Adhyaya 14
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 1440 Verses

शिवतेजसः समुद्रे बालरूपप्रादुर्भावः (Śiva’s Tejas Manifesting as a Child in the Ocean)

ಅಧ್ಯಾಯ 14ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ–ಸನತ್ಕುಮಾರ ಸಂವಾದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರು—ಭಾಲನೇತ್ರ/ತ್ರಿನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಲವಣಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರರು—ಸಿಂಧು–ಗಂಗೆಯ ಸಮುದ್ರಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಆ ತೇಜಸ್ಸು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಾಲರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಬಾಲಕನ ಭಯಾನಕ ಅಳಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿತು, ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳು ಕಿವಿಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಸ್ತಬ್ಧವಾದವು, ಲೋಕಪಾಲರ ಸಹಿತ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳು ಆತಂಕಗೊಂಡರು. ದೇವರು-ಋಷಿಗಳು ಈ ಅಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾರದೆ ಪಿತಾಮಹ, ಲೋಕಗುರು, ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ಮುಂದಿನ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪೀಠಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । श्रुतेयमद्भुता मेऽद्य कथा शंभोर्महात्मनः

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಂದು ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆನು.

Verse 2

क्षिप्ते स्वतेजसि ब्रह्मन्भालनेत्रसमुद्भवे । लवणांभसि किं ताताभवत्तत्र वदाशु तत्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಭಾಲನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಸ್ವತೇಜಸ್ವಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಲವಣಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು, ತಾತ? ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ शिवलीलां महाद्भुताम् । यच्छ्रुत्वा श्रद्धया भक्तो योगिनां गतिमाप्नुयात्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ತಾತಾ, ಶಿವನ ಮಹಾದ್ಭುತ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ಭಕ್ತನು ಯೋಗಿಗಳ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 4

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् । क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालत्वमाप ह

ನಂತರ ಶಿವನ ಭಾಲನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ತೇಜಸ್ಸು ಲವಣಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪ್ತವಾಯಿತು; ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಅದು ಬಾಲರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿತು।

Verse 5

तत्र वै सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे । रुरोदोच्चैस्स वै बाल सर्वलोक भयंकरः

ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಧು-ಗಂಗೆಯು ಸಾಗರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲನು ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತನು; ಅದು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾಯಿತು।

Verse 6

रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः । स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतः

ಅವನ ಅಳುವಿನ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭೂಮಿ ಮರುಮರು ಕಂಪಿಸಿತು; ಆ ಘೋಷದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಸತ್ಯಲೋಕವೂ ಸಹ ಬಧಿರವಾದಂತೆ ಆಯಿತು।

Verse 7

बालस्य रोदनेनैव सर्वे लोकाश्च तत्रसुः । सर्वतो लोकपालाश्च विह्वलीकृतमानसाः

ಆ ದಿವ್ಯ ಶಿಶುವಿನ ಕೇವಲ ಅಳುವಿನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಅಶಾಂತಗೊಂಡವು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಲೋಕಪಾಲಕರು ಮನಸ್ಸು ವಿಹ್ವಲವಾಗಿ ಮರುಳಾದರು.

Verse 8

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र चचाल सचराचरम् । भुवनं निखिलं तात रोदनात्तच्छिशोर्विभो

ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಆ ವಿಭು ಶಿಶುವಿನ ಅಳುವಿನಿಂದ, ಓ ತಾತ, ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಸಮಸ್ತ ಭುವನವೇ ಕಂಪಿಸಿತು.

Verse 9

अथ ते व्याकुलास्सर्वे देवास्समुनयो द्रुतम् । पितामहं लोकगुरुं ब्रह्माणं शरणं ययुः

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಮುನಿಗಳೊಡನೆ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಲೋಕಗುರು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 10

तत्र गत्वा च ते देवा सुनयश्च सवासवाः । प्रणम्य च सुसंस्तुत्य प्रोचुस्तं परमेष्ठिनम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ದೇವರುಗಳು, ಸುನಯರು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆ ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ)ನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 11

देवा ऊचुः । लोकाधीश सुराधीश भयन्नस्समुपस्थितम् । तन्नाशय महायोगिञ्जातोयं ह्यद्भुतो रवः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಲೋಕಾಧೀಶ, ಹೇ ಸುರಾಧೀಶ! ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಭಯವು ಬಂದು ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಹೇ ಮಹಾಯೋಗೀ, ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸು; ಈ ಅದ್ಭುತ ಗರ್ಜನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । गंतुमैच्छत्ततस्तत्र किमेतदिति विस्मितः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, “ಇದು ಏನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैस्तातावतरत्सत्यलोकतः । रसां तज्ज्ञातुमिच्छन्स समुद्रमगमत्तदा

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಇಳಿದನು. ಆ ವಿಷಯದ ತತ್ತ್ವ-ರಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ, ಆಗ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलं धरवधोपाख्याने जलंधरोत्पत्तिविवाहवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಜಲಂಧರವಧೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಜಲಂಧರನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿವಾಹವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 15

आगतं विधिमालोक्य देवरूप्यथ सागरः । प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयत्

ದಿವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಾಗರನು ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮೃದುವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು।

Verse 16

ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं सागरं विस्मयान्वितः । जलराशे द्रुतं ब्रूहि कस्यायं शिशुरद्भुतः

ಆಮೇಲೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಾಗರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಜಲರಾಶಿಯೇ! ಬೇಗನೆ ಹೇಳು, ಈ ಅದ್ಭುತ ಶಿಶು ಯಾರದು?”

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मणो वाक्यमाकर्ण्य मुदितस्सागरस्तदा । प्रत्युवाच प्रजेशं स नत्वा स्तुत्वा कृतांजलिः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾಗರನು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ನಂತರ ಪ್ರಜೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 18

समुद्र उवाच । भो भो ब्रह्मन्मया प्राप्तो बालकोऽयमजानता । प्रभवं सिंधुगंगायामकस्मात्सर्वलोकप

ಸಮುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನನಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಈ ಬಾಲಕನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸಮುದ್ರ-ಗಂಗಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು— ಹೇ ಸರ್ವಲೋಕಪಾಲಕ!

Verse 19

जातकर्मादिसंस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो । जातकोक्तफलं सर्वं विधातर्वक्तुमर्हसि

ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ! ಇವನಿಗೆ ಜಾತಕರ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮಾ! ನವಜಾತನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । एवं वदति पाथोधौ स बालस्सागरात्मजः । ब्रह्माणमग्रहीत्कण्ठे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು— ಸಮುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಾಗರಪುತ್ರನಾದ ಆ ಬಾಲನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಂಠವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮರುಮರು ಬಲವಾಗಿ ಕದಲಿಸಿದನು.

Verse 21

विधूननं च तस्यैवं सर्वलोककृतो विधेः । पीडितस्य च कालेय नेत्राभ्यामगमज्जलम्

ಹೀಗೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕದಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು. ಮತ್ತು ಪೀಡಿತನಾದ ಕಾಲೇಯ ದೈತ್ಯನ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೀರು (ಕಣ್ಣೀರು) ಹರಿಯಿತು.

Verse 22

कराभ्यामब्धिजातस्य तत्सुतस्य महौजसः । कथंचिन्मुक्तकण्ठस्तु ब्रह्मा प्रोवाच सादरम्

ಆ ಮಹೌಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಸಾಗರಜನ್ಯನ ಪುತ್ರನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಗೋ ತನ್ನ ಕಂಠವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕಂಠ ಮುಕ್ತನಾದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆದರದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । शृणु सागर वक्ष्यामि तवास्य तनयस्य हि । जातकोक्तफलं सर्वं समाधानरतः खलु

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸಾಗರಾ, ಕೇಳು; ನಿನ್ನ ಈ ಪುತ್ರನ ಜನ್ಮಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಫಲಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಮಾಧಾನಭಾವದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 24

नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैव जलं मम । तस्माज्जलंधरेतीह ख्यातो नाम्ना भवत्वसौ

ಇವನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಜಲವನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ‘ಜಲಂಧರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಲಿ।

Verse 25

अधुनैवैष तरुणस्सर्वशास्त्रार्थपारगः । महापराक्रमो धीरो योद्धा च रणदुर्मदः

ಈಗಲೇ ಈ ಯುವಕನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು. ಅವನು ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಧೀರ, ಸಾಹಸೀ ಯೋಧನು; ರಣಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಉಗ್ರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

भविष्यति च गंभीरस्त्वं यथा समरे गुहः । सर्वजेता च संग्रामे सर्वसंपद्विराजितः

ನೀನು ಮುಂದಾಗಿ ಗಂಭೀರನಾಗಿ, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪನಾಗಿ ಇರುವುದು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗುಹ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ)ನಂತೆ. ಸಮರದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸರ್ವಜೇತನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವೆ.

Verse 27

दैत्यानामधिपो बालः सर्वेषां च भविष्यति । विष्णोरपि भवेज्जेता न कुत श्चित्पराभवः

ಆ ಬಾಲನು ದೈತ್ಯರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಆಗುವನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆಯೂ ಅವನು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುವನು; ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಅವನಿಗೆ ಪರಾಭವವಾಗದು.

Verse 28

अवध्यस्सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति । यत एष समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति

ರುದ್ರನಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅವಧ್ಯನಾಗುವನು. ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಅವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಈಗ ಮತ್ತೆ ಅತ್ತಲೇ ಹೋಗುವನು।

Verse 29

पतिव्रतास्य भविता पत्नी सौभाग्यवर्द्धिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी रम्या प्रियवाक्छीलसागरा

ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ, ಶುದ್ಧಶೀಲೆಯಾದ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಪತಿಯ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವಳು. ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರಿ, ರಮಣೀಯಳಾಗಿ, ಪ್ರಿಯವಾಣಿ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಸಾಗರದಂತೆ ಇರುವಳು.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् । आमंत्र्य सरितान्नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶುಕ್ರನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ರಾಜ್ಯಪದಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ನದಿಗಳ ನಾಥನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು.

Verse 31

अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनस्सागरस्तदा । तमात्मजं समादाय स्वगेहमगमन्मुदा

ಆಮೇಲೆ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಸಾಗರನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 32

अपोषयन्महोपायैस्स्वबालं मुदितात्मकः । सर्वांगसुन्दरं रम्यं महाद्भुतसुतेजसम्

ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಲಕನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದನು—ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರ, ರಮಣೀಯ, ಮಹಾ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶುಭ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು.

Verse 33

अथाम्बुधिस्समाहूय कालनेमिं महासुरम् । वृन्दाभिधां सुतां तस्य तद्भार्यार्थमयाचत

ಆಗ ಅಂಬುಧಿಯು ಮಹಾಸುರ ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಅವನ ‘ವೃಂದಾ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 34

कालनेम्यसुरो वीरोऽसुराणां प्रवरस्सुधीः । साधु येनेम्बुधेर्याञ्चां स्वकर्मनिपुणो मुने

ಓ ಮುನಿಯೇ! ವೀರ ಅಸುರ ಕಾಲನೇಮಿ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು; ತನ್ನ ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಅಂಬುಧಿಯ ಯಾಚನೆಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 35

जलंधराय वीराय सागरप्रभवाय च । ददौ ब्रह्मविधानेन स्वसुतां प्राणवल्लभाम्

ಸಾಗರಜನ್ಮನಾದ ವೀರ ಜಲಂಧರನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮವಿಧಾನದಂತೆ ನಿಗದಿತ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 36

तदोत्सवो महानासीद्विवाहे च तयोस्तदा । सुखं प्रापुर्नदा नद्योऽसुराश्चैवाखिला मुने

ಓ ಮುನಿಯೇ! ಆ ವೇಳೆ ಅವರ ವಿವಾಹೋತ್ಸವವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದುದಾಯಿತು; ನದಿಗಳು-ಉಪನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಅಸುರಗಣವೂ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 37

समुद्रोऽति सुखं प्राप सुतं दृष्ट्वा हि सस्त्रियम् । दानं ददौ द्विजातिभ्योऽप्यन्येभ्यश्च यथाविधि

ಮಗನನ್ನು ವಧುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಂಡ ಸಮುದ್ರನು ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ವಿಧಿಯಂತೆ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಗೂ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 38

ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पाताल संस्थिताः । ते हि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः

ಹಿಂದೆ ದೇವರಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ದೈತ್ಯರು ಭೂಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಶರಣಾದರು.

Verse 39

ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां सिंधुसुताय दत्त्वा । बभूवुरत्यन्तमुदान्विता हि तमाश्रिता देव विनिर्जयाय

ಆಮೇಲೆ ಕಾಲನೇಮಿ ಮುಂತಾದ ಅಸುರರು ಸಿಂಧುಪುತ್ರನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡರು; ಹೇ ದೇವ, ದೇವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಭವಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಶರಣಾದರು.

Verse 40

स चापि वीरोम्बुधिबालकोऽसौ जलंधराख्योऽसुरवीरवीरः । संप्राप्य भार्यामतिसुन्दरी वशी चकार राज्यं हि कविप्रभावात्

ಸಮುದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಆ ವೀರನು ‘ಜಲಂಧರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಅಸುರವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದ. ಅತಿಸುಂದರಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕವಿ (ಶುಕ್ರ) ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

Frequently Asked Questions

Śiva’s tejas, born of the bhālanetra (third-eye/forehead), is cast into the salt ocean and immediately assumes a child-form whose cry shakes the worlds, prompting devas and sages to seek Brahmā’s guidance.

The episode encodes tejas as Śiva’s self-manifesting power: when projected into the phenomenal field (the ocean), it becomes a tangible form that destabilizes ordinary cosmic functioning, forcing recognition of Śiva’s transcendent agency beyond routine divine governance.

A theophany of tejas (bhālanetra-samudbhava) taking bālarūpa (child-form), accompanied by a world-shaking nāda/cry that affects earth and higher lokas, and triggers a collective response from devas, munis, and lokapālas.