दधीचाश्रमगमनम् — Viṣṇu’s Disguise and Dadhīca’s Fearlessness (Kṣu’s Request)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । क्षुवस्य हितकृत्येन दधीचस्याश्रमं ययौ । विप्ररूपमथास्थाय भगवान् भक्तवत्सलः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಕ್ಷುವನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಭಗವಾನ್ ದಧೀಚಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 2

दधीचं प्राह विप्रर्षिमभिवंद्य जगद्गुरुः । क्षुवकार्य्यार्थमुद्युक्तश्शैवेन्द्रं छलमाश्रितः

ಜಗದ್ಗುರುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಋಷಿ ದಧೀಚಿಯನ್ನು ಅಭಿವಂದಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಕ್ಷುವಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಶೈವೇಂದ್ರನು ಒಂದು ಛಲೋಪಾಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.

Verse 3

विष्णुरुवाच । भो भो दधीच विप्रर्षे भवार्चनरताव्यय । वरमेकं वृणे त्वत्तस्तद्भवान् दातुमर्हति

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದಧೀಚಿ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ! ಭವಸ್ವರೂಪ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ರತನಾದವನೇ; ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಒಂದು ವರವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ದಾನಮಾಡು.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । याचितो देवदेवेन दधीचश्शैवसत्तमः । क्षुवकार्यार्थिना शीघ्रं जगाद वचनं हरिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವದೇವನಿಂದ ಯಾಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶೈವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದಧೀಚಿ, ಕ್ಷುವಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದ ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 5

दधीच उवाच । ज्ञातं तवेप्सितं विप्र क्षुवकार्यार्थमागतः । भगवान् विप्ररूपेण मायी त्वमसि वै हरिः

ದಧೀಚನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದೆನು; ನೀನು ಕ್ಷೌರಕಾರ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ. ಮಾಯಾಧಿಪತಿ ನೀನೇ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿರುವೆ.

Verse 6

भूतं भविष्यं देवेश वर्तमानं जनार्दन । ज्ञानं प्रसादाद्रुद्रस्य सदा त्रैकालिकं मम

ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ರುದ್ರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವು ಸದಾ ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞ—ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನಗಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 7

त्वां जानेहं हरिं विष्णुं द्विजत्वं त्यज सुव्रत । आराधितोऽसि भूपेन क्षुवेण खलबुद्धिना

ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹರಿ—ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಸುವ್ರತ, ಈ ದ್ವಿಜವೇಷದ ಛದ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಖಲಬುದ್ಧಿಯ ರಾಜ ಕ್ಷುವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಕರೆಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 8

जाने तवैव भगवन् भक्तवत्सलतां हरे । छलं त्यज स्वरूपं हि स्वीकुरु स्मर शंकरम्

ಹೇ ಭಗವನ್ ಹರೇ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತವತ್ಸಲತೆಯನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಛದ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.

Verse 9

अस्ति चेत्कस्यचिद्भीतिर्भवार्चनरतस्य मे । वक्तुमर्हसि यत्नेन सत्यधारणपूर्वकम्

ಭವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನನಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಭೀತಿ ಇದ್ದರೆ, ನೀನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 10

वदामि न मृषा क्वापि शिवस्मरणसक्तधीः । न बिभेमि जगत्यस्मिन्देवदैत्यादिकादपि

ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಶಿವಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವ-ದೈತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

विष्णुरुवाच । भयं दधीच सर्वत्र नष्टं च तव सुव्रत । भवार्चनरतो यस्माद्भवान्सर्वज्ञ एव च

ವಿಷ್ಣುವು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದಧೀಚ, ಹೇ ಸುವ್ರತ! ನಿನ್ನ ಭಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ನೀ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೀ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸರ್ವಜ್ಞನು.

Verse 12

बिभेमीति सकृद्वक्तुमर्हसि त्वं नमस्तव । नियोगान्मम राजेन्द्र क्षुवात् प्रतिसहस्य च

ನೀನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ‘ನಾನು ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಇದು ನನ್ನ ನಿಯೋಗದಿಂದ (ಆಜ್ಞಾಪಿತ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ) ಹಾಗೂ ತும್ಮು ಮತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನಗುವಿನಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । एवं श्रुत्वापि तद्वाक्यं विष्णोस्स तु महामुनिः । विहस्य निर्भयः प्राह दधीचश्शैवसत्तमः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಶೈವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ದಧೀಚನು ನಕ್ಕು, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 14

दधीच उवाच । न बिभेमि सदा क्वापि कुतश्चिदपि किंचन । प्रभावाद्देवदेवस्य शंभोस्साक्षात्पिनाकिनः

ದಧೀಚನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಸದಾ ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾರಿಂದಲೂ, ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವದೇವನಾದ, ಸాక్షಾತ್ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ನಿರ್ಭಯನು.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । ततस्तस्य मुनेः श्रुत्वा वचनं कुपितो हरिः । चक्रमुद्यम्य संतस्थौ दिधक्षुमुनिसत्तमम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಚಕ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯನ್ನು ದಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಿಂತನು.

Verse 16

अभवत्कुंठितं तत्र विप्रे चक्रं सुदारुणम् । प्रभावाच्च तदीशस्य नृपतेस्संनिधावपि

ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಆ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ಚಕ್ರವೂ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು; ಆ ಈಶ್ವರನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ—ರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 17

दृष्ट्वा तं कुंठितास्यं तच्चक्रं विष्णुं जगाद ह । दधीचस्सस्मितं साक्षात्सदसद्व्यक्ति कारणम्

ಕುಂಠಿತ ಚಕ್ರವನ್ನೂ, ನಿರಾಶ ಮುಖದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ದಧೀಚಿ ಋಷಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು; ದಧೀಚಿಯೇ ಪರಮಕಾರಣವು ಸತ್-ಅಸತ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದರು.

Verse 18

दधीच उवाच । भगवन् भवता लब्धं पुरातीव सुदारुणम् । सुदर्शनमिति ख्यातं चक्रं विष्णोः प्रयत्नतः । भवस्य तच्छुभं चक्रं न जिघांसति मामिह

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ‘ಸುದರ್ಶನ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಿರಿ; ಆದರೆ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಆ ಶುಭ ಚಕ್ರವು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 19

भगवानथ क्रुद्धोऽस्मै सर्वास्त्राणि क्रमाद्धरिः । ब्रह्मास्त्राद्यैः शरैश्चास्त्रैः प्रयत्नं कर्तुमर्हसि

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅಸ್ತ್ರಸಮಾನ ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । स तस्य वचनं श्रुत्वा दृष्ट्वा नि्र्वीर्य्यमानुषम् । ससर्जाथ क्रुधा तस्मै सर्वास्त्राणि क्रमाद्धरिः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮಾನವನನ್ನು ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ ಕಂಡು, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.

Verse 21

चक्रुर्देवास्ततस्तस्य विष्णोस्साहाय्यमादरात् । द्विजेनैकेन संयोद्धुं प्रसृतस्य विबुद्धयः

ಅಂದು ದೇವತೆಗಳು, ಆ ಪ್ರಬುದ್ಧರು, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದ ಆ ದ್ವಿಜನೊಂದಿಗೆ ಸಮರಿಸಲು ಗೌರವದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಿದರು।

Verse 22

चिक्षिपुः स्वानि स्वान्याशु शस्त्राण्यस्त्राणि सर्वतः । दधीचोपरि वेगेन शक्राद्या हरिपाक्षिकाः

ಆಮೇಲೆ ಹರಿಪಕ್ಷದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಧೀಚಿಯ ಮೇಲೆ ವೇಗದಿಂದ ತೂರಿದರು।

Verse 23

कुशमुष्टिमथादाय दधीचस्संस्मरन् शिवम् । ससर्ज सर्वदेवेभ्यो वज्रास्थि सर्वतो वशी

ಆಗ ದಧೀಚಿ ಕುಶದ ಮುತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಸರ್ವವಶನಾದ ಆ ಋಷಿಯು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಜ್ರವಾಗುವ ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 24

शंकरस्य प्रभावात्तु कुशमुष्टिर्मुनेर्हि सा । दिव्यं त्रिशूलमभवत् कालाग्निसदृशं मुने

ಆದರೆ ಶಂಕರನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಋಷಿಯ ಕುಶಮುತ್ತು ದಿವ್ಯ ತ್ರಿಶೂಲವಾಗಿ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸಿತು।

Verse 25

दग्धुं देवान् मतिं चक्रे सायुधं सशिखं च तत् । प्रज्वलत्सर्वतश्शैवं युगांताग्र्यधिकप्रभम्

ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು. ಆಗ ಆ ಶೈವ ತೇಜಸ್ಸು ಆಯುಧಸಹಿತವೂ ಶಿಖಾಸಹಿತವೂ ಆಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿತು—ಯುಗಾಂತದ ಅಗ್ರ್ಯ ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ.

Verse 26

नारायणेन्दुमुख्यैस्तु देवैः क्षिप्तानि यानि च । आयुधानि समस्तानि प्रणेमुस्त्रिशिखं च तत्

ನಾರಾಯಣನು, ಇಂದು (ಚಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಎಸೆದ ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಧಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದವು; ಆ ತ್ರಿಶಿಖ-ಚಿಹ್ನವೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿತು।

Verse 27

देवाश्च दुद्रुवुस्सर्वे ध्वस्तवीर्या दिवौकसः । तस्थौ तत्र हरिर्भीतः केवलं मायिनां वरः

ವೀರ್ಯ ನಾಶವಾದುದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಓಡಿ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಭಯದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಮಾಯೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದರೂ.

Verse 28

ससर्ज भगवान् विष्णुः स्वदेहात्पुरुषोत्तमः । आत्मनस्सदृशान् दिव्यान् लक्षलक्षायुतान् गणान्

ಆಗ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ತನ್ನಂತೆಯೇ ರೂಪ-ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ದಿವ್ಯ ಗಣಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷವಾಗಿ, ಅಯುತ ಅಯುತವಾಗಿ (ಅಸಂಖ್ಯವಾಗಿ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 29

ते चापि युयुधुस्तत्र वीरा विष्णुगणास्ततः । मुनिनैकेन देवर्षे दधीचेन शिवात्मना

ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳಾದ ಆ ವೀರರೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಶಿವಾತ್ಮನಾದ ಏಕೈಕ ದೇವರ್ಷಿ ಮುನಿ ದಧೀಚಿ ನಿಂತನು।

Verse 30

ततो विष्णुगणान् तान्वै नियुध्य बहुशो रणे । ददाह सहसा सर्वान् दधी चश्शैव सत्तमः

ನಂತರ ವಿಷ್ಣುಗಣರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೋರಾಡಿ, ಶೈವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಹಸಾ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು.

Verse 31

ततस्तद्विस्मयाथाय दधीचेस्य मुनेर्हरिः । विश्वमूर्तिरभूच्छीघ्रं महामायाविशारदः

ಆಗ ದಧೀಚಿ ಮುನಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟಾಗಲೆಂದು, ಮಹಾಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಹರಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 32

तस्य देहे हरेः साक्षादपश्यद्द्विजसत्तमः । दधीचो देवतादीनां जीवानां च सहस्रकम्

ಹರಿಯ ಆ ದೇಹದಲ್ಲೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ದಧೀಚಿಯು ಸాక్షಾತ್ ಹರಿಯನ್ನೂ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡನು।

Verse 33

भूतानां कोटयश्चैव गणानां कोटयस्तथा । अंडानां कोटयश्चैव विश्वमूतस्तनौ तदा

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಭೂತಗಳು, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಶಿವಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಇದ್ದವು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೇ ಅವರೊಳಗೆ ಅಡಗಿತ್ತು।

Verse 34

दृष्ट्वैतदखिलं तत्र च्यावनिस्सततं तदा । विष्णुमाह जगन्नाथं जगत्स्तु वमजं विभुम्

ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಂಡ ಚ್ಯಾವನ ಮುನಿಯು ಆಗ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ಹೇ ಜಗದಾಧಾರ, ಹೇ ಅಜ, ಹೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು!

Verse 35

दधीच उवाच । मायां त्यज महाबाहो प्रतिभासो विचारतः । विज्ञातानि सहस्राणि दुर्विज्ञेयानि माधव

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಮಾಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಭಾಸ ಮಾತ್ರ. ಓ ಮಾಧವ, ಸಾವಿರಾರು ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸತ್ಯವು ದುರ್ಜ್ಞೇಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 36

मयि पश्य जगत्सर्वं त्वया युक्तमतंद्रितः । ब्रह्माणं च तथा रुद्रं दिव्यां दृष्टिं ददामि ते

ನನ್ನೊಡನೆ ಏಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡು. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ರುದ್ರನನ್ನೂ ಕಾಣಲು ನಾನು ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा दर्शयामास स्वतनौ निखिलं मुनिः । ब्रह्मांडं च्यावनिश्शंभुतेजसा पूर्णदेहकः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಶಂಭುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂರ್ಣದೇಹನಾಗಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೂ ಕದಲಿಸಿದನು.

Verse 38

ददाह विष्णुं देवेशं दधीचश्शैवसत्तमः । संस्मरञ् शंकरं चित्ते विहसन् विभयस्सुधीः

ಶೈವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದಧೀಚಿ ಮುನಿಯು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಭಯರಹಿತನಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ದೇವೇಶನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ದಹಿಸಿದನು.

Verse 39

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे विष्णुदधीचयुद्धवर्णनो नाम नवत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ವಿಷ್ಣು-ದಧೀಚಿ ಯುದ್ಧವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಮುವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एतच्छुत्वा मुनेस्तस्य वचनं निर्भयस्तदा । शंभुतेजोमयं विष्णुश्चुकोपातीव तं मुनिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮುನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಶಂಭುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಷ್ಣು ಆ ಮುನಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು।

Verse 41

देवाश्च दुद्रुवुर्भूयो देवं नारायणं च तम् । योद्धुकामाश्च मुनिना दधीचेन प्रतापिना

ಆಮೇಲೆ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಆ ದೇವ ನಾರಾಯಣನ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ದಧೀಚಿ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು।

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तत्रागमन्मत्संगतः क्षुवः । अवारयंतं निश्चेष्टं पद्मयोनिं हरिं सुरान्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಷುವ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಅವನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರೂ ಶಕ್ತಿಹೀನರೂ ಆದ ಪದ್ಮಯೋನಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ, ಹರಿಯನ್ನೂ (ವಿಷ್ಣು) ಹಾಗೂ ದೇವರನ್ನೂ ತಡೆದನು।

Verse 43

निशम्य वचनं मे हि ब्राह्मणो न विनिर्जितः । जगाम निकटं तस्य प्रणनाम मुनिं हरिः

ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಮುನಿ) ಗರ್ವದಿಂದಲೂ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಹರಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 44

क्षुवो दीनतरो भूत्वा गत्वा तत्र मुनीश्वरम् । दधीचमभिवाद्यैव प्रार्थयामास विक्लवः

ಕ್ಷುವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೀನನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮುನೀಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ದಧೀಚಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವಂದಿಸಿ, ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದನು.

Verse 45

क्षुव उवाच । प्रसीद मुनिशार्दूल शिवभक्तशिरोमणे । प्रसीद परमेशान दुर्लक्ष्ये दुर्जनैस्सह

ಕ್ಷುವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಓ ಶಿವಭಕ್ತಶಿರೋಮಣಿ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಓ ಪರಮೇಶಾನ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ದುರ್ಜನರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ದುರ್ಲಕ್ಷ್ಯನು.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य राज्ञस्सुरगणस्य हि । अनुजग्राह तं विप्रो दधीचस्तपसां निधिः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಗಣರಾಜನ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮುನಿ ದಧೀಚಿ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದನು।

Verse 47

अथ दृष्ट्वा रमेशादीन् क्रोधविह्वलितो मुनिः । हृदि स्मृत्वा शिवं विष्णुं शशाप च सुरानपि

ನಂತರ ರಮೇಶಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಶಪಿಸಿದನು।

Verse 48

दधीच उवाच । रुद्रकोपाग्निना देवास्सदेवेंद्रा मुनीश्वराः । ध्वस्ता भवंतु देवेन विष्णुना च समं गणैः

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ರುದ್ರನ ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವತೆಗಳೂ ಮುನೀಶ್ವರರೂ ಧ್ವಂಸವಾಗಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವೂ ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಲಿ।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । एवं शप्त्वा सुरान् प्रेक्ष्य क्षुवमाह ततो मुनिः । देवैश्च पूज्यो राजेन्द्र नृपैश्चैव द्विजोत्तमः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ದೇವರನ್ನು ಶಪಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿಯು ನಂತರ ಕ್ಷುವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ದೇವರೂ ರಾಜರೂ ಪೂಜಿಸತಕ್ಕವನೇ.

Verse 50

ब्राह्मणा एव राजेन्द्र बलिनः प्रभविष्णवः । इत्युक्त्वा स स्फुट विप्रः प्रविवेश निजाश्रमम्

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಬಲಿಷ್ಠರು; ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥರು. ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಆ ವಿಪ್ರನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 51

दधीचमभिवंद्यैव क्षुवो निजगृहं गतः । विष्णुर्जगाम स्वं लोकं सुरैस्सह यथागतम्

ದಧೀಚಿಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವಂದಿಸಿ ಕ್ಷುವನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ವಿಷ್ಣುವೂ ದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಬಂದಂತೆಯೇ, ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 52

तदेवं तीर्थमभवत् स्थानेश्वर इति स्मृतम् । स्थानेश्वरमनुप्राप्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ಹೀಗೆ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಸ್ಥಾನೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಸ್ಥಾನೇಶ್ವರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಭಕ್ತನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ—ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

कथितस्तव संक्षेपाद्वादः क्षुवदधीचयोः । नृपाप्तशापयोस्तात ब्रह्मविष्ण्वोः शिवं विना

ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಕ್ಷುವ ಮತ್ತು ದಧೀಚಿಯರ ವಾದವನ್ನೂ, ಆ ರಾಜನ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಶಾಪವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು—ಶಿವನ ಹೊರತು ಪರಮಾಶ್ರಯವೂ ಪರಮ ಪರಿಹಾರವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸಲು.

Verse 54

य इदं कीत्तयेन्नित्यं वादं क्षुवदधीचयोः । जित्वापमृत्युं देहान्ते ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

ಕ್ಷುವ–ದಧೀಚರ ವಾದವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಪಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 55

रणे यः कीर्तयित्वेदं प्रविशेत्तस्य सर्वदा । मृत्युभीतिभवेन्नैव विजयी च भविष्यति

ಇದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮರಣಭಯ ಉಂಟಾಗದು; ಅವನು ವಿಜಯಿಯಾಗುವನು।