कैलासगमनं कुबेरसख्यं च — Śiva’s Journey to Kailāsa and His Friendship with Kubera

Verse 1

प्रत्यहं तस्य जननी सुतं गुणनिधिं मृदु । शास्ति स्नेहार्द्रहृदया ह्युपवेश्य स्म नारद

ಓ ನಾರದ, ಅವನ ತಾಯಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಮೃದು, ಗುಣನಿಧಿಯಾದ ಮಗನನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕರಗಿದ ಹೃದಯದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಶಿಸ್ತುಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 2

नारद उवाच । कदागतो हि कैलासं शंकरो भक्तवत्सलः । क्व वा सखित्वं तस्यासीत्कुबेरेण महात्मना

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು— ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಯಾವಾಗ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದನು? ಮಹಾತ್ಮ ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಖ್ಯವು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 3

किं चकार हरस्तत्र परिपूर्णः शिवाकृतिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं मम

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದ ಹರನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು; ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾಗಿದೆ.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा जगाम कैलासं सखित्वं धनदस्य च

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಾರದಾ, ಕೇಳು. ಚಂದ್ರಮೌಲಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವರು ಹೇಗೆ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 5

असीत्कांपिल्यनगरे सोमयाजिकुलोद्भवः । दीक्षितो यज्ञदत्ताख्यो यज्ञविद्याविशारदः

ಕಾಂಪಿಲ್ಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸೋಮಯಾಜಿ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ಯಜ್ಞದತ್ತ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು; ಅವನು ಯಜ್ಞವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 6

वेदवेदांगवित्प्राज्ञो वेदान्तादिषु दक्षिणः । राजमान्योऽथ बहुधा वदान्यः कीर्तिभाजनः

ಅವನು ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಾಜ್ಞನು; ವೇದಾಂತಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು. ರಾಜರಿಂದ ಮಾನಿತನಾಗಿ, ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ದಾನಶೀಲನಾಗಿ ಸತ್ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದನು.

Verse 7

अग्निशुश्रूषणरतो वेदाध्ययनतत्परः । सुन्दरो रमणीयांगश्चन्द्रबिंबसमाकृतिः

ಅವನು ಅಗ್ನಿಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದನು. ಸುಂದರನು, ಮನೋಹರ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರೂಪವಿದ್ದನು.

Verse 8

आसीद्गुणनिधिर्नाम दीक्षितस्यास्य वै सुतः । कृतोपनयनस्सोष्टौ विद्या जग्राह भूरिशः । अथ पित्रानभिज्ञातो यूतकर्मरतोऽभवत्

ಆ ದೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಗುಣನಿಧಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು. ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನು ಬಹಳ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತನು; ಆದರೆ ನಂತರ ತಂದೆಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಜೂಜು ಮುಂತಾದ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದನು.

Verse 9

आदायादाय बहुशो धनं मातुस्सकाशतः । समदाद्यूतकारेभ्यो मैत्रीं तैश्च चकार सः

ಅವನು ಮರುಮರು ತಾಯಿಯ ಬಳಿಯಿಂದ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಜೂಜುಗಾರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವರೊಡನೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 10

संत्यक्तब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः । निंदको वेदशास्त्राणां देवब्राह्मणनिंदकः

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಚಿತ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದನು. ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ, ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸಹ ದೂಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 11

स्मृत्याचारविहीनस्तु गीतवाद्यविनोदभाक् । नटपाखंडभाण्डैस्तु बद्धप्रेमपरंपरः

ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮಾಚಾರವಿಲ್ಲದವನು ಗೀತ-ವಾದ್ಯಾದಿ ವಿನೋದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ನಟರು, ಪಾಖಂಡಿಗಳು, ಭಾಂಡರು ಇವರ ಸಂಗದಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಾಸಕ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಂಧಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

प्रेरितोऽपि जनन्या स न ययौ पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्याप्तो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

ತಾಯಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರೂ ಅವನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ದೀಕ್ಷಿತನು ದೀಕ್ಷೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಪರಿಚರ್ಯೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 13

यदा यदैव तां पृच्छेदये गुणनिधिस्सुतः । न दृश्यते मया गेहे कल्याणि विदधाति किम्

ಗುಣನಿಧಿಯ ಪುತ್ರನು ಅವಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಅವನು—“ಕಲ್ಯಾಣಿ! ನನಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಏನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 14

तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः । स्नात्वा समर्च्य वै देवानेतावंतमनेहसम्

ಆಗ ಅವಳು “ತಥಾಸ್ತು, ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಲಿ—“ಈಗ ಅವನು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ದೀರ್ಘ ನಿರಂತರ ಕಾಲವನ್ನು ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆಯಲಿ.

Verse 15

अधीत्याध्ययनार्थं स द्विजैर्मित्रैस्समं ययौ । एकपुत्रेति तन्माता प्रतारयति दीक्षितम्

ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ದ್ವಿಜ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಆದರೆ ಅವನ ತಾಯಿ “ಇವನೇ ನನ್ನ ಏಕಪುತ್ರ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆ ದೀಕ್ಷಿತನನ್ನು ಹೊರಡುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 16

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । सर्वं केशांतकर्मास्य चक्रे वर्षेऽथ षोडशे

ಆ ದೀಕ್ಷಿತನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಕರ್ಮವನ್ನಾಗಲಿ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತವನ್ನಾಗಲಿ ಏನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವನ ಹದಿನಾರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕೇಶಾಂತ-ಸಂಸ್ಕಾರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 17

अथो स दीक्षितो यज्ञदत्तः पुत्रस्य तस्य च । गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयम्

ನಂತರ ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ಯಜ್ಞದತ್ತನು ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ (ವಿವಾಹ) ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 19

क्रोधनस्तेऽस्ति तनय स महात्मा पितेत्यलम् । यदि ज्ञास्यति ते वृत्तं त्वां च मां ताडयिष्यति

ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ—ಆ ಮಹಾತ್ಮ—ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರನು; ಇಷ್ಟು ಸಾಕು. ನಿನ್ನ ವರ್ತನೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದರೆ, ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುವನು.

Verse 20

आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम् । लोकमान्योऽस्ति ते तातस्सदाचारैर्न वै धनैः

ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಲೋಕಮಾನ್ಯನು—ಧನದಿಂದಲ್ಲ, ಸದಾಚಾರದಿಂದಲೇ.

Verse 21

ब्राह्मणानां धनं तात सद्विद्या साधुसंगमः । किमर्थं न करोषि त्वं सुरुचिं प्रीतमानसः

ಮಗನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಿಜವಾದ ಧನವು ಸದ್ವಿದ್ಯೆಯೂ ಸಾಧುಸಂಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉತ್ತಮ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಬೆಳೆಸುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 22

सच्छ्रोत्रियास्तेऽनूचाना दीक्षितास्सोमयाजिनः । इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः

ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಪಿತಾಮಹರು ಇಲ್ಲಿ ಸಚ್ಚ್ರೋತ್ರಿಯರು—ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ದೀಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದವರು, ಸೋಮಯಾಗ ಮಾಡುವವರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಚಾರತಂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 23

त्यक्त्वा दुर्वृत्तसंसर्गं साधुसंगरतो भव । सद्विद्यासु मनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर

ದುರ್ವೃತ್ತರ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಾಧುಸಂಗದಲ್ಲಿ ರತನಾಗು. ಸದ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಕ್ತ ಧರ್ಮಾಚಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸು.

Verse 24

तातानुरूपो रूपेण यशसा कुलशीलतः । ततो न त्रपसे किन्नस्त्यज दुर्वृत्ततां स्वकाम्

ರೂಪ, ಯಶ, ಕುಲ ಮತ್ತು ಶೀಲ—ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ನೀನು ತಂದೆಗೆ ತಕ್ಕವನು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಏಕೆ ಇಲ್ಲ? ಏನು ಕೊರತೆ? ನೀನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ದುರ್ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 25

ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी । एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुतो भव

ನಿನ್ನ ವಯಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತಿಗೂ ತಲುಪಿಲ್ಲ; ಇವಳು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವಳು. ಈ ಸದ್ವೃತ್ತಿಯ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊ; ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಹೊಂದಿರು।

Verse 26

श्वशुरोऽपि हि ते मान्यस्सर्वत्र गुणशीलतः । ततो न त्रपसे किन्नस्त्यज दुर्वृत्ततां सुत

ನಿನ್ನ ಮಾವನವರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗುಣಶೀಲತೆಯಿಂದ ಮಾನ್ಯರು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಏಕೆ ಲಜ್ಜಿಸದೆ ಇದ್ದೀಯ? ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ಈ ದುರ್ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.

Verse 27

मातुलास्तेऽतुलाः पुत्र विद्याशीलकुलादिभिः । तेभ्योऽपि न बिभेषि त्वं शुद्धोऽस्युभयवंशतः

ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾವಂದಿರು ವಿದ್ಯೆ, ಶೀಲ, ಕುಲಮರ್ಯಾದೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತുല್ಯರು. ಆದರೂ ನೀನು ಅವರನ್ನೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಪಿತೃ-ಮಾತೃ ಎರಡೂ ವಂಶಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯ.

Verse 28

पश्यैतान्प्रति वेश्मस्थान्ब्राह्मणानां कुमारकान् । गृहेऽपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान्

ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುವ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಾಲಕರನ್ನು ನೋಡು. ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ನೋಡು—ಅವರು ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರು.

Verse 29

राजापि श्रोष्यति यदा तव दुश्चेष्टितं सुत । श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति

ಹೇ ಪುತ್ರ, ರಾಜನು ನಿನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನೂ ಕಡಿದುಹಾಕುವನು।

Verse 30

बालचेष्टितमेवैतद्वदंत्यद्यापि ते जनाः । अनंतरं हरिष्यंति युक्तां दीक्षिततामिह

ಇಂದಿಗೂ ಜನರು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಬಾಲಚೇಷ್ಟೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ದೀಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಅಂಗೀಕರಿಸುವರು।

Verse 31

सर्वेप्याक्षारयिष्यंति तव तातं च मामपि । मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति

ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ದೂಷಿಸುವರು; ‘ಮಗನು ಕಠೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವರು।

Verse 32

पितापि ते न पापीयाञ्छ्रुतिस्मृतिपथानुगः । तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः

ನಿನ್ನ ತಂದೆಯೂ ಪಾಪಿ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ—ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಿ ಸ್ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರನು।

Verse 33

न चर्तुस्नातययापीह मुखं दुष्टस्य वीक्षितम् । अहो बलीयान्स विधिर्येन जातो भवानिति

ಚತುರ್ವಿಧ ಶುದ್ಧಿಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಈ ದುಷ್ಟನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಅಯ್ಯೋ, ಎಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವೋ ಆ ವಿಧಿ—ಅದರ ಮೂಲಕ ನೀನು ಜನಿಸಿದ್ದೆ!

Verse 34

प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मतिः । न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः

ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಮರುಮರು ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಅತಿದುರ್ಮತಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ದುರ್ಬೋಧನೀಯನಾಗಿ ವ್ಯಸನಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 35

मृगयामद्यपैशुन्यानृतचौर्यदुरोदरैः । स वारदारैर्व्यसनैरेभिः कोऽत्र न खंडितः

ಬೇಟೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಪರನಿಂದೆ, ಅಸತ್ಯ, ಕಳ್ಳತನ, ವಿನಾಶಕಾರಿ ಜೂಜು—ಇಂತಹ ವ್ಯಸನಗಳಿಂದಲೂ ಮರುಮರು ಬರುವ ಆಪತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಭಂಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 36

यद्यन्मध्यगृहे पश्येत्तत्तन्नीत्वा सुदुर्मतिः । अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम्

ಮನೆಯೊಳಗೆ ಏನೇನು ಕಂಡನೋ, ಆ ಸುದುರ್ಮತಿ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಜೂಜುಗಾರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಪಾತ್ರೆ-ಪಾನ, ವಸ್ತ್ರಾದಿ—ಹೀಗೆ ಮನೆಗೆ ನಾಶವನ್ನು ತಂದನು।

Verse 37

न्यस्तां रत्नमयीं गेहे करस्य पितुरूर्मिकाम् । चोरयित्वैकदादाय दुरोदरकरेऽर्पयत्

ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ರತ್ನಮಯ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕದ್ದುಕೊಂಡು, ವಿನಾಶಕರ ಜೂಜಿನ ದೋಷದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಜೂಜುಗಾರನ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 38

दीक्षितेन परिज्ञातो दैवाद्द्यूतकृतः करे । उवाच दीक्षितस्तं च कुतो लब्धा त्वयोर्मिका

ದೈವಯೋಗದಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೂಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಉಂಗುರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ—“ಈ ಉಂಗುರ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರಕಿತು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು।

Verse 39

पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्तमुवाच सः । मामाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्यकर्मणा

ಅವನಿಂದ ಮರುಮರು ಹಠದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ವಿಪ್ರಾ! ನೀನು ಏಕೆ ಜೋರಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆರೋಪಿಸುತ್ತೀಯ? ಕಳ್ಳತನದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನನ್ನದೇನು ಸಂಬಂಧ?”

Verse 40

लब्धा मुद्रा त्वदीयेन पुत्रेणैव समर्पिता । मम मातुर्हि पूर्वेद्युर्जित्वा नीतो हि शाटकः

ಲಭಿಸಿದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನೆ ಗೆದ್ದು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಶಾಟಕ (ವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು।

Verse 41

न केवलं ममैवैतदंगुलीयं समर्पितम् । अन्येषां द्यूतकर्तॄणां भूरि तेनार्पितं वसु

ಈ ಉಂಗುರವನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಿಸಿದುದಲ್ಲ; ಅವನು ಇತರ ಅನೇಕ ಜೂಜುಗಾರರ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನೂ ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 42

रत्नकुप्यदुकूलानि शृंगारप्रभृतीनि च । भाजनानि विचित्राणि कांस्यताम्रमयानि च

ರತ್ನಜಡಿತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಉತ್ತಮ ದುಕೂಲಗಳು (ವಸ್ತ್ರಗಳು), ಶೃಂಗಾರಾದಿ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಚು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ।

Verse 43

नग्नीकृत्य प्रतिदिनं बध्यते द्यूतकारिभिः । न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले

ಜೂಜುಗಾರರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಗ್ನಗೊಳಿಸಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ; ಆ ಅಕ್ಷಾಸಕ್ತನಂತೆ (ದುಃಖ-ಅಪಮಾನದಲ್ಲಿ) ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 44

अद्यावधि त्वया विप्र दुरोदर शिरोमणिः । कथं नाज्ञायि तनयोऽविनयानयकोविदः

ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ನೀನು ಜೂಜುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರರನ್ನು ಅವಿನಯ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ?

Verse 45

इति श्रुत्वा त्रपाभारविनम्रतरकंधरः । प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमन्दिरम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಲಜ್ಜೆಯ ಭಾರದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 46

महापतिव्रतामस्य पत्नी प्रोवाच तामथ । स दीक्षितो यज्ञदत्तः श्रौतकर्मपरायणः

ಆಗ ಅವನ ಪತ್ನಿ—ತಾನೇ ಮಹಾಪತಿವ್ರತೆ—ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಯಜ್ಞದತ್ತನು ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೌತ ವೈದಿಕ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 47

यज्ञदत्त उवाच । दीक्षितायनि कुत्रास्ति धूर्ते गुणनिधिस्सुतः । अथ तिष्ठतु किं तेन क्व सा मम शुभोर्मिका

ಯಜ್ಞದತ್ತನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ದೀಕ್ಷಿತಾಯನಿ, ಗುಣನಿಧಿಯ ಆ ಧೂರ್ತ ಪುತ್ರನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಅವನು ಇರಲಿ; ನನಗೆ ಅವನಿಂದ ಏನು? ನನ್ನ ಶುಭ ಉಂಗುರ ಎಲ್ಲಿದೆ?”

Verse 48

अंगोद्वर्तनकाले या त्वया मेऽङ्गुलितो हृता । सा त्वं रत्नमयी शीघ्रं तामानीय प्रयच्छ मे

ಅಂಗೋದ್ವರ್ತನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆ ರತ್ನಮಯ ಉಂಗುರವನ್ನು ಬೇಗನೆ ತಂದು ನನಗೆ ಮರಳಿ ಕೊಡು.

Verse 49

इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायनी । प्रोवाच स्नानमध्याह्नीं क्रियां निष्पादयत्यथ

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ದೀಕ್ಷಿತಾಯನೀ ಭಯಗೊಂಡಳು. ನಂತರ ಅವಳು ಹೇಳಿ, ಆಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ವಿಧಿಸಿದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 50

व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादिकर्मणि । समयोऽयमतिक्रामेदतिथीनां प्रियातिथे

ನಾನು ದೇವಪೂಜೆಯೂ ನೈವೇದ್ಯಾದಿ ಉಪಹಾರಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ವ್ಯಗ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಳೆಯದಿರಲಿ।

Verse 51

इदानीमेव पक्वान्नकारणव्यग्रया मया । स्थापिता भाजने क्वापि विस्मृतेति न वेद्म्यहम्

ಇದೀಗಲೇ ಪಕ್ವ ಅನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯಸ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅದನ್ನು ಯಾವುದೋ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಇಟ್ಟೆನು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮರೆತೇನೋ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯದು।

Verse 52

दीक्षित उवाच । हं हेऽसत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि । यदा यदा त्वां संपृछे तनयः क्व गतस्त्विति

ದೀಕ್ಷಿತನು ಹೇಳಿದನು—ಅಯ್ಯೋ, ಅಸತ್ಪುತ್ರನ ಜನನಿ, ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿಯುವವಳೇ! ನಾನು ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ‘ಮಗನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೂ, ಆಗ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳು।

Verse 53

तदातदेति त्वं ब्रूयान्नथेदानीं स निर्गतः । अधीत्याध्ययनार्थं च द्वित्रैर्मित्रैस्सयुग्बहिः

ಆಗ ನೀನು ‘ಅವನು ಈಗೀಗ ಬರುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ‘ಈಗ ಅವನು ಹೊರಗೆ ಹೋದನು’ ಎಂದು ಹೇಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಮುಂದಿನ ಪಠಣ-ಅಧ್ಯಯನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಇಬ್ಬರು-ಮೂರು ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋದನು।

Verse 54

कुतस्ते शाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयार्पितः । लभते योऽनिशं धाम्नि तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

ಹೇ ಪತ್ನಿ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಮಾಂಜಿಷ್ಠ-ಬಣ್ಣದ ಶಾಟಕ (ವಸ್ತ್ರ) ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರಕಿತು? ಈ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಅದು ಮರುಮರು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯ ಹೇಳು, ಭಯ ತ್ಯಜಿಸು.

Verse 55

सांप्रतं नेक्ष्यते सोऽपि भृंगारो मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयी सापि त्रिपटी या मयार्पिता

ಈಗ ಆ ಮಣಿಮಂಡಿತ ಭೃಂಗಾರ (ಅಲಂಕರಿತ ಪಾತ್ರ)ವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿನ ದಾರಗಳ ತ್ರಿಪಟಿಯೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 56

क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा । नागदंतमयी सा क्व सुखकौतुक मंचिका

ಇದೀಗ ಆ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಸುಂದರ ಕಾಂಸ್ಯಪಾತ್ರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆ ಗೌಡದೇಶೀಯ ತಾಮ್ರಘಟಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸುಖ-ಕೌತುಕಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ನಾಗದಂತಮಯ ಚಿಕ್ಕ ಮಂಚಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕಾಲವಶದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಳಿದುಹೋಯಿತು।

Verse 57

क्व सा पर्वतदेशीया चन्द्रकांतिरिवाद्भुता । दीपकव्यग्रहस्ताग्रालंकृता शालभञ्जिका

ಪರ್ವತದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ಅದ್ಭುತ ಶಾಲಭಂಜಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಚಂದ್ರಕಾಂತಮಣಿಯ ಕಿರಣದಂತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸೌಂದರ್ಯವಿದ್ದಳು. ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ತವಕಿಸುವಂತೆ ಚಾಚಿದ ಕೈಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 58

किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा । तदाभ्यवहारिष्येहमुपयंस्याम्यहं यदा

ಬಹಳ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಹೇ ಕುಲಜ! ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆಗಲೇ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಪತಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 59

अनपत्योऽस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा । उत्तिष्ठानय पाथस्त्वं तस्मै दद्यास्तिलांजलिम्

ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತಂದ ಆ ದುಷ್ಟನಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಪುತ್ರಹೀನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಎಲೈ ಪಾರ್ಥನೇ, ಏಳು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು; ಅವನಿಗೆ ತಿಲಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು.

Verse 60

अपुत्रत्वं वरं नॄणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे नीतिरेषा सनातनी

ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತರುವ ಕುಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ಪುತ್ರಹೀನನಾಗಿರುವುದೇ ಲೇಸು. ಕುಲದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು, ಇದೇ ಸನಾತನ ನೀತಿ.

Verse 61

स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्नि कस्यचित् । श्रोत्रियस्य सुतां प्राप्य पाणिं जग्राह दीक्षितः

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನಿತ್ಯವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅದೇ ದಿನ ದೀಕ್ಷಿತನು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಳ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು।