संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇanam) — “Narration of Sandhyā’s Austerity and Encounter with Śiva”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । सुतवर्य महाप्राज्ञ शृणु संध्यातपो महत् । यच्छ्रुत्वा नश्यते पापसमूहस्तत्क्षणाद्ध्रुवम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸೂತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಸಂಧ್ಯಾ-ತಪಸ್ಸಿನ ಈ ಮಹತ್ತಾದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾಪಗಳ ಸಮೂಹವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

उपविश्य तपोभावं वसिष्ठे स्वगृहं गते । संध्यापि तपसो भावं ज्ञात्वा मोदमवाप ह

ತಪೋಭಾವದಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟಳಾಗಿ, ವಶಿಷ್ಠನು ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಸಂಧ್ಯೆಯೂ ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಅಂತರಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 3

ततस्सानंदमनसो वेषं कृत्वा तु यादृशम् । तपश्चर्तुं समारेभे बृहल्लोहिततीरगा

ನಂತರ ಶಾಂತಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬೃಹಲ್ಲೋಹಿತಾ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 4

यथोक्तं तु वशिष्ठेन मंत्रं तपसि साधनम् । मंत्रेण तेन सद्भक्त्या पूजयामास शंकरम्

ವಶಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸತ್ಪಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು।

Verse 5

एकान्तमनसस्तस्याः कुर्वंत्या सुमहत्तपः । शंभौ विन्यस्तचित्ताया गतमेकं चतुर्युगम्

ಏಕಾಂತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಶಂಭುವಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದ ಅವಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಕ್ರಕಾಲ ಕಳೆದಿತು।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे संध्याचरित्रवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ಸಂಧ್ಯಾಚರಿತ್ರವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 7

यद्रूपं चिंतयंती सा तेन प्रत्यक्षतां गतः

ಸತೀ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಳೋ, ಆ ಧ್ಯಾನಬಲದಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಭು ಅವಳ ಮುಂದೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 8

अथ सा पुरतो दृष्ट्वा मनसा चिंतितं प्रभुम् । प्रसन्नवदनं शांतं मुमोदातीव शंकरम्

ನಂತರ ಸತೀ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಕಂಡಳು—ಪ್ರಸನ್ನಮುಖ, ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ ಶಂಕರನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಅಪಾರವಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸಿದಳು।

Verse 9

ससाध्वसमहं वक्ष्ये किं कथं स्तौमि वा हरम् । इति चिंतापरा भूत्वा न्यमीलयत चक्षुषी

ಭಕ್ತಿಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳು—“ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲಿ?” ಎಂದು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.

Verse 10

निमीलिताक्ष्यास्तस्यास्तु प्रविश्य हृदयं हरः । दिव्यं ज्ञानं ददौ तस्यै वाचं दिव्ये च चक्षुषी

ಅವಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಹರ (ಶಿವ) ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನ, ದಿವ್ಯವಾಣಿ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು.

Verse 11

दिव्यज्ञानं दिव्यचक्षुर्दिव्या वाचमवाप सा । प्रत्यक्षं वीक्ष्य दुर्गेशं तुष्टाव जगतां पतिम्

ಅವಳು ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನ, ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. ನಂತರ ದುರ್ಗೇಶನನ್ನು ಪ್ರತಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿ ಜಗತ್ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು.

Verse 12

संध्योवाच । निराकारं ज्ञानगम्यं परं यन्नैव स्थूलं नापि सूक्ष्मं न चोच्चम् । अंतश्चिंत्यं योगिभिस्तस्य रूपं तस्मै तुभ्यं लोककर्त्रे नमोस्तु

ಸಂಧ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ನೀನು ನಿರಾಕಾರ, ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಗ್ರಾಹ್ಯ; ನ ಸ್ಥೂಲ, ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನ ಉನ್ನತ, ನ ನೀಚ. ಯೋಗಿಗಳು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ಲೋಕಕರ್ತಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 13

सर्वं शांतं निर्मलं निर्विकारं ज्ञानागम्यं स्वप्रकाशेऽविकारम् । खाध्वप्रख्यं ध्वांतमार्गात्परस्तद्रूपं यस्य त्वां नमामि प्रसन्नम्

ಹೇ ಪ್ರಸನ್ನ ಪ್ರಭು! ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಕಾರ—ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಸದಾ ಅವಿಕಾರಿ. ಅದು ಆಕಾಶದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ, ಅಜ್ಞಾನರೂಪ ಅಂಧಕಾರದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಅತೀತ; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 14

एकं शुद्धं दीप्यमानं तथाजं चिदानंदं सहजं चाविकारि । नित्यानंदं सत्यभूतिप्रसन्नं यस्य श्रीदं रूपमस्मै नमस्ते

ಶ್ರೀಪ್ರದವಾದ ಅವರ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅವರು ಏಕ, ಶುದ್ಧ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಅಜ; ಚಿತ್-ಆನಂದಸ್ವರೂಪ; ಸಹಜ, ನಿರ್ವಿಕಾರ; ನಿತ್ಯಾನಂದ; ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ಭೂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವ ಪರಮೇಶ್ವರ (ಶಿವ).

Verse 15

विद्याकारोद्भावनीयं प्रभिन्नं सत्त्वच्छंदं ध्येयमात्मस्वरूपम् । सारं पारं पावनानां पवित्रं तस्मै रूपं यस्य चैवं नमस्ते

ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯ ಉದ್ಭವದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ, ವಿಭಿನ್ನವೂ ಪರಾತ್ಪರವೂ ಆದ; ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವಮಯ, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣ, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಧ್ಯೇಯವಾದ—ಸಾರವೂ ಪರಪಾರವೂ, ಪಾವನರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಪರಮಪವಿತ್ರನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 16

यत्त्वाकारं शुद्धरूपं मनोज्ञं रत्नाकल्पं स्वच्छकर्पूरगौरम् । इष्टाभीती शूलमुंडे दधानं हस्तैर्नमो योगयुक्ताय तुभ्यम्

ಯೋಗಯುಕ್ತನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿಮ್ಮ ರೂಪ ಪರಮಶುದ್ಧವೂ ಮನೋಹರವೂ; ರತ್ನದಂತೆ ಅಲಂಕರಿತವೂ; ಸ್ವಚ್ಛ ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಗೌರವರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದೂ ಆಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಪ್ರದ ವರ, ಅಭಯಮುದ್ರೆ, ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಮುಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 17

गगनं भूर्दिशश्चैव सलिलं ज्योतिरेव च । पुनः कालश्च रूपाणि यस्य तुभ्यं नमोस्तु ते

ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಜಲ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿತತ್ತ್ವ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ; ಮತ್ತೆ ಕಾಲವೂ ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳೂ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ—ಆ ಪ್ರಭುವಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 18

प्रधानपुरुषौ यस्य कायत्वेन विनिर्गतौ । तस्मादव्यक्तरूपाय शंकराय नमोनमः

ಯಾರ ದೇಹದಿಂದ ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ) ಮತ್ತು ಪುರುಷ—ಎರಡೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವೋ, ಆ ಅವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 19

यो ब्रह्मा कुरुते सृष्टिं यो विष्णुः कुरुते स्थितिम् । संहरिष्यति यो रुद्रस्तस्मै तुभ्यं नमोनमः

ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸುವವನು, ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು, ರುದ್ರನಾಗಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸುವವನು ನೀನೇ; ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 20

नमोनमः कारणकारणाय दिव्यामृतज्ञानविभूतिदाय । समस्तलोकांतरभूतिदाय प्रकाशरूपाय परात्पराय

ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದವನೆ, ದಿವ್ಯ ಅಮೃತಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನೆ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತಿ-ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡುವವನೆ, ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಾತ್ಪರ ಶಿವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 21

यस्याऽपरं नो जगदुच्यते पदात् क्षितिर्दिशस्सूर्य इंदुर्मनौजः । बर्हिर्मुखा नाभितश्चान्तरिक्षं तस्मै तुभ्यं शंभवे मे नमोस्तु

ಯಾರ ಪಾದಗಳಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ—ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ; ಯಾರ ಮುಖ ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಅಗ್ನಿ, ಯಾರ ನಾಭಿಪ್ರದೇಶ ಅಂತರಿಕ್ಷ—ಆ ಮಂಗಳಕರ ಪ್ರಭು ಶಂಭುವಾದ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಲಿ.

Verse 22

त्वं परः परमात्मा च त्वं विद्या विविधा हरः । सद्ब्रह्म च परं ब्रह्म विचारणपरायणः

ನೀನೇ ಪರಮನು, ನೀನೇ ಪರಮಾತ್ಮನು. ಹೇ ಹರ, ನೀನೇ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆಗಳು. ನೀನೇ ಸದ್ಬ್ರಹ್ಮ, ನೀನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ತತ್ತ್ವವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿರುವವನು.

Verse 23

यस्य नादिर्न मध्यं च नांतमस्ति जगद्यतः । कथं स्तोष्यामि तं देवं वाङ्मनोगोचरं हरम्

ಯಾವನಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಅವನಿಗೆ ಆದಿಯಿಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಾಣಿ-ಮನಗಳಿಗೆ ಅಗೋಚರನಾದ ಆ ಹರದೇವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ತುತಿಸಲಿ?

Verse 24

यस्य ब्रह्मादयो देव मुनयश्च तपोधनाः । न विप्रण्वंति रूपाणि वर्णनीयः कथं स मे

ಯಾರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ತಪೋಧನ ಮುನಿಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾರರೋ—ಅಂತಹ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ?

Verse 25

स्त्रिया मया ते किं ज्ञेया निर्गुणस्य गुणाः प्रभो । नैव जानंति यद्रूपं सेन्द्रा अपि सुरासुराः

ಪ್ರಭೋ, ನಿರ್ಗುಣನಾದ ನಿಮ್ಮ ‘ಗುಣಗಳನ್ನು’ ನಾನು—ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ—ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಿ? ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ನಿಮ್ಮ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯರು.

Verse 26

नमस्तुभ्यं महेशान नमस्तुभ्यं तमोमय । प्रसीद शंभो देवेश भूयोभूयो नमोस्तु ते

ನಮಸ್ಕಾರ ನಿಮಗೆ, ಮಹೇಶಾನ; ನಮಸ್ಕಾರ ನಿಮಗೆ, ತಮೋಮಯ. ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಶಂಭೋ, ದೇವೇಶ—ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्संस्तुतः परमेश्वरः । सुप्रसन्नतरश्चाभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವಳ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಶಂಕರನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಪರಮತೃಪ್ತನಾದನು।

Verse 28

अथ तस्याश्शरीरं तु वल्कलाजिनसंयुतम् । परिच्छन्नं जटाव्रातैः पवित्रे मूर्ध्नि राजितैः

ಆಮೇಲೆ ಅವಳ ದೇಹವು ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಯಿತು; ಜಟೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅವಳು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು, ಅವಳ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಶುದ್ಧಿಕರ ಚಿಹ್ನೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 29

हिमानीतर्जितांभोजसदृशं वदनं तदा । निरीक्ष्य कृपयाविष्टो हरः प्रोवाच तामिदम्

ಆಗ ಹರನು ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದನು—ಹಿಮದ ಚಳಿಯಿಂದ ವಾಲಿದ ಕಮಲದಂತೆ. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 30

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्मि तपसा भद्रे भवत्याः परमेण वै । स्तवेन च शुभप्राज्ञे वरं वरय सांप्रतम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭದ್ರೇ! ನಿನ್ನ ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಶುಭಪ್ರಾಜ್ಞೇ! ನಿನ್ನ ಸ್ತವದಿಂದಲೂ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈಗಲೇ ವರವನ್ನು ಬೇಡು.

Verse 31

येन ते विद्यते कार्यं वरेणास्मिन्मनोगतम् । तत्करिष्ये च भद्रं ते प्रसन्नोहं तव व्रतैः

ಈ ವರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾರ್ಯವೇನೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಿನ್ನ ವ್ರತಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य प्रसन्नमनसस्तदा । संध्योवाच सुप्रसन्ना प्रणम्य च मुहुर्मुहुः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನ ಮಹೇಶ್ವರನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಸಂಧ್ಯೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದಳು।

Verse 33

संध्योवाच । यदि देयो वरः प्रीत्या वरयोग्यास्म्यहं यदि । यदि शुद्धास्म्यहं जाता तस्मात्पापान्महेश्वर

ಸಂಧ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಕೃಪಾಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ, ನನ್ನನ್ನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿರಿ।

Verse 34

यदि देव प्रसव्रोऽसि तपसा मम सांप्रतम् । वृतस्तदायं प्रथमो वरो मम विधीयताम्

ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಆರಿಸಿದ ಈ ಮೊದಲ ವರವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ।

Verse 35

उत्पन्नमात्रा देवेश प्राणिनोस्मिन्नभः स्थले । न भवंतु समेनैव सकामास्संभवंतु वै

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಈ ಆಕಾಶಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರಾಗಿರಬಾರದು; ಕಾಮನೆಳ್ಳವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಜನಿಸಲಿ।

Verse 36

यद्धि वृत्ता हि लोकेषु त्रिष्वपि प्रथिता यथा । भविष्यामि तथा नान्या वर एको वृतो मया

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಂತೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಆಗುವೆನು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಈ ಒಂದೇ ವರವನ್ನು ನಾನು ಆರಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 37

सकामा मम सृष्टिस्तु कुत्रचिन्न पतिष्यति । यो मे पतिर्भवेन्नाथ सोपि मेऽतिसुहृच्च वै

ನನ್ನ ಸಕಾಮವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಾಶವಾಗದು. ಓ ನಾಥಾ! ಯಾರು ನನ್ನ ಪತಿಯಾಗುವರೋ, ಅವರೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಪರಮ ಸುಹೃದ್ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರರಾಗುವರು.

Verse 38

यो द्रक्ष्यति सकामो मां पुरुषस्तस्य पौरुषम् । नाशं गमिष्यति तदा स च क्लीबो भविष्यति

ಯಾವ ಪುರುಷನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಮವಾಸನೆಯಿಂದ ನೋಡುವನೋ, ಅವನ ಪೌರುಷವು ಆಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಕ్లీಬ (ನಪುಂಸಕ)ನಾಗುವನು.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्यश्शंकरो भक्तवत्सलः । उवाच सुप्रसन्नात्मा निष्पापायास्तयेरिते

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ, ಆ ನಿಷ್ಪಾಪಿನಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 40

महेश्वर उवाच । शृणु देवि च संध्ये त्वं त्वत्पापं भस्मतां गतम् । त्वयि त्यक्तो मया क्रोधः शुद्धा जाता तपःकरात्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿ, ಕೇಳು. ಈ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾಪ ಭಸ್ಮವಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಾನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ; ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಶುದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 41

यद्यद्वृतं त्वया भद्रे दत्तं तदखिलं मया । सुप्रसन्नेन तपसा तव संध्ये वरेण हि

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನೀನು ಯಾವ ಯಾವ ವರವನ್ನು ವ್ರತವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ—ನಿನ್ನ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ-ವರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ।

Verse 42

प्रथमं शैशवो भावः कौमाराख्यो द्वितीयकः । तृतीयो यौवनो भावश्चतुर्थो वार्द्धकस्तथा

ಮೊದಲ ಸ್ಥಿತಿ ಶೈಶವ; ಎರಡನೆಯದು ಕೌಮಾರ (ಬಾಲ್ಯ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದು ಯೌವನ; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ವಾರ್ಧಕ್ಯ (ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ) ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 43

तृतीये त्वथ संप्राप्ते वयोभागे शरीरिणः । सकामास्स्युर्द्वितीयांतो भविष्यति क्वचित् क्वचित्

ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಮೂರನೇ ವಯೋಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಮನಾಪ್ರೇರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 44

तपसा तव मर्यादा जगति स्थापिता मया । उत्पन्नमात्रा न यथा सकामास्स्युश्शरीरिणः

“ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮર્યಾದಾ-ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಾಮವಶರಾಗದಂತೆ.”

Verse 45

त्वं च लोके सतीभावं तादृशं समवाप्नुहि । त्रिषु लोकेषु नान्यस्या यादृशं संभविष्यति

“ನೀನು ಕೂಡ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಸತೀಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲೂ ಅಂಥ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 46

यः पश्यति सकामस्त्वां पाणिग्राहमृते तव । स सद्यः क्लीबतां प्राप्य दुर्बलत्वं गमिष्यति

“ಯಾವನು ಕಾಮವಶನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ-ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವನೋ—ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಪುಂಸಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ದುರ್ಬಲನಾಗುವನು.”

Verse 47

पतिस्तव महाभागस्तपोरूपसमन्वितः । सप्तकल्पांतजीवी च भविष्यति सह त्वया

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ನಿನ್ನ ಪತಿ ತಪಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುವನು. ಅವನು ಏಳು ಕಲ್ಪಾಂತವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಿ, ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವನು.

Verse 48

इति ते ये वरा मत्तः प्रार्थितास्ते कृता मया । अन्यच्च ते वदिष्यामि पूर्वजन्मनि संस्थितम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇಡಿದ ವರಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೂ, ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 49

अग्नौ शरीत्यागस्ते पूर्वमेव प्रतिश्रुतः । तदुपायं वदामि त्वां तत्कुरुष्व न संशयः

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವೆನೆಂದು ನೀನು ಮೊದಲೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೀ. ಅದರ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನೇ ಮಾಡು, ಸಂಶಯ ಬೇಡ।

Verse 50

स च मेधातिथिर्यज्ञे मुने द्वादशवार्षिके । कृत्स्नप्रज्वलिते वह्नावचिरात् क्रियतां त्वया

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಈ ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಧಾತಿಥಿಯನ್ನೂ ನೀನು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಪಿಸು।

Verse 51

एतच्छैलोपत्यकायां चंद्रभागानदीतटे । मेधातिथिर्महायज्ञं कुरुते तापसाश्रमे

ಈ ಪರ್ವತದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ, ತಪೋಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।

Verse 52

तत्र गत्वा स्वयं छंदं मुनिभिर्न्नोपलक्षिता । मत्प्रसादाद्वह्निजाता तस्य पुत्री भविष्यसि

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನೀನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ಮುನಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರರು. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಅವನ ಪುತ್ರಿಯಾಗುವೆ।

Verse 53

यस्ते वरो वाञ्छनीयः स्वामी मनसि कश्चन । तं निधाय निजस्वांते त्यज वह्नौ वपुः स्वकम्

ನೀ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವರನಾಗಿ ಬಯಸುವ ಪ್ರಭು-ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು।

Verse 54

यदा त्वं दारुणं संध्ये तपश्चरसि पर्वते । यावच्चतुर्युगं तस्य व्यतीते तु कृते युगे

ನೀನು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃ–ಸಂಧ್ಯೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದಾಗ, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ—ಗತವಾದ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿಯತ ಫಲವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು।

Verse 55

त्रेतायाः प्रथमे भागे जाता दक्षस्य कन्यका । वाक्पाश्शीलसमापन्ना यथा योग्यं विवाहिताः

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಲಜ್ಜಾ-ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಸಂಪನ್ನರಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ವರರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಿತರಾದರು।

Verse 57

तन्मध्ये स ददौ कन्या विधवे सप्तविंशतिः । चन्द्रोऽन्यास्संपरित्यज्य रोहिण्यां प्रीतिमानभूत् । तद्धेतोर्हि यदा चन्द्रश्शप्तो दक्षेण कोपिना । तदा भवत्या निकटे सर्वे देवास्समागताः

ಅವರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ಚಂದ್ರನು ಇತರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರೋಹಿಣಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ದಕ್ಷನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದಾಗ, ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಸಮೀಪ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಸೇರಿದರು।

Verse 58

न दृष्टाश्च त्वया संध्ये ते देवा ब्रह्मणा सह । मयि विन्यस्तमनसा खं च दृष्ट्वा लभेत्पुनः

ಹೇ ಸಂಧ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಬಂದ ಆ ದೇವರುಗಳು ನಿನಗೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ನನ್ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ದರ್ಶಿಸು—ಆಗ ನೀನು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 59

चंद्रस्य शापमोक्षार्थं जाता चंद्रनदी तदा । सृष्टा धात्रा तदैवात्र मेधातिथिरुपस्थितः

ಆಗ ಚಂದ್ರನ ಶಾಪಮೋಚನೆಗಾಗಿ ‘ಚಂದ್ರನದಿ’ ಎಂಬ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಧಾತ್ರನು ಮೇಧಾತಿಥಿಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 60

तपसा सत्समो नास्ति न भूतो न भविष्यति । येन यज्ञस्समारब्धो ज्योतिष्टोमो महाविधिः

ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲ—ಹಿಂದೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು; ಏಕೆಂದರೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಹಾವಿಧಿಯುಕ್ತ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ ಯಜ್ಞವು ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

तत्र प्रज्वलितो वह्निस्तस्मिन्त्यज वपुः स्वकम् । सुपवित्रा त्वमिदानीं संपूर्णोस्तु पणस्तव

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ಉರಿಯುತ್ತಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಈಗ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪವಿತ್ರಳು—ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ.

Verse 62

एतन्मया स्थापितन्ते कार्यार्थं भो तपस्विनि । तत्कुरुष्व महाभागे याहि यज्ञे महामुनेः । तस्याहितं च देवेशस्तत्रैवांतरधीयत

ಎಲೈ ತಪಸ್ವಿನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲೈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ಅದರಂತೆ ಮಾಡಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅವಳಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ದೇವೇಶನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.