दक्षस्य विष्णुं प्रति शरणागतिḥ — Dakṣa’s Appeal to Viṣṇu and the Teaching on Disrespect to Śiva

Verse 1

दक्ष उवाच । देवदेव हरे विष्णो दीनबंधो कृपानिधे । मम रक्षा विधातव्या भवता साध्वरस्य च

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವದೇವ! ಹೇ ಹರಿ, ಹೇ ವಿಷ್ಣು! ಹೇ ದೀನಬಂಧು, ಕೃಪಾನಿಧಿ! ನನ್ನನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಈ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತನನ್ನೂ ನೀವು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 2

रक्षकस्त्वं मखस्यैव मखकर्मा मखात्मकः । कृपा विधेया यज्ञस्य भंगो भवतु न प्रभो

ಈ ಯಜ್ಞದ ರಕ್ಷಕನು ನೀನೇ; ಯಜ್ಞಕರ್ಮವೂ ನೀನೇ, ಯಜ್ಞದ ಅಂತರಾತ್ಮಸ್ವರೂಪವೂ ನೀನೇ. ಪ್ರಭೋ, ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು—ಈ ಯಜ್ಞವು ಭಂಗವಾಗದಿರಲಿ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । इत्थं बहुविधां दक्षः कृत्वा विज्ञप्तिमादरात् । पपात पादयोस्तस्य भयव्याकुलमानसः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿ, ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತನಾದ ದಕ್ಷನು ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟನು।

Verse 4

उत्थाप्य तं ततो विष्णुर्दक्षं विक्लिन्नमानसम् । श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं कुमतेरस्मरच्छिवम्

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ಖಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಅಲುಗಾಡಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅವನ ಕುಮತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣುವು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು।

Verse 5

स्मृत्वा शिवं महेशानं स्वप्रभुं परमेश्वरम् । अवदच्छिवतत्त्वज्ञो दक्षं सबोधयन्हरिः

ಶಿವನನ್ನು—ಮಹೇಶಾನನನ್ನು, ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸಿ, ಶಿವತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾದ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ದಕ್ಷನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು।

Verse 6

हरिरुवाच । शृणु दक्ष प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः शृणु मे वचः । सर्वथा ते हितकरं महामंत्रसुखप्रदम्

ಹರಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದಕ್ಷ, ಕೇಳು; ನಾನು ತತ್ತ್ವತಃ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾಮಂತ್ರಸুখವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 7

अवज्ञा हि कृता दक्ष त्वया तत्त्वमजानता । सकलाधीश्वरस्यैव शंकरस्य परात्मनः

ಹೇ ದಕ್ಷ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೀ—ಸಕಲಾಧೀಶ್ವರನಾದ ಪರಾತ್ಮ ಶಂಕರನಿಗೆ।

Verse 8

ईश्वरावज्ञया सर्वं कार्यं भवति सर्वथा । विफलं केवलं नैव विपत्तिश्च पदेपदे

ಈಶ್ವರನ ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯವೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಫಲರಹಿತವಲ್ಲ, ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ವಿಪತ್ತು ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 9

अपूज्या यत्र पूज्यंते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणि तत्र भविष्यंति दारिद्र्यं मरणं भयम्

ಎಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಅಯೋಗ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಪೂಜ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸದಿರುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೂರು ಫಲಗಳುಂಟು—ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ಮರಣ, ಭಯ.

Verse 10

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन माननीयो वृषध्वजः । अमानितान्महेशाच्च महद्भयमुपस्थितम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾನಿಸಬೇಕು; ಮಹೇಶನಿಗೆ ಅವಮಾನವಾದರೆ ಮಹಾಭಯ (ವಿಪತ್ತು) ತಪ್ಪದೇ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 11

अद्यापि न वयं सर्वे प्रभवः प्रभवामहे । भवतो दुर्नयेनैव मया सत्यमुदीर्य्यते

ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು. ನಿನ್ನ ದುರ್ಮಾರ್ಗ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा दक्षश्चिंतापरोऽभवत् । विवर्णवदनो भूत्वा तूष्णीमासीद्भुवि स्थितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. ಮುಖವರ್ಣ ಮಂಕಾಗಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे वीरभद्रः सैन्यसमन्वितः । अगच्छदध्वरं रुद्रप्रेरितो गणनायकः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗಣನಾಯಕ ವೀರಭದ್ರನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ, ರುದ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 14

पृष्ठे केचित्समायाता गगने केचिदागताः । दिशश्च विदिशः सर्वे समावृत्य तथापरे

ಕೆಲವರು ಹಿಂದೆಂದೇ ಸೇರಿದರು, ಕೆಲವರು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬಂದರು; ಇನ್ನಿತರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದರು.

Verse 15

शर्वाज्ञया गणाः शूरा निर्भया रुद्रविक्रमाः । असंख्याः सिंहनादान्वै कुर्वंतो वीरसत्तमाः

ಶರ್ವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಶೂರ ಗಣರು ನಿರ್ಭಯರಾಗಿದ್ದು, ರುದ್ರವಿಕ್ರಮದಿಂದ ದೀಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಅಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರರಂತೆ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದರು.

Verse 16

तेन नादेन महता नादितं भुवनत्रयम् । रजसा चावृतं व्योम तमसा चावृता दिशः

ಆ ಮಹಾ ನಾದದಿಂದ ತ್ರಿಭುವನವೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಆಕಾಶ ಆವೃತವಾಯಿತು; ತಮೋಗುಣದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 17

सप्तद्वीपान्विता पृथ्वी चचालाति भयाकुला । सशैलकानना तत्र चुक्षुभुस्सकलाब्धयः

ಆಗ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿ ಭಯದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಡುಗಿತು. ಪರ್ವತ-ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಉಕ್ಕಿ ಕುದಿಯುತ್ತಾ ಕಲಕಿದವು.

Verse 18

एवंभूतं च तत्सैन्यं लोकक्षयकरं महत् । दृष्ट्वा च विस्मितास्सर्वे बभूवुरमरादयः

ಲೋಕಕ್ಷಯಕಾರಿಯಾದ ಆ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು।

Verse 19

सैन्योद्योगमथालोक्य दक्षश्चासृङ्मुखाकुलः । दंडवत्पतितो विष्णुं सकलत्रोऽभ्यभाषत

ಸೈನ್ಯದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ದಕ್ಷನು ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ಅವನ ಮುಖ ರಕ್ತದಿಂದ ಕಲుషಿತವಾಗಿ ಅಶಾಂತವಾಯಿತು. ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 20

दक्ष उवाच । भवद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् । सत्कर्मसिद्धये विष्णो प्रमाणं त्वं महाप्रभो

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದಲೇ ನಾನು ಈ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ಈ ಸತ್ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಗೆ ನೀನೇ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದ್ದೀ.

Verse 21

विष्णो त्वं कर्मणां साक्षी यज्ञानां प्रतिपालकः । धर्मस्य वेदगर्भस्य ब्रह्मणस्त्वं महाप्रभो

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ನೀನು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ, ಯಜ್ಞಗಳ ಪ್ರತಿಪಾಲಕ. ವೇದಗರ್ಭ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ನೀನೇ; ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ನೀನೇ ಆಧಾರ.

Verse 22

तस्माद्रक्षा विधातव्या यज्ञस्यास्य मम प्रभो । त्वदन्यः यस्समर्थोस्ति यतस्त्वं सकलप्रभुः

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನನ್ನ ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ನೀನೇ ಸಕಲಪ್ರಭು.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । दक्षस्य वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दीनतरं तदा । अवोचद्बोधयंस्तं वै शिवतत्त्वपराङ्मुखम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ದಕ್ಷನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ಆ ವೇಳೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೀನನಾದನು; ಶಿವತತ್ತ್ವದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 24

विष्णुरुवाच । मया रक्षा विधातव्या तव यज्ञस्य दक्ष वै । ख्यातो मम पणः सत्यो धर्मस्य परिपालनम्

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು— ಓ ದಕ್ಷಾ! ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಇದೇ— ಧರ್ಮದ ಪರಿಪಾಲನೆ।

Verse 25

तत्सत्यं तु त्वयोक्तं हि किं तत्तस्य व्यतिक्रमः । शृणु त्वं वच्म्यहं दक्ष क्रूरबुद्धिं त्यजाऽधुना

ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ—ಹಾಗಾದರೆ ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು ಏಕೆ? ಓ ದಕ್ಷ, ಕೇಳು; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಈಗಲೇ ಈ ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 26

नैमिषे निमिषक्षेत्रे यज्जातं वृत्तमद्भुतम् । तत्किं न स्मर्यते दक्ष विस्मृतं किं कुबुद्धिना

ನೈಮಿಷದ ಪವಿತ್ರ ನಿಮಿಷ-ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ, ಓ ದಕ್ಷ, ಏಕೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ? ಕುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದು ಮರೆತಿತೇ?

Verse 27

रुद्रकोपाच्च को ह्यत्र समर्थो रक्षणे तव । न यस्याभिमतं दक्ष यस्त्वां रक्षति दुर्मतिः

ರುದ್ರನ ಕೋಪ ಉರಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ಓ ದಕ್ಷ, ಅವನ ಅಭಿಮತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾವ ದುರ್ಮತಿ ರಕ್ಷಕನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 28

किं कर्म किमकर्मेति तत्र पश्यसि दुर्मते । समर्थं केवलं कर्म न भविष्यति सर्वदा

ಹೇ ದುರ್ಮತೇ! ‘ಕರ್ಮವೇನು, ಅಕರ್ಮವೇನು’ ಎಂದು ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೀಯೆ. ಕೇವಲ ಕರ್ಮಮಾತ್ರವೇ ಸದಾ (ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ನೀಡಲು) ಸಮರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

स्वकर्मविद्धि तद्येन समर्थत्वेन जायते । न त्वन्यः कर्मणो दाता शं भवेदीश्वरं विना

ಸ್ವಕರ್ಮವನ್ನೇ ತಿಳಿ—ಅದರಿಂದಲೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಶಂಭು ಈಶ್ವರನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 30

ईश्वरस्य च यो भक्त्या शांतस्तद्गतमानसः । कर्मणो हि फलं तस्य प्रयच्छति तदा शिवः

ಈಶ್ವರನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಾಂತನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಅವನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿರುವವನಿಗೆ—ಅವನ ಕರ್ಮದ ನಿಜ ಫಲವನ್ನು ಆಗ ಶಿವನೇ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

केवलं ज्ञानमाश्रित्य निरीश्वरपरा नराः । निरयं ते च गच्छंति कल्पकोटिशतानि च

ಕೇವಲ (ಶುಷ್ಕ) ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ‘ಈಶ್ವರನಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಮತಕ್ಕೆ ಪರರಾದವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಲ್ಪಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

पुनः कर्ममयैः पाशैर्वद्धा जन्मनि जन्मनि । निरयेषु प्रपच्यंते केवलं कर्मरूपिणः

ಕರ್ಮಮಯ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಅವರು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಕರ್ಮರೂಪಿಗಳಾಗಿ (ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ) ಇರುವವರು ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

अयं रुद्रगणाधीशो वीरभद्रोऽरि मर्दनः । रुद्रकोपाग्निसंभूतः समायातोध्वरांगणे

ಇವನು ರುದ್ರಗಣಾಧೀಶ, ಶತ್ರುಮರ್ದನ ವೀರಭದ್ರನು. ರುದ್ರನ ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಈಗ ಯಜ್ಞಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 34

अयमस्मद्विनाशार्थमागतोस्ति न संशयः । अशक्यमस्य नास्त्येव किमप्यस्तु तु वस्तुतः

ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ—ಇವನು ನಮ್ಮ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಸಾಧಿಸಲಾರದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 35

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सत्युपाख्याने विष्णुवाक्यवर्णनं नाम पंचत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಸತೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ‘ವಿಷ್ಣುವಾಕ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 36

श्रीमहादेवशपथं समुल्लंघ्य भ्रमान्मया । यतः स्थितं ततः प्राप्यं मया दुःखं त्वया सह

ಭ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನ ಹೆಸರಿನ ಪವಿತ್ರ ಶಪಥವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ. ನೀನು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೆಯೋ, ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿ ನಾನೂ ನಿನ್ನೊಡನೆ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ।

Verse 37

शक्तिर्मम तु नास्त्येव दक्षाद्यैतन्निवारणे । शपथोल्लंघनादेव शिवद्रोही यतोस्म्यहम्

ದಕ್ಷಾದಿಗಳ ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ; ಶಪಥವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಶಿವದ್ರೋಹಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 38

कालत्रयेपि न यतो महेशद्रोहिणां सुखम् । ततोऽवश्यं मया प्राप्तं दुःखमद्य त्वया सह

ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹೇಶದ್ರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನಿನ್ನೊಡನೆ ನನಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ದುಃಖ ದೊರೆತಿದೆ।

Verse 39

सुदर्शनाभिधं चक्रमेतस्मिन्न लगिष्यति । शैवचक्रमिदं यस्मादशैवलयकारणम्

‘ಸುದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ಚಕ್ರವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಶೈವಚಕ್ರ—ಸ್ವಭಾವತಃ ಅಶೈವ (ಶಿವವಿರೋಧಿ)ಗಳ ನಾಶಕಾರಣ.

Verse 40

विनापि वीरभद्रेण नामैतच्चक्रमैश्वरम् । हत्वा गमिष्यत्यधुना सत्वरं हरसन्निधौ

“ವೀರಭದ್ರನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ದಿವ್ಯ ಚಕ್ರವು ಈಗ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುವುದು.”

Verse 41

शैवं शपथमुल्लंघ्य स्थितं मां चक्रमीदृशम् । असंहत्यैव सहसा कृपयैव स्थिरं परम्

ಶೈವ ಶಪಥವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ನಾನು ಈ ಚಕ್ರದಂತೆ ಅಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದೆ; ಆದರೂ ಒಡೆಯದೆ, ಸಹಸಾ ಕೇವಲ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರನಾದೆ।

Verse 42

अतः परमिदं चक्रमपि न स्थास्यति ध्रुवम् । गमिष्यत्यधुना शीघ्रं ज्वालामालासमाकुलम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಚಕ್ರವೂ ಇನ್ನು ಧ್ರುವವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲದು. ಈಗ ಇದು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 43

वीरभद्रः पूजितोपि शीघ्रमस्माभिरादरात् । महाक्रोधसमाक्रांतो नास्मान्संरक्षयिष्यति

ನಾವು ಆದರದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಮಹಾಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾದ ಮೇಲೆ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾರನು.

Verse 44

अकांडप्रलयोऽस्माकमागतोद्य हि हा हहा । हा हा बत तवेदानीं नाशोस्माकमुपस्थितः

ಅಯ್ಯೋ ಅಯ್ಯೋ! ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಕಾಂಡ ಪ್ರಳಯ ಬಂದಿದೆ. ಅಯ್ಯೋ—ಈಗ ನಿನ್ನ ನಾಶವೂ, ನಮ್ಮ ನಾಶವೂ, ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದೆ.

Verse 45

शरण्योऽस्माकमधुना नास्त्येव हि जगत्त्रये । शंकरद्रोहिणो लोके कश्शरण्यो भविष्यति

ಈಗ ನಮಗೆ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ಶರಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಂಕರದ್ರೋಹಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಕನೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಯಾರು ಆಗುವರು?

Verse 46

तनुनाशेपि संप्राप्यास्तैश्चापि यमयातनाः । तानैव शक्यते सोढुं बहुदुःखप्रदायिनीः

ದೇಹ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೂ ಅವರಿಗೆ ಯಮನ ಯಾತನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಪೀಡೆಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅವರೇ (ಪಾಪಿಗಳು) ಮಾತ್ರ ಸಹಿಸಬಲ್ಲರು.

Verse 47

शिवद्रोहिणमालोक्य दष्टदंतो यमः स्वयम् । तप्ततैलकटाहेषु पातयत्येव नान्यथा

ಶಿವದ್ರೋಹಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಯಮನು ಸ್ವತಃ ದಂತಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕುದಿಯುವ ಎಣ್ಣೆಯ ಕಟಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಲ್ಲ.

Verse 48

गन्तुमेवाहमुद्युक्तं सर्वथा शपथोत्तरम् । तथापि न गतश्शीघ्रं दुष्टसंसर्गपापतः

ನಾನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಶಪಥ ಮಾಡಿ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ; ಆದರೂ ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪದ ಕಾರಣ ಬೇಗ ಹೊರಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 49

यदद्य क्रियतेस्माभिः पलायनमितस्तदा । शार्वो ना कर्षकश्शस्त्रैरस्मानाकर्षयिष्यति

ಇಂದು ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಶಾರ್ವನು (ಶ್ರೀಶಿವನು) ಖಂಡಿತವಾಗಿ ರೈತನು ತನ್ನ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುವಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಳೆದು ತರುತ್ತಾನೆ।

Verse 50

स्वर्गे वा भुवि पाताले यत्र कुत्रापि वा यतः । श्रीवीरभद्रशस्त्राणां गमनं न हि दुर्ल भम्

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಯಾವೆಡೆ ಇದ್ದರೂ—ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರನ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ತಲುಪಿ ಪ್ರಹಾರಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟವಲ್ಲ।

Verse 51

यावतश्च गणास्संति श्रीरुद्रस्य त्रिशूलिनः । तावतामपि सर्वेषां शक्तिरेतादृशी धुवम्

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶ್ರೀರುದ್ರನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಗಣರು ಇದ್ದಾರೋ, ಅವರ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಶಕ್ತಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇದೆ।

Verse 52

श्रीकालभैरवः काश्यां नखाग्रेणैव लीलया । पुरा शिरश्च चिच्छेद पंचमं ब्रह्मणो ध्रुवम्

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಾಲಭೈರವನು ಕೇವಲ ನಖಾಗ್ರದಿಂದಲೇ, ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯಾಗಿ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ದೃಢವಾದ ಐದನೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು.

Verse 53

एतदुक्त्वा स्थितो विष्णुरतित्रस्तमुखाम्बुजः । वीरभद्रोपि संप्राप तदैवाऽध्वरमंडपम्

ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ಅತ್ಯಂತ ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಕಮಲಮುಖನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನೂ ಯಜ್ಞಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 54

एवं ब्रुवति गोविन्द आगतं सैन्यसागरम् । वीरभद्रेण सहितं ददृशुश्च सुरादया

ಗೋವಿಂದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ದೇವಾದಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅಪಾರವಾದ ಸೇನಾಸಮೂಹವು ವೀರಭದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.