शब्दब्रह्मतनुवर्णनम् — Description of the Form of Śabda-Brahman

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एवं तयोर्मुनिश्रेष्ठ दर्शनं कांक्षमाणयोः । विगर्वयोश्च सुरयोः सदा नौ स्थितयोर्मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ಮುನೇ, ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೆವು।

Verse 2

दयालुरभवच्छंभुर्दीनानां प्रतिपालकः । गर्विणां गर्वहर्ता च सवेषां प्रभुरव्ययः

ಶಂಭು ದಯಾಳುವಾಗಿದ್ದನು—ದೀನರ ಪ್ರತಿಪಾಲಕ; ಗರ್ವಿಷ್ಠರ ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವವನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು।

Verse 3

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः । ओमोमिति सुरश्रेष्ठात्सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪವಾದ ನಾದವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ ‘ಓಂ, ಓಂ’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ದೀರ್ಘ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 4

किमिदं त्विति संचिंत्य मया तिष्ठन्महास्वनः । विष्णुस्सर्वसुराराध्यो निर्वैरस्तुष्टचेतसा

“ಇದು ಏನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೆ; ಆ ಮಹಾಸ್ವನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಂದ ಆರಾಧ್ಯನಾದ ವಿಷ್ಣು ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ತೃಪ್ತ-ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 5

लिंगस्य दक्षिणे भागे तथापश्यत्सनातनम् । आद्यं वर्णमकाराख्यमुकारं चोत्तरं ततः

ಆಗ ಅವನು ಲಿಂಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡನು—ಮೊದಲು ‘ಅ’ ಎಂಬ ಆದ್ಯ ವರ್ಣ, ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ವರ್ಣ।

Verse 6

मकारं मध्यतश्चैव नादमंतेऽस्य चोमिति । सूर्यमंडलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे

‘ಮ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಾದವನ್ನು—ಇದೆಯೇ ‘ಓಂ’. ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಕಂಡು, ಆದ್ಯ ವರ್ಣವನ್ನು ಬಲ (ದಕ್ಷಿಣ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 7

उत्तरे पावकप्रख्यमुकारमृषि सत्तम । शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं तस्य मध्यतः

ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ‘ಉ’ ವರ್ಣವಿದೆ; ಮತ್ತು ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೀತಾಂಶು (ಚಂದ್ರ) ಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಂತಿಮಯ ‘ಮ’ ವರ್ಣವಿದೆ।

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शब्दब्रह्मतनुवर्णनो नामाष्टमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡವಾದ ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮತನುವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 9

निर्द्वंद्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यंतरवर्जितम् । स बाह्यभ्यंतरे चैव बाह्याभ्यंतरसंस्थितम्

ಅವನು ದ್ವಂದ್ವರಹಿತ, ಏಕಮಾತ್ರ, ವರ್ಣನಾತೀತ ‘ಶೂನ್ಯ’ಸದೃಶ, ಹೊರ-ಒಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದವನು; ಆದರೂ ಅದೇ ಪ್ರಭು ಹೊರಗಾಗಿಯೂ ಒಳಗಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 10

आदिमध्यांतरहितमानंदस्यापिकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्मपरायणम्

ಅವನು ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನು; ಆನಂದಕ್ಕೂ ಕಾರಣನಾಗಿರುವವನು. ಅವನು ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ—ಆನಂದ, ಅಮೃತ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ; ಆ ಪರಾತ್ಪರ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ (ಶಿವನಲ್ಲಿ) ಪರಮಾಶ್ರಯ.

Verse 11

कुत एवात्र संभूतः परीक्षावोऽग्निसंभवम् । अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅಗ್ನಿಜನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ಆ ಅನುಪಮ ಅಗ್ನಿಸ್ತಂಭವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವೆನು।

Verse 12

वेदशब्दोभयावेशं विश्वात्मानं व्यचिंतयत् । तदाऽभवदृषिस्तत्र ऋषेस्सारतमं स्मृतम्

ಅವನು ವೇದಧ್ವನಿಯಿಂದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರತಮನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು।

Verse 13

तेनैव ऋषिणा विष्णुर्ज्ञातवान्परमेश्वरम् । महादेवं परं ब्रह्म शब्दब्रह्मतनुं परम्

ಅದೇ ಋಷಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಷ್ಣುವು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ತಿಳಿದನು—ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಪರಮ ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನನ್ನು.

Verse 14

चिंतया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह । अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः

ರುದ್ರನು ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆ-ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು; ಮನಸ್ಸಿನೊಡನೆ ವಾಣಿ ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವನು ಆ ಏಕ ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷರ—‘ಓಂ’—ದಿಂದ ಸೂಚ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

एकाक्षरेण तद्वाक्यमृतं परमकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम्

ಏಕಾಕ್ಷರದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿತವಾದ ಆ ವಾಕ್ಯ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವೂ ಪರಮಕಾರಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದೇ ಸತ್ಯ, ಆನಂದ, ಅಮರತ್ವ—ಪರಾತ್ಪರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ.

Verse 16

एकाक्षरादकाराख्याद्भगवान्बीजकोण्डजः । एकाक्षरादुकाराख्याद्धरिः परमकारणम्

‘ಅ’ ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರದಿಂದ ಬೀಜ-ಅಂಡಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು. ‘ಉ’ ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರದಿಂದ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ಪಾಲನೆಯ ಪರಮಕಾರಣ.

Verse 17

एकाक्षरान्मकाराख्याद्भगवान्नीललोहितः । सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्युकाराख्यस्तु मोहकः

‘ಮ’ ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ತ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸರ್ಗಕರ್ತ, ಮತ್ತು ‘ಹು’ ಅಕ್ಷರ ಮೋಹಕ—ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುವವನು.

Verse 18

मकाराख्यस्तु यो नित्यमनुग्रहकरोऽभवत् । मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्यकारो बीज उच्यते

‘ಮ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಆ ತತ್ತ್ವವು ನಿತ್ಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಯಿತು. ‘ಮ’ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ಬೀಜಸ್ವರೂಪನು; ‘ಅ’ ಅಕ್ಷರವೂ ಬೀಜವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 19

उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः । बीजी च बीजं तद्योनिर्नादाख्यश्च महेश्वरः

‘ಉ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಹರಿ ಯೋನಿ (ಉತ್ಪತ್ತಿಸ್ಥಾನ), ಪ್ರಧಾನ–ಪುರುಷಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನು. ಅವನೇ ಬೀಜಧಾರಿ, ಬೀಜವೂ ಅವನೇ; ಆ ಯೋನಿಯೇ ‘ನಾದ’ ಎಂಬ ಮಹೇಶ್ವರನು.

Verse 20

बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः । अस्य लिंगादभूद्बीजमकारो बीजिनः प्रभोः

ಬೀಜಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನೇ ವಿಭಜಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ಆ ಬೀಜಿನಃ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಲಿಂಗದಿಂದ ‘ಅ’ ಅಕ್ಷರರೂಪ ಬೀಜ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 21

उकारयोनौ निःक्षिप्तमवर्द्धत समंततः । सौवर्णमभवच्चांडमावेद्य तदलक्षणम्

‘ಉ’ ಅಕ್ಷರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾದುದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಆಗ ಸುವರ್ಣಮಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಉಂಟಾಗಿ, ಆ ಆದಿತತ್ತ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.

Verse 22

अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमंडं व्यवस्थितम् । ततो वर्षसहस्रांते द्विधाकृतमजोद्भवम्

ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ದಿವ್ಯ ಮಂಡಲವು ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಆ ಅಜ-ಉದ್ಭವ ತತ್ತ್ವವು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 23

अंडमप्सु स्थितं साक्षाद्व्याघातेनेश्वरेण तु । तथास्य सुशुभं हैमं कपालं चोर्द्ध्वसंस्थितम्

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಸాక్షಾತ್ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನ ಪ್ರಚಂಡ ಆಘಾತದಿಂದ ಅದು ಭೇದಿತವಾಯಿತು. ಆಗ ಅದರ ಅತಿಶಯ ಶೋಭನವಾದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಮೇಲ್ಕವಚವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.

Verse 24

जज्ञे सा द्यौस्तदपरं पृथिवी पंचलक्षणा । तस्मादंडाद्भवो जज्ञे ककाराख्यश्चतुर्मुखः

ಅನಂತರ ದ್ಯೌಃ (ಸ್ವರ್ಗ) ಜನಿಸಿತು; ಬಳಿಕ ಪಂಚಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಭೂಮಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆ ಅಂಡದಿಂದಲೇ ಭವನು (ಶಿವನು) ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯಾರ್ಥ ‘ಕ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 25

स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः । एवमोमोमिति प्रोक्तमित्याहुर्यजुषां वराः

ಅವನೇ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ; ಅವನೇ ತ್ರಿವಿಧ ಪ್ರಕಾಶದ ಪ್ರಭು. ‘ಓಂ, ಓಂ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಯಜುರ್ವೇದದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः समानि सादरम् । एवमेव हरे ब्रह्मन्नित्याहुश्चावयोस्तदा

ಯಜುರ್ವೇದದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಋಗ್ವೇದದ ಋಚಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದದ ಸಾಮಗಳು ಸಾದರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದವು—“ಹೌದು, ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಹರಿ! ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಕುರಿತು ನಾವು ಸದಾ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.”

Verse 27

ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छक्तिसंभवैः । मंत्रं महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम्

ನಂತರ ಶಕ್ತಿಯ ಯಥಾವತ್ತಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೇವೇಶನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿತು, ಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾಮಂಗಳಕರ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಅವನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरेऽन्यच्च रूपमद्भुतसुन्दरम् । ददर्श च मया सार्द्धं भगवान्विश्वपालकः

ಈ ನಡುವೆ ಭಗವಾನ್—ವಿಶ್ವಪಾಲಕನು—ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 29

पंचवक्त्रं दशभुजं गौरकर्पूरवन्मुने । नानाकांति समायुक्तं नानाभूषणभूषितम्

ಓ ಮುನೇ! ಅವನು ಶಿವನನ್ನು ಪಂಚವಕ್ತ್ರ, ದಶಭುಜ, ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಗೌರವರ್ಣ, ನಾನಾವಿಧ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತನಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 30

महोदारं महावीर्यं महापुरुषलणम् । तं दृष्ट्वा परमं रूपं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

ಅವನು ಮಹೋದಾರ, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಮಹಾಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಚಿಹ್ನಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಪರಮ, ಅತುಲ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು—ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)—ಕೃತಾರ್ಥನಾದೆನು।

Verse 31

अथ प्रसन्नो भगवान्महेशः परमेश्वरः । दिव्यं शब्दमयं रूपमाख्याय प्रहसन्स्थितः

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಶಬ್ದಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 32

अकारस्तस्य मूर्द्धा हि ललाटो दीर्घ उच्यते । इकारो दक्षिणं नेत्रमीकारो वामलोचनम्

‘ಅ’ ಅಕ್ಷರವೇ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸು; ವಿಶಾಲ ಲಲಾಟವನ್ನು ಅದರ ದೀರ್ಘ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಇ’ ಅಕ್ಷರ ಅವನ ಬಲ ನೇತ್ರ, ‘ಈ’ ಅಕ್ಷರ ಅವನ ಎಡ ನೇತ್ರ।

Verse 33

उकारो दक्षिणं श्रोत्रमूकारो वाम उच्यते । ऋकारो दक्षिणं तस्य कपोलं परमेष्ठिनः

‘ಉ’ ಪರಮೇಷ್ಠಿನನ ಬಲ ಕಿವಿ ಎಂದು, ‘ಊ’ ಎಡ ಕಿವಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ‘ಋ’ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಬಲ ಕಪೋಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 34

वामं कपोलमूकारो लृ लॄ नासापुटे उभे । एकारश्चोष्ठ ऊर्द्ध्वश्च ह्यैकारस्त्वधरो विभोः

‘ಉ’ ಅಕ್ಷರ ಎಡಗನ್ನ; ‘ಲೃ’ ಮತ್ತು ‘ಲೄ’ ಎರಡು ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳು. ‘ಏ’ ಮೇಲ್ತುಟಿ, ‘ಐ’ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೆಳ್ತುಟಿ.

Verse 35

ओकारश्च तथौकारो दन्तपंक्तिद्वयं क्रमात् । अमस्तु तालुनी तस्य देवदेवस्य शूलिनः

ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಓ’ ಮತ್ತು ‘ಔ’ ಎರಡು ದಂತಪಂಕ್ತಿಗಳು; ‘ಅಂ’ ಧ್ವನಿ ದೇವದೇವ, ಶೂಲಧಾರಿ ಮಹಾದೇವನ ಎರಡು ತಾಲುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

कादिपंचाक्षराण्यस्य पञ्च हस्ताश्च दक्षिणे । चादिपंचाक्षराण्येवं पंच हस्तास्तु वामतः

‘ಕ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಲಭಾಗದ ಐದು ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಚ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳು ಎಡಭಾಗದ ಐದು ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತ.

Verse 37

टादिपंचाक्षरं पादास्तादिपंचाक्षरं तथा । पकार उदरं तस्य फकारः पार्श्व उच्यते

‘ಟ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ತ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳೂ. ‘ಪ’ ಅಕ್ಷರವು ಅವನ ಉದರ, ‘ಫ’ ಅಕ್ಷರವು ಅವನ ಪಾರ್ಶ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 38

बकारो वामपार्श्वस्तु भकारः स्कंध उच्यते । मकारो हृदयं शंभोर्महादेवस्य योगिनः

‘ಬ’ ಪ್ರಭುವಿನ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ‘ಭ’ ಸ್ಕಂಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ‘ಮ’ ಯೋಗೀಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ಶಂಭುವಿನ ಹೃದಯ.

Verse 39

यकारादिसकारान्ता विभोर्वै सप्तधातवः । हकारो नाभिरूपो हि क्षकारो घ्राण उच्यते

‘ಯ’ದಿಂದ ‘ಸ’ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭುವಿನ ಏಳು ಧಾತುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ‘ಹ’ ನಾಭಿರೂಪ, ‘ಕ್ಷ’ ಘ್ರಾಣ (ಮೂಗು) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 40

एवं शब्दमयं रूपमगुणस्य गुणात्मनः । दृष्ट्वा तमुमया सार्द्धं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

ಈ ರೀತಿ ಗುಣಾತೀತನಾಗಿಯೂ ಸರ್ವಗುಣಸಾರಭೂತನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಬ್ದಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಡು ನಾನು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೃತಾರ್ಥನಾದೆನು.

Verse 41

एवं दृष्ट्वा महेशानं शब्दब्रह्मतनुं शिवम् । प्रणम्य च मया विष्णुः पुनश्चापश्यदूर्द्ध्वतः

ಈ ರೀತಿ ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮತನುವಾದ ಶಿವ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ವಿಷ್ಣು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆನು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೋಡಿದೆನು.

Verse 42

ओंकारप्रभवं मंत्रं कलापंचकसंयुतम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं शुभाष्टत्रिंशदक्षरम्

ಓಂಕಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಮಂತ್ರವು ಪಂಚಕಲಾಸಂಯುಕ್ತ; ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಮுப்பತ್ತೆಂಟು ಶುಭ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

Verse 43

मेधाकारमभूद्भूयस्सर्वधर्मार्थसाधकम् । गायत्रीप्रभवं मंत्रं सहितं वश्यकारकम्

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಧಾಸ್ವರೂಪ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಸರ್ವ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಾಧನೆಗೆ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಗಾಯತ್ರೀಪ್ರಭವವಾದ ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ವಶ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 44

चतुर्विंशतिवर्णाढ्यं चतुष्कालमनुत्तमम् । अथ पंचसितं मंत्रं कलाष्टक समायुतम्

ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ನಾಲ್ಕು ಪವಿತ್ರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಯೋಗ್ಯ, ಅನುತ್ತಮ. ನಂತರ ಐನೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವು ಅಷ್ಟಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

आभिचारिकमत्यर्थं प्रायस्त्रिंशच्छुभाक्षरम् । यजुर्वेदसमायुक्तं पञ्चविंशच्छुभाक्षरम्

ಆಭಿಚಾರಿಕ (ಪ್ರತಿಕಾರ/ಉಪಶಮನ) ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂವತ್ತು ಶುಭಾಕ್ಷರಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಯಜುರ್ವೇದ ಪ್ರಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದರೆ ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಶುಭಾಕ್ಷರಗಳಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 46

कलाष्टकसमा युक्तं सुश्वेतं शांतिकं तथा । त्रयोदशकलायुक्तं बालाद्यैस्सह लोहितम्

ಅಷ್ಟಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ್ರ, ಶಾಂತಿಕರ. ತ್ರಯೋದಶ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದುದು ಲೋಹಿತವರ್ಣ, ಬಾಲಾದಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.

Verse 47

बभूवुरस्य चोत्पत्तिवृद्धिसंहारकारणम् । वर्णा एकाधिकाः षष्टिरस्य मंत्रवरस्य तु

ಈ ಪರಮಮಂತ್ರವು ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ/ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಂತ್ರದ ವರ್ಣಗಳು ಅರವತ್ತೊಂದು.

Verse 48

पुनर्मृत्युंजयं मन्त्रं पञ्चाक्षरमतः परम् । चिंतामणिं तथा मंत्रं दक्षिणामूर्ति संज्ञकम्

ಮತ್ತೆ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರ, ಅದರ ನಂತರ ಪರಮ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಚಿಂತಾಮಣಿ’ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ‘ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರ (ಇವೆ).

Verse 49

ततस्तत्त्वमसीत्युक्तं महावाक्यं हरस्य च । पञ्चमंत्रांस्तथा लब्ध्वा जजाप भगवान्हरिः

ನಂತರ ‘ತತ್ತ್ವಮಸಿ’ ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಹರನ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳೂ ಲಭಿಸಿದವು. ಅವನ್ನು ಪಡೆದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ಜಪವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 50

अथ दृष्ट्वा कलावर्णमृग्यजुस्सामरूपिणम् । ईशानमीशमुकुटं पुरुषाख्यं पुरातनम्

ಅಂದು ಅವನು ಈಶಾನನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು—ಅವನೇ ಋಕ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮ ವೇದಸ್ವರೂಪ; ಸಮಸ್ತ ಕಲಾ-ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ; ಅಧಿಪತಿಗಳ ಮಕುಟಸ್ವರೂಪ; ಪ್ರಾಚೀನ ಸನಾತನ ಪುರುಷ—ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 51

अघोरहृदयं हृद्यं सर्वगुह्यं सदाशिवम् । वामपादं महादेवं महाभोगीन्द्रभूषणम्

ಅವನ ವಾಮಪಾದವೇ ಅಘೋರನ ಹೃದಯ—ಅತ್ಯಂತ ಹೃದ್ಯ, ಪರಮ ಗುಹ್ಯ, ಸ್ವಯಂ ಸದಾಶಿವ; ಅದೇ ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾ ನಾಗರಾಜನ ಭೂಷಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ।

Verse 52

विश्वतः पादवन्तं तं विश्वतोक्षिकरं शिवम् । ब्रह्मणोऽधिपति सर्गस्थितिसंहारकारणम्

ನಾನು ಆ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನ ಪಾದಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಸಂಹಾರಗಳ ಕಾರಣಭೂತನು।

Verse 53

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिस्साम्बं वरदमीश्वरम् । मया च सहितो विष्णुर्भगवांस्तुष्टचेतसा

ಇಷ್ಟವಾದ, ಪ್ರಿಯವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ನಾನು ವರದನಾದ ಸಾಂಬ ಶಿವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆನು; ನನ್ನೊಡನೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೂ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।