उत्पातवर्णनम् / Description of Portents at Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एवं प्रचलिते चास्मिन् वीरभद्रे गणान्विते । दुष्टचिह्नानि दक्षेण दृष्टानि विबुधैरपि

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವೀರಭದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ದಕ್ಷನೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ ವಿನಾಶಸೂಚಕ ದುಷ್ಟಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 2

उत्पाता विविधाश्चासन् वीरभद्रे गणान्विते । त्रिविधा अपि देवर्षे यज्ञविध्वंससूचकाः

ಹೇ ದೇವರ್ಷಿ! ಗಣಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ವೀರಭದ್ರನು ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾನಾವಿಧ ಉತ್ಪಾತಗಳು ಪ್ರकटವಾದವು—ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿಯೂ—ಯಜ್ಞವಿಧ್ವಂಸದ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿದ್ದವು।

Verse 3

दक्षवामाक्षिबाहूरुविस्पंदस्समजायत । नानाकष्टप्रदस्तात सर्वथाऽशुभसूचकः

ಆಮೇಲೆ ದಕ್ಷನ ಎಡ ಕಣ್ಣು, ಭುಜ ಮತ್ತು ತೊಡೆ ಸ್ಪಂದಿಸತೊಡಗಿದವು. ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ! ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಶುಭಸೂಚಕ, ನಾನಾಕಷ್ಟಪ್ರದವಾಗಿತ್ತು।

Verse 4

भूकंपस्समभूत्तत्र दक्षयागस्थले तदा । दक्षोपश्यच्च मध्याह्ने नक्षत्राण्यद्भुतानि च

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಯಾಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿತು. ದಕ್ಷನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 5

दिशश्चासन्सुमलिनाः कर्बुरोभूद्दिवाकरः । परिवेषसहस्रेण संक्रांतश्च भयंकरः

ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮಲಿನವಾದವು, ಸೂರ್ಯನು ಕಲೆಕಲೆಗೂಡಿ ಮಂಕಾದನು; ಸಾವಿರಾರು ಪರಿವೇಷಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಭಯಂಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿತನಾದನು।

Verse 6

नक्षत्राणि पतंति स्म विद्युदग्निप्रभाणि च । नक्षत्राणामभूद्वक्रा गतिश्चाधोमुखी तदा

ಆಗ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಬೀಳುವಂತೆ ಕಂಡವು, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗತಿ ವಕ್ರವಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಚಲನೆ ಕೆಳಮುಖವಾಯಿತು।

Verse 7

गृध्रा दक्ष शिरः स्पृष्ट्वा समुद्भूताः सहस्रशः । आसीद्गृध्रपक्षच्छायैस्सच्छायो यागमंडपः

ಗಿಡುಗಗಳು ದಕ್ಷನ ಛಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ನೆರಳಿನಿಂದ ಯಾಗಮಂಡಪವು ಘನವಾದ ಅಶುಭ ಛಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು।

Verse 8

ववाशिरे यागभूमौ क्रोष्टारो नेत्रकस्तदा । उल्कावृष्टिरभूत्तत्र श्वेतवृश्चिकसंभवा

ಅಂದು ಯಾಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನರಿಗಳು ಕೂಗಿದವು; ಕಣ್ಣಿಗೆ ಭಯಂಕರ ಅಪಶಕುನಗಳು ಗೋಚರಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ವೃಶ್ಚಿಕಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆಯೇ ಉಲ್ಕಾವೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸಿತು॥

Verse 9

खरा वाता ववुस्तत्र पांशुवृष्टिसमन्विताः । शलभाश्च समुद्भूता विवर्तानिलकंपिताः

ಅಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನ ಮಳೆಯೊಡನೆ ಕಠೋರ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು. ಸುತ್ತುಗಾಳಿಯ ಝಳಕ್ಕೆ ನಡುಗುತ್ತಾ ಮಿಡತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು॥

Verse 10

रीतैश्च पवनै रूर्द्ध्वं स दक्षाध्वरमंडपः । दैवान्वितेन दक्षेण यः कृतो नूतनोद्भुतः

ಆಗ ಉಚ್ಚೃಂಖಲ ಪ್ರಚಂಡ ಗಾಳಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆ ಅದ್ಭುತ ನೂತನ ದಕ್ಷಯಜ್ಞಮಂಟಪವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದು ಚದುರಿಸಿಬಿಟ್ಟವು।

Verse 11

वेमुर्दक्षादयस्सर्वे तदा शोणितमद्भुतम् । वेमुश्च मांसखण्डानि सशल्यानि मुहुर्मुहुः

ಆಗ ದಕ್ಷಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ರಕ್ತಧಾರೆಗಳನ್ನು ವಾಂತಿ ಮಾಡಿದರು; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಶಲ್ಯ-ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನೂ ಉಗುಳಿದರು—ಇದು ಶಿವಾಪರಾಧದಿಂದ ಬಂದ ವಿನಾಶದ ಭೀಕರ ಸೂಚನೆ।

Verse 12

सकंपाश्च बभूवुस्ते दीपा वातहता इव । दुःखिताश्चाभवन्सर्वे शस्त्रधाराहता इव

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಳಿಗೆ ತಾಕಿ ನಡುಗುವ ದೀಪಗಳಂತೆ ಕಂಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಧಾರೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ದುಃಖಾಕ್ರಾಂತರಾದರು।

Verse 13

तदा निनादजातानि बाष्पवर्षाणि तत्क्षणे । प्रातस्तुषारवर्षीणि पद्मानीव वनांतरे

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಕ್ರಂದನಧ್ವನಿಗಳು ಎದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು—ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಹಿಮಬಿಂದುಗಳ ಮಳೆಯಂತೆ ಪದ್ಮಗಳು ತೊಯ್ದಂತೆ।

Verse 14

दक्षाद्यक्षीणि जातानि ह्यकस्माद्विशदान्यपि । निशायां कमलाश्चैव कुमुदानीव संगवे

ದಕ್ಷ ಮೊದಲಾದವರ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಅಚಾನಕ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ಬಿಳುಪಾಗಿ, ಕಾಂತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು; ಮತ್ತು ಹಗಲು ಅರಳುವ ಕಮಲಮುಖಗಳೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಲಾನವಾಗಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಮುದಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡವು।

Verse 15

असृग्ववर्ष देवश्च तिमिरेणावृता दिशः । दिग्दाहोभूद्विशेषेण त्रासयन् सकलाञ्जनान्

ಆಗ ಭಯಾನಕ ಅಪಶಕುನ ಉಂಟಾಯಿತು—ರಕ್ತವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದವು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಿಗ್ದಾಹ ಉರಿದು, ಸಮಸ್ತ ಜನರನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 16

एवं विधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः । भयमापेदिरेऽत्यंतं मुने विष्ण्वादिकास्तदा

ಇಂತಹ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯರು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಗೊಂಡರು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದವರೂ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಆಕೂಲರಾದರು.

Verse 17

भुवि ते मूर्छिताः पेतुर्हा हताः स्म इतीरयन् । तरवस्तीरसंजाता नदीवेगहता इव

‘ಅಯ್ಯೋ! ನಾವು ಹತರಾದೆವು!’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅವರು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತರಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರು—ನೆರೆನೀರಿನ ವೇಗದಿಂದ ನದಿತೀರದ ಮರಗಳು ಉರುಳುವಂತೆ.

Verse 18

पतित्वा ते स्थिता भूमौ क्रूराः सर्पा हता इव । कंदुका इव ते भूयः पतिताः पुनरुत्थिताः

ಬಿದ್ದು ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಕ್ರೂರ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಮಲಗಿದರು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಹಾರಿ, ಮರುಮರು ಬಿದ್ದು ಎದ್ದು ತಿರುಗಾಡಿದರು.

Verse 19

ततस्ते तापसंतप्ता रुरुदुः कुररी इव । रोदनध्वनिसंक्रातोरुक्तिप्रत्युक्तिका इव

ನಂತರ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶೋಕದ ದಾಹದಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ಅವರು ಕುರರೀ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಅತ್ತರು; ಅವರ ಅಳುವಿನ ಧ್ವನಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಂತೆ—ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕರೆಯಂತೆ—ಗುಂಜಿತು.

Verse 20

सवैकुंठास्ततस्सर्वे तदा कुंठितशक्तयः । स्वस्वोपकंठमाकंठं लुलुठुः कमठा इव

ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೈಕುಂಠಾದಿ ಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ—ಶಕ್ತಿಗಳು ಕುಂಠಿತವಾದವು. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪ ಕಂಠಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಸಿದು, ಆಮೆಗಳಂತೆ ಅಸಹಾಯರಾಗಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡರು।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र संजाता चाशरीरवाक् । श्रावयत्यखिलान् देवान्दक्षं चैव विशेषतः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಶರೀರವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಹೇಳಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತು.

Verse 22

आकाशवाण्युवाच । धिक् जन्म तव दक्षाद्य महामूढोसि पापधीः । भविष्यति महद्दुःखमनिवार्यं हरोद्भवम्

ಆಕಾಶವಾಣಿ ಹೇಳಿತು—“ಧಿಕ್ ನಿನ್ನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ, ಹೇ ದಕ್ಷಾದಿಗಳೇ! ನೀನು ಮಹಾಮೂಢ, ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯವನು. ಹರ (ಶಿವ)ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮಹಾದುಃಖವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು.”

Verse 23

हाहापि नोत्र ये मूढास्तव देवादयस्थिताः । तेषामपि महादुःखं भविष्यति न संशयः

“ಹಾಹಾ! ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಮೂಢರಾದ ದೇವಾದಿಗಳು—ಅವರಿಗೂ ಮಹಾದುಃಖ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच तच्छ्रुत्वाकाशवचनं दृष्ट्वारिष्टानि तानि च । दक्षः प्रापद्भयं चाति परे देवादयोपि ह

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ದಕ್ಷನು ಅತಿಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ಇತರ ದೇವಾದಿಗಳೂ ಭಯಗೊಂಡರು.

Verse 25

वेपमानस्तदा दक्षो विकलश्चाति चेतसि । अगच्छच्छरणं विष्णोः स्वप्रभोरिंदिरापतेः

ಆಗ ದಕ್ಷನು ನಡುಗುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಭುವಾದ ಇಂದಿರಾಪತಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 26

सुप्रणम्य भयाविष्टः संस्तूय च विचेतनः । अवोचद्देवदेवं तं विष्णुं स्वजनवत्सलम्

ಅವನು ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಿರದಿದ್ದರೂ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸ್ವಭಕ್ತವತ್ಸಲ ದೇವದೇವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सती खंडे दुश्शकुनदर्शनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ದುಶ್ಶಕುಣದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ಮுப்பತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।