नारदतपोवर्णनम् (Nārada’s Austerities Described)

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्समये विप्रा नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मपुत्रो विनीतात्मा तपोर्थं मन आदधे

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ, ವಿನೀತ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಾತ್ಮನಾದ ನಾರದನು ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदतपोवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡವಾದ ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ನಾರದತಪೋವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 3

तत्राश्रमो महादिव्यो नानाशोभासमन्वितः । तपोर्थं स ययौ तत्र नारदो दिव्यदर्शनः

ಅಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಮ ದಿವ್ಯ ಆಶ್ರಮವಿತ್ತು. ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದಿವ್ಯದರ್ಶನಸಂಪನ್ನ ನಾರದ ಮುನಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು.

Verse 4

तां दृष्ट्वा मुनिशार्दूलस्तेपे स सुचिरं तपः । बध्वासनं दृढं मौनी प्राणानायम्य शुद्धधीः

ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ದೃಢ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಮೌನ ವಹಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶಿವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 5

चक्रे मुनिस्समाधिं तमहम्ब्रह्मेति यत्र ह । विज्ञानं भवति ब्रह्मसाक्षात्कारकरं द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಮುನಿಯು ಆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ’ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನ ಜನಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

इत्थं तपति तस्मिन्वै नारदे मुनिसत्तमे । चकंपेऽथ शुनासीरो मनस्संतापविह्वलः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶುನಾಸೀರ (ಇಂದ್ರ) ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತಾಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ನಡುಗತೊಡಗಿದನು.

Verse 7

मनसीति विचिंत्यासौ मुनिर्मे राज्यमिच्छति । तद्विघ्नकरणार्थं हि हरिर्यत्नमियेष सः

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ “ಈ ಮುನಿಯು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಆ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿಘ್ನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹರಿ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 8

सस्मार स्मरं शक्रश्चेतसा देवनायकः । आजगाम द्रुतं कामस्समधीर्महिषीसुतः

ದೇವನಾಯಕ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರ (ಕಾಮದೇವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಣೀಪುತ್ರ ಕಾಮನು, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ, ವೇಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 9

अथागतं स्मरं दृष्ट्वा संबोध्य सुरराट् प्रभुः । उवाच तं प्रपश्याशु स्वार्थे कुटिलशेमुषिः

ನಂತರ ಬಂದ ಸ್ಮರ (ಕಾಮ)ನನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರಾಟನಾದ ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿದನು—ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕುಟಿಲಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು.

Verse 10

इन्द्र उवाच । मित्रवर्य्य महावीर सर्वदा हितकारक । शृणु प्रीत्या वचो मे त्वं कुरु साहाय्यमात्मना

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಮಿತ್ರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇ ಮಹಾವೀರ, ಸದಾ ಹಿತಕಾರಕ! ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು.

Verse 11

त्वद्बलान्मे बहूनाञ्च तपोगर्वो विनाशितः । मद्राज्यस्थिरता मित्र त्वदनुग्रहतस्सदा

ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗರ್ವವು ನಾಶವಾಯಿತು. ಓ ಮಿತ್ರನೇ, ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಿರತೆ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಇದೆ.

Verse 12

हिमशैलगुहायां हि मुनिस्तपति नारदः । मनसोद्दिश्य विश्वेशं महासंयमवान्दृढः

ಹಿಮಶೈಲದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಿ ನಾರದನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಮಹಾಸಂಯಮದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಅಂತರಂಗವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 13

याचेन्न विधितो राज्यं स ममेति विशंकितः । अद्यैव गच्छ तत्र त्वं तत्तपोविघ्नमाचर

ಅವನು ವಿಧಿಯಂತೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೇಡದಿದ್ದರೆ, ‘ಈ ರಾಜ್ಯ ನನ್ನದೇ’ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಬಹುದು. ನೀನು ಇಂದೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಅವನ ಆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು।

Verse 14

इत्याज्ञप्तो महेन्द्रेण स कामस्समधु प्रियः । जगाम तत्स्थलं गर्वादुपायं स्वञ्चकार ह

ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕಾಮನು—ವಸಂತ ಮತ್ತು ಮಧುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ—ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಗರ್ವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಉಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 15

रचयामास तत्राशु स्वकलास्सकला अपि । वसंतोपि स्वप्रभावं चकार विविधं मदात्

ನಂತರ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾ (ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಮದದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡಂತೆ ವಸಂತನೂ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 16

न बभूव मुनेश्चेतो विकृतं मुनिसत्तमाः । भ्रष्टो बभूव तद्गर्वो महेशानुग्रहेण ह

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ಮುನಿಯ ಮನಸ್ಸು ವಿಕೃತವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಮಹೇಶನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನ ಗರ್ವವು ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 17

शृणुतादरतस्तत्र कारणं शौनकादयः । ईश्वरानुग्रहेणात्र न प्रभावः स्मरस्य हि

ಶೌನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳೇ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ; ಇಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ (ಶಿವ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಮರನಿಗೆ (ಕಾಮನಿಗೆ) ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 18

अत्रैव शम्भुनाऽकारि सुतपश्च स्मरारिणा । अत्रैव दग्धस्तेनाशु कामो मुनितपोपहः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಮರಾರಿಯಾದ ಶಂಭುವು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮುನಿಗಳ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವ ಕಾಮನೂ ಅವನಿಂದ ಶೀಘ್ರ ದಗ್ಧನಾದನು।

Verse 19

कामजीवनहेतोर्हि रत्या संप्रार्थितैस्सुरैः । सम्प्रार्थित उवाचेदं शंकरो लोकशंकरः

ಕಾಮನಿಗೆ ಪುನರ್ಜೀವನ ದೊರಕಲೆಂದು ರತಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನು ಅವರ ವಿನಂತಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.

Verse 20

कंचित्समयमासाद्य जीविष्यति सुराः स्मरः । परं त्विह स्मरोपायश्चरिष्यति न कश्चन

“ಓ ದೇವತೆಗಳೇ! ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಾದ ಬಳಿಕ ಸ್ಮರ (ಕಾಮ) ಮತ್ತೆ ಜೀವಿಸುವನು; ಆದರೆ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಯಾರೂ ಕೈಗೊಳ್ಳರು.”

Verse 21

इह यावद्दृश्यते भूर्जनैः स्थित्वाऽमरास्सदा । कामबाणप्रभावोत्र न चलिष्यत्यसंशयम्

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಜನರಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಅಮರರು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವವರೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಮಬಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವ ನಡೆಯದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 22

इति शंभूक्तितः कामो मिथ्यात्मगतिकस्तदा । नारदे स जगामाशु दिवमिन्द्रसमीपतः

ಶಂಭುವಿನ ಈ ವಚನದಿಂದ, ಮಿಥ್ಯಾತ್ಮಕ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಾಮನು ಆಗ ನಾರದನ ಬಳಿಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟು ಇಂದ್ರನ ಸಮೀಪದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 23

आचख्यौ सर्ववृत्तांतं प्रभावं च मुनेः स्मरः । तदाज्ञया ययौ स्थानं स्वकीयं स मधुप्रियः

ಸ್ಮರನು (ಕಾಮನು) ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಮುನಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ಮುನಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಧುಪ್ರಿಯನು ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 24

विस्मितोभूत्सुराधीशः प्रशशंसाथ नारदम् । तद्वृत्तांतानभिज्ञो हि मोहितश्शिवमायया

ಸುರಾಧೀಶನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡು ನಂತರ ನಾರದನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಘಟನೆಗಳ ನಿಜ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 25

दुर्ज्ञेया शांभवी माया सर्वेषां प्राणिनामिह । भक्तं विनार्पितात्मानं तया संमोह्यते जगत्

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಂಭವೀ ಮಾಯೆ—ಶಿವಶಕ್ತಿ—ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ದುರ್ಜ್ಞೇಯ. ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡದವನನ್ನು ಅದೇ ಮಾಯೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 26

नारदोऽपि चिरं तस्थौ तत्रेशानुग्रहेण ह । पूर्णं मत्वा तपस्तत्स्वं विरराम ततो मुनिः

ಈಶಾನ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾರದನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಂಗಿದನು. ನಂತರ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಮುನಿಯು ತಪಸ್ಸನ್ನು ವಿರಮಿಸಿದನು.

Verse 27

कामोप्यजेयं निजं मत्वा गर्वितोऽभून्मुनीश्वरः । वृथैव विगतज्ञानश्शिवमायाविमोहितः

ಕಾಮನೂ ತನ್ನನ್ನು ಅಜೇಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗರ್ವಿತನಾದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು; ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವನು ವಿಮೋಹಿತನಾದನು.

Verse 28

धन्या धन्या महामाया शांभवी मुनिसत्तमाः । तद्गतिं न हि पश्यंति विष्णुब्रह्मादयोपि हि

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಶಾಂಭವೀ ಮಹಾಮಾಯೆ ಧನ್ಯಳು, ಧನ್ಯಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಗತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಕಾಣಲಾರರು।

Verse 29

तया संमोहितोतीव नारदो मुनिसत्तमः । कैलासं प्रययौ शीघ्रं स्ववृत्तं गदितुं मदी

ಅವಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಹಿತನಾದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದನು, ತನ್ನ ಅನುಭವವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಲು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 30

रुद्रं नत्वाब्रवीत्सर्वं स्ववृत्तङ्गर्ववान्मुनिः । मत्वात्मानं महात्मानं स्वप्रभुञ्च स्मरञ्जयम्

ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗರ್ವದಿಂದಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದನು; ತಾನೇ ಮಹಾತ್ಮನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದನು।

Verse 31

तच्छ्रुत्वा शंकरः प्राह नारदं भक्तवत्सलः । स्वमायामोहितं हेत्वनभिज्ञं भ्रष्टचेतसम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ತನ್ನದೇ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ನಿಜ ಕಾರಣವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡವನಿಗೆ।

Verse 32

रुद्र उवाच । हे तात नारद प्राज्ञ धन्यस्त्वं शृणु मद्वचः । वाच्यमेवं न कुत्रापि हरेरग्रे विशेषतः

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ ನಾರದ, ನೀನು ಪ್ರಾಜ್ಞನು, ಧನ್ಯನು; ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಬಾರದು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.

Verse 33

पृच्छमानोऽपि न ब्रूयाः स्ववृत्तं मे यदुक्तवान् । गोप्यं गोप्यं सर्वथा हि नैव वाच्यं कदाचन

ಯಾರೇ ಕೇಳಿದರೂ, ನೀನು ನಿನ್ನ ವಿಷಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಡ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಪ್ತ; ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹೇಳಬಾರದು.

Verse 34

शास्म्यहं त्वां विशेषेण मम प्रियतमो भवान् । विष्णुभक्तो यतस्त्वं हि तद्भक्तोतीव मेऽनुगः

ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ನೀನು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ; ಅವನ ಭಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೀನು ನನಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಗತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 35

शास्तिस्मेत्थञ्च बहुशो रुद्रस्सूतिकरः प्रभुः । नारदो न हितं मेने शिवमायाविमोहितः

ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣನಾದ ಪ್ರಭು ರುದ್ರನು ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ಗದರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ನಾರದನು ಹಿತಕರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 36

प्रबला भाविनी कर्म गतिर्ज्ञेया विचक्षणैः । न निवार्या जनैः कैश्चिदपीच्छा सैव शांकरी

ವಿಚಕ್ಷಣರು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು—ಕರ್ಮಗತಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ; ಅದು ತಪ್ಪದೇ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಾರರು; ಅದೇ ಅಜೇಯ ಇಚ್ಛೆ ಶಾಂಕರೀ—ಶಿವನ ದಿವ್ಯ ವಿಧಿ.

Verse 37

ततस्स मुनिवर्यो हि ब्रह्मलोकं जगाम ह । विधिं नत्वाऽब्रवीत्कामजयं स्वस्य तपोबलात्

ನಂತರ ಆ ಮುನಿವರ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—ನನ್ನ ತಪೋಬಲದಿಂದ ನಾನು ಕಾಮವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 38

तदाकर्ण्य विधिस्सोथ स्मृत्वा शम्भुपदाम्बुजम् । ज्ञात्वा सर्वं कारणं तन्निषिषेध सुतं तदा

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಂಭುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲದರ ನಿಜ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಆ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ತಡೆದನು.

Verse 39

मेने हितन्न विध्युक्तं नारदो ज्ञानिसत्तमः । शिवमायामोहितश्च रूढचित्तमदांकुरः

ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನು, ನಿಜವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವೂ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನವಿಧಿತವೂ ಅಲ್ಲದುದನ್ನೇ ಹಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು; ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ಅಂಕುರವು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿತ್ತು.

Verse 40

शिवेच्छा यादृशी लोके भवत्येव हि सा तदा । तदधीनं जगत्सर्वं वचस्तंत्यांत स्थितं यतः

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಅಧೀನ; ಅವನ ಆಜ್ಞಾರೂಪ ವಚನತಂತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 41

नारदोऽथ ययौ शीघ्रं विष्णुलोकं विनष्टधीः । मदांकुरमना वृत्तं गदितुं स्वं तदग्रतः

ಆಮೇಲೆ ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾರದನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಹಂಕಾರದ ಅಂಕುರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 42

आगच्छंतं मुनिन्दृष्ट्वा नारदं विष्णुरादरात् । उत्थित्वाग्रे गतोऽरं तं शिश्लेषज्ञातहेतुकः

ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮುನಿ ನಾರದನನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷ್ಣುವು ಆದರದಿಂದ ಎದ್ದು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು; ಅವನ ಆಗಮನದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು.

Verse 43

स्वासने समुपावेश्य स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । हरिः प्राह वचस्तथ्यं नारदं मदनाशनम्

ಮದನನಾಶಕನಾದ ನಾರದನನ್ನು ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಹರಿ ಶಿವಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನಾರದನಿಗೆ ಸತ್ಯವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 44

विष्णुरुवाच । कुत आगम्यते तात किमर्थमिह चागतः । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तीर्थोऽहं तु तवागमात्

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ತಾತ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನೀನು ಧನ್ಯನು; ನಿನ್ನ ಆಗಮನದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ನನಗೆ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ।”

Verse 45

विष्णुवाक्यमिति श्रुत्वा नारदो गर्वितो मुनिः । स्ववृत्तं सर्वमाचष्ट समदं मदमोहितः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಮುನಿ ನಾರದನು, ಮದ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 46

श्रुत्वा मुनिवचो विष्णुस्समदं कारणं ततः । ज्ञातवानखिलं स्मृत्वा शिवपादाम्बुजं हृदि

ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಿಷ್ಣು, ಆ ಮದದ ನಿಜ ಕಾರಣವನ್ನು ಅರಿತನು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 47

तुष्टाव गिरिशं भक्त्या शिवात्मा शैवराड् हरिः । सांजलिर्विसुधीर्नम्रमस्तकः परमेश्वरम्

ಶಿವಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಶೈವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಹರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಿರೀಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು। ವಿಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 48

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव प्रसीद परमेश्वर । धन्यस्त्वं शिव धन्या ते माया सर्व विमोहिनी

ವಿಷ್ಣುನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವದೇವಾ, ಮಹಾದೇವಾ, ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಶಿವನೇ, ನೀನು ಧನ್ಯನು; ಸರ್ವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯೂ ಧನ್ಯವೇ।

Verse 49

इत्यादि स स्तुतिं कृत्वा शिवस्य परमात्मनः । निमील्य नयने ध्यात्वा विरराम पदाम्बुजम्

ಇಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವನು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲನಾದನು।

Verse 50

यत्कर्तव्यं शंकरस्य स ज्ञात्वा विश्वपालकः । शिवशासनतः प्राह हृदाथ मुनिसत्तमम्

ಶಂಕರನಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ವಿಶ್ವಪಾಲಕ (ವಿಷ್ಣು) ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 51

विष्णुरुवाच । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तपोनिधिरुदारधीः । भक्तित्रिकं न यस्यास्ति काममोहादयो मुने

ವಿಷ್ಣುನು ಹೇಳಿದನು—ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನೇ, ನೀನು ಧನ್ಯನು; ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯವನು. ಮುನೇ, ಯಾರಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಮ, ಮೋಹ ಮೊದಲಾದವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ।

Verse 52

विकारास्तस्य सद्यो वै भवंत्यखिलदुःखदाः । नैष्ठिको ब्रह्मचारी त्वं ज्ञानवैराग्यवान्सदा

ಅವನಲ್ಲಿ ವಿಕಾರಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ದುಃಖಗಳ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನೀನು ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ—ಸದಾ ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಸಂಪನ್ನನು.

Verse 53

कथं कामविकारी स्या जन्मना विकृतस्सुधीः । इत्याद्युक्तं वचो भूरि श्रुत्वा स मुनिसत्तमः

“ಕಾಮವಿಕಾರದಿಂದ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುವನು? ಜನ್ಮದಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಕೃತನಾಗುವನು?”—ಇಂತಹ ಅನೇಕ ವಚನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿದನು.

Verse 54

विजहास हृदा नत्वा प्रत्युवाच वचो हरिम् । नारद उवाच । किं प्रभावः स्मरः स्वामिन्कृपा यद्यस्ति ते मयि

ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವನು ಹರಿಯನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಾಮೀ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಇದ್ದರೆ ಹೇಳಿರಿ, ಸ್ಮರ (ಕಾಮದೇವ)ನ ಪ್ರಭಾವವೇನು?

Verse 55

इत्युक्त्वा हरिमानम्य ययौ यादृच्छिको मुनिः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮುನಿಯು ಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.