विष्णु-ब्रह्म-विवाद-वर्णनम् (Description of the Viṣṇu–Brahmā Dispute and Brahmā’s Confusion)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । सुप्ते नारायणे देवे नाभौ पंकजमुत्तमम् । आविर्बभूव सहसा बहव संकरेच्छया

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶಂಕರನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಕಮಲವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 2

अनंतयष्टिकायुक्तं कर्णिकारसमप्रभम् । अनंतयोजनायाममनंतोच्छ्रायसंयुतम्

ಅದು ಅನಂತವಾದ ದಂಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕರ್ಣಿಕಾರ ಪುಷ್ಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನಂತ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 3

कोटिसूर्यप्रतीकाशं सुंदर वचसंयुतम् । अत्यद्भुतं महारम्यं दर्शनीयमनुत्तमम्

ಅದು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಸುಂದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವೂ ರಮಣೀಯವೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 4

कृत्वा यत्नं पूर्ववत्स शंकरः परमेश्वरः । दक्षिणांगान्निजान्मां कैसाशीश्शंभुरजीजनत्

ನಂತರ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ, ತನ್ನದೇ ಬಲ ಅಂಗದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು; ಕೈಲಾಸೇಶ ಶಂಭುವೇ ನನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 6

एष पद्मात्ततो जज्ञे पुत्रोऽहं हेमगर्भकः । चतुर्मुखो रक्तवर्णस्त्रिपुड्रांकितमस्तकः

ಆ ಪದ್ಮದಿಂದ ನಂತರ ನಾನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆನು—ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ. ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳು, ರಕ್ತವರ್ಣ, ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ—ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆ—ಅಂಕಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसं हितायां प्रथमखंडे विष्णुब्रह्मविवादवर्णनोनाम सप्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣು-ಬ್ರಹ್ಮ ವಿವಾದವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 8

कोहं वा कुत आयातः किं कार्य तु मदीयकम् । कस्य पुत्रोऽहमुत्पन्नः केनैव निर्मितोऽधुना

ನಾನು ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆನು? ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವೇನು? ನಾನು ಯಾರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆನು, ಮತ್ತು ಈಗಷ್ಟೇ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು?

Verse 9

इति संशयमापन्नं बुद्धिर्मां समपद्यत । किमर्थं मोहमायामि तज्ज्ञानं सुकरं खलु

ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು—“ನಾನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೇನೆ? ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವೇ.”

Verse 10

एतत्कमलपुष्पस्य पत्रारोहस्थलं ह्यधः । मत्कर्ता च स वै तत्र भविष्यति न संशयः

“ಈ ಕಮಲಪುಷ್ಪದ ಕೆಳಗೆ, ಅದರ ದಳಗಳು ಬೇರುಹಾಕುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಕರ್ತೃ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ) ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 11

इति बुद्धिं समास्थाय कमलादवरोहयन् । नाले नालेगतस्तत्र वर्षाणां शतकं मुने

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನು ಕಮಲದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯತೊಡಗಿದನು. ಮುನೇ! ಕಾಂಡದೊಳಗೆ ಭಾಗ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಿದನು.

Verse 12

न लब्धं तु मया तत्र कमलस्थानमुत्तमम् । संशयं च पुनः प्राप्तः कमले गन्तुमुत्सुकः

ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಆ ಪರಮೋತ್ತಮ ಕಮಲ-ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಂಶಯವು ಉಂಟಾಗಿ, ಕಮಲದ ಕಡೆಗೆ ಮರಳಿ ಹೋಗಲು ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾದೆ.

Verse 13

आरुरोहाथ कमलं नालमार्गेण वै मुने । कुड्मलं कमलस्याथ लब्धवान्न विमोहिताः

ಓ ಮುನೇ, ಆಗ ಅವನು ಕಾಂಡದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು; ನಂತರ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಪಡೆದನು, ಆದರೂ ಮೋಹಿತನಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 14

नालमार्गेण भ्रमतो गतं वर्षशतं पुनः । क्षणमात्र तदा तत्र ततस्तिष्ठन्विमोहितः

ಆ ನಾಳಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಅವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾದನು.

Verse 15

तदा वाणी समुत्पन्ना तपेति परमा शुभा । शिवेच्छया परा व्योम्नो मोहविध्वंसिनी मुने

ಆಗ ಪರಮ ಶುಭವಾದ ದಿವ್ಯವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು—“ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು.” ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅದು ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಿಂದ ಹೊರಟು, ಓ ಮುನೇ, ಮೋಹವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು.

Verse 16

तच्छ्रुत्वा व्योमवचनं द्वादशाब्दं प्रयत्नतः । पुनस्तप्तं तपो घोरं द्रष्टुं स्वजनकं तदा

ಆ ವ್ಯೋಮವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ದೃಢಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತೊಡಗಿದನು. ನಂತರ ತನ್ನ ಜನಕ-ಕಾರಣನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 17

तदा हि भगवान्विष्णुश्चतुर्बाहुस्सुलोचनः । मय्येवानुग्रहं कर्तुं द्रुतमाविर्बभूव ह

ಆಗಲೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು—ಚತುರ್ಭುಜ, ಸುಲೋಚನ—ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರकटನಾದನು.

Verse 18

शंखचक्रायुधकरो गदापद्मधरः परः । घनश्यामलसर्वांगः पीताम्बरधरः परः

ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ-ಚಕ್ರಗಳು ಆಯುಧಗಳಾಗಿ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮವೂ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವರ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಘನಶ್ಯಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿಯಾಗಿ ಪರಮ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

Verse 19

मुकुटादिमहाभूषः प्रसन्नमुखपंकजः । कोटिकंदर्पसंकाशस्सन्दष्टो मोहितेन सः

ಮಕುಟಾದಿ ಮಹಾಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಅರಳಿದ ಪದ್ಮಮುಖನಾಗಿ, ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರ ಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡವನು ಆಶ್ಚರ್ಯ-ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.

Verse 20

तद्दृष्ट्वा सुन्दरं रूपं विस्मयं परमं गतः । कालाभं कांचनाभं च सर्वात्मानं चतुर्भुजम्

ಆ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು—ಚತುರ್ಭುಜನಾದ, ಕಾಲಾಭ (ಶ್ಯಾಮ) ಹಾಗೂ ಕಾಂಚನಾಭ (ಸ್ವರ್ಣದೀಪ್ತ) ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡಿ.

Verse 21

तथाभूतमहं दृष्ट्वा सदसन्मयमात्मना । नारायणं महाबाहु हर्षितो ह्यभवं तदा

ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ! ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸತ್-ಅಸತ್ ಎರಡರ ಸಾರರೂಪವೆಂದು ಅರಿತು, ನಾನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದೆನು.

Verse 22

मायया मोहितश्शम्भोस्तदा लीलात्मनः प्रभोः । अविज्ञाय स्वजनकं तमवोचं प्रहर्षितः

ಆ ವೇಳೆ ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ಲೀಲಾಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನನ್ನ ಜನಕನೆಂದು ಅರಿಯದೆ, ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम् । तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण सुदृढेन तु

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು?” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಸನಾತನನ ಮೇಲೆ ಕೈ ಎತ್ತಿದನು; ನಂತರ ತೀವ್ರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಕೈಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

Verse 24

प्रबुद्ध्योत्थाय शयनात्समासीनः क्षणं वशी । ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः

ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ವಶನಾಗಿ ಕುಳಿತನು. ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ತೇವಗೊಂಡ ಕಮಲಸದೃಶ ನಿರ್ಮಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದನು.

Verse 25

मामत्र संस्थितं भासाध्यासितो भगवान्हरिः । आह चोत्थाय ब्रह्माणं हसन्मां मधुरं सकृत्

ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಭಸ್ಮವಿಭೂಷಿತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ಎದ್ದು, ನಗುತ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ನನಗೂ ಒಮ್ಮೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 26

विष्णुरुवाच । स्वागतं स्वागतं वत्स पितामह महाद्युते । निर्भयो भव दास्येऽहं सर्वान्कामान्न संशयः

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ಸ್ವಾಗತ, ಸ್ವಾಗತ, ವತ್ಸ! ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯ ಪಿತಾಮಹ, ನಿರ್ಭಯನಾಗು. ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.”

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभः । रजसा बद्धवैरश्च तमवोचं जनार्दनम्

ಅವನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮೊದಲು ಮೃದುಸ್ಮಿತ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಬಂಧಿತ ವೈರವಿಟ್ಟು ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು)ನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । भाषसे वत्स वत्सेति सर्वसंहारकारणम् । मामिहाति स्मितं कृत्वा गुरुश्शिष्यमिवानघ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಿರ್ದೋಷನೇ! ಹೇ ಸರ್ವಸಂಹಾರದ ಕಾರಣನೇ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ‘ವತ್ಸ, ವತ್ಸ’ ಎಂದು ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ನಗುಮುಖದಿಂದ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವೆ.

Verse 29

कर्तारं जगतां साक्षात्प्रकृतेश्च प्रवर्तकम् । सनातनमजं विष्णुं विरिंचिं विष्णुसंभवम्

ಅವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತನು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನು—ಸನಾತನ, ಅಜ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕೂಡ.

Verse 30

विश्वात्मानं विधातारं धातारम्पंकजेक्षणम् । किमर्थं भाषसे मोहाद्वक्तुमर्हसि सत्वरम्

ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು, ವಿಧಾತಾ-ಧಾತಾ, ಪದ್ಮನೇತ್ರ ಪ್ರಭುವಿನ ಕುರಿತು ನೀನು ಮೋಹದಿಂದ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ? ನೀನು ತಕ್ಷಣ ಸತ್ಯವಚನ ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 31

वेदो मां वक्ति नियमात्स्वयंभुवमजं विभुम् । पितामहं स्वराजं च परमेष्ठिनमुत्तमम्

ವೇದವು ತನ್ನ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನನನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ, ಅಜ, ವಿಭು—ಪಿತಾಮಹ, ಸ್ವರಾಜ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪರಮೇಷ್ಠಿ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 32

इत्याकर्ण्य हरिर्वाक्यं मम क्रुद्धो रमापतिः । सोऽपि मामाह जाने त्वां कर्तारमिति लोकतः

ನನ್ನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ—ರಮಾಪತಿ—ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಅವನೂ ನನಗೆ, ‘ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಕರ್ತನೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದನು.

Verse 33

विष्णुरुवाच । कर्तुं धर्त्तुं भवानंगादवतीर्णो ममाव्ययात् । विस्मृतोऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्

ವಿಷ್ಣುವು ಹೇಳಿದರು—ಕರ್ಮಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಗೆ ನೀನು ನನ್ನ ಅವ್ಯಯ ಅಂಗದಿಂದ ಅವತೀರ್ಣನಾಗಿದ್ದೀ. ಆದರೂ ನೀನು ಜಗನ್ನಾಥನಾದ ನಿರಾಮಯ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮರೆತಿರುವೆ.

Verse 34

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् । विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्

ನಾನು ಆ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಹ್ವಾನಿತನಾಗುವವನು, ಮಹಾಸ್ತುತನು; ವಿಷ್ಣು, ಅಚ್ಯುತ, ಈಶಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು; ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಅವನಿಂದಲೇ ಪ್ರಭವಿಸಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 35

नारायणं महाबाहुं सर्वव्याप कमीश्वरम् । मन्नाभिपद्मतस्त्वं हि प्रसूतो नात्र संशयः

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ನಾರಾಯಣ, ಸರ್ವವ്യാപಿ ಈಶ್ವರ! ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ನಾಭಿಪದ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 36

तवापराधो नास्त्यत्र त्वयि मायाकृतं मम । शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम्

ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೇ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಭ್ರಮೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹೇ ಚತುರ್ಮುಖ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು—ನಾನೇ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರನು।

Verse 37

कर्ता हर्ता च भर्ता च न मयास्तिसमो विभुः । अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह

ನಾನೇ ಕರ್ತಾ, ಹರ್ತಾ ಮತ್ತು ಭರ್ತಾ; ನನಗೆ ಸಮನಾದ ವಿಭುವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ನಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ತತ್ತ್ವ।

Verse 38

अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः । अद्य दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम्

ನಾನೇ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ; ನಾನೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮಾತ್ಮ, ಪ್ರಭು ಶಿವನು. ಇಂದು ಕಂಡದ್ದೂ ಕೇಳಿದ್ದೂ ಎಲ್ಲವೂ—ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು—ನನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆ.

Verse 39

तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ । मया सृष्टं पुरा व्यक्तं चतुर्विंशतितत्त्वकम्

ಓ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಇದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿ—ಇದೆಲ್ಲ ಮನ್ನ್ಮಯ, ನನ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವ್ಯಕ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

Verse 40

नित्यं तेष्वणवो बद्धास्सृष्टक्रोधभयादयः । प्रभावाच्च भवानंगान्यनेकानीह लीलया

ಅವರಲ್ಲಿ ಅಣುಜೀವಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುತ್ತವೆ—ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕ್ರೋಧ, ಭಯ ಮೊದಲಾದ ಪಾಶಗಳಿಂದ. ಓ ದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಲೀಲಾಮಾತ್ರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂಗ-ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 41

सृष्टा बुद्धिर्मया तस्यामहंकारस्त्रिधा ततः । तन्मात्रं पंकजं तस्मान्मनोदेहेन्द्रियाणि च

ಅದರಿಂದ ನಾನು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ; ನಂತರ ಅದರಿಂದ ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ‘ಪದ್ಮ’ (ಕಮಲಜನ್ಯ ತತ್ತ್ವ) ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

Verse 42

आकाशादीनि भूतानि भौतिकानि च लीलया । इति बुद्ध्वा प्रजानाथ शरणं व्रज मे विधे

ಆಕಾಶದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕವೆಲ್ಲವೂ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಓ ಪ್ರಜಾನಾಥ, ಓ ವಿಧಾತಾ, ನನ್ನ ಶರಣು ಸೇರು.

Verse 43

अहं त्वां सर्वदुःखेभ्यो रक्षिष्यामि न संशयः । ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मा क्रोधसमन्वितः । को वा त्वमिति संभर्त्स्माब्रुवं मायाविमोहितः

“ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.” ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದನು; ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಗದರಿಸಿ “ನೀನು ಯಾರು?” ಎಂದು ನುಡಿದನು.

Verse 44

किमर्थं भाषसे भूरि वह्वनर्थकरं वचः । नेश्वरस्त्वं परब्रह्म कश्चित्कर्ता भवेत्तव

ನೀನು ಏಕೆ ಅನೇಕ ಅನರ್ಥಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೀ? ಓ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ! ನೀನು ಈಶ್ವರನಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರ್ತಾ ಅಥವಾ ನಿಯಂತಾ ಯಾರಾಗಬಹುದು?

Verse 45

मायया मोहितश्चाहं युद्धं चक्रे सुदारुणम् । हरिणा तेन वै सार्द्धं शंकरस्य महाप्रभोः

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆನು—ಆ ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ—ಮಹಾಪ್ರಭು ಶಂಕರನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ.

Verse 46

एवं मम हरेश्चासीत्संगरो रोमहर्षणः । प्रलयार्णवमध्ये तु रजसा बद्धवैरयोः

ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮತ್ತು ಹರಿಯ ನಡುವೆ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಸಮರವು ಉಂಟಾಯಿತು—ಪ್ರಳಯಾರ್ಣವದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ—ರಜೋಗುಣದ ಬಲದಿಂದ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದೆವು.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे लिंगमभवच्चावयोः पुरः । विवादशमनार्थं हि प्रबोधार्थं तथाऽऽवयोः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆಯೇ ಒಂದು ಲಿಂಗವು ಪ್ರकटವಾಯಿತು—ವಿವಾದವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಯಥಾರ್ಥ ಬೋಧವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು.

Verse 48

ज्लामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् । क्षयवृद्धि विनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम्

ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯ ನೂರು ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ತೋಚಿತು; ಕ್ಷಯ-ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತವಿಲ್ಲದದು।

Verse 49

अनौपम्यमनिर्देश्यमव्यक्तं विश्वसंभवम् । तस्य ज्वालासहस्रेण मोहितो भगवान्हरिः

ಅದು ಅನೌಪಮ್ಯ, ವರ್ಣನಾತೀತ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ವಿಶ್ವೋದ್ಭವದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ; ಅದರ ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೂಡ ಮೋಹಿತರಾದರು।

Verse 50

मोहितं चाह मामत्र किमर्थं स्पर्द्धसेऽधुना । आगतस्तु तृतीयोऽत्र तिष्ठतां युद्धमावयोः

ನಂತರ ಅವನು ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಈಗ ಏಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತೀ? ಇಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಇರಲಿ—ಈಗ ಯುದ್ಧ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇರಲಿ.”

Verse 51

कुत एवात्र संभूतः परीक्षावो ऽग्निसंभवम् । अधो गमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅಗ್ನಿಜನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ? ಈ ಅನುಪಮ ಅಗ್ನಿಸ್ತಂಭದ ಅಂತವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 52

परीक्षार्थं प्रजानाथ तस्य वै वायुवेगतः । भवानूर्द्ध्वं प्रयत्नेन गंतुमर्हति सत्वरम्

ಹೇ ಪ್ರಜಾನಾಥ! ಆ ಪ್ರಕಟನೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನೀವು ವಾಯುವೇಗದಿಂದ, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ತಕ್ಷಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 53

ब्रह्मोवाच । एवं व्याहृत्य विश्वात्मा स्वरूपमकरोत्तदा । वाराहमहप्याशु हंसत्वं प्राप्तवान्मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಆಗ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ನಾನು ಕೂಡ—ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ—ಓ ಮುನೇ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಂಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 54

तदा प्रभृति मामाहुर्हंसहंसो विराडिति । हंसहंसेति यो ब्रूयात्स हंसोऽथ भविष्यति

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು “ಹಂಸ-ಹಂಸ” ಮತ್ತು “ವಿರಾಟ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಯಾರು “ಹಂಸ-ಹಂಸ” ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹಂಸ—ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗಗಾಮಿ—ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 55

सुश्वे ह्यनलप्रख्यो विश्वतः पक्षसंयुतः । मनोनिलजवो भूत्वा गत्वोर्द्ध्वं चोर्द्ध्वतः पुरा

ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದನು; ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದನು. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ದ್ರುತನಾಗಿ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ—ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳತ್ತ ನಿರಂತರ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 56

नारायणोऽपि विश्वात्मा सुश्वेतो ह्यभवत्तदा । दश योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम्

ಆಗ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ನಾರಾಯಣನೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ವೇತವರ್ಣನಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನು ಮಹಾವಿರಾಟ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು—ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದ।

Verse 57

मेरुपर्वतवर्ष्माणं गौरतीक्ष्णोग्रदंष्ट्रिणम् । कालादित्यसमाभासं दीर्घघोणं महास्वनम्

ಅವನ ದೇಹವು ಮೇರೂಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹತ್ತಾಗಿತ್ತು; ಅವನು ಗೌರವರ್ಣ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಭಯಂಕರ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಕಾಲಾಂತ್ಯದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ಘೋಣೆಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುವವನು ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 58

ह्रस्वपादं विचित्रांगं जैत्रं दृढमनौपमम् । वाराहाकारमास्थाय गतवांस्तदधौ जवात्

ಚಿಕ್ಕ ಪಾದಗಳಿರುವ, ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಜಯಶೀಲ, ದೃಢ, ಅನೂಪಮ—ಇಂತಹ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಅದರ ಕೆಳಗೆ (ಪಾತಾಳದ ಆಳಕ್ಕೆ) ಇಳಿದನು.

Verse 59

एवम्बर्षसहस्रं च चरन्विष्णुरधो गतः । तथाप्रभृति लोकेषु श्वेतवाराहसंज्ञकः

ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಕೆಳಗೆ ಹೋದನು. ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಶ್ವೇತವರಾಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 60

कल्पो बभूव देवर्षे नराणां कालसंज्ञकः । बभ्राम बहुधा विष्णुः प्रभविष्णुरधोगतः

ಓ ದೇವರ್ಷೇ, ನರರಿಗಾಗಿ ‘ಕಾಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಲ್ಪವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಅಧೋಲೋಕಗಳ ಕಡೆ ಇಳಿದನು.

Verse 61

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः । तावत्कालं गतश्चोर्द्ध्वमहमप्यरिसूदन

ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ಲಿಂಗದ ಮೂಲದ ಅಲ್ಪಚಿಹ್ನೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ, ಓ ಅರಿಸೂದನ, ನಾನೂ ಅದರ ಶಿಖರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದೆನು.

Verse 62

सत्वरं सर्वयत्नेन तस्यान्तं ज्ञातुमिच्छया । श्रान्तो न दृष्ट्वा तस्यांतमहं कालादधोगतः

ಅದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸರ್ವಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು. ಆದರೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟರೂ ಅದರ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣದೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದೆನು.

Verse 63

तथैव भगवान्विष्णुश्चांतं कमललोचनः । सर्वदेवनिभस्तूर्णमुत्थितस्स महावपुः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪಿ, ಕಮಲನಯನ, ಸರ್ವದೇವಸಮಾನ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಮಹಾವಪುವಿನಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದ್ದರು।

Verse 64

समागतो मया सार्द्धं प्रणिपत्य भवं मुहुः । मायया मोहितश्शंभोस्तस्थौ संविग्नमानसः

ಅವನು ನನ್ನೊಡನೆ ಬಂದು ಭವ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನಿಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು।

Verse 65

पृष्ठतः पार्श्वतश्चैव ह्यग्रतः परमेश्वरम् । प्रणिपत्य मया सार्द्धं सस्मार किमिदं त्विति

ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಬದಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನಿಂದ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನನ್ನೊಡನೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ‘ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 66

अनिर्देश्यं च तद्रूपमनाम कर्मवर्जितम् । अलिंगं लिंगतां प्राप्तं ध्यानमार्गेप्यगोचरम्

ಆ ತತ್ತ್ವರূপವು ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯ; ಅದು ನಾಮಾತೀತ, ಕರ್ಮಸ್ಪರ್ಶರಹಿತ. ಸ್ವತಃ ಅಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕಟಾರ್ಥ ಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಧ್ಯಾನಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಅಗೋಚರವೇ।

Verse 67

स्वस्थं चित्तं तदा कृत्वा नमस्कार परायणो । बभूवतुरुभावावामहं हरिरपि ध्रुवम्

ಆಗ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ನಮಸ್ಕಾರದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದು, ನಾನು ಮತ್ತು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಸಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದೆವು।

Verse 68

जानीवो न हि ते रूपं योऽसियोऽसि महाप्रभो । नमोऽस्तु ते महेशान रूपं दर्शय नौ त्वरन्

ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ನೀನು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದೀಯೋ ಅದೇ. ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಮಗೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶಿಸು।

Verse 69

एवं शरच्छतान्यासन्नमस्कारं प्रकुर्वतोः । आवयोर्मुनिशार्दूल मदमास्थितयोस्तदा

ಹೀಗೆ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಅಹಂಕಾರ ನೆಲೆಸಿತ್ತು.