भक्तिभेदाः—ज्ञानप्रधानभक्तेः प्रशंसा (Grades of Devotees and the Praise of Knowledge-Centered Devotion)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो रमेशेन मया चैव सुरर्षिभिः । तथान्यैश्च महादेवः प्रसन्नस्संबभूव ह

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ರಮೇಶ (ವಿಷ್ಣು), ನಾನು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಮಹಾದೇವನು ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಕೃಪಾವಂತನಾದನು।

Verse 2

श्रीः । समाप्तोयं रुद्रसंहितान्तर्गतसतीखण्डो द्वितीयः

ಶ್ರೀಃ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯೊಳಗಿನ ಸತೀಖಂಡ ಎಂಬ ಎರಡನೇ ವಿಭಾಗವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 3

महादेव उवाच । शृणु दक्ष प्रवक्ष्यामि प्रसन्नोस्मि प्रजापते । भक्ताधीनः सदाहं वै स्वतंत्रोप्यखिलेश्वरः

ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದಕ್ಷ, ಕೇಳು; ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಅಖಿಲೇಶ್ವರನಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಭಕ್ತರ ಅಧೀನನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ.”

Verse 4

चतुर्विधा भजंते मां जनाः सुकृतिनस्सदा । उत्तरोत्तरतः श्रेष्ठास्तेषां दक्षप्रजापते

ಹೇ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತೇ! ಸುಕೃತಿಗಳಾದ ಜನರು ಸದಾ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಂದಿನ ವಿಧವೂ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

Verse 5

आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी चैव चतुर्थकः । पूर्वे त्रयश्च सामान्याश्चतुर्थो हि विशिष्यते

ಆರ್ತ, ಜಿಜ್ಞಾಸು, ಅರ್ಥಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿ—ಇವರು ನಾಲ್ವರು. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಭಾವದವರು; ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೆಯವನು, ನಿಜ ಜ್ಞಾನಿ, ವಿಶಿಷ್ಟನು (ಶ್ರೇಷ್ಠನು).

Verse 6

तत्र ज्ञानी प्रियतर ममरूपञ्च स स्मृतः । तस्मात्प्रियतरो नान्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು; ಅವನೇ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಕೂಡ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಿಂತ ಪ್ರಿಯನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ—ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 7

ज्ञानगम्योहमात्मज्ञो वेदांतश्रुतिपारगैः । विना ज्ञानेन मां प्राप्तुं यतन्ते चाल्पबुद्धयः

ನಾನು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನು, ಆತ್ಮಜ್ಞನು; ವೇದಾಂತ ಶ್ರುತಿಗಳ ಪಾರಂಗತರು ನನ್ನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

न वेदैश्च न यज्ञैश्च न दानैस्तपसा क्वचित् । न शक्नुवंति मां प्राप्तुं मूढाः कर्मवशा नरा

ವೇದಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ದಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರರು. ಕರ್ಮವಶರಾದ ಮೂಢರು ನನ್ನನ್ನು ತಲುಪಲಾರರು.

Verse 9

केवलं कर्म्मणा त्वं स्म संसारं तर्तुमिच्छसि । अत एवाभवं रुष्टो यज्ञविध्वंसकारकः

ನೀನು ಕೇವಲ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಸಂಸಾರಚಕ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ; ಆದಕಾರಣ ನಾನು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು ಯಜ್ಞವಿಧ್ವಂಸಕನಾದೆನು।

Verse 10

इतः प्रभृति भो दक्ष मत्वा मां परमेश्वरम् । बुद्ध्या ज्ञानपरो भूत्वा कुरु कर्म समाहितः

ಇಂದಿನಿಂದ, ಓ ದಕ್ಷ, ನನ್ನನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ತಿಳಿ. ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಪರನಾಗಿ, ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 11

अन्यच्च शृणु सद्बुद्ध्या वचनं मे प्रजापते । वच्मि गुह्यं धर्महेतोः सगुणत्वेप्यहं तव

ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ಸದ್ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಧರ್ಮಹೇತುವಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸಗುಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದರೂ ನಾನು ಸದಾ ನಿನ್ನವನೇ।

Verse 12

अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च जगतः कारणं परम् । आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः

ನಾನು—ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ—ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಕಾರಣತತ್ತ್ವನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಆತ್ಮೇಶ್ವರ, ಅಂತರಂಗ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಉಪದ್ರಷ್ಟ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ನೋಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ದ್ರಷ್ಟಾ।

Verse 13

आत्ममायां समाविश्य सोहं गुणमयीं मुने । सृजन्रक्षन्हरन्विश्वं दधे संज्ञाः क्रियोचिताः

ಓ ಮುನೇ! ಆತನು ತನ್ನ ಗುಣಮಯಿಯಾದ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿ, ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 14

अद्वितीये परे तस्मिन् ब्रह्मण्यात्मनि केवले । अज्ञः पश्यति भेदेन भूतानि ब्रह्मचेश्वरम्

ಆ ಪರಮ ಅದ್ವಿತೀಯ, ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ ಏಕಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಅಜ್ಞಾನಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭೂತಗಳನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

शिरः करादिस्वांगेषु कुरुते न यथा पुमान् । पारक्यशेमुषीं क्वापि भूतेष्वेवं हि मत्परः

ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ತಲೆ, ಕೈ ಮುಂತಾದ ಸ್ವಾಂಗಗಳನ್ನು ಪರರದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸದಂತೆ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾದವನು ಯಾವ ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ‘ಪರತ್ವ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 16

सर्वभूतात्मनामेकभावनां यो न पश्यति । त्रिसुराणां भिदां दक्ष स शांतिमधिगच्छति

ಹೇ ದಕ್ಷ, ಸರ್ವಭೂತಗಳೊಳಗಿನ ಆತ್ಮನ ಏಕತ್ವವನ್ನು ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ತ್ರಿದೇವರಲ್ಲಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿ ಇಡದವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

यः करोति त्रिदेवेषु भेदबुद्धिं नराधमः । नरके स वसेन्नूनं यावदाचन्द्रतारकम्

ತ್ರಿದೇವರಲ್ಲಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಆ ನರಾಧಮನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನು—ಚಂದ್ರತಾರೆಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ.

Verse 18

मत्परः पूजयेद्देवान् सर्वानपि विचक्षणः । स ज्ञानं लभते येन मुक्तिर्भवति शाश्वती

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದ ವಿವೇಕಿ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಆ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಮೋಕ್ಷವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

विधिभक्तिं विना नैव भक्तिर्भवति वैष्णवी । विष्णुभक्तिं विना मे न भक्तिः क्वापि प्रजायते

ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗದು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ (ಶಿವನ) ಭಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 20

इत्युक्त्वा शंकरस्स्वामी सर्वेषां परमेश्वरः । सर्वेषां शृण्वतां तत्रोवाच वाणीं कृपाकरः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಶಂಕರನು—ಸ್ವಾಮಿ, ಎಲ್ಲರ ಪರಮೇಶ್ವರನು—ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೃಪಾಕರನು ತನ್ನ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 21

हरिभक्तो हि मां निन्देत्तथा शैवोभवे द्यदि । तयोः शापा भवेयुस्ते तत्त्वप्राप्तिर्भवेन्न हि

ಹರಿಭಕ್ತನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ಶೈವಭಕ್ತನು ಹರಿನಿಂದಕನಾದರೆ, ಅವರ ಶಾಪಗಳು ಫಲಿಸುತ್ತವೆ; ಅಂಥವನಿಗೆ ಪರತತ್ತ್ವಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗದು.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचनं सुखकारकम् । जहृषुस्सकलास्तत्र सुरमुन्यादयो मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹೇಶ್ವರನ ಸುಖಪ್ರದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವರುಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.

Verse 23

दक्षोभवन्महाप्रीत्या शिवभक्तिरतस्तदा । सकुटुम्बस्सुराद्यास्ते शिवं मत्वाखिलेश्वरम्

ಆಗ ದಕ್ಷನು ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು; ದೇವರುಗಳು ಮೊದಲಾದವರೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳೊಡನೆ ಶಿವನನ್ನು ಅಖಿಲೇಶ್ವರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 24

यथा येन कृता शंभोः संस्तुतिः परमात्मनः । तथा तस्मै वरो दत्तश्शंभुना तुष्टचेतसा

ಯಾರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಂಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರೋ, ತೃಪ್ತಚಿತ್ತನಾದ ಶಂಭುವು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ವರವನ್ನು ದತ್ತನು.

Verse 25

ज्ञप्तः शिवेनाशु दक्षः शिवभक्तः प्रसन्नधीः । यज्ञं चकार संपूर्णं शिवानुग्रहतो मुने

ಶಿವನಿಂದ ಉಪದೇಶಿತನಾದ ದಕ್ಷನು ಶೀಘ್ರವೇ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾದನು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 26

ददौ भागान्सुरेभ्यो हि पूर्णभागं शिवाय सः । दानं ददौ द्विजेभ्यश्च प्राप्तः शंभोरनुग्रहः

ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಲನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನವನ್ನೂ ನೀಡಿ, ಶಂಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 27

अथो देवस्य सुमहत्तत्कर्म विधिपूर्वकम् । दक्षः समाप्य विधिवत्सहर्त्विग्भिः प्रजापतिः

ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ, ದೇವನಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದ ಆ ಮಹಾಕರ್ಮವನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 28

एवं दक्षमखः पूर्णोभवत्तत्र मुनीश्वरः । शंकरस्य प्रसादेन परब्रह्मस्वरूपिणः

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಈ ರೀತಿ ಅಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವು ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು—ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ.

Verse 29

अथ देवर्षयस्सर्वे शंसंतश्शांकरं यशः । स्वधामानि ययुस्तु ष्टाः परेपि सुखतस्तदा

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಶಂಕರನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಇತರರೂ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ಹೊರಟರು.

Verse 30

अहं विष्णुश्च सुप्रीतावपि स्वंस्वं परं मुदा । गायन्तौ सुयशश्शंभोः सर्वमंगलदं सदा

ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ನಮ್ಮ-ನಮ್ಮ ಪರಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆನಂದದಿಂದ ಸದಾ ಶಂಭುವಿನ ಸುಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹಾಡುತ್ತೇವೆ; ಅದು ನಿತ್ಯ ಸರ್ವಮಂಗಳಪ್ರದ।

Verse 31

दक्ष संमानितः प्रीत्या महादेवोपि सद्गतिः । कैलासं स ययौ शैलं सुप्रीतस्सगणो निजम्

ದಕ್ಷನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದಾಗ, ಸದ್ಗತಿಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಆತನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನದೇ ಪರ್ವತಧಾಮ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 32

आगत्य स्वगिरिं शंभुस्सस्मार स्वप्रियां सतीम् । गणेभ्यः कथयामास प्रधानेभ्यश्च तत्कथाम्

ತನ್ನ ಪರ್ವತಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಶಂಭು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಣಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಿಗೆ, ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 33

कालं निनाय विज्ञानी बहु तच्चरितं वदन् । लौकिकीं गतिमाश्रित्य दर्शयन् कामितां प्रभुः

ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಪ್ರಭು ಆ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಇಚ್ಛಿತ ಗತಿಯನ್ನು (ಮಾರ್ಗವನ್ನು) ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 34

नानीतिकारकः स्वामी परब्रह्म सतां गतिः । तस्य मोहः क्व वा शोकः क्व विकारः परो मुने

ಸ್ವಾಮಿ ನೀತಿ–ಅನೀತಿ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತನಾದ ಕರ್ತನಲ್ಲ; ಅವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಪುರುಷರ ಪರಮಾಶ್ರಯ. ಹೇ ಮುನಿವರ, ಅವನಲ್ಲಿ ಮೋಹ ಎಲ್ಲಿ, ಶೋಕ ಎಲ್ಲಿ, ವಿಕಾರ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 35

अहं विष्णुश्च जानीवस्तद्भेदं न कदाचन । केपरे मुनयो देवा मनुषाद्याश्च योगिनः

ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಭೇದವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಇತರ ಮುನಿಗಳು, ದೇವರುಗಳು, ಮನುಷ್ಯಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 36

महिमा शांकरोनंतो दुर्विज्ञेयो मनीषिभिः । भक्तज्ञातश्च सद्भक्त्या तत्प्रसादाद्विना श्रमम्

ಶಂಕರನ ಮಹಿಮೆ ಅನಂತ; ಮಹಾಮೇಧಾವಿಗಳಿಗೂ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ದುರ್ಗಮ. ಆದರೆ ಸತ್ಪಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅದು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 37

एकोपि न विकारो हि शिवस्य परमात्मनः । संदर्शयति लोकेभ्यः कृत्वा तां तादृशीं गतिम्

ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ವಿಕಾರ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ತಾದೃಶ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಲೋಕಗಳ ಬೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

यत्पठित्वा च संश्रुत्य सर्वलोकसुधीर्मुने । लभते सद्गतिं दिब्यामिहापि सुखमुत्तमम्

ಹೇ ಸರ್ವಲೋಕಸುದೀ ಮುನೇ! ಯಾರು ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಿ ಶ್ರವಣಮಾಡುವನೋ, ಅವನು ದಿವ್ಯ ಸದ್ದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

इत्थं दाक्षायणी हित्वा निजदेहं सती पुनः । जज्ञे हिमवतः पत्न्यां मेनायामिति विश्रुतम्

ಹೀಗೆ ದಕ್ಷಾಯಣೀ ಸತೀ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪುನಃ ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿ ಮೇನಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 40

पुनः कृत्वा तपस्तत्र शिवं वव्रे पतिं च सा । गौरी भूत्वार्द्धवामांगी लीलाश्चक्रेद्भुताश्शिवा

ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅವಳು ಶಿವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿತು। ಗೌರಿಯಾಗಿ, ಅರ್ಧವಾಮಾಂಗಿಯಾಗಿ (ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರರೂಪವಾಗಿ) ಆ ಶಿವೆ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಳು।

Verse 41

इत्थं सतीचरित्रं ते वर्णितं परमाद्भुतम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं सर्वकामप्रदायकम्

ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ಸತಿಯ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಿವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಶುಭಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

Verse 42

इदमाख्यानमनघं पवित्रं परपावनम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रफलप्रदम्

ಈ ನಿರ್ದೋಷ ಆಖ್ಯಾನವು ಪವಿತ್ರವೂ ಪರಮಪಾವನವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಪುಣ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे दक्षय ज्ञानुसंधानवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ದಕ್ಷನ ಜ್ಞಾನಾನುಸಂಧಾನದ ವರ್ಣನೆ” ಎಂಬ ನಲವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 44

यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं शुभम् । सोपि भुक्त्वाखिलान् भोगानंते मोक्षमवाप्नुयात्

ಈ ಶುಭಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಓದಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಹ ಸಮಸ್ತ ಯೋಗ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।