दक्षयज्ञोत्तरवृत्तान्तः (Post–Dakṣa-Yajña Developments and the Appeal to Viṣṇu)

Verse 1

नारद उचाच । विधे विधे महाप्राज्ञा शैवतत्त्वप्रदर्शक । श्राविता रमणीप्राया शिवलीला महाद्भुता

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಧೇ, ಓ ವಿಧೇ! ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಶೈವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವನೇ! ನಿನ್ನಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಅತೀ ಅದ್ಭುತ, ಮನೋಹರ ಸ್ವಭಾವದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆವು।

Verse 2

वीरेण वीरभद्रेण दक्षयज्ञं विनाश्य वै । कैलासाद्रौ गते तात किमभूत्तद्वदाधुना

ವೀರನಾದ ವೀರಭದ್ರನು ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, (ಶಿವನು) ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ—ಓ ತಾತಾ! ಆಮೇಲೆ ಏನಾಯಿತು? ಈಗ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । अथ देवगणास्सर्वे मुनयश्च पराजिताः । रुद्रानीकैर्विभिन्नांगा मम लोकं ययुस्तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳೂ ಮುನಿಗಳೂ ಸೋತರು. ರುದ್ರನ ಸೇನೆಗಳು ಅವರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದವು; ಆಗ ಅವರು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಲೋಕವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 4

स्वयंभुवे नमस्कृत्य मह्यं संस्तूय भूरिशः । तत्स्वक्लेशं विशेषेण कार्त्स्येनैव न्यवेदयन्

ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅವನು ತನ್ನದೇ ಕ್ಲೇಶವನ್ನೂ ವ್ಯಥೆಯನ್ನೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರದೊಂದಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು।

Verse 5

तदाकर्ण्य ततोहं वै पुत्रशोकेन पीडितः । अचिन्तयमतिव्यग्रो दूयमानेन चेतसा

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದೆ. ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಗ್ರನಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದೆ।

Verse 6

किं कार्य्यं कार्यमद्याशु मया देवसुखावहम् । येन जीवतु दक्षासौ मखः पूर्णो भवेत्सुरः

ನಾನು ಈಗಲೇ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಅದು ದೇವರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವಂತೆ, ದಕ್ಷನು ಜೀವಿಸಲೆಂದು ಮತ್ತು ಈ ಯಜ್ಞವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಲೆಂದು, ಓ ದೇವಾ?

Verse 7

एवं विचार्य बहुधा नालभं शमहं मुने । विष्णुं तदा स्मरन् भक्त्या ज्ञानमाप्तं तदोचितम्

ಓ ಮುನೇ, ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಯಥೋಚಿತ ಜ್ಞಾನ ನನಗೆ ಲಭಿಸಿತು।

Verse 8

अथ देवैश्च मुनिभिर्विष्णोर्लोकमहं गतः । नत्वा नुत्वा च विविधैस्स्तवैर्दुःखं न्यवेदयम्

ನಂತರ ದೇವರುಗಳೂ ಮುನಿಗಳೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಾನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಸ್ತವಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದೆ।

Verse 9

यथाध्वरः प्रपूर्णः स्याद्देव यज्ञकरश्च सः । सुखिनस्स्युस्सुरास्सर्वे मुनयश्च तथा कुरु

ಹೇ ದೇವಾ, ಈ ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವಂತೆ, ಯಜ್ಞಕರ್ತನಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರಕುವಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳೂ ಮುನಿಗಳೂ ಸಂತೋಷವಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡು.

Verse 10

देव देव रमानाथ विष्णो देवसुखावह । वयं त्वच्छरणं प्राप्तास्सदेवमुनयो ध्रुवम्

ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ರಮಾನಾಥ ವಿಷ್ಣೋ, ದೇವಸೌಖ್ಯಪ್ರದನೇ! ನಾವು ದೇವಮುನಿಗಳೊಡನೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಶರಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणस्स रमेश्वरः । प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा शिवात्मा दीनमानसः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಮೇಶ್ವರ (ವಿಷ್ಣು) ದೀನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಶಿವಾತ್ಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ನಂತರ ನನಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 12

विष्णुरुवाच । तेजीयसि न सा भूता कृतागसि बुभूषताम् । तत्र क्षेमाय बहुधा बुभूषा हि कृतागसाम्

ವಿಷ್ಣುನು ಹೇಳಿದರು—ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿ ಕೂಡ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ದೋಷಿಗಳ ಕ್ಷೇಮವು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೋಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ, ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ, ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 13

कृतपापास्सुरा सर्वे शिवे हि परमेश्वरे । पराददुर्यज्ञभागं तस्य शंभोर्विधे यतः

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪಾಪಭಾಗಿಗಳಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಹೇ ವಿಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಆ ಶಂಭುವೇ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಭಾಗವಿಧಾನವೂ ನಿಜವಾದ ವಿಧಾತೃ।

Verse 14

प्रसादयध्यं सर्वे हि यूयं शुद्धेन चेतसा । अथापरप्रसादं तं गृहीतांघ्रियुगं शिवम्

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತದಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿರಿ. ನಂತರ ಪರಮ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ಶರಣಾಗತಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ಪಾದಯುಗ್ಮವಿರುವ ಆ ಶಿವನ ಶರಣು ಸೇರಿರಿ.

Verse 15

यस्मिन् प्रकुपिते देवे विनश्यत्यखिलं जगत् । सलोकपालयज्ञस्य शासनाज्जीवितं द्रुतम्

ಆ ದೇವ (ಶಿವ) ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 16

तमाशु देवं प्रियया विहीनं च दुरुक्तिभिः । क्षमापयध्वं हृद्विद्धं दक्षेण सुदुरात्मना

ಆ ದೇವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿರಿ—ಅವನು ಪ್ರಿಯಾವಿಯೋಗದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ದುರುಾತ್ಮ ದಕ್ಷನು ಕಠೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 17

अयमेव महोपायस्तच्छांत्यै केवलं विधे । शंभोस्संतुष्टये मन्ये सत्यमेवोदितं मया

ಓ ವಿಧೇ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ), ಆ ಶಾಂತಿಗೆ ಇದುವೇ ಏಕೈಕ ಮಹೋಪಾಯ. ಇದು ಶಂಭುವಿನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ನಾನು ಮನಸಾರೆ ನಂಬುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ.

Verse 18

नाहं न त्वं सुराश्चान्ये मुनयोपि तनूभृतः । यस्य तत्त्वं प्रमाणं च न विदुर्बलवीर्ययोः

ನಾನು ಅಲ್ಲ, ನೀನು ಅಲ್ಲ, ಇತರ ದೇವರೂ ಅಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ—ಅವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಅವನ ಬಲ-ವೀರ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು.

Verse 19

आत्मतंत्रस्य तस्यापि परस्य परमात्मनः । क उपायं विधित्सेद्वै परं मूढं विरोधिनम्

ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರನು—ಆ ಪರಮ ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಅತೀತನು. ಅವನಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಆ ಪರಮ ಮೂಢನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಮೀರಿಸಲು ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಯಾರು ರೂಪಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 20

चलिष्येहमपि ब्रह्मन् सर्वैः सार्द्ध शिवालयम् । क्षमापयामि गिरिशं कृतागाश्च शिवे धुवम्

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನಾನೂ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು. ಶಿವೆಯ प्रति ನಾನು ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಗಿರೀಶನ ಬಳಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುವೆನು.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्थमादिश्य विष्णुर्मां ब्रह्माणं सामरादिकम् । सार्द्धं देवेर्मतिं चक्रे तद्गिरौ गमनाय सः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 22

ययौ स्वधिष्ण्य निलयं शिवस्याद्रिवरं शुभम् । कैलासं सामरमुनिप्रजेशादिमयो हरिः

ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮದಿಂದ ಹೊರಟು, ದೇವಗಣ, ಮುನಿಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ, ಶಿವನ ಶುಭವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ-ನಿವಾಸವಾದ ಪವಿತ್ರ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 23

अतिप्रियं प्रभोर्नित्यं सुजुष्टं किन्नरादिभिः । नरेतरैरप्सरोभिर्योगसिद्धैमहोन्नतम्

ಆ ಧಾಮವು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸದಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಕಿನ್ನರರು ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಸುಸೇವಿತ. ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಇತರ ದಿವ್ಯ (ನರೇತರ) ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತ, ಯೋಗಸಿದ್ಧರಿಂದ ಮಹೋನ್ನತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 24

नानामणिमयैश्शृंगैः शोभमानं समंततः । नानाधातुविचित्रं वै नानाद्रुमलताकुलम्

ಆ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವು ನಾನಾವಿಧ ಮಣಿಮಯ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನಾ ಧಾತುಗಳ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷ-ಲತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 25

नानामृगगणाकीर्णं नानापक्षिसमन्वितम् । नानाजलप्रस्रवणैरमरैस्सिद्धयोषिताम्

ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಮೃಗಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಜಲಪ್ರಸ್ರವಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಅಮರರು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧರು ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಯೋಷಿತೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.

Verse 26

रमणैवाहरंतीनां नानाकंदर सानुभिः । द्रुमजातिभिरन्याभी राजितं राजतप्रभम्

ಆ ದೇಶವು ನಾನಾವಿಧ ಮನೋಹರ ಸಾನುಗಳೂ ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ರಜತಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ವಿವಿಧ ವೃಕ್ಷಜಾತಿಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿಸಿ, ನೋಡುವವರ ಹೃದಯವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 27

व्याघ्रादिभिर्महासत्त्वैर्निर्घुष्टं क्रूरतोज्झितम् । सर्वशोभान्वितं दिव्यं महाविस्मयकारकम्

ಅದು ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಿಗಳ ಘರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರತೆಯ ಲೇಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಶೋಭೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ದಿವ್ಯ ಧಾಮವು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.

Verse 28

पर्यस्तं गंगया सत्या स्थानपुण्यतरोदया । सर्वपावनसंकर्त्र्या विष्णुपद्या सुनिर्मलम्

ಆ ಸ್ಥಳವು ಸತ್ಯಗಂಗೆಯಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಆಕೆಯ ಉದಯದಿಂದ ಸ್ಥಳವೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುಣ್ಯವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಪರಮ ನಿರ್ಮಲ ಧಾರೆ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 29

एवंविधं गिरिं दृष्ट्वा कैलासाख्यं शिवप्रियम् । ययुस्ते विस्मयं देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः

ಇಂತಹ ಕೈಲಾಸವೆಂಬ ಶಿವಪ್ರಿಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರುಗಳು—ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 30

तस्समीपेऽलकां रम्यां ददृशुर्नाम ते पुरीम् । कुबेरस्य महादिव्यां रुद्रमित्रस्य निर्जराः

ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲಕಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರವನ್ನು ಕಂಡರು—ಕುಬೇರನ ಪರಮ ದಿವ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ—ರುದ್ರ (ಶಿವ)ನ ಮಿತ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕುಬೇರನದು.

Verse 31

वनं सौगंधिकं चापि ददृशुस्तत्समीपतः । सर्वद्रुमान्वितं दिव्यं यत्र तन्नादमद्रुतम्

ನಂತರ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌಗಂಧಿಕವೆಂಬ ಸುಗಂಧಿತ ವನವನ್ನೂ ಕಂಡರು—ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಶುಭ ದಿವ್ಯ ಅರಣ್ಯ—ಅಲ್ಲಿ ಆ ಅದ್ಭುತ ನಾದವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 32

तद्बाह्यतस्तस्य दिव्ये सरितावतिपावने । नंदा चालकनंदा च दर्शनात्पापहारिके

ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿವ್ಯ, ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ—ನಂದಾ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನಂದಾ—ಅವುಗಳ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪಗಳು ಹರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 33

पपुः सुरस्त्रियो नित्यमवगूह्य स्वलोकतः । विगाह्य पुंभिस्तास्तत्र क्रीडंति रतिकर्शिताः

ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ದೇವಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ರತಿಸುಖದ ಶ್ರಮದಿಂದ ಅವರ ದೇಹಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 34

हित्वा यक्षेश्वरपुरीं वनं सौगंधिकं च यत् । गच्छंतस्ते सुरा आराद्ददृशुश्शांकरं वटम्

ಯಕ್ಷೇಶ್ವರನ ಪುರಿಯನ್ನೂ ಆ ಸುಗಂಧಿತ (ಸೌಗಂಧಿಕ) ವನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇವರುಗಳು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಸಮೀಪದಿಂದ ಶಂಕರ (ಶ್ರೀಶಿವ)ನ ಪವಿತ್ರ ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 35

पर्यक् कृताचलच्छायं पादोन विटपाय तम् । शतयोजन कोत्सेधं निर्नीडं तापवर्ज्जितम्

ಅದರ ನೆರಳು ಪರ್ವತದ ನೆರಳನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಹಾಸಿದಂತೆಯೇ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ನೆಲದವರೆಗೆ ತಗ್ಗಿದ್ದವು. ಆ ವಟವೃಕ್ಷವು ನೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ, ಗೂಡುಗಳಿಲ್ಲದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತಾಪರಹಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 36

महापुण्यवतां दृश्यं सुरम्यं चातिपावनम् । शंभुयोगस्थलं दिव्यं योगिसेव्यं महोत्तमम्

ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದರ್ಶನಯೋಗ್ಯ—ಅತಿಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪರಮಪಾವನ. ಇದು ಶಂಭುವಿನ ಯೋಗಸ್ಥಳ, ದಿವ್ಯ, ಯೋಗಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಮಹೋತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ.

Verse 37

मुमुक्षुशरणे तस्मिन् महायोगमये वटे । आसीनं ददृशुस्सर्वे शिवं विष्ण्वादयस्सुराः

ಅಲ್ಲಿ, ಮುಮುಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಶರಣವಾದ ಮಹಾಯೋಗಮಯ ಆ ವಟವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ, ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಯೋಗಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 38

विधिपुत्रैर्महासिद्धैश्शिव भक्तिरतैस्सदा । उपास्यमानं सुमुदा शांतैस्संशांतविग्रहैः

ಅವನನ್ನು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪುತ್ರರಾದ ಮಹಾಸಿದ್ಧರು—ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ, ಪರಮಾನಂದದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರತೆಯೊಂದಿಗೆ—ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 39

तथा सख्या कुबेरेण भर्त्रा गुह्यकरक्षसाम् । सेव्यमानं विशेषेण स्वगणैर्ज्ञातिभिस्सदा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಹ್ಯಕರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಸಖ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದನು; ತನ್ನ ಗಣಗಳಿಂದಲೂ ಬಂಧುಗಳಿಂದಲೂ ಸದಾ ವಿಶೇಷ ಗೌರವದಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवदर्शनवर्णनं नाम चत्वारिंशोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥ ‘ರುದ್ರಸಂಹಿತೆ’ಯ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗ ‘ಸತೀಖಂಡ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವದರ್ಶನವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 41

मुने तुभ्यं प्रवोचंतं पृच्छते ज्ञानमुत्तमम् । कुशासने सूपविष्टं सर्वेषां शृण्वतां सताम्

ಓ ಮುನೇ! ನೀವು ಕುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಜ್ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಯಾರೋ ನಿಮಗೆ ಪರಮೋತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 42

कृत्वोरौ दक्षिणे सव्यं चरणं चैव जानुनि । बाहुप्रकोष्ठाक्षमालं स्थितं सत्तर्कमुद्रया

ಅವರು ಬಲ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎಡ ಪಾದವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಪಾದವನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಂಭಾಗದ ಕೈಮೇಲೆ ಅಕ್ಷಮಾಲೆ ಶೋಭಿಸಿ, ಸತ್ತರ್ಕಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ನೆಲಸಿದರು.

Verse 43

एवंविधं शिवं दृष्ट्वा तदा विष्ण्वादयस्सुराः । प्रणेमुस्त्वरितं सर्वे करौ बध्वा विनम्रकाः

ಈ ರೀತಿಯ ದಿವ್ಯರೂಪದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ತ್ವರೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 44

उपलभ्यागतं रुद्रो मया विष्णुं सतां गतिः । उत्थाय चक्रे शिरसाभिवंदनमपि प्रभुः

ಸತ್ಜನರ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯನಾದ ವಿಷ್ಣು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ರುದ್ರನು ಅರಿತನು. ಆಗ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಎದ್ದು, ತಲೆಯೊಗ್ಗಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅಭಿವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 45

वंदितांघ्रिस्तदा सर्वैर्दिव्यैर्विष्ण्वादिभिश्शिवः । ननामाथ यथा विष्णुं कश्यपं लोकसद्गतिः

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದಿವ್ಯರು ವಂದಿಸಿದ ಪಾದಗಳಿರುವ ಶಿವನು ಸಹ, ಲೋಕಗಳ ಸದ್ಗತಿಯಾದ ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ವಿಷ್ಣು ನಮಿಸುವಂತೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 46

सुरसिद्धगणाधीशमहर्षिसु नमस्कृतम् । समुवाच सुरैर्विष्णुं कृतसन्नतिमादरात्

ದೇವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಣಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ ವಿಷ್ಣು, ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಆದರದಿಂದ ಸನ್ನತಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.