ಆದರೂ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಮಿತಿಗಳ ಹೊರಗಿದ್ದು ಸಹ, ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವಿತನಾಗಿರುವೆ.

Verse 56

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा सुरास्सर्वे महादेवं वृषध्वजम् । स्तोत्रैर्नानाविधैदिंव्यैः शूलिनं परमेश्वरम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ವೃಷಧ್ವಜ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ನಾನಾವಿಧ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಿದರು.

Verse 57

प्रत्यूचुः प्रस्तुतं दीनास्स्वार्थं स्वार्थविचक्षणाः । वासवाद्या नतस्कधाः कृताञ्जलि पुटा मुने

ಆಗ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ದುಃಖಿತರಾದರೂ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾದ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು—ಸ್ವಾರ್ಥಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರರು—ಮುನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ಹೇಳಿದರು. ಭುಜಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.

Verse 58

देवा ऊचुः । पराजिता महादेव भ्रातृभ्यां सहितेन तु । भगवंस्तारकोत्पन्नैः सर्वे देवास्सवासवाः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾದೇವಾ! ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಜೊತೆಯಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ನಾವು ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ತಾರಕನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗಣಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು. ಓ ಭಗವನ್, ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 59

त्रैलोक्यं स्ववशं नीतं तथा च मुनिसत्तमाः । विध्वस्तास्सर्वसंसिद्धास्सर्वमुत्सादितं जगत्

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಅವರ ವಶಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧರು ನಾಶಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉತ್ಸಾದಿತವಾಯಿತು.

Verse 60

यज्ञभागान्समग्रांस्तु स्वयं गृह्णाति दारुणः । प्रवर्तितो ह्यधर्मस्तैरृषीणां च निवारितः

ಆ ದಾರುಣನು ಯಜ್ಞದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗವನ್ನೇ ತಾನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಂದ ಅಧರ್ಮವು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿ, ಋಷಿಗಳ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವೂ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 61

अवध्यास्सर्वभूतानां नियतं तारकात्मजाः । तदिच्छया प्रकुर्वन्ति सर्वे कर्माणि शंकर

ಹೇ ಶಂಕರಾ! ತಾರಕನ ಪುತ್ರರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅವಧ್ಯರು. ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

यावन्न क्षीयते दैत्यैर्घोरैस्त्रिपुरवासिभिः । तावद्विधीयतां नीतिर्यया संरक्ष्यते जगत्

ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಘೋರ ದೈತ್ಯರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕ್ಷೀಣಿಸದಿರುವ ತನಕ, ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Verse 63

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामिन्द्रादीनां दिवौकसाम् । शिवः संभाषमाणानां प्रतिवाक्यमुवाच सः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದ್ರಾದಿ ದಿವೌಕಸ들의 ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.