सेवातत्त्वप्रश्नः — The Question of Whom to Serve (Sevā) for the Removal of Suffering

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्प्रजापते तात धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । एतदेव पुनस्सम्यग्ब्रूहि मे विस्तराद्विधे

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ಹೇ ತಾತಾ! ಶಿವನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾದ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಧನ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । एकस्मिन्समये तात ऋषीनाहूय सर्वतः । निर्जरांश्चाऽवदं प्रीत्या सुवचः पद्मसंभवः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಾತಾ! ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡೆ. ನಂತರ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸುಂದರ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದೆ।

Verse 3

यदि नित्यसुखे श्रद्धा यदि सिद्धेश्च कामुकाः । आगंतव्यं मया सार्द्धं तीरं क्षीरपयोनिधेः

ನಿತ್ಯಸುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದರೆ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ತೀರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು।

Verse 4

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा गतास्ते हि मया सह । यत्रास्ते भगवान्विष्णुस्सर्वेषां हितकारकः

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ನೆಲೆಸಿದ್ದನು—ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕಾರಕನು (ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಂತೆ ಜಗದ್ಹಿತಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿರುವನು).

Verse 6

तान्दृष्ट्वा च तदा विष्णुर्ब्रह्माद्यानमरान्स्थितान् । स्मरञ्छिवपदांभोजमब्रवीत्परमं वचः

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸಮವಾಯವಾದ ಅಮರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಿವನ ಪದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ವಿಷ್ಣುವು ಪರಮ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 7

विष्णुरुवाच । किमर्थमागता यूयं ब्रह्माद्याश्च सुरर्षयः । सर्वं वदत तत्प्रीत्या किं कार्यं विद्यतेऽधुना

ವಿಷ್ಣುವು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ದೇವರ್ಷಿಗಳೇ, ನೀವು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ? ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿರಿ; ಈಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टास्तदा तेन विष्णुना च मया सुराः । पुनः प्रणम्य तं प्रीत्या किं कार्यं विद्यतेऽधुना । विनिवेदयितुं कार्यं ह्यब्रुवन्वचनं शुभम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವೂ ನಾನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶುಭವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—“ಈಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವಿದೆ? ನಮಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯವಿದೆ.”

Verse 9

देवा ऊचुः । नित्यं सेवा तु कस्यैव कार्या दुःखपहारिणी

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ದುಃಖವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಆ ನಿತ್ಯಸೇವೆಯನ್ನು ನಾವು ಯಾರಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?

Verse 10

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा भगवान्भक्तवत्सलः । सामरस्य मम प्रीत्या कृपया वाक्यमब्रवीत्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಭಗವಾನ್ ಸಾಮರಸನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೂ ಉತ್ತರ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । ब्रह्मञ्च्छृणु सुरैस्सम्यक्श्रुतं च भवता पुरा । तथापि कथ्यते तुभ्यं देवेभ्यश्च तथा पुनः

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಕೇಳು. ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಿಂದೆ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದುದೇ, ಆದರೂ ನಿನಗೂ ದೇವರಿಗೂ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्र संहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने पूजाविधिवर्णने सारासारविचारवर्णनो नाम द्वादशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾವಿಧಿವರ್ಣನದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರಾಸಾರವಿಚಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ದ್ವಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 13

सेव्यसेव्यस्सदा देवश्शंकरस्सर्वदुःखहा । ममापि कथितं तेन ब्रह्म णोऽपि विशेषतः

ಸದಾ ಸೇವ್ಯನಾದ ದೇವ ಶಂಕರನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನು. ಈ ಮಾತನ್ನು ಅವನು ನನಗೂ ಹೇಳಿದನು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 14

प्रस्तुतं चैव दृष्टं वस्सर्वं दृष्टांतमद्भुतम् । त्याज्यं तदर्चनं नैव कदापि सुखमीप्सुभिः

ಈ ಅದ್ಭುತ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಶಿವಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು।

Verse 15

संत्यज्य देवदेवेशं लिंगमूर्तिं महेश्वरम् । तारपुत्रास्तथैवैते नष्टास्तेऽपि सबांधवाः

ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ತಾರಾಪುತ್ರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ನಾಶರಾದರು।

Verse 16

मया च मोहितास्ते वै मायया दूरतः कृताः । सर्वे विनष्टाः प्रध्वस्ताः शिवेन रहिता यदा

ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಅವರು ಮೋಹಿತರಾದರು; ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಶಿವನಿಂದ ವಿಯುಕ್ತರಾದಾಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧ್ವಂಸರಾದರು।

Verse 17

तस्मात्सदा पूजनीयो लिंगमूर्तिधरी हरः । सेवनीयो विशेषेण श्रद्धया देवसत्तमः

ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಹರ (ಶಿವ) ಸದಾ ಪೂಜ್ಯನು; ದೇವಸತ್ತಮನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 18

शर्वलिङ्गार्चनादेव देवा दैत्याश्च सत्तमाः । अहं त्वं च तथा ब्रह्मन्कथं तद्विस्मृतं त्वया

ಹೇ ಸತ್ತಮಾ! ಶರ್ವ (ಶಿವ) ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಿಂದಲೇ ದೇವರೂ ದೈತ್ಯರೂ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ನಾನೂ ನೀನೂ ಸಹ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್. ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರೆತೆಯೆ?

Verse 19

तल्लिङ्गमर्चयेन्नित्यं येन केनापि हेतुना । तस्मात् ब्रह्मन्सुरः शर्वः सर्वकामफलेप्सया

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಾದರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದ ಶರ್ವ (ಶಿವ) ಈ ಪೂಜೆಯಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನು।

Verse 20

सा हनिस्तन्महाछिद्रं सान्धता सा च मुग्धता । यन्मुहूर्त्तं क्षणं वापि शिवं नैव समर्चयेत्

ಅದೇ ನಾಶ, ಅದೇ ಮಹಾ ಬಿರುಕು; ಅದೇ ಜಡತೆ ಮತ್ತು ಮೋಹ—ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವಾಗಲಿ, ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾಗಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸದಿದ್ದರೆ।

Verse 21

भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः । भवसंस्मरणा ये च न ते दुःखस्यभाजनाः

ಭವ (ಶ್ರೀಶಿವ) ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದವರು, ಭವಚರಣಗಳಿಗೆ ನಮನಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಸದಾ ಭವಸ್ಮರಣ ಮಾಡುವವರು—ಅವರು ದುಃಖದ ಪಾತ್ರರಾಗರು.

Verse 22

भवनानि मनोज्ञानि मनोज्ञाभरणाः स्त्रियः । धनं च तुष्टिपर्यंतं पुत्रपौत्रादिसंततिः

ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮನೆಗಳು, ಮನೋಹರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ತೃಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವ ಧನ, ಹಾಗೂ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿ ಅಖಂಡ ಸಂತತಿ (ಲಭಿಸುತ್ತದೆ).

Verse 23

आरोग्यं च शरीरं च प्रतिष्ठां चाप्यलौकिकीम् । ये वांछंति महाभागाः सुखं वा त्रिदशालयम्

ಆರೋಗ್ಯ, ದೇಹಸೌಖ್ಯ, ಅಲೌಕಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಅಥವಾ ತ್ರಿದಶಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮಹಾಭಾಗ ಭಕ್ತರು—(ಇಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದಂತೆ ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು).

Verse 24

अंते मुक्तिफलं चैव भक्तिं वा परमेशितुः । पूर्वपुण्यातिरेकेण तेऽर्चयंति सदाशिवम्

ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಕ್ತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯದ ಅಧಿಕ್ಯಬಲದಿಂದ ಅವರು ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

योऽर्चयेच्छिवलिंगं वै नित्यं भक्तिपरायणः । तस्य वै सफला सिद्धिर्न स पापैः प्रयुज्यते

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಪರಾಯಣನಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಸಿದ್ಧಿ ನಿಜವಾಗಿ ಫಲವತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪೀಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ताश्च तदा देवाः प्रणिपत्य हरिं स्वयम् । लिंगानि प्रार्थयामासुस्सर्वकामाप्तये नृणाम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ಸ್ವತಃ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಾನವರ ಸರ್ವ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗಗಳ ಪ್ರಾಕಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು।

Verse 27

तच्छ्रुत्वा च तदा विष्णु विश्वकर्माणमब्रवीत । अहं च मुनिशार्दूल जीवोद्धारपरायणः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ಆಗ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನಾನೂ ಜೀವಿಗಳ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 28

विश्वकर्मन्यथा शंभोः कल्पयित्वा शुभानि च । लिंगानि सर्वदेवेभ्यो देयानि वचनान्मम

“ಹೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್, ಶಂಭುವಿನ ರೀತಿಯಂತೆ ಶುಭವಾದ ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸು; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಲಿ.”

Verse 29

ब्रह्मोवाच । लिंगानि कल्पयित्वेवमधिकारानुरूपतः । विश्वकर्मा ददौ तेभ्यो नियोगान्मम वा हरेः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಅವರವರ ನಿಯೋಗಗಳನ್ನು (ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು) ನೀಡಿದನು—ನನ್ನ ಅಥವಾ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ।

Verse 30

तदेव कथयाम्यद्य श्रूयतामृषिसत्तम । पद्मरागमयं शक्रो हेम विश्र वसस्सुतः

ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳು, ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ವಸುಪುತ್ರ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಪದ್ಮರಾಗ (ಮಾಣಿಕ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಚಿನ್ನದಿಂದ (ಅದನ್ನು) ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 31

पीतं मणिमयं धर्मो वरुणश्श्यामलं शिवम् । इन्द्रनीलमयं विष्णुर्ब्रह्मा हेममयं तथा

ಧರ್ಮವು ಪೀತ ಮಣಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ವರುಣನು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಶಿವಸಮಾನ ಕాంతಿಯುಳ್ಳವನು. ವಿಷ್ಣು ಇಂದ್ರನೀಲಮಣಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಮ್ಮೆಯ ಹಿರಣ್ಯಮಯನು।

Verse 32

विश्वेदेवास्तथा रौप्यं वसवश्च तथैव च । आरकूटमयं वापि पार्थिवं ह्यश्विनौ मुने

ಓ ಮುನೇ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಹಾಗೂ ವಸುಗಳು ರೌಪ್ಯಮಯ ಸ್ವಭಾವದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ಪಾರ್ಥಿವ (ಮೃಣ್ಮಯ) ಅಥವಾ ತಾಮ್ರಮಯರೂ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

लक्ष्मीश्च स्फाटिकं देवी ह्यादित्यास्ताम्रनिर्मितम् । मौक्तिकं सोमराजो वै वज्रलिंगं विभावसुः

ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ಫಟಿಕಮಯ ಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತಳು; ಆದಿತ್ಯರು ತಾಮ್ರನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ. ಸೋಮರಾಜ ಮೌಕ್ತಿಕಮಯ ಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ, ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ) ವಜ್ರಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂದಿತನು।

Verse 34

मृण्मयं चैव विप्रेंद्रा विप्रपत्न्यस्तथैव च । चांदनं च मयो नागाः प्रवालमयमादरात्

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪತ್ನಿಯರು ಮೃಣ್ಮಯ (ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ) ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ನಾಗರು ಭಕ್ತಿಯ ಆದರದಿಂದ ಚಂದನಮಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಳಮಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು।

Verse 35

नवनीतमयं देवी योगी भस्ममयं तथा । यक्षा दधिमयं लिंगं छाया पिष्टमयं तथा

ದೇವಿಯು ನವನೀತದಿಂದ (ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು; ಯೋಗಿಯು ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಯಕ್ಷರು ಮೊಸರಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ಛಾಯಾ-ಜನರು ಹಿಟ್ಟಿನ ಪಿಂಡದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

Verse 36

शिवलिंगं च ब्रह्माणी रत्नं पूजयति ध्रुवम् । पारदं पार्थिवं बाणस्समर्चति परेऽपि वा

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರತ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಾರದದಿಂದ ಮಾಡಿದದು, ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಬಾಣಲಿಂಗವನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 37

एवं विधानि लिंगानि दत्तानि विश्वकर्मणा । ते पूजयंति सर्वे वै देवा ऋषिगणा स्तथा

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಣಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 38

विष्णुर्दत्त्वा च लिंगानि देवेभ्यो हितकाम्यया । पूजाविधिं समाचष्ट ब्रह्मणे मे पिनाकिनः

ದೇವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪ್ರಭು ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ब्रह्माहं देवसत्तमैः । आगच्छं च स्वकं धाम हर्षनिर्भरमानसः

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನು, ದೇವಸತ್ತಮರೊಂದಿಗೆ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದೆನು.

Verse 40

तत्रागत्य ऋषीन्सर्वान्देवांश्चाहं तथा मुने । शिवपूजाविधिं सम्यगब्रुवं सकलेष्टदम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಓ ಮುನೇ, ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ದೇವರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವಪೂಜೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೋಧಿಸಿದೆನು.

Verse 41

ब्रह्मोवाच । श्रूयतामृषयः सर्वे सामराः प्रेमतत्पराः । शिवपूजाविधिं प्रीत्या कथये भुक्तिमुक्तिदम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳೇ, ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಾನು ಶಿವಪೂಜಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 42

मानुषं जन्म संप्राप्य दुर्लभं सर्वजंतुषु । तत्रापि सत्कुले देवा दुष्प्राप्यं च मुनीश्वराः

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದು ದುರ್ಲಭ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸಹ, ಓ ದೇವರೇ ಮತ್ತು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸತ್ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ.

Verse 43

अव्यंगं चैव विप्रेषु साचारेषु सपुण्यतः । शिवसंतोषहेतोश्च कर्मस्वोक्तं समाचरेत्

ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ प्रति ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು; ಪುಣ್ಯಸಂಚಯಕ್ಕೂ ಶಿವಸಂತೋಷಕ್ಕೂ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 44

यद्यज्जातिसमुद्दिष्टं तत्तत्कर्म न लंघयेत् । यावद्दानस्य संपत्तिस्तावत्कर्म समावहेत्

ತನ್ನ ವರ್ಣ/ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಲಂಘಿಸಬಾರದು. ದಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವವರೆಗೂ ದಾನಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 45

कर्मयज्ञसहस्रेभ्यस्तपोयज्ञो विशिष्यते । तपोयज्ञसहस्रेभ्यो जपयज्ञो विशिष्यते

ಸಾವಿರಾರು ಕರ್ಮಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತ ತಪೋಯಜ್ಞ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ತಪೋಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತ ಜಪಯಜ್ಞ—ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರಜಪ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

Verse 46

ध्यानयज्ञात्परं नास्ति ध्यानं ज्ञानस्य साधनम् । यतस्समरसं स्वेष्टं यागी ध्यानेन पश्यति

ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲ; ಧ್ಯಾನವೇ ಜ್ಞಾನಸಾಧನ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಾಗೀ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಇಷ್ಟ ಶಿವನನ್ನು ಸಮರಸ—ಏಕರಸ—ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 47

ध्यानयज्ञरतस्यास्य सदा संनिहितश्शिवः । नास्ति विज्ञानिनां किंचित्प्रायश्चित्तादिशोधनम्

ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾದಿ ಶೋಧನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 48

विशुद्धा विद्यया ये च ब्रह्मन्ब्रह्मविदो जनाः । नास्ति क्रिया च तेषां वै सुखं दुखं विचारतः

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಶುದ್ಧರಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಾದವರಿಗೆ ಕರ್ಮದ ಬಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ; ವಿವೇಕದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಸುಖದುಃಖವೂ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 49

धर्माधर्मौ जपो होमो ध्यानं ध्यानविधिस्तथा । सर्वदा निर्विकारास्ते विद्यया च तयामराः

ಧರ್ಮಾಧರ್ಮ, ಜಪಹೋಮ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವಿಧಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸದಾ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿವೆ; ಆ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅವರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

परानंदकरं लिंगं विशुद्धं शिवमक्षरम् । निष्कलं सर्वगं ज्ञेयं योगिनां हृदि संस्थितम्

ಲಿಂಗವನ್ನು ಪರಮಾನಂದಕರವೆಂದು ತಿಳಿ—ಅತ್ಯಂತ ವಿಶುದ್ಧ, ಸ್ವಯಂ ಶಿವ, ಅಕ್ಷರ ತತ್ತ್ವ. ಅದು ನಿಷ್ಕಲ, ಸರ್ವಗ; ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅರಿಯಬೇಕಾದುದು.

Verse 51

लिंगं द्विविधं प्रोक्तं बाह्यमाभ्यंतरं द्विजाः । बाह्यं स्थूलं समुद्दिष्टं सूक्ष्ममाभ्यंतरं मतम्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಲಿಂಗವು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಭ್ಯಂತರ. ಬಾಹ್ಯವು ಸ್ಥೂಲ (ದೃಶ್ಯ) ಎಂದು, ಆಭ್ಯಂತರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ (ಅಂತರಾನುಭವ್ಯ) ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 52

कर्मयज्ञरता ये च स्थूललिंगार्चने रताः । असतां भावनार्थाय सूक्ष्मेण स्थूलविग्रहाः

ಕರ್ಮಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವವರೂ, ಸ್ಥೂಲವಾದ ದೃಶ್ಯ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿರುವವರೂ—ಅಂತಹ ಅಪಕ್ವ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥೂಲ ವಿಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಆರಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 53

आध्यात्मिकं यल्लिंगं प्रत्यक्षं यस्य नो भवेत् । स तल्लिंगे तथा स्थूले कल्पयेच्च न चान्यथा

ಯಾರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ (ಅಂತರ್ಲಿಂಗ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಅದೇ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾದ ದೃಶ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು—ಇತರಥಾ ಅಲ್ಲ.

Verse 54

ज्ञानिनां सूक्ष्मममलं भावात्प्रत्यक्षमव्ययम् । यथा स्थूलमयुक्तानामुत्कृष्टादौ प्रकल्पितम्

ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ತತ್ತ್ವವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅಮಲ, ಭಾವಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ ಅವ್ಯಯ; ಆದರೆ ಅಯುಕ್ತ (ಅಸಂಯಮಿ) ಜನರಿಗೆ ಅದು ‘ಉತ್ಕೃಷ್ಟ’ ಮೊದಲಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥೂಲ ರೂಪವಾಗಿ ಅರಿವಿಗಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 55

अहो विचारतो नास्ति ह्यन्यत्तत्वार्थवादिनः । निष्कलं सकलं चित्ते सर्वं शिवमयं जगत्

ಅಹೋ! ಸತ್ಯವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವಕ್ತರು ಶಿವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಲವೂ ಸಕಲವೂ ಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿವಮಯವಾಗಿದೆ.

Verse 56

एवं ज्ञानविमुक्तानां नास्ति दोष विकल्पना । विधिश्चैव तथा नास्ति विहिताविहिते तथा

ಈ ರೀತಿ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ದೋಷಾರೋಪಣೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿ-ನಿಷೇಧಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ವಿಹಿತವೂ ಅಲ್ಲ, ಅವಿಹಿತವೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 57

यथा जलेषु कमलं सलिलैर्नावलिप्यते । तथा ज्ञानी गृहे तिष्ठन्कर्मणा नावबध्यते

ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲವು ನೀರಿನಿಂದ ಲಿಪ್ತವಾಗದಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಗೃಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 58

इति ज्ञानं समुत्पन्नं यावन्नैव नरस्य वै । तावच्च कर्मणा देवं शिवमाराधयेन्नरः

ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಈ ಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುವವರೆಗೆ, ಅವನು ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೇವಾಧಿದೇವ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 59

प्रत्ययार्थं च जगतामेकस्थोऽपि दिवाकरः । एकोऽपि बहुधा दृष्टो जलाधारादिवस्तुषु

ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಿವಾಕರನು (ಸೂರ್ಯನು) ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಂತಹ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೂ ಬಹುರೂಪವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

दृश्यते श्रूयते लोके यद्यत्सदसदात्मकम् । तत्तत्सर्वं सुरा वित्त परं ब्रह्म शिवात्मकम्

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏನು ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಏನು ಕೇಳುತ್ತದೋ—ಸತ್ ಅಥವಾ ಅಸತ್ ಎಂದು ತೋರುವುದೋ—ಓ ದೇವರೆ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 61

भेदो जलानां लोकेऽस्मिन्प्रतिभावे विचारतः । एवमाहुस्तथा चान्ये सर्वे वेदार्थतत्त्वगाः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀರುಗಳು ಅನೇಕ ಭೇದಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಆ ಭೇದವು ಕೇವಲ ಅವುಗಳ ಪ್ರಕಟ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವೇದಾರ್ಥತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇತರ ವೇದತತ್ತ್ವವೇತ್ತರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

हृदि संसारिणः साक्षात्सकलः परमेश्वरः । इति विज्ञानयुक्तस्य किं तस्य प्रतिमादिभिः

ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸಕಲರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಯಥಾರ್ಥ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೊದಲಾದ ಬಾಹ್ಯ ಆಧಾರಗಳೇನು ಅಗತ್ಯ?

Verse 63

इति विज्ञानहीनस्य प्रतिमाकल्पना शुभा । पदमुच्चैस्समारोढुं पुंसो ह्यालम्बनं स्मृतम्

ಹೀಗಾಗಿ, ವಿವೇಕಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಶುಭಕರ. ಉನ್ನತ ಪದಕ್ಕೆ ಏರಲು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅದು ಒಂದು ಆಲಂಬನ (ಆಧಾರ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 64

आलम्बनं विना तस्य पदमुच्चैः सुदुष्करम् । निर्गुणप्राप्तये नॄणां प्रतिमालम्बनं स्मृतम्

ಆಲಂಬನವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಗುಣ ತತ್ತ್ವಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಆಲಂಬನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 65

सगुणानिर्गुणा प्राप्तिर्भवती सुनिश्चितम् । एवं च सर्वदेवानां प्रतिमा प्रत्ययावहा

ಸಗುಣ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿರ್ಗುಣ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಭಕ್ತನಿಗೆ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರ ಭಾವವನ್ನು ತರುವವುಗಳಾಗಿವೆ.

Verse 66

देवश्चायं महीयान्वै तस्यार्थे पूजनं त्विदम् । गंधचन्दनपुष्पादि किमर्थं प्रतिमां विना

ಈ ದೇವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾನ್; ಈ ಪೂಜೆ ಅವನಿಗಾಗಿಯೇ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗಂಧ, ಚಂದನ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು?

Verse 67

तावच्च प्रतिमा पूज्य यावद्विज्ञानसंभवः । ज्ञानाभावेन पूज्येत पतनं तस्य निश्चितम्

ಉನ್ನತ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನ (ವಿಜ್ಞಾನ) ಉದಯಿಸುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿಜಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಪತನ ನಿಶ್ಚಿತ.

Verse 68

एवस्मात्कारणाद्विप्राः श्रूयतां परमार्थतः । स्वजात्युक्तं तु यत्कर्म कर्तव्यं तत्प्रयत्नतः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ—ತನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಿತಿಗೆ (ಸ್ವಜಾತಿ/ವರ್ಣಾಶ್ರಮ) ವಿಧಿಸಲಾದ ಕರ್ತವ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 69

यत्र यत्र यथा भक्तिः कर्तव्यं पूजनादिकम् । विना पूजनदानादि पातकं न च दूरतः

ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಿತೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪೂಜೆ, ದಾನ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪಾಪವು ಎಂದಿಗೂ ದೂರವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 70

यावच्च पातकं देहे तावत्सिद्धिर्न जायते । गते च पातके तस्य सर्वं च सफलं भवेत्

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಇರುವವರೆಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಪಾಪ ದೂರವಾದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 71

तथा च मलिने वस्त्रे रंगः शुभतरो न हि । क्षालने हि कृते शुद्धे सर्वो रंगः प्रसज्जते

ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವು ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಬಣ್ಣವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 72

तथा च निर्मले देहे देवानां सम्यगर्चया । ज्ञानरंगः प्रजायेत तदा विज्ञानसंभवः

ಅದೇ ರೀತಿ, ದೇಹ ನಿರ್ಮಲವಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಾನಂದದ ವರ್ಣ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ (ಅನುಭವಸಿದ್ಧ ಜ್ಞಾನ) ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 73

विज्ञानस्य च सन्मूलं भक्तिरव्यभिचारिणी । ज्ञानस्यापि च सन्मूलं भक्तिरेवाऽभिधीयते

ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಅಚಲ (ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ) ಭಕ್ತಿಯೇ. ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಸತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಭಕ್ತಿಯೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 74

संगत्या गुरुराप्येत गुरोर्मंत्रादि पूजनम् । पूजनाज्जायते भक्तिर्भक्त्या ज्ञानं प्रजायते

ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಗುರು ದೊರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗುರುವಿನಿಂದ ಮಂತ್ರಾದಿ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯಿಂದ ಭಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 76

विज्ञानं जायते ज्ञानात्परब्रह्मप्रकाशकम् । विज्ञानं च यदा जातं तदा भेदो निवर्तते

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಿಜ್ಞಾನ (ಅನುಭವಜ್ಞಾನ) ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಭೇದಭಾವವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 77

भेदे निवृत्ते सकले द्वंद्वदुःखविहीनता । द्वंद्वदुःखविहीनस्तु शिवरूपो भवत्यसौ

ಭೇದಭಾವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಂದ್ವದುಃಖರಹಿತನಾದವನು ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 78

द्वंद्वाप्राप्तौ न जायेतां सुखदुःखे विजानतः । विहिताविहिते तस्य न स्यातां च सुरर्षयः

ಹೇ ದೇವರ್ಷಿಗಳೇ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಬಂದರೂ ಸುಖದುಃಖಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿತವೂ ನಿಷಿದ್ಧವೂ ಬಂಧನವಲ್ಲ; ಅವನು ಶಿವನಿಷ್ಠ ವಿವೇಕಸ್ಥೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 79

ईदृशो विरलो लोके गृहाश्रमविवर्जितः । यदि लोके भवत्यस्मिन्दर्शनात्पापहारकः

ಇಂತಹವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿರಳ—ಗೃಹಾಶ್ರಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂಥವನು ಇದ್ದರೆ, ಅವನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪಗಳು ಹರಣವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 80

तीर्थानि श्लाघयंतीह तादृशं ज्ञानवित्तमम् । देवाश्च मुनयस्सर्वे परब्रह्मात्मकं शिवम्

ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಆ ಪರಮ ಸಂಪತ್ತು—ಜ್ಞಾನ—ವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳೂ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 81

तादृशानि न तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः । ते पुनंत्युरुकालेन विज्ञानी दर्शनादपि

ಅಂತಹವು ನಿಜವಾದ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲ; ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣು-ಕಲ್ಲಿನವಲ್ಲ. ಅವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮಾತ್ರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

यावद्गृहाश्रमे तिष्ठेत्तावदाकारपूजनम् । कुर्याच्छ्रेष्ठस्य सप्रीत्या सुरेषु खलु पंचसु

ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸಕಾರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು—ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಂಚದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ.

Verse 83

अथवा च शिवः पूज्यो मूलमेकं विशिष्यते । मूले सिक्ते तथा शाखास्तृप्तास्सत्यखिलास्सुराः

ಅಥವಾ ಶಿವನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಅವನೇ ಏಕೈಕ ಪರಮ ಮೂಲ. ಮೂಲಕ್ಕೆ ನೀರು ಸುರಿದರೆ ಶಾಖೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಶಿವಪೂಜೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 84

शाखासु च सुतृप्तासु मूलं तृप्तं न कर्हिचित् । एवं सर्वेषु तृप्तेषु सुरेषु मुनिसत्तमाः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಕೊಂಬೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಯಾದರೂ ಬೇರು ಅದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರೂ ಪರಮಮೂಲ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗದು.

Verse 85

सर्वथा शिवतृप्तिर्नो विज्ञेया सूक्ष्मबुद्धिभिः । शिवे च पूजिते देवाः पूजितास्सर्व एव हि

ಶಿವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯವರೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾರರು. ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 86

तस्माच्च पूजयेद्देवं शंकरं लोकशंकरम् । सर्वकामफलावाप्त्यै सर्वभूतहिते रतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಮಂಗಳಕರನಾದ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಸರ್ವಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ರತನಾದ ಅವನ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮ್ಯ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.