दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸಿದನು. ನಂತರ ಒಂದು ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ದೀಕ್ಷಿತನ ಪುತ್ರ (ದಕ್ಷ) ಹೊರಟನು।

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರ ಗುಣನಿಧಿ—ದುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೂ—ನಿಂತುಕೊಂಡನು; ಅವನ ಉತ್ಸಾಹ ಕುಂದಿತು, ಶಕ್ತಿಯೂ ಬಹುತೇಕ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು।

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

ಅವನು ಮಹಾ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು—“ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನಾನು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಿ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿಧನವಂತನೂ ಅಲ್ಲ.”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

ಯಾರ ಧನ ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಸುಖದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಆ ಧನಕ್ಕೆ ಕಳ್ಳರ ಭಯವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವಿಘ್ನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“ಯಾಜಕನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಈ ಮಹಾ ವ್ಯಸನ ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಅಹೋ! ವಿಧಿಯೇ ಬಲಿಷ್ಠ; ಅದು ಭಾವಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಲು ಕೂಡ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಧನವಿಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶರಣೇನು?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

ಸೂರ್ಯನು ಇನ್ನೂ ಉದಯಿಸದಾಗ ನನ್ನ ಜನನಿ—ಪ್ರಸೂತೆಯಾಗಿದ್ದು—ನನಗೆ ಮಧುರ ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ? ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾರದ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಅತ್ಯಂತ ದೀನನಾದನು; ಸೂರ್ಯನೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಮಿಸಿದನು।

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನ ಭಕ್ತನಾದ ಒಬ್ಬನು ಪೂಜೋಪಹಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

ಅವನು ತನ್ನವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ತಂದು, ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲು ಮುಂದಾದನು।

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

ನಂತರ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಭಕ್ತನು ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಿ, ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ದ್ವಿಜ ಯುವಕನು—ತಂದೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿತ, ತಾಯಿಲ್ಲದವನು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತ—ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು।

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

ಈ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು—ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದದು. ದೈವವಿಧಿಯಿಂದ ಶೈವಜನರು ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಹತ್ತಾದ ವಿವಿಧ ಅನ್ನಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

ಹೀಗೆ ಆಶೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವನು ಶಂಭುವಿನ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು. ಆ ಭಕ್ತನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

ನೃತ್ಯ-ಗೀತಾದಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಭಕ್ತರು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ, ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ಭರ್ಗನ ಪವಿತ್ರ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

ದೀಪವು ಮಂದವಾಗಿ ಬೆಳಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಕ್ವಾನ್ನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಅವನು ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರದ ಅಂಚಿನಿಂದ ವತ್ತಿ ಮಾಡಿ ದೀಪವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

ಆಗ ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಆನಂದಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಂತರ ಪಕ್ವಾನ್ನವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಭುಜಿಸಿದನು.

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಕೈಲಾಸಗಮನೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಗುಣನಿಧಿಯ ಸದ್ಗತಿಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“ಇವನು ಯಾರು—ಇವನು ಯಾರು—ಇಷ್ಟು ಆತುರದಿಂದ ಓಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ಹಿಡಿಯಿರಿ! ಹಿಡಿಯಿರಿ ಅವನನ್ನು!” ಎಂದು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಕೂಗಿದರು।

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

ಭಯದಿಂದ ಸಮೀಪ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ನಗರದ ರಕ್ಷಕರು ಅವನನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದರು; ಓಡಿಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಂಧತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರನು ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ; ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ಅವನು ಧಾರಿತನಾಗಿರಲೆಂದು।

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಮುದುಗರವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಯಮನ ಭಯಂಕರ ಭಟರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವರು ಅವನನ್ನು ಸಂಯಮನೀ (ಯಮಪುರಿ)ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶೂಲಧಾರಿಗಳಾದ ಶಿವನ ಪಾರಿಷದರು ಆಗಮಿಸಿದರು; ಝಣಝಣಿಸುವ ಕಿಂಕಿಣಿ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ. ಅವರು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಂದರು.

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಯಮಗಣಗಳೇ, ಈ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಬಿಡಿರಿ. ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಂಡನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ; ಅವನ ಸರ್ವ ಪಾಪಸಂಚಯ ದಗ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಮರಾಜನ ಗಣಗಳು ಆಗ ಮಹಾದೇವನ ಗಣಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು; ಅವರು ಬಹಳವಾಗಿ ಭೀತಿಗೊಂಡರು.

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

ಶಂಭುವಿನ ಗಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಮನ ಭೀತ ಕಿಂಕರರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಗಣಗಳೇ! ಈ ದ್ವಿಜನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುರ್ವೃತ್ತನು.”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

ಯಮಗಣರು ಹೇಳಿದರು—“ಈವನು ಕುಲಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌಚದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯಸ್ನಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

ಇವನ ಇತರ ಕರ್ಮಗಳು ದೂರವಾಗಿರಲಿ; ಇವನು ಶಿವನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಲಂಘಿಸಿದವನು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿ—ನಿಮ್ಮಂತಹವರಿಗೆ ಇವನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನು.

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

ಶಿವನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವವರು, ಶಿವನಿರ್ಮಾಲ್ಯದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಲಂಘಿಸುವವರು, ಮತ್ತು ಶಿವನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ನೀಡುವವರು—ಅವರ ಸ್ಪರ್ಶವೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಪುಣ್ಯಕರ.

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

ವಿಷವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೂ ಅಥವಾ ಕುಡಿಯಬೇಕಾದರೂ, ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ದೊರಕಿದರೂ—ಶಿವನ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಭೋಗಿಸಬಾರದು; ಪ್ರಾಣ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಸಹ.

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

ಧರ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಪ್ರಮಾಣ; ನಾವು ಹಾಗಲ್ಲ. ಹೇ ಗಣಗಳೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಲೇಶಮಾತ್ರವಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

ಹೀಗೆ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಾಮಗಳ ರಕ್ಷಕರಾದ ಶಿವಕಿಂಕರರು ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಎದುರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಪಾರಿಷದರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

ಶಿವಕಿಂಕರರು ಹೇಳಿದರು—“ನಾವು ಶಿವನ ಸೇವಕರು; ಸ್ವಭಾವತಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಿಗಳು. ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಗ್ರಾಹ್ಯ. ಸ್ಥೂಲ ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೇ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟವರಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ನಾವು ಸೂಕ್ಷ್ಮದೃಷ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುವವರು.”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“ಈಗ ಕೇಳಿರಿ; ಇವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು. ಓ ಗಣಗಳೇ, ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

“ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು (ಗೌಣ) ಕರ್ಮವೂ ಪರಮಧರ್ಮವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಸೇವಕನಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ—ಯಾರಾದರೂ ಶಿವನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಅದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ.”

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

ಭಕ್ತನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಿದನು—ಅವನು ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣ ಮಾಡುತ್ತ, ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದನು।

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಂದು ಅವನು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು. ಕೆಲಕಾಲ ಶಿವಾನುಗರಾದ ಆ ಭಕ್ತನು ಮಹಾದಿವ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವನು.”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

ನಂತರ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಪವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಕಲಿಂಗದ ರಾಜನಾಗುವನು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು; ಅವನ ಭಕ್ತಿ-ಪುಣ್ಯಗಳು ಅಂಥವು.

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ನೀವು ಬಂದಂತೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹೋಗಿರಿ. ಹೇ ಯಮದೂತರೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಯಮದೂತರು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ, ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

ಓ ಮುನೇ, ಗಣರು ಶಮನನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಶಂಭುವಿನ ದೂತರು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಆದಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

ಧರ್ಮರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಗಣಗಳೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ನಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಡಿರಿ.”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಧರಿಸುವವರು ಯಾರು ಇದ್ದರೂ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯರು; ಎಂದಿಗೂ ಅವರನ್ನು ಸಂಗಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು।

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ಬಿಳಿ ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉದ್ದೂಲನ (ಧೂಳಾಡಿಸುವುದು/ಒರೆಸುವುದು) ಮಾಡುವ ಗಣರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯರು; ಎಂದಿಗೂ ಅವರನ್ನು ಸಂಗಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು।

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಾದರೂ ಶಿವವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯರು; ಎಂದಿಗೂ ಅವರನ್ನು ಸಂಗಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು।

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಧರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜಟೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರು—ಅಂತಹ ಎಲ್ಲರನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗತಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಾರದು।

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ಜೀವಿಕೆಗೆಂದು ಮಾತ್ರ ಶಿವವೇಷ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವರು—ಅಂತಹ ಎಲ್ಲರನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗತಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಾರದು।

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ದಂಭದಿಂದಲೋ ಮೋಸದಿಂದಲೋ ಕೇವಲ ಶಿವಭಕ್ತರ ವೇಷ ಧರಿಸುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ವರ್ಜ್ಯರು; ಅವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಾರದು।

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

ಹೀಗೆ ಯಮನು ತನ್ನ ಸೇವಕರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು; ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮೃದು ನಗು ಇತ್ತು।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾರ್ಷದರು ಯಮದೂತರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆ ದ್ವಿಜನು, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಶಿವನೂ ಶಿವೆಯೂ (ಪಾರ್ವತಿ) ಯವರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ, ಅರಿಂದಮನ ಪುತ್ರನು ಕಲಿಂಗಾಧಿಪತಿಯಾದನು।

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

ದಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು ಒಬ್ಬನಿದ್ದನು; ಅವನು ಶಿವಸೇವೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು. ಬಾಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಇತರ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

ಕ್ರಮೇಣ ತಂದೆ ಪರಲೋಕಗತಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಆ ಯುವಕನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿವಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದನು।

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಆ ದುರ್ಧಮನಾದ ರಾಜ ದಮನು ಬೇರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಶಿವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೀಪದಾನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

ಅವನು ಗ್ರಾಮಾಧೀಶರನ್ನೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವೇ—ಅವನು ನನ್ನ ದಂಡನೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುವನು. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ‘ದೀಪದಾನದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

ಯಾವ ಯಾವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಶಿವಾಲಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು—ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ.

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

‘ನನ್ನ ಆಜ್ಞಾಭಂಗದ ದೋಷದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಶಿರಚ್ಛೇದವಾಗುವುದು’—ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿವಾಲಯದ ಕಡೆ ದೀಪಗಳು ಜ್ವಲಿಸಿದವು.

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

ಓ ರಾಜನೇ! ಇದೇ ಧರ್ಮದಿಂದ ದಮನು ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ನಡೆದುಕೊಂಡನು. ಧರ್ಮಜನ್ಯ ಮಹಾಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಧರ್ಮದ ಅಧೀನನಾಗಿ ಗತಿಸಿದನು.

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

ದೀಪದಾನದ ಪುಣ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ಬಲದಿಂದ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದನು; ರತ್ನದೀಪಗಳ ದೀಪ್ತ ಶಿಖೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಅಲಕೆಯ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು।

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

ಹೀಗೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಅಲ್ಪವೂ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನಿಜ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಭಜನ-ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

ಸರ್ವಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸದಾ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ದೀಕ್ಷಿತ ವಂಶದ ವಾರಸನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಅವನು ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಧನ ಕದಿಯಲು ಹೋದನು; ಆದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹತ್ತು ದೀಪಗಳ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಮೌಳಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ ಲಿಂಗವು ಅವನನ್ನು ಮೋಹಿಸಿ ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

ಕಲಿಂಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಸದಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು; ಪೂರ್ವವಾಸನೆಗಳ ಉದಯದಿಂದ ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಸಿದನು.

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ನೋಡಿ—ಇದು ದಿಕ್ಕಪಾಲನ ಪದವಿ ಎಂಥದು! ಇಲ್ಲಿ ಈಗಲೇ ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವಧರ್ಮಿಯೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

ಹೀಗೆ ಯಜ್ಞದತ್ತನ ಪುತ್ರ ಗುಣನಿಧಿಯ ಶಿವಸಂತೋಷಕರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುವದಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

ಅವನು ಸರ್ವದೇವ-ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನೋ, ಅದನ್ನೂ ಕೇಳು, ತಾತ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.