कामप्रभावः (कामा॑स्य प्रभाववर्णनम्) — The Power of Kāma and the (Ineffective) Attempt to Delude Śiva

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन् गते सानुचरे शिवस्थानं च मन्मथे । चरित्रमभवच्चित्रं तच्छृणुष्व मुनीश्वर

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅನುಚರರೊಡನೆ ಮन्मಥನು ಶಿವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಘಟನೆಕ್ರಮ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 2

गत्वा तत्र महावीरो मन्मथो मोहकारकः । स्वप्रभावं ततानाशु मोहयामास प्राणिनः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮಹಾವೀರ, ಮೋಹಕಾರಕ ಮन्मಥನು ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 3

वसंतोपि प्रभावं स्वं चकार हरमोहनम् । सर्वे वृक्षा एकदैव प्रफुल्ला अभवन्मुने

ಓ ಮುನೇ, ವಸಂತವೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿತು; ಅದು ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಿಸಿದವು।

Verse 4

विविधान्कृतवान्यत्नान् रत्या सह मनोभवः । जीवास्सर्वे वशं यातास्सगणेशश्शिवो न हि

ರತಿಯೊಡನೆ ಮನೋಭವ (ಕಾಮ)ನು ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಆದರೆ ಗಣೇಶನೊಡನೆಯೂ ಶಿವನು ಅವನ ವಶವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 5

समधोर्मदनस्यासन्प्रयासा निप्फला मुने । जगाम स मम स्थानं निवृत्त्य विमदस्तदा

ಓ ಮುನೇ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾಡಿದ ಮದನ (ಕಾಮದೇವ)ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲದವುಗಳಾದವು. ಆಗ ಅವನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವನ ಗರ್ವ ಶಮನವಾಯಿತು।

Verse 6

कृत्वा प्रणामं विधये मह्यं गद्गदया गिरा । उवाच मदनो मां चोदासीनो विमदो मुने

ಓ ಮುನೇ, ಆಗ ಮದನ (ಕಾಮದೇವ)ನು ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೂ ನನಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ—ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಗರ್ವವಿಲ್ಲದೆ—ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 7

काम उवाच । ब्रह्मन् शंभुर्मोहनीयो न वै योगपरायणः । न शक्तिर्मम नान्यस्य तस्य शंभोर्हि मोहने

ಕಾಮನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಶಂಭು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವವನು ಅಲ್ಲ; ಆತನು ಯೋಗಪರಾಯಣನು. ಆ ಶಂಭುವನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು ಶಕ್ತಿ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತಾರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 8

समित्रेण मया ब्रह्मन्नुपाया विविधाः कृताः । रत्या सहाखिलास्ते च निष्फला अभवञ्च्छिवे

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಾನು ನನ್ನ ಮಿತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವಿಧದ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು; ರತಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಫಲವಿಲ್ಲದವುಗಳಾದವು.

Verse 9

शृणु ब्रह्मन्यथाऽस्माभिः कृतां हि हरमोहने । प्रयासा विविधास्तात गदतस्तान्मुने मम

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಕೇಳು—ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು/ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಾವು ಮಾಡಿದುದನ್ನು. ಪ್ರಿಯ ತಾತ, ಹೇ ಮುನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 10

यदा समाधिमाश्रित्य स्थितश्शंभुर्नियंत्रितः । तदा सुगंधिवातेन शीतलेनातिवेगिना

ಸಂಯಮಿಯಾದ ಶಂಭು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಶೀತಲವಾದ ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ ಬೀಸತೊಡಗಿತು.

Verse 11

उद्वीजयामि रुद्रं स्म नित्यं मोहनकारिणा । प्रयत्नतो महादेवं समाधिस्थं त्रिलोचनम्

ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ಮೋಹನಕಾರಿಯಾದ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಶ್ರಮಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮಹಾದೇವ ರುದ್ರನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 12

स्वसायकांस्तथा पंच समादाय शरासनम् । तस्याभितो भ्रमंतस्तु मोहयंस्तद्ग णानहम्

ತನ್ನ ಐದು ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಾನು ಅವನ ಸುತ್ತಲು ತಿರುಗುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನ ಗಣಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದೆನು.

Verse 13

मम प्रवेशमात्रेण सुवश्यास्सर्वजंतवः । अभवद्विकृतो नैव शंकरस्सगणः प्रभुः

ನನ್ನ ಪ್ರವೇಶಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಶವಾದರು; ಆದರೆ ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಅಲ್ಪವೂ ವಿಕೃತನಾಗಲಿಲ್ಲ, ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 14

यदा हिमवतः प्रस्थं स गतः प्रमथाधिपः । तत्रागतस्तदैवाहं सरतिस्समधुर्विधे

ಪ್ರಮಥಾಧಿಪತಿ ಹಿಮವಂತನ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ನನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದೆ, ಹೇ ಮಧುರಸ್ವಭಾವನೇ.

Verse 15

यदा मेरुं गतो रुद्रो यदा वा नागकेशरम् । कैलासं वा यदा यातस्तत्राहं गतवांस्तदा

ರುದ್ರನು ಮೇರೂ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗಲೂ, ಅಥವಾ ನಾಗಕೇಶರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗಲೂ, ಅಥವಾ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗಲೂ—ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದೆನು.

Verse 16

यदा त्यक्तसमाधिस्तु हरस्तस्थौ कदाचन । तदा तस्य पुरश्चक्रयुगं रचितवानहम्

ಒಮ್ಮೆ ಹರ (ಶಿವ) ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ನಾನು ಅವನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಯುಧಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆನು.

Verse 17

तच्च भ्रूयुगलं ब्रह्मन् हावभावयुतं मुहुः । नानाभावानकार्षीच्च दांपत्यक्रममुत्तमम्

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಆ ಭ್ರೂಯುಗಲವು ಮರುಮರು ಪ್ರೇಮಜನ್ಯ ಲಲಿತ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತು; ನಾನಾ ಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿತು.

Verse 18

नीलकंठं महादेवं सगणं तत्पुरःस्थिताः । अकार्षुमोहितं भावं मृगाश्च पक्षिणस्तथा

ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವ ಶಿವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ, ಜಿಂಕೆಗಳೂ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಸಹ ಮೋಹಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು.

Verse 19

मयूरमिथुनं तत्राकार्षीद्भावं रसोत्सुकम् । विविधां गतिमाश्रित्य पार्श्वे तस्य पुरस्तथा

ಅಲ್ಲಿ ನವಿಲಿನ ಜೋಡಿ ರಸಾಸ್ವಾದಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಿತು; ವಿವಿಧ ಸೊಗಸಾದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ ಮುಂದೆಯೂ ಕ್ರೀಡಿಸಿತು।

Verse 20

नालभद्विवरं तस्मिन् कदाचिदपि मच्छरः । सत्यं ब्रवीमि लोकेश मम शक्तिर्न मोहने

ನನ್ನ ಶತ್ರುವು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಬಿರುಕು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಓ ಲೋಕೇಶ, ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮೋಹನೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ।

Verse 21

मधुरप्यकरोत्कर्म युक्तं यत्तस्य मोहने । तच्छृणुष्व महाभाग सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ಅದು ಮಧುರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೂ ಕಂಡರೂ, ಅವನನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು—ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ, ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 22

चंपकान्केशरान्वालान्कारणान्पाटलांस्तथा । नागकेशरपुन्नागान्किंशुकान्केतकान्करान्

ಚಂಪಕ, ಕೇಸರದಂತ ಪುಷ್ಪಗಳು, ವಾಲ ಪುಷ್ಪ, ಕಾರಣ ಪುಷ್ಪ, ಪಾಟಲಾ ಪುಷ್ಪ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗಕೇಶರ, ಪುನ್ನಾಗ, ಕಿಂಶುಕ, ಕೇತಕಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 23

मागंधिमल्लिकापर्णभरान्कुरवकांस्तथा । उत्फुल्लयति तत्र स्म यत्र तिष्ठति वै हरः

ಹರನು (ಶಿವನು) ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಮಲ್ಲಿಕೆಯ ಭಾರವಾದ ಎಲೆಗುಚ್ಛವೂ ಕುರವಕ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅರಳುತ್ತವೆ; ಅವನ ಪಾವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಜಾಗೃತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಿದಂತೆಯೇ।

Verse 24

सरांस्युत्फुल्लपद्मानि वीजयन् मलयानिलैः । यत्नात्सुगंधीन्यकरोदतीव गिरिशाश्रमे

ಮಲಯದ ಶೀತಲ ಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅರಳಿದ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತ, ಅವನು ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹು ಯತ್ನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧಮಯವಾಗಿಸಿದನು।

Verse 25

लतास्सर्वास्सुमनसो दधुरंकुरसंचयान् । वृक्षांकं चिरभावेन वेष्टयंति स्म तत्र च

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲತೆಗಳು ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಸ्नेಹದಿಂದ ಮರಗಳ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವು।

Verse 26

तान्वृक्षांश्च सुपुष्पौघान् तैः सुगंधिसमीरणैः । दृष्ट्वा कामवशं याता मुनयोपि परे किमु

ಆ ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪರಾಶಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಮಳ ಹೊತ್ತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳೂ ಕಾಮವಶರಾದರು; ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 27

एवं सत्यपि शंभोर्न दृष्टं मोहस्य कारणम् । भावमात्रमकार्षीन्नो कोपो मय्यपि शंकरः

ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಶಂಭುವಿನಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಭಾವಮಾತ್ರ ತೋರಿದರು; ಶಂಕರನಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೂ ಕೋಪ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 28

इति सर्वमहं दृष्ट्वा ज्ञात्वा तस्य च भावनाम् । विमुखोहं शंभुमोहान्नियतं ते वदाम्यहम्

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಅವನ ಅಂತರಂಗದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿದು, ಶಂಭುವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹದಿಂದ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮುಖನಾದೆನು—ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

तस्य त्यक्तसमाधेस्तु क्षणं नो दृष्टिगोचरे । शक्नुयामो वयं स्थातुं तं रुद्रं को विमोहयेत्

ಅವರು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ರುದ್ರನ ಎದುರು ನಾವು ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲೆವು—ಅವನನ್ನು ಯಾರು ಮೋಹಗೊಳಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 30

ज्वलदग्निप्रकाशाक्षं जट्टाराशिकरालिनम् । शृंगिणं वीक्ष्य कस्स्थातुं ब्रह्मन् शक्नोति तत्पुरः

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ದೀಪ್ತವಾದ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ, ಶೃಂಗಧಾರಿಯಾದ, ಭಯಂಕರ ಜಟಾರಾಶಿಯಿಂದ ಭೀತಿಕರನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಯಾರು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲರು?

Verse 31

ब्रह्मोवाच । मनो भववचश्चेत्थं श्रुत्वाहं चतुराननः । विवक्षुरपि नावोचं चिंताविष्टोऽभवं तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭವ! ನಿನ್ನ ಈ ರೀತಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು, ಚತುರಾನನ, ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆ ವೇಳೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆನು.

Verse 32

मोहनेहं समर्थो न हरस्येति मनोभवः । वचः श्रुत्वा महादुःखान्निरश्वसमहं मुने

ಹೇ ಮುನೇ! ಮನೋಭವನ ವಚನ—“ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಹರನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ”—ಎಂದು ಕೇಳಿ ನಾನು ಮಹಾದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಶನಾದೆನು.

Verse 33

निश्श्वासमारुता मे हि नाना रूपमहाबलः । जाता गता लोलजिह्वा लोलाश्चातिभयंकराः

ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನ ನಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೊರಟ ಮಾರುತಗಳು ನಾನಾರೂಪಗಳೂ ಮಹಾಬಲವೂ ಹೊಂದಿವೆ; ಅವು ಉದ್ಭವಿಸಿ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಚಂಚಲ ನಾಲಿಗೆಗಳೂ ಅಸ್ಥಿರ ಚಲನೆಯೂಳ್ಳವುಗಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾಗಿವೆ.

Verse 34

अवादयंत ते सर्वे नानावाद्यानसंख्यकान् । पटहादिगणास्तांस्तान् विकरालान्महारवान्

ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಸಂಖ್ಯ ವಿಧದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದರು. ಪಟಹಾದಿ ಮಹಾಸಮೂಹಗಳು ಭಯಂಕರ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ನಾದವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದವು।

Verse 35

अथ ते मम निश्श्वाससंभवाश्च महागणाः । मारयच्छेदयेत्यूचुर्ब्रह्मणो मे पुरः स्थिताः

ನಂತರ ನನ್ನದೇ ನಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಮಹಾಗಣರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು—“ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ: ಕೊಲ್ಲೋಣವೇ, ಕತ್ತರಿಸೋಣವೇ?” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು।

Verse 36

तेषां तु वदतां तत्र मारयच्छेदयेति माम् । वचः श्रुत्वा विधिं कामः प्रवक्तुमुपचक्रमे

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು “ಕೊಲ್ಲಿರಿ, ಕತ್ತರಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತ ಕಾಮನು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 37

मुनेऽथ मां समाभाष्य तान् दृष्ट्वा मदनो गणान् । उवाच वारयन् ब्रह्मन्गणानामग्रतः स्मरः

ಮುನಿಯೇ, ನಂತರ ಮದನನು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿ ಆ ಗಣರನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಗಣಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವರನ್ನು ತಡೆದು ಸ್ಮರನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 38

काम उवाच । हे ब्रह्मन् हे प्रजानाथ सर्वसृष्टिप्रवर्तक । उत्पन्नाः क इमे वीरा विकराला भयंकराः

ಕಾಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ಪ್ರಜಾನಾಥ, ಹೇ ಸರ್ವಸೃಷ್ಟಿಪ್ರವರ್ತಕ! ಇಷ್ಟು ವಿಕರಾಳವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆದ ಈ ವೀರರು ಯಾರು?”

Verse 39

किं कर्मैते करिष्यंति कुत्र स्थास्यंति वा विधे । किन्नामधेया एते तद्वद तत्र नियोजय

ಹೇ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಇವರು ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವರು, ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು? ಇವರ ಹೆಸರುಗಳು ಏನು—ಅದು ಹೇಳಿ, ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸು।

Verse 40

नियोज्य तान्निजे कृत्ये स्थानं दत्त्वा च नाम च । मामाज्ञापय देवेश कृपां कृत्वा यथोचिताम्

ಅವರನ್ನು ಅವರವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಸ್ಥಾನವೂ ಹೆಸರು ಕೂಡ ನೀಡಿ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಯಥೋಚಿತ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ನನಗೂ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡು।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति तद्वाक्यमाकर्ण्य मुनेऽहं लोककारकः । तमवोचं ह मदनं तेषां कर्मादिकं दिशन्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ, ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು, ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ಆಗ ಮದನ (ಕಾಮ)ನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರ ಕರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆನು।

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एत उत्पन्नमात्रा हि मारयेत्यवदन् वचः । मुहुर्मुहुरतोमीषां नाम मारेति जायताम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇವರು ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮರುಮರು ‘ಕೊಲ್ಲಿರಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು ಪುನಃಪುನಃ ‘ಮಾರಾ’ (ಹಂತಕರು) ಎಂದು ಆಯಿತು।

Verse 43

सदैव विघ्नं जंतूनां करिष्यन्ति गणा इमे । विना निजार्चनं काम नाना कामरतात्मनाम्

ಈ ಗಣರು ಸದಾ ಅನೇಕ ಕಾಮನೆಗಳೂ ಭೋಗಗಳೂಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವರು—ಕಾಮವಶದಿಂದ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡದೆ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಮುಂದಾದರೆ.

Verse 44

तवानुगमने कर्म मुख्यमेषां मनोभव । सहायिनो भविष्यंति सदा तव न संशयः

ಹೇ ಮನೋಭವ (ಕಾಮದೇವ), ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೇ ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಇವರು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 45

यत्रयत्र भवान् याता स्वकर्मार्थं यदा यदा । गंता स तत्रतत्रैते सहायार्थं तदातदा

ನೀನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ, ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗುವೆಯೋ, ಆಗಾಗ ಈ (ಪರಿಚಾರಕರು) ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವರು।

Verse 46

चित्तभ्रांतिं करिष्यंति त्वदस्त्रवशवर्तिनाम् । ज्ञानिनां ज्ञानमार्गं च विघ्नयिष्यंति सर्वथा

ನಿನ್ನ ಅಸ್ತ್ರದ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವರು।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि सरतिस्समहानुगः । किंचित्प्रसन्नवदनो बभूव मुनिसत्तम

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದನು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ।

Verse 48

श्रुत्वा तेपि गणास्सर्वे मदनं मां च सर्वतः । परिवार्य्य यथाकामं तस्थुस्तत्र निजाकृतिम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಗಣರೂ ಮದನನನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ತಮತಮ ರೂಪದಲ್ಲೇ, ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು।

Verse 49

अथ ब्रह्मा स्मरं प्रीत्याऽगदन्मे कुरु शासनम् । एभिस्सहैव गच्छ त्वं पुनश्च हरमोहने

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ಮರನಿಗೆ (ಕಾಮದೇವನಿಗೆ) ಹೇಳಿದನು— “ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಿ, ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗು.”

Verse 50

मन आधाय यवाद्धि कुरु मारगणैस्सह । मोहो भवेद्यथा शंभोर्दारग्रहणहेतवे

“ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮಾರಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು; ಶಂಭುವಿಗೆ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ—ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ.”

Verse 51

इत्याकर्ण्य वचः कामः प्रोवाच वचनं पुनः । देवर्षे गौरवं मत्वा प्रणम्य विनयेन माम्

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಾಮನು ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದನು. ದೇವರ್ಷಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಅರಿತು ವಿನಯದಿಂದ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು.

Verse 52

काम उवाच । मया सम्यक् कृतं कर्म मोहने तस्य यत्नतः । तन्मोहो नाभवत्तात न भविष्यति नाधुना

ಕಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯತ್ನದಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದೆನು. ಆದರೆ ತಾತಾ, ಅವನಲ್ಲಿ ಆ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ; ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 53

तव वाग्गौरवं मत्वा दृष्ट्वा मारगणानपि । गमिष्यामि पुनस्तत्र सदारोहं त्वदाज्ञया

ನಿನ್ನ ವಚನಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಆ ಭಯಂಕರ ಮಾರಗಣಗಳನ್ನೂ ಕಂಡು, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 54

मनो निश्चितमेतद्धि तन्मोहो न भविष्यति । भस्म कुर्यान्न मे देहमिति शंकास्ति मे विधे

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮೋಹವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಹೇ ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನನಗೆ ಒಂದು ಸಂಶಯವಿದೆ—“ಅವನು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವನೇ?”

Verse 55

इत्युक्त्वा समधुः कामस्सरतिस्सभयस्तदा । ययौ मारगणैः सार्द्धं शिवस्थानं मुनीश्वर

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಾಮನು ಮಧು ಮತ್ತು ಸರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಗ ಭಯಭೀತನಾದನು. ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಅವನು ಮಾರಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 56

पूर्ववत् स्वप्रभावं च चक्रे मनसिजस्तदा । बहूपायं स हि मधुर्विविधां बुद्धिमावहन्

ಆಗ ಮನಸಿಜನು (ಕಾಮನು) ಹಿಂದಿನಂತೆ ತನ್ನ ಸಹಜ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು. ಮಧುವು ಅನೇಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಧುರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ-ಯುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದನು.

Verse 57

उपायं स चकाराति तत्र मारगणोऽपि च । मोहोभवन्न वै शंभोरपि कश्चित्परात्मनः

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು; ಮಾರಗಣಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಂಭುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವೂ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನನ್ನು ಯಾರು ಮೋಹಗೊಳಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 58

निवृत्त्य पुनरायातो मम स्थानं स्मरस्तदा । आसीन्मारगणोऽगर्वोऽहर्षो मेपि पुरस्थितः

ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು, ಸ್ಮರನು (ಕಾಮನು) ಆಗ ನನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಬಂದನು. ಮಾರಗಣಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಹರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದವು.

Verse 59

कामः प्रोवाच मां तात प्रणम्य च निरुत्सवः । स्थित्वा मम पुरोऽगर्वो मारैश्च मधुना तदा

ಕಾಮನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ತಾತ, ಉತ್ಸವವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಾಶನಾಗಿ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಆ ವೇಳೆ ಮರುತರು ಮತ್ತು ಮಧುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 60

कृतं पूर्वादधिकतः कर्म तन्मोहने विधे । नाभवत्तस्य मोहोपि कश्चिद्ध्यानरतात्मनः

ಹೇ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಹಿಂದಿಗಿಂತಲೂ ಬಲವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಆದರೂ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದ ಆ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವೂ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 61

न दग्धा मे तनुश्चैव तत्र तेन दयालुना । कारणं पूर्वपुण्यं च निर्विकारी स वै प्रभुः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ದಯಾಳು ಪ್ರಭುವು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೇ ಪ್ರಭು— ನಿರ್ವಿಕಾರಿ, ಅಚಲನು.

Verse 62

चेद्वरस्ते हरो भार्यां गृह्णीयादिति पद्मज । परोपायं कुरु तदा विगर्व इति मे मतिः

ಹೇ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ‘ಹರನು (ಶಿವನು) ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಿ’ ಎಂಬ ವರ ಸಿದ್ಧವಾದರೆ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡು—ಇದೇ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ಮತಿ.

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सपरीवारो ययौ कामस्स्वमाश्रमम् । प्रणम्य मां स्मरन् शंभुं गर्वदं दीनवत्सलम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪರಿವಾರಸಹಿತ ಕಾಮನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಶಂಭುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ—ಗರ್ವವನ್ನು ಭಂಗಿಸುವವನು, ದೀನರ ಮೇಲೆ ಕರುಣಾಳು—ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದನು.