वीरभद्र–देवयुद्धवर्णनम् (Vīrabhadra and the Battle with the Devas)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । वीरभद्रोथ युद्धे वै विष्णुना स महाबलः । संस्मृत्य शंकरं चित्ते सर्वापद्विनिवारणम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ವೀರಭದ್ರನು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಪದ ನಿವಾರಕ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು।

Verse 2

आरुह्य स्यंदनं दिव्यं सर्ववैरिविमर्दनः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादं जगर्ज ह

ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಎಲ್ಲ ವೈರಿ들을 ಮರ್ಧಿಸುವವನು ಪರಮಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿಂಹನಾದದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 3

विष्णुश्चापि महाघोषं पांचजन्या भिधन्निजम् । दध्मौ बली महाशंखं स्वकीयान् हर्षयन्निव

ವಿಷ್ಣುವೂ ಮಹಾಬಲದಿಂದ ತನ್ನ ‘ಪಾಂಚಜನ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಹಾಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು; ಅದರ ಮಹಾಘೋಷವು ತನ್ನವರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿತು।

Verse 4

तच्छ्रुत्वा शंखनिर्ह्रादं देवा ये च पलायिताः । रणं हित्वा गताः पूर्वं ते द्रुतं पुनराययुः

ಆ ಶಂಖನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹಿಂದೆ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದ ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು।

Verse 5

वीरभद्र गणैस्तेषां लोकपालास्सवासवाः । युद्धञ्चक्रुस्तथा सिंहनादं कृत्वा बलान्विताः

ನಂತರ ವೀರಭದ್ರನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರೊಡನೆ ಇರುವ ಲೋಕಪಾಲರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತನು; ಬಲಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಸಿಂಹನಾದದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿ ಸಮರ ನಡೆಸಿದರು।

Verse 6

गणानां लोकपालानां द्वन्द्वयुद्धं भयावहम् । अभवत्तत्र तुमुलं गर्जतां सिंहनादतः

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲರ ನಡುವೆ ಭಯಾನಕವಾದ, ತೂಮುಲವಾದ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು; ಸಿಂಹನಾದದ ಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ರಣಭೂಮಿ ನಡುಗಿತು।

Verse 7

नन्दिना युयुधे शक्रोऽनलो वै वैष्णवास्तथा । कुबेरोपि हि कूष्माण्डपतिश्च युयुधे बली

ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ನಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಅನಲ (ಅಗ್ನಿ)ನೂ ಹಾಗೆಯೇ, ವೈಷ್ಣವ ಗಣಗಳೂ ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. ಕುಬೇರನೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಕೂಷ್ಮಾಂಡಗಳ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು.

Verse 8

तदेन्द्रेण हतो नन्दी वज्रेण शतपर्वणा

ಆಗ ಶತಪರ್ವ ವಜ್ರದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ನಂದಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು.

Verse 9

नन्दिना च हतश्शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे

ಮತ್ತೆ ನಂದಿಯು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಶಕ್ರನನ್ನು ವಕ್ಷಸ್ಥಳದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು.

Verse 10

बलिनौ द्वावपि प्रीत्या युयुधाते परस्परम् । नानाघातांश्च कुर्वंतौ नन्दिशक्रौ जिगीषया

ಇಬ್ಬರೂ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧವಾಡಿದರು. ಜಯಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ನಂದಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ರರು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ನೀಡಿದರು.

Verse 11

शक्त्या जघान चाश्मानं शुचिः परमकोपनः । सोपि शूलेन तं वेगाच्छितधारेण पावकम्

ಆಗ ಪರಮ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ಶುಚಿಯು ಶಕ್ತಿ-ಆಯುಧದಿಂದ ಪಾವಕನನ್ನು ಕಲ್ಲೆಸೆದಂತೆ ಹೊಡೆದನು. ಪಾವಕನೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗದಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಹೊಡೆತ ನೀಡಿದನು.

Verse 12

यमेन सह संग्रामं महालोको गणाग्रणीः । चकार तुमुलं वीरो महादेवं स्मरन्मुदा

ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಶಿವಗಣಗಳ ಅಗ್ರನಾಯಕನಾದ ವೀರ ಮಹಾಲೋಕನು ಯಮನೊಂದಿಗೆ ಘೋರವಾದ ತೂಮುಲ ಯುದ್ಧವನ್ನಾಡಿದನು।

Verse 13

नैरृतेन समागम्य चंडश्च बलवत्तरः । युयुधे परमास्त्रैश्च नैरृतिं निबिडं वयन्

ನೈಋತನೊಂದಿಗೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದಾಗ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಚಂಡನು ಪರಮಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ನೈಋತಿಯ ಮೇಲೆ ದಟ್ಟವಾದ, ಅಖಂಡ ಪ್ರಹಾರಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನೇಯ್ದನು।

Verse 14

वरुणेन समं वीरो मुंडश्चैव महाबलः । युयुधे परया शक्त्या त्रिलोकीं विस्मयन्निव

ವೀರನೂ ಮಹಾಬಲನಾದ ಮುಂಡನು ವರುಣನೊಂದಿಗೆ ಸಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಪರಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೇ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡನು।

Verse 15

वायुना च हतो भृंगी स्वास्त्रेण परमोजसा । भृंगिणा च हतो वायुस्त्रिशूलेन प्रतापिना

ಪರಮ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ತನ್ನದೇ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ವಾಯು ಭೃಂಗಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಭೃಂಗಿ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ವಾಯುವನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 16

कुबेरेणैव संगम्य कूष्मांडपतिरादरात् । युयुधे बलवान् वीरो ध्यात्वा हृदि महेश्वरम्

ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಗಳ ಪೂಜ್ಯಾಧಿಪತಿ ಮೊದಲು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಂತರ ಬಲಿಷ್ಠ ವೀರನಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು।

Verse 17

योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवीनायको महान् । विदीर्य्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्भुतम्

ಯೋಗಿನೀಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಮಹಾ ಭೈರವೀನಾಯಕನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಚೀರಿ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ರಕ್ತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು— ಇದು ಪ್ರಭುವಿನ ರೌದ್ರ-ರಕ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯ ಭಯಂಕರ ಪ್ರಕಾಶ.

Verse 18

क्षेत्रपालास्तथा तत्र बुभुक्षुः सुरपुंगवान् । काली चापि विदार्यैव तान्पपौ रुधिरं बहु

ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರಾದ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ದೇವವೀರರು ಯುದ್ಧತೃಷೆಯಿಂದ ಹಸಿದವರಾದರು. ಆಗ ಕಾಳಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಚೀರಿ ಬಹಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದಳು.

Verse 19

अथ विष्णुर्महातेजा युयुधे तैश्च शत्रुहा । चक्रं चिक्षेप वेगेन दहन्निव दिशो दश

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಶತ್ರುಹಂತ ವಿಷ್ಣುವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತು ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವಂತೆ.

Verse 20

क्षेत्रपालस्समायांतं चक्रमालोक्य वेगतः । तत्रागत्यागतो वीरश्चाग्रसत्सहसा बली

ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನು ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಸಹಸಾ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 21

चक्रं ग्रसितमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य तमुद्गालितवानरिम्

ಚಕ್ರವನ್ನು ನುಂಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಪರಪುರಂಜಯ ವಿಷ್ಣುವು ಅವನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೊಳೆದು, ಆ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉಗುಳುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 22

स्वचक्रमादाय महानुभावश्चुकोप चातीव भवैकभर्त्ता । महाबली तैर्युयुधे प्रवीरैस्सक्रुद्धनानायुधधारकोस्त्रैः

ತನ್ನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮಹಾನುಭಾವ ಭವ—ಏಕೈಕ ಅಧಿಪತಿ—ಅತಿಯಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಕೋಪದಿಂದ ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು।

Verse 23

चक्रे महारणं विष्णुस्तैस्सार्द्धं युयुधे मुदा । नानायुधानि संक्षिप्य तुमुलं भीमविक्रमम्

ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ಮಹಾರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಅವರೊಡನೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ತುಮುಲ ಸಮರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಭೀಮವಿಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿದನು.

Verse 24

अथ ते भैरवाद्याश्च युयुधुस्तेन भूरिशः । नानास्त्राणि विमुंचंतस्संकुद्धाः परमोजसा

ನಂತರ ಭೈರವಾದಿ ಉಗ್ರಗಣಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದವು. ಪರಮ ಕೋಪದಿಂದ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವು.

Verse 25

इत्थं तेषां रणं दृष्ट्वा हरिणातुलतेजसा । विनिवृत्य समागम्य तान्स्वयं युयुधे बली

ಈ ರೀತಿ ಅತುಲ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಹರಿಯೊಡನೆ ಅವರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಬಲವಂತನು ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸ್ವತಃ ಅವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 26

अथ विष्णुर्महातेजाश्चक्रमुद्यम्य मूर्च्छितः । युयुधे भगवांस्तेन वीरभद्रेण माधवः

ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ಚಕ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಯುದ್ಧೋನ್ಮಾದದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾದನು. ಭಗವಾನ್ ಮಾಧವನು ಆ ವೀರಭದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 27

तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । महावीराधिपत्योस्तु नानास्त्रधरयोर्मुने

ಓ ಮುನೇ! ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ, ರೋಮಾಂಚಕರ ಯುದ್ಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ಮಹಾವೀರರ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ, ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳ ನಡುವೆ.

Verse 28

विष्णोर्योगबलात्तस्य देवदेव सुदारुणाः । शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश्च जज्ञिरे

ಓ ದೇವದೇವಾ! ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಅವನಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ದಿವ್ಯ ಯೋಧರು ಜನಿಸಿದರು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದವರು.

Verse 29

ते चापि युयुधुस्तेन वीरभद्रेण भाषता । विष्णुवत् बलवंतो हि नानायुधधरा गणाः

ವೀರಭದ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾದ ಶಿವಗಣಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠರು; ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.

Verse 30

तान्सर्वानपि वीरोसौ नारायणसमप्रभान् । भस्मीचकार शूलेन हत्वा स्मृत्वा शिवं प्रभुम्

ಆ ವೀರನು ಪರಮಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಾರಾಯಣಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವಿದ್ದ ಆ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು.

Verse 31

ततश्चोरसि तं विष्णुं लीलयैव रणाजिरे । जघान वीरभद्रो हि त्रिशूलेन महाबली

ನಂತರ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ವೀರಭದ್ರನು ಲೀಲೆಯಂತೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 32

तेन घातेन सहसा विहतः पुरुषोत्तमः । पपात च तदा भूमौ विसंज्ञोभून्मुने हरिः

ಆ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ತಕ್ಷಣವೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅವನು ಅಚೇತನನಾದನು।

Verse 33

ततो यज्ञोद्भुतं तेजः प्रलयानलसन्निभम् । त्रैलोक्यदाहकं तीव्रं वीराणामपि भीकरम्

ನಂತರ ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ತೇಜಸ್ಸು ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ತೀವ್ರವಾದುದು, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ದಹಿಸುವುದು, ವೀರರಿಗೂ ಭಯಂಕರವಾದುದು।

Verse 34

क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् पुनरुत्थाय स प्रभुः । प्रहर्तुं चक्रमुद्यम्य ह्यतिष्ठत्पुरुषर्षभः

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತನು; ಹೊಡೆಯಲು ಚಕ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಆ ಪುರುಷರ್ಷಭನು ದಾಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 35

तस्य चक्रं महारौद्रं काला दित्यसमप्रभम् । व्यष्टंभयददीनात्मा वीरभद्रश्शिवः प्रभुः

ಅವನ ಮಹಾರೌದ್ರ ಚಕ್ರವು ಪ್ರಳಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭು ವೀರಭದ್ರನು ಅಚಲವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 36

मुने शंभोः प्रभावात्तु मायेशस्य महाप्रभोः । न चचाल हरेश्चक्रं करस्थं स्तंभितं ध्रुवम्

ಓ ಮುನೇ! ಮಾಯಾಧೀಶನಾದ ಮಹಾಪ್ರಭು ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಹರಿಯ ಚಕ್ರವು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಧ್ರುವದಂತೆ ಸ್ಥಂಭಿತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು।

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखंडे यज्ञविध्वं सवर्णनो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಯಜ್ಞವಿಧ್ವಂಸವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 38

ततो विष्णुः स्तंभितो हि वीरभद्रेण नारद । यज्वोपमंत्रणमना नीरस्तंभनकारकम्

ನಂತರ, ಓ ನಾರದ, ವೀರಭದ್ರನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಥಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದನು; ಯಜ್ವರನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ಸ್ಥಂಭನಶಕ್ತಿ ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು।

Verse 39

ततस्स्तंभननिर्मुक्तः शार्ङ्गधन्वा रमेश्वरः । शार्ङ्गं जग्राह स क्रुद्धः स्वधनुस्सशरं मुने

ನಂತರ ಸ್ಥಂಭನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಶಾರ್ಙ್ಗಧನ್ವಾ ರಮೇಶ್ವರನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಓ ಮುನೇ, ತನ್ನ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಹಿಡಿದನು।

Verse 40

त्रिभिश्च धर्षितो बाणैस्तेन शार्ङ्गं धनुर्हरेः । वीरभद्रेण तत्तात त्रिधाभूत्तत्क्षणान्मुने

ಅವನ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಧರ್ಷಿತನಾಗಿ ವಶಗೊಂಡ ಹರಿಯ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸು, ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವೀರಭದ್ರನು, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಮೂರಾಗಿ ಒಡೆದನು।

Verse 41

अथ विष्णुर्मया वाण्या बोधितस्तं महागणम् । असह्यवर्चसं ज्ञात्वा ह्यंतर्धातुं मनो दधे

ಆಗ ನನ್ನ ವಾಣಿಯಿಂದ ಬೋಧಿತನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಆ ಮಹಾಗಣವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ಅಸಹ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತು ವಿಷ್ಣುವು ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗಲು ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟನು।

Verse 42

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं भविष्यं सतीकृतं दुष्प्रसहं परेषाम् । गताः स्वलोकं स्वगणान्वितास्तु स्मृत्वा शिवं सर्वपतिं स्वतंत्रम्

ಸತೀಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಲಿರುವ, ಇತರರಿಗೆ ದುರ್ಜೇಯವಾದ ಆ ಸಮಸ್ತ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಸ್ವಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಸರ್ವಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 43

सत्यलोकगतश्चाहं पुत्र शोकेन पीडितः । अचिंतयं सुदुःखार्तो मया किं कार्यमद्य वै

ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ ನಾನು ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದೆ. ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ “ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ।

Verse 44

विष्णौ मयि गते चैव देवाश्च मुनिभिस्सह । विनिर्जिता गणैस्सर्वे ये ते यज्ञोपजीविनः

ವಿಷ್ಣುವೂ ನಾನೂ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಾಗ, ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ದೇವತೆಗಳು—ಯಜ್ಞದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತರಾದವರು—ಗಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 45

समुपद्रवमालक्ष्य विध्वस्तं च महामखम् । मृगस्वरूपो यज्ञो हि महाभीतोऽपि दुद्रुवे

ಮಹಾ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹಾಮಖವು ಧ್ವಂಸವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಜ್ಞವು ಮೃಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಯಿತು।

Verse 46

तं तदा मृगरूपेण धावंतं गगनं प्रति । वीरभद्रस्समादाय विशिरस्कमथाकरोत्

ಆಗ ಅವನು ಮೃಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದತ್ತ ಓಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ವೀರಭದ್ರನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿ ಶಿರಹೀನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 47

ततः प्रजापतिं धर्मं कश्यपं च प्रगृह्य सः । अरिष्टनेमिनं वीरो बहुपत्रमुनीश्वरम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ವೀರನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಧರ್ಮನನ್ನೂ ಕಶ್ಯಪನನ್ನೂ ಜೊತೆಗಿಸಿಕೊಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯನ್ನೂ ಮುನೀಶ್ವರ ಬಹುಪತ್ರನನ್ನೂ ಸಹ ಕರೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 48

मुनिमांगिरसं चैव कृशाश्वं च महागणः । जघान मूर्ध्नि पादेन दत्तं च मुनिपुंगवम्

ಆ ಮಹಾಗಣವು ಮುನಿ ಅಂಗಿರಸ, ಕೃಶಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ ದತ್ತರ ತಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ತುಳಿದನು।

Verse 49

सरस्वत्याश्च नासाग्रं देवमास्तु तथैव च । चिच्छेद करजाग्रेण वीर भद्रः प्रतापवान्

ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ವೀರಭದ್ರನು ತನ್ನ ಉಗುರುಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಸ್ತು ದೇವನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 50

ततोन्यानपि देवादीन् विदार्य पृथिवीतले । पातयामास सोयं वै क्रोधाक्रांतातिलोचनः

ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಆ ವೀರಭದ್ರನು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸೀಳಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿದನು।

Verse 51

वीरभद्रो विदार्य्यापि देवान्मुख्यान्मुनीनपि । नाभूच्छांतो द्रुतक्रोधः फणिराडिव मंडितः

ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದ ನಂತರವೂ ವೀರಭದ್ರನು ಶಾಂತನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸರ್ಪರಾಜನಂತೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 52

वीरभद्रोद्धृतारातिः केसरीव वनद्विपान् । दिशो विलोकयामास कः कुत्रास्तीत्यनुक्षणम्

ವೀರಭದ್ರನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಡಾನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸಿಂಹದಂತೆ ಮರುಮರು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ—“ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು।

Verse 53

व्यपोथयद्भृगुं यावन्मणिभद्रः प्रतापवान् । पदाक्रम्योरसि तदाऽकार्षीत्तच्छ्मश्रुलुंचनम्

ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಮಣಿಭದ್ರನು ಭೃಗುವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಹೊಡೆದು ನುಚ್ಚುನೂರ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲೆ ಪಾದವಿಟ್ಟು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅವನ ಮೀಸೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದನು।

Verse 54

चंडश्चोत्पाटयामास पूष्णो दंतान् प्रवेगतः । शप्यमाने हरे पूर्वं योऽहसद्दर्शयन्दतः

ಆಮೇಲೆ ಚಂಡನು ಬಲವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಪೂಷನ ದಂತಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದನು—ಹರನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವಾಗ ಹಿಂದೆ ದಂತ ತೋರಿಸಿ ನಕ್ಕವನೇ ಅವನು।

Verse 55

नन्दी भगस्य नेत्रे हि पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार स दक्षोक्ष्णा यश्शपंतमसूसुचत्

ಕೋಪದಿಂದ ನಂದಿಯು ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು; ನಂತರ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಶಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ದಹಿಸಿದನು।

Verse 56

विडंबिता स्वधा तत्र सा स्वाहा दक्षिणा तथा । मंत्रास्तंत्रास्तथा चान्ये तत्रस्था गणनायकैः

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಧೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ. ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೂ ಗಣನಾಯಕರಿಂದ ಅಡಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 57

ववृषुस्ते पुरीषाणि वितानाऽग्नौ रुषा गणाः । अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणा वीरास्तमध्वरम्

ಕೋಪದಿಂದ ಆ ವೀರ ಗಣರು ಯಜ್ಞವಿತಾನದ ಕೆಳಗಿನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮಲವನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರು ಆ ಅಧ್ವರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಅಪವಿತ್ರವೂ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವೂ ಮಾಡಿದರು.

Verse 58

अंतर्वेद्यंतरगतं निलीनं तद्भयाद्बलात् । आनिनाय समाज्ञाय वीरभद्रेः स्वभूश्चुतम्

ಅಂತರ್ವೇದಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದವನನ್ನು, ಶಿವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವೀರಭದ್ರನು ಗುರುತಿಸಿ ಭಯದ ನಡುವೆಯೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಕರೆತಂದನು।

Verse 59

कपोलेऽस्य गृहीत्वा तु खड्गेनोपहृतं शिरः । अभेद्यमभवत्तस्य तच्च योगप्रभावतः

ಅವನ ಕಪೋಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಖಡ್ಗದಿಂದ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದರು; ಆದರೆ ಯೋಗಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಶಿರಸ್ಸು ಅಭೇದ್ಯವಾಗಿ ಚಿದ್ರವಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 60

अभेद्यं तच्छिरो मत्वा शस्त्रास्त्रैश्च तु सर्वशः । करेण त्रोटयामास पद्भ्यामाक्रम्य चोरसि

ಆ ಶಿರಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಭೇದ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನುಚ್ಚುಚೂರು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು।

Verse 61

तच्छिरस्तस्य दुष्टस्य दक्षस्य हरवैरिणः । अग्निकुंडे प्रचिक्षेप वीरभद्रो गणाग्रणीः

ಆಮೇಲೆ ಶಿವಗಣಗಳ ಅಗ್ರಣಿ ವೀರಭದ್ರನು, ಹರ (ಶಿವ)ನ ಶತ್ರುವಾದ ಆ ದುಷ್ಟ ದಕ್ಷನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಕುಂಡಕ್ಕೆ ಎಸೆದನು।

Verse 62

रेजे तदा वीरभद्रस्त्रिशूलं भ्रामयन्करे । क्रुद्धा रणाक्षसंवर्ताः प्रज्वाल्य पर्वतोपमाः

ಆಗ ವೀರಭದ್ರನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆ ಯುದ್ಧರಾಕ್ಷಸಸಮಾನ ಪ್ರಳಯಕಾರಿ ಪಡೆಗಳು ಪರ್ವತದಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿತು.

Verse 63

अनायासेन हत्वैतान् वीरभद्रस्ततोऽग्निना । ज्वालयामास सक्रोधो दीप्ताग्निश्शलभानिव

ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದ ಕ್ರೋಧದೀಪ್ತ ವೀರಭದ್ರನು ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ದಹಿಸಿದನು; ಜ್ವಲಂತಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ಅವರು ಸುಟ್ಟುಹೋದರು।

Verse 64

वीरभद्रस्ततो दग्धान्दृष्ट्वा दक्षपुरोगमान् । अट्टाट्टहासमकरोत्पूरयंश्च जगत्त्रयम्

ನಂತರ ವೀರಭದ್ರನು ದಕ್ಷನನ್ನೂ ಮುಂಚೂಣಿಯವರನ್ನೂ ದಗ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮಾಡಿದನು; ಆ ಗರ್ಜನೆಯ ನಗು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿತು।

Verse 65

वीरश्रिया वृतस्तत्र ततो नन्दनसंभवा । पुष्पवृष्टिरभूद्दिव्या वीरभद्रे गणान्विते

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವೀರಶ್ರೀಯಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ವೀರಭದ್ರನ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ನಂದನವನದಿಂದ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು।

Verse 66

ववुर्गंधवहाश्शीतास्सुगन्धास्सुखदाः शनैः । देवदुंदुभयो नेदुस्सममेव ततः परम्

ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶೀತಲ, ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಸುಖದಾಯಕ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು; ಆಮೇಲೆ ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಸಹ ಒಂದೇಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಿದವು।

Verse 67

कैलासं स ययौ वीरः कृतकार्य्यस्ततः परम् । विनाशितदृढध्वांतो भानुमानिव सत्वरम्

ನಂತರ ಆ ವೀರನು, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನು ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಬೇಗನೆ ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ.

Verse 68

कृतकार्यं वीरभद्रं दृष्ट्वा संतुष्टमा नसः । शंभुर्वीरगणाध्यक्षं चकार परमेश्वरः

ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ವೀರಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು।