अलकापतेः तपः-लिङ्गप्रतिष्ठा च वरप्राप्तिः / The Lord of Alakā: Austerity, Liṅga-Establishment, and the Receiving of a Boon

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् । पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪದ್ಮಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾನಸಪುತ್ರ ಪುಲಸ್ತ್ಯನಿಂದ ವಿಶ್ರವನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನಿಂದ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 2

तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता । आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा

ವಿಶ್ವಕರ್ತನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಅಲಕಾ ನಗರವನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸಿ ಆಳಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದನು.

Verse 3

व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने । याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम्

ಆ ಕಲ್ಪವು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ‘ಮೇಘವಾಹನ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಲ್ಪ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಯಾಜ್ಞದತ್ತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀದಾಸನು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

Verse 4

भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः । पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम्

ಶಂಭುವಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು—ಒಂದು ದೀಪಾರಾಧನೆಯಷ್ಟು ಅಲ್ಪದಿಂದಲೂ—ತಿಳಿದು, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರಾರಿ (ಶಿವ)ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಚಿತ್ಪ್ರಕಾಶಿನಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 5

शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः । अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः

ಚಿತ್ತರತ್ನದ ದೀಪಪ್ರಕಾಶಗಳಿಂದ ಶಿವನ ಏಕಾದಶ ಭಾವವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಸ್ನೇಹದಿಂದ ತುಂಬಿ; ತದ್ರೂಪನಾಗಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅಚಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम् । कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम्

ಇದು ಶಿವೈಕ್ಯವೇ ಮಹೋನ್ನತ ಪಾತ್ರ; ತಪಸ್ಸಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಲಗೊಂಡದ್ದು, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಾದಿ ಮಹಾವಿಘ್ನರೂಪ ಪತಂಗಗಳ ದಹನಾಘಾತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 7

प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् । संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम्

ಪ್ರಾಣಸಂರೋಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಿರ್ವಾತಸಮಾನ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿರ್ಮಲ ದೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಾಂಭವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸದ್ಭಾವರೂಪ ಕುಸುಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 8

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम्

ಅವನು ಅಷ್ಟು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲುಬು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದನು; ಆ ಸ್ಥಿತಿ ನೂರು ಅಯುತ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.

Verse 9

ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम् । अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना

ನಂತರ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವನು ಅಲಕಾಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಕೃಪಾವಂತನಾದನು.

Verse 10

लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम् । उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते

ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ—ಸ್ಥಾಣುಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ—ಅವನು, “ನಾನು ವರದಾತನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹೇ ಅಲಕಾಪತೇ, ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸು.

Verse 11

उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः । तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम्

ತಪೋಧಾನನಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಸಹಸ್ರಗುನ ಅಧಿಕ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 12

पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने

ಅವನು ಮುಂದೆ ಶ್ರೀಕಂಠನಾದ—ಚಂದ್ರಚೂಡ, ಉಮಾಪ್ರಿಯ ಮಹಾದೇವ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಕాంతಿ ಮಂಕಾಗಿ, ಅವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದನು.

Verse 13

उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् । निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಮನೋರಥಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ ದೇವದೇವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ಹೇ ನಾಥ, ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನನಗೆ ದೃಷ್ಟಿಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.”

Verse 14

अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे । किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर

“ಹೇ ನಾಥ, ಇದೇ ವರ—ನಿನ್ನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದೇ. ಹೇ ಈಶ, ಬೇರೆ ವರದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಹೇ ಶಶಿಶೇಖರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.”

Verse 15

इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವ ಉಮಾಪತಿ (ಶಿವನು) ತನ್ನ ಕರತಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ದಿವ್ಯದರ್ಶನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 16

प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत् । तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಅವನು ಮೊದಲು ಉಮಾದೇವಿಯನ್ನೇ ಕಂಡನು. ನಂತರ ಆ ಯಾಜ್ಞದತ್ತಿ ಅವಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದು ಶಕ್ತಿಮಂತನಾದನು.

Verse 17

शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम्

‘ಶಂಭುವಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರಿ ಯಾರು? ಅವಳು ಯಾವ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದಾಳೆ—ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವೆನಿಸುವಂತೆ—ಪ್ರಭುವಿನ ಇಂತಹ ಸಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು?’

Verse 18

अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् । इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि

‘ಅಹೋ! ಎಂಥ ರೂಪ! ಅಹೋ! ಎಂಥ ಪ್ರೇಮ! ಎಂಥ ಸೌಭಾಗ್ಯ—ಎಷ್ಟು ಅಪಾರ ಶ್ರೀ!’ ಎಂದು ಆ ಪುತ್ರನು ಮರುಮರು, ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे कैलासगमनोपाख्याने कुबेरस्य शिवमित्रत्ववर्णनो नामैकोनविंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ‘ಕೈಲಾಸಗಮನ’ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಕುಬೇರನ ಶಿವಮಿತ್ರತ್ವ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 20

अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम्

ಆಗ ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವಾ! ಈ ದುಷ್ಟ ತಪಸ್ವಿ ಯಾರು? ಮರುಮರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಅಶೋಭನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಭಾ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿರಿ (ಅವನು ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಲೆಂದು).”

Verse 21

असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति । असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद

ಅವನು ಮರುಮರು ಬಲ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ರೂಪದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮ-ಆಕರ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಶುಭ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा

ದೇವಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಭು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಉಮಾ! ಇವನು ನಿನ್ನದೇ ಪುತ್ರನು; ಅವನನ್ನು ಕ್ರೂರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬೇಡ।”

Verse 23

संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् । इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत्

“ಅವನು ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ತೇಜೋ-ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರು ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು?” ಎಂದು ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಈಶ್ವರ (ಶಿವ) ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 24

वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः । निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः

ವತ್ಸಾ, ನಿನ್ನ ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಿಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಗುಹ್ಯಕರ ಈಶ್ವರನಾಗಿಯೂ ಆಗುವೆ।

Verse 25

यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः । पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव

ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನೀನು ರಾಜರಿಗೂ ರಾಜನಾಗು; ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗು; ಪುಣ್ಯಜನರ ಪತಿಯಾಗು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧನದ—ಧನಪ್ರದಾತ—ಆಗು।

Verse 26

मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके । अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये

ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವೆ. ಓ ಮಿತ್ರ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ಅಲಕಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುವೆ।

Verse 27

आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् । याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा

ಬಾ—ಅವಳ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸು. ಅವಳೇ ನಿನ್ನ ಜನನಿ. ಓ ಯಾಜ್ಞದತ್ತ ಮಹಾಭಕ್ತ, ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः । प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಿವನು ಮತ್ತೆ ಶಿವೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: ಓ ದೇವೇಶಿ, ಇಲ್ಲಿ ಈ ತಪಸ್ವಿ ಅಂಗಜನಿಗೆ ಕೃಪಾಪ್ರಸಾದ ಮಾಡು.

Verse 29

इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका । अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

ಶಂಭುವಿನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜಗದಂಬಿಕೆ ಪಾರ್ವತಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಆ ಯಾಜ್ಞದತ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 30

देव्युवाच । वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा । भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह

ದೇವಿಯು ನುಡಿದಳು—ವತ್ಸ, ನಿನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಭವ (ಶಿವ)ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ಪಿಂಗಲವರ್ಣ ಭವನು ತನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೆರೆದ ಎಡ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಲಿ।

Verse 31

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

ದೇವನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ ವರಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ನನ್ನ ರೂಪದ ಮೇಲಿನ ಇರ್ಷೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ‘ಕುಬೇರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವೆ.

Verse 32

इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः । धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम्

ಇಂತೆ ವರಗಳನ್ನು ದತ್ತ ಬಳಿಕ, ದೇವಿಯೊಡನೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಂತರ ಧನದೆಯ ‘ವೈಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 33

इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् । अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಂಭುವಿನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಧನದ (ಕುಬೇರ) ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಅಲಕೆಯ ಸಮೀಪ ಕೈಲಾಸ—ಶಂಕರನ ಆಲಯ—ಇತ್ತು.