पुष्पार्पण-विनिर्णयः (Determination of Flower-Offerings to Śiva)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाभाग कथय त्वं प्रमाणतः । कैः पुष्पैः पूजितश्शंभुः किं किं यच्छति वै फलम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವ್ಯಾಸನ ಮಹಾಭಾಗ ಶಿಷ್ಯನೇ, ಪ್ರಮಾಣಸಹಿತವಾಗಿ ಹೇಳು: ಯಾವ ಯಾವ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಯಾವ ಯಾವ ಫಲಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ?

Verse 2

सूत उवाच । शौनकाद्याश्च ऋषयः शृणुतादरतोऽखिलम् । कथयाम्यद्य सुप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶೌನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳೇ! ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಆದರದಿಂದ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ. ಇಂದು ನಾನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಾರ್ಪಣೆಯ ವಿಧಿ-ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

एष एव विधिः पृष्टो नारदेन महर्षिणा । प्रोवाच परमप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

ಇದೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದರು ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ವಕ್ತರು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಪಣೆಯ ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । कमलैर्बिल्वपत्रैश्च शतपत्रैस्तथा पुनः । शंखपुष्पैस्तथा देवं लक्ष्मीकामोऽर्चयेच्छिवम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕಮಲಗಳು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳು, ಶತಪತ್ರ ಪುಷ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಶಂಖಾಕಾರದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ದೇವರಾದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 5

एतैश्च लक्षसंख्याकैः पूजितश्चेद्भवेच्छिवः । पापहानिस्तथा विप्र लक्ष्मीस्स्यान्नात्र संशयः

ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಈ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 6

विंशतिः कमलानां तु प्रस्थमेकमुदाहृतम् । बिल्वो दलसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम्

ಕಮಲಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತು ಒಂದು ‘ಪ್ರಸ್ಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆಗಳ ಸಾವಿರವನ್ನು ‘ಅರ್ಧಪ್ರಸ್ಥ’ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 7

शतपत्रसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम् । पलैः षोडशभिः प्रत्थः पलं टंकदशस्मृतः

ಸಾವಿರ ಶತಪತ್ರಗಳಿಂದ ಅರ್ಧ-ಪ್ರಸ್ಥದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹದಿನಾರು ಪಲಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ; ಒಂದು ಪಲವು ಹತ್ತು ಟಂಕಗಳಿಗೆ ಸಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ।

Verse 8

अनेनैव तु मानेन तुलामारोपयेद्यदा । सर्वान्कामानवाप्नोति निष्कामश्चेच्छिवो भवेत्

ಈದೇ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತುಲಾಮಾರೋಪಣ (ತುಲಾದಾನ ವಿಧಿ) ಮಾಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಮ್ಯಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 9

राज्यस्य कामुको यो वै पार्थिवानां च पूजया । तोषयेच्छंकरं देवं दशकोष्ट्या मुनीश्वराः

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರರೇ! ರಾಜ್ಯೈಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗಗಳ ಪೂಜೆಯಿಂದ ದಶಕೋಟಿ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಿ.

Verse 10

लिंगं शिवं तथा पुष्पमखण्डं तंदुलं तथा । चर्चितं चंदनेनैव जलधारां तथा पुनः

ಲಿಂಗರೂಪ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ—ಅಖಂಡ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡುಲ (ಅಕ್ಕಿ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಚಂದನ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜಲಧಾರೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 11

प्रतिरूपं तथा मंत्रं बिल्वीदलमनुत्तमम् । अथवा शतपत्रं च कमलं वा तथा पुनः

ಪ್ರತಿರೂಪ (ಪವಿತ್ರ ಚಿಹ್ನೆ) ಮತ್ತು ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅನುತ್ತಮ ಬಿಲ್ವದಳವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಶತಪತ್ರ ಕಮಲ—ಹೌದು, ಕಮಲವನ್ನೂ—ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 12

शंखपुष्पैस्तथा प्रोक्तं विशेषेण पुरातनैः । सर्वकामफलं दिव्यं परत्रेहापि सर्वथा

ಪುರಾತನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ—ಶಂಖಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ದಿವ್ಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथम खंडे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधानवर्णनो नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಾನವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 15

प्रधान्यकामुको यो वै तदर्द्धेनार्चयेत्पुमान् । कारागृहगतो यो वै लक्षेनैवार्चयेद्धनम्

ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಪುರುಷನು ಅದರ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಿ. ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನು ಲಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದ (ಧನ/ಉಪಚಾರ) ಮೂಲಕ ಅರ್ಚಿಸಲಿ; ಆಗ ಬಂಧನಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶುಭಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 16

रोगग्रस्तो यदा स्याद्वै तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् । कन्याकामो भवेद्यो वै तदर्द्धेन शिवं पुनः

ಯಾರಾದರೂ ರೋಗಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಆ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ಯೆ (ಯೋಗ್ಯ ವಧು) ಬಯಸುವವನು ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ.

Verse 17

विद्याकामस्तथा यः स्यात्तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् । वाणीकामो भवेद्यो वै घृतेनैवार्चयेच्छिवम्

ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ‘ತದರ್ಧ’ ಎಂಬ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಿ. ವಾಣಿ-ವೈಭವವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಘೃತದಿಂದಲೇ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ।

Verse 18

उच्चाटनार्थं शत्रूणां तन्मितेनैव पूजनम् । मारणे वै तु लक्षेण मोहने तु तदर्धतः

ಶತ್ರುಗಳ ಉಚ್ಚಾಟನೆಗಾಗಿ ಅದೇ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಾರಣಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ, ಮೋಹನಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರ ಅರ್ಧಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ (ಜಪ/ಪೂಜೆ) ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 19

सामंतानां जये चैव कोटिपूजा प्रशस्यते । राज्ञामयुतसंख्यं च वशीकरणकर्मणि

ಸಾಮಂತರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಟಿಪೂಜೆ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ. ರಾಜರನ್ನು ವಶೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಯುತ (ಹತ್ತು ಸಾವಿರ) ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂಜೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 20

यशसे च तथा संख्या वाहनाद्यैः सहस्रिका । मुक्तिकामोर्चयेच्छंभुं पंचकोट्या सुभक्तितः

ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಾರು ವಾಹನಾದಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸುವಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಂಚಕೋಟಿ (ಐದು ಕೋಟಿ) ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಿ।

Verse 21

ज्ञानार्थी पूजयेत्कोट्या शंकरं लोक शंकरम् । शिवदर्शनकामो वै तदर्धेन प्रपूजयेत्

ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಶಿವದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 22

तथा मृत्युंजयो जाप्यः कामनाफलरूपतः । पंचलक्षा जपा यर्हि प्रत्यक्षं तु भवेच्छिवः

ಹಾಗೆಯೇ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಅದು ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಐದು ಲಕ್ಷ ಜಪ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಶಿವನು ಪ್ರತಕ್ಷನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

लक्षेण भजते कश्चिद्द्वितीये जातिसंभवः । तृतीये कामनालाभश्चतुर्थे तं प्रपश्यति

ಯಾರಾದರೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜಪ/ಪೂಜೆಯಿಂದ ಶಿವಭಜನ ಮಾಡಿದರೆ; ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

पंचमं च यदा लक्षं फलं यच्छत्यसंशयम् । अनेनैव तु मंत्रेण दशलक्षे फलं भवेत्

ಐದನೇ ‘ಲಕ್ಷ’ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಅದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಫಲಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 25

मुक्तिकामो भवेद्यो वै दर्भैश्च पूजनं चरेत् । लक्षसंख्या तु सर्वत्र ज्ञातव्या ऋषिसत्तम

ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ದರ್ಭಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ; ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲೂ ‘ಲಕ್ಷ’ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 26

आयुष्कामो भवेद्यो वै दूर्वाभिः पूजनश्चरेत् । पुत्रकामो भवेद्यो वै धत्तूरकुसुमैश्चरेत्

ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ. ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿರುವವನು ಧತ್ತೂರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ.

Verse 27

रक्तदण्डश्च धत्तूरः पूजने शुभदः स्मृतः । अगस्त्यकुसुमैश्चैव पूजकस्य महद्यशः

ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಂಡ ಮತ್ತು ಧತ್ತೂರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಶುಭಪ್ರದವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪೂಜಕನಿಗೆ ಮಹಾ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 28

भुक्तिमुक्तिफलं तस्य तुलस्याः पूजयेद्यदि । अर्कपुष्पैः प्रतापश्च कुब्जकल्हारकैस्तथा

ಆ ಪವಿತ್ರ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡರ ಫಲವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಕ ಪುಷ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜ-ಕಲ್ಹಾರಕ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಾಪ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 29

जपाकुसुमपूजा तु शत्रूणां मृत्युदा स्मृता । रोगोच्चाटनकानीह करवीराणि वै क्रमात्

ಜಪಾ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ನಾಶಕಾರಿಣಿಯೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕರವೀರ (ಕನೆರ) ಅರ್ಪಣೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 30

बंधुकैर्भूषणावाप्तिर्जात्यावाहान्न संशयः । अतसीपुष्पकैर्देवं विष्णुवल्लभतामियात्

ಬಂಧೂಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಆಭರಣಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಜಾತಿ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ವಾಹನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಅತಸೀ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ದೇವ (ಶಿವ) ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

शमीपत्रैस्तथा मुक्तिः प्राप्यते पुरुषेण च । मल्लिकाकुसुमैर्दत्तैः स्त्रियं शुभतरां शिवः

ಶಮೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಪುರುಷನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಶುಭಮಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

यूथिकाकुसुमैश्शस्यैर्गृहं नैव विमुच्यते । कर्णिकारैस्तथा वस्त्रसंपत्तिर्जायते नृणाम्

ಶುಭ ಯೂಥಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಗೃಹದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೂರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಣಿಕಾರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 33

निर्गुण्डीकुसुमैर्लोके मनो निर्मलतां व्रजेत् । बिल्वपत्रैस्तथा लक्षैः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ನಿರ್ಗುಂಡಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು (ಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಾದರೂ) ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 34

शृङ्गारहारपुष्पैस्तु वर्द्धते सुख सम्पदा । ऋतुजातानि पुष्पाणि मुक्तिदानि न संशयः

ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಅಲಂಕಾರ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಸುಖಸಂಪತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 35

राजिकाकुसुमानीह शत्रूणां मृत्युदानि च । एषां लक्षं शिवे दद्याद्दद्याच्च विपुलं फलम्

ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಿಕಾ (ಸಾಸಿವೆ) ಹೂಗಳು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಮೃತ್ಯುದಾಯಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಅವುಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಮಹಾದೇವನು ಅವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಪಾರ ಫಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

विद्यते कुसुमं तन्न यन्नैव शिववल्लभम् । चंपकं केतकं हित्वा त्वन्यत्सर्वं समर्पयेत्

ಶಿವನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಹೂವು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಚಂಪಕ ಮತ್ತು ಕೇತಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು।

Verse 37

अतः परं च धान्यानां पूजने शंकरस्य च । प्रमाणं च फलं सर्वं प्रीत्या शृणु च सत्तम

ಇನ್ನು ಶಂಕರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ—ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ—ಹೇ ಸತ್ತಮ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 38

तंदुलारोपणे नॄणां लक्ष्मी वृद्धिः प्रजायते । अखण्डितविधौ विप्र सम्यग्भक्त्या शिवोपरि

ತಂಡುಲ (ಅಕ್ಕಿ) ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಅಖಂಡವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಫಲವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

षट्केनैव तु प्रस्थानां तदर्धेन तथा पुनः । पलद्वयं तथा लक्षमानेन समदाहृतम्

ಪ್ರಸ್ಥಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಆರು (ಘಟಕಗಳಿಂದ)ಲೇ ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತೆ ಅದರ ಅರ್ಧ ಪರಿಮಾಣವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಪಲಗಳ ಮಾನ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಮಾನವೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 40

पूजां रुद्रप्रधानेन कृत्वा वस्त्रं सुसुन्दरम् । शिवोपरि न्यसेत्तत्र तंदुलार्पणमुत्तमम्

ರುದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು/ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತಂಡುಲಾರ್ಪಣ (ಅಕ್ಕಿ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

उपरि श्रीफलं त्वेकं गंधपुष्पादिभिस्तथा । रोपयित्वा च धूपादि कृत्वा पूजाफलं भवेत्

ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶ್ರೀಫಲ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು, ಚಂದನಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ; ನಂತರ ಧೂಪಾದಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ—ಪೂಜೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 42

प्रजापत्यद्वयं रौप्यमासंख्या च दक्षिणा । देया तदुपदेष्ट्रे हि शक्त्या वा दक्षिणा मता

ಎರಡು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಸಂಖ್ಯ (ಉದಾರ) ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುವ ಆಚಾರ್ಯನಿಗೇ ಅದು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

Verse 43

आदित्यसंख्यया तत्र ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । लक्षपूजा तथा जाता साङ्गश्च मन्त्रपूर्वकम्

ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಸಾಂಗವಾಗಿ, ‘ಲಕ್ಷ-ಪೂಜೆ’ ಯಥಾವಿಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 44

शतमष्टोत्तरं तत्र मंत्रे विधिरुदाहृतः । तिलानां च पलं लक्षं महापातकनाशनम्

ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಜಪದ ವಿಧಿ ನೂರ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಳ್ಳಿನ ದಾನ—ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪಲ—ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 45

एकादशपलैरेव लक्षमानमुदाहृतम् । पूर्ववत्पूजनं तत्र कर्तव्यं हितकाम्यया

ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ಪಲಗಳಿಂದಲೇ ‘ಲಕ್ಷ’ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಿಧಿಯನುಸಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 46

भोज्या वै ब्राह्मणास्तस्मादत्र कार्या नरेण हि । महापातकजं दुखं तत्क्षणान्नश्यति ध्रुवम्

ಆದುದರಿಂದ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 47

यवपूजा तथा प्रोक्ता लक्षेण परमा शिवे । प्रस्थानामष्टकं चैव तथा प्रस्थार्द्धकं पुनः

ಈ ರೀತಿ ಯವಪೂಜೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ—ಅದು ಪರಮ ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಲಕ್ಷಣವೆನ್ನುವ ನಿಯಮಪ್ರಕಾರ—ಎಂಟು ಪ್ರಸ್ಥಗಳು, ಮತ್ತೆ ಅರ್ಧ ಪ್ರಸ್ಥ।

Verse 48

पलद्वययुतं तत्र मानमेतत्पुरातनम् । यवपूजा च मुनिभिः स्वर्गसौख्यविवर्द्धिनी

ಅಲ್ಲಿ ಈ ಪುರಾತನ ಪ್ರಮಾಣವು ‘ಎರಡು ಪಲ’ ತೂಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮುನಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಯವಪೂಜೆ ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು।

Verse 49

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां कर्तव्यं च फलेप्सुभिः । गोधूमान्नैस्तथा पूजा प्रशस्ता शंकरस्य वै

ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಧಿ ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶಂಕರಪೂಜೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 50

संततिर्वर्द्धते तस्य यदि लक्षावधिः कृता । द्रोणार्द्धेन भवेल्लक्षं विधानं विधिपूर्वकम्

ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅವನ ಸಂತತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅರ್ಧ ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೇ ‘ಲಕ್ಷ’ ಪೂರ್ಣತೆ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 51

मुद्गानां पूजने देवः शिवो यच्छति वै सुखम् । प्रस्थानां सप्तकेनैव प्रस्थार्द्धेनाथवा पुनः

ಮುದ್ಗ (ಹೆಸರು)ವನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ದೇವ ಶಿವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಏಳು ಪ್ರಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಅರ್ಧ ಪ್ರಸ್ಥದಿಂದಾಗಲಿ।

Verse 52

पलद्वययुतेनैव लक्षमुक्तं पुरातनैः । ब्राह्मणाश्च तथा भोज्या रुद्रसंख्याप्रमाणतः

ಪುರಾತನರು ‘ಲಕ್ಷ’ವೆಂದರೆ ಎರಡು ಪಲ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರ-ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 53

प्रियंगुपूजनादेव धर्माध्यक्षे परात्मनि । धर्मार्थकामा वर्द्धंते पूजा सर्वसुखावहा

ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪ್ರಿಯಂಗು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆ ಪೂಜೆ ಸರ್ವಸುಖವಾಹಿನಿ.

Verse 54

प्रस्थैकेन च तस्योक्तं लक्षमेकं पुरातनैः । ब्रह्मभोजं तथा प्रोक्तमर्कसंख्याप्रमाणतः

ಪುರಾತನರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಇದರ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಲಕ್ಷ ದಾನಗಳ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅರ್ಕ-ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣನೆಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಭೋಜಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

Verse 55

राजिकापूजनं शंभोश्शत्रोर्मृत्युकरं स्मृतम् । सार्षपानां तथा लक्षं पलैर्विशतिसंख्यया

ರಾಜಿಕಾ (ಸಾಸಿವೆ)ಯಿಂದ ಶಂಭುವಿನ ಪೂಜೆ ಶತ್ರುವಿಗೆ ಮರಣಕಾರಕವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಲ ತೂಕದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 56

तेषां च पूजनादेव शत्रोर्मृत्युरुदाहृतः । आढकीनां दलैश्चैव शोभयित्वार्चयेच्छिवम्

ಆ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶತ್ರುವಿನ ಮರಣ (ನಾಶ) ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಢಕೀ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 57

वृता गौश्च प्रदातव्या बलीवर्दस्तथैव च । मरीचिसंभवा पूजा शत्रोर्नाशकरी स्मृता

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಎತ್ತನ್ನೂ. ಮರೀಚಿ-ಸಂಭವ (ಶುದ್ಧ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ) ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಶತ್ರುನಾಶಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 58

आढकीनां दलैश्चैव रंजयि त्वार्चयेच्छिवम् । नानासुखकरी ह्येषा पूजा सर्वफलप्रदा

ಆಢಕೀ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಈ ಪೂಜೆ ನಾನಾ ಸುಖಗಳನ್ನು ನೀಡುವದು, ಸರ್ವಫಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವದು।

Verse 59

धान्यमानमिति प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम । लक्षमानं तु पुष्पाणां शृणु प्रीत्या मुनीश्वर

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ‘ಧಾನ್ಯ-ಮಾನ’ವೆಂಬ ಅಳತೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಈಗ ಓ ಮುನೀಶ್ವರನೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಗಳ ‘ಲಕ್ಷ-ಮಾನ’ವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 60

प्रस्थानां च तथा चैकं शंखपुष्पसमुद्भवम् । प्रोक्तं व्यासेन लक्षं हि सूक्ष्ममानप्रदर्शिना

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಳತೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ—‘ಲಕ್ಷ’ವೆಂದರೆ ಒಂದೇ ಘಟಕ; ಅದು ‘ಪ್ರಸ್ಥ’ ಅಳತೆಯೂ ಶಂಖಪುಷ್ಪಾಧಾರಿತ ಗಣನೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು.

Verse 61

प्रस्थैरेकादशैर्जातिलक्षमानं प्रकीर्तितम् । यूथिकायास्तथा मानं राजिकायास्तदर्द्धकम्

ಜಾತೀ (ಮಲ್ಲಿಗೆ)ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸ್ಥಗಳಿಂದ ಲೆಕ್ಕಿಸಿದ ಒಂದು ಲಕ್ಷವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೂಥಿಕೆಗೆ ಸಹ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣ; ರಾಜಿಕೆಗೆ ಅದರ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣ.

Verse 62

प्रस्थैर्विंशतिकैश्चैव मल्लिकामान मुत्तमम् । तिलपुष्पैस्तथा मानं प्रस्थान्न्यूनं तथैव च

ಮಲ್ಲಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ)ಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥಗಳೆಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ತಿಲಪುಷ್ಪಕ್ಕೂ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 63

ततश्च द्विगुणं मानं करवीरभवे स्मृतम् । निर्गुंडीकुसुमे मानं तथैव कथितं बुधैः

ಅನಂತರ ಕರವೀರ (ಕಣೇರು) ಹೂಗಳಿಂದ ಅರ್ಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಗುಂಡೀ ಕುಸುಮಗಳಿಗೂ ಪಂಡಿತರು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 64

कर्णिकारे तथा मानं शिरीषकुसुमे पुनः । बंधुजीवे तथा मानं प्रस्थानं दशकेन च

ಕರ್ಣಿಕಾರ ಹೂವಿಗೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣ, ಮತ್ತೆ ಶಿರೀಷ ಕುಸುಮಕ್ಕೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಬಂಧುಜೀವಕ್ಕೂ ಪ್ರಮಾಣ ನಿಶ್ಚಿತ—ಹತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ.

Verse 65

इत्याद्यैर्विविधै मानं दृष्ट्वा कुर्याच्छिवार्चनम् । सर्वकामसमृध्यर्थं मुक्त्यर्थं कामनोज्झितः

ಇಂತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ವಿಧಿ-ಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಶಿವಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸರ್ವ ಧರ್ಮ್ಯಕಾಮಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥ, ಕಾಮನೆ-ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 66

अतः परं प्रवक्ष्यामि धारापूजाफलं महत् । यस्य श्रवणमात्रेण कल्याणं जायते नृणाम्

ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ಧಾರಾಪೂಜೆಯ ಮಹತ್ತಾದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು. ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 67

विधानपूर्वकं पूजां कृत्वा भक्त्या शिवस्य वै । पश्चाच्च जलधारा हि कर्तव्या भक्तितत्परैः

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಭಕ್ತರು ನಂತರ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಲಧಾರೆ (ನಿರಂತರ ಜಲಾಭಿಷೇಕ) ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 68

ज्वरप्रलापशांत्यर्थं जल धारा शुभावहा । शतरुद्रियमंत्रेण रुद्रस्यैकादशेन तु

ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಪ್ರಲಾಪ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಜಲಧಾರೆ ಶುಭಪ್ರದವಾಗಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಶತರುದ್ರೀಯ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ, ರುದ್ರನ ಏಕಾದಶ ಆವಾಹನದಿಂದಲೂ ಅದು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ।

Verse 69

रुद्रजाप्येन वा तत्र सूक्तेन् पौरुषेण वा । षडंगेनाथ वा तत्र महामृत्युंजयेन च

ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರಮಂತ್ರಗಳ ಜಪದಿಂದಲೋ, ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಿಂದಲೋ; ಅಥವಾ ಷಡಂಗ (ಅಂಗನ್ಯಾಸಾದಿ) ವಿಧಿಯಿಂದ, ಮಹಾಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ (ಆರಾಧನೆ) ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 70

गायत्र्या वा नमोंतैश्च नामभिः प्रणवादिभिः । मंत्रैवाथागमोक्तैश्च जलधारादिकं तथा

ಜಲಧಾರೆ ಮೊದಲಾದ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದಲೋ, ‘ನಮೋ’ಯುಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೋ, ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಆಗಮೋಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 71

सुखसंतानवृद्ध्यर्थं धारापूजनमुत्तमम् । नानाद्रव्यैः शुभैर्दिव्यैः प्रीत्या सद्भस्मधारिणा

ಸುಖವೂ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಯೂ ಆಗಲೆಂದು ಧಾರಾಪೂಜೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಸತ್ಭಸ್ಮಧಾರಿ ಭಕ್ತನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಅನೇಕ ಶುಭ ದಿವ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡುವದು।

Verse 72

घृतधारा शिवे कार्या यावन्मंत्रसहस्रकम् । तदा वंशस्य विस्तारो जायते नात्र संशयः

ಸಾವಿರ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಶಿವನಿಗೆ ಘೃತಧಾರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆಗ ವಂಶವಿಸ್ತಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 73

एवं मदुक्तमंत्रेण कार्यं वै शिवपूजनम् । ब्रह्मभोज्यं तथा प्रोक्तं प्राजापत्यं मुनीश्वरैः

ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನವೂ ಮುನೀಶ್ವರರಿಂದ ‘ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ’ ಕರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 74

केवलं दुग्धधारा च तदा कार्या विशेषतः । शर्करामिश्रिता तत्र यदा बुद्धिजडो भवेत्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇವಲ ಹಾಲಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಜಡವಾಗಿ ಮಂದವಾದಾಗ, ಆ ಹಾಲಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಬೆರೆಸಿ (ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು).

Verse 75

तस्या संजायते जीवसदृशी बुद्धिरुत्तमा । यावन्मंत्रायुतं न स्यात्तावद्धाराप्रपूजनम्

ಆ ಭಕ್ತನಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತ ಜೀವಚೇತನೆಯಂತೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಜಪ ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಧಾರಾರೂಪವಾಗಿ ನಿರಂತರ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

Verse 76

यदा चोच्चाटनं देहे जायते कारणं विना । यत्र कुत्रापि वा प्रेम दुःखं च परिवर्द्धितम्

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಶಾಂತಿ, ಅಲುಗಾಟ ಉಂಟಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾದರೂ ಯಾರ ಮೇಲಾದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದರೆ—ಇದು ಅದೃಶ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶಿವಶರಣಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅಂತರಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯಬೇಕು.

Verse 77

स्वगृहे कलहो नित्यं यदा चैव प्रजायते । तद्धारायां कृतायां वै सर्वं दुःखं विलीयते

ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಕಲಹ ಉಂಟಾದಾಗ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಧಾರಾ-ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಮಾಡಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ದುಃಖವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 78

शत्रूणां तापनार्थं वै तैलधारा शिवोपरि । कर्तव्या सुप्रयत्नेन कार्यसिद्धिर्धुवं भवेत्

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಧಾರೆಯನ್ನು ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 79

मासि तेनैव तैलेन भोगवृद्धिः प्रजायते । सार्षपेनैव तैलेन शत्रुनाशोभवेद्ध्रुवम्

ಅದೇ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮಾಡಿದರೆ ಭೋಗಸಂಪತ್ತಿನ ವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಶತ್ರುನಾಶ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 80

मधुना यक्षराजो वै गच्छेच्च शिवपूजनात । धारा चेक्षुरसस्यापि सर्वानन्दकरी शिवे

ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಯಕ್ಷರಾಜಪದವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಬ್ಬಿನ ರಸದ ಧಾರೆಯೂ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಸರ್ವಾನಂದಕರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 81

धारा गंगाजलस्यैव भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । एतास्सर्वाश्च याः प्रोक्ता मृत्यंजयसमुद्भवाः

ಗಂಗಾಜಲದ ಒಂದೇ ಧಾರೆಯೂ ಭೋಗ-ಮೋಕ್ಷ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೃತ್ಯುಂಜಯನಾದ ಶಿವನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 82

तत्राऽयुतप्रमाणं हि कर्तव्यं तद्विधानतः । कर्तव्यं ब्राह्मणानां च भोज्यं वै रुद्रसंख्यया

ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವಂತೆ।

Verse 83

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वर । एतद्वै सफलं लोके सर्वकामहितावहम्

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಉಪದೇಶವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ।

Verse 84

स्कंदोमासहितं शंभुं संपूज्य विधिना सह । यत्फलं लभते भक्त्या तद्वदामि यथाश्रुतम्

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಮಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದನೊಂದಿಗೆ ಶಂಭುವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಭಕ್ತನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಯಥಾಶ್ರುತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 85

अत्र भुक्त्वाखिलं सौख्यं पुत्रपौत्रादिभिः शुभम् । ततो याति महेशस्य लोकं सर्वसुखावहम्

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಶುಭಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಸರ್ವಾನಂದಪ್ರದ ಮಹೇಶ (ಶಿವ) ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 86

सूर्यकोटिप्रतीकाशैर्विमानैः सर्वकामगैः । रुद्रकन्यासमाकीर्णैर्गेयवाद्यसमन्वितैः

ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಸಂಚರಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳು ಇದ್ದವು; ಅವು ರುದ್ರಕನ್ಯರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಗಾನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದವು।

Verse 87

क्रीडते शिवभूतश्च यावदाभूतसंप्लवम् । ततो मोक्षमवाप्नोति विज्ञानं प्राप्य चाव्ययम्

ಶಿವಭೂತನಾಗಿ ಅವನು ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅವ್ಯಯವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।