दक्षयज्ञे सत्या अपमानबोधः — Satī Encounters Disrespect at Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । दाक्षायणी गता तत्र तत्र यज्ञो महाप्रभः । सुरासुरमुनीन्द्रादिकुतूहलसमन्वितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯು (ಸತಿ) ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು; ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ಯಜ್ಞವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 2

स्वपितुर्भवनं तत्र नानाश्चर्यसमन्वितम् । ददर्श सुप्रभं चारु सुरर्षिगण संयुतम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಭವನವನ್ನು ಕಂಡಳು—ಅದು ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು—ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

Verse 3

द्वारि स्थिता तदा देवी ह्यवरुह्य निजासनात् । नन्दिनोऽभ्यंतरं शीघ्रमेकैवागच्छदध्वरम्

ಆಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವಿ ತನ್ನ ಆಸನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಒಬ್ಬಳೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಂದಿಯ ಒಳಪ್ರಾಂಗಣವಾದ ಯಜ್ಞದ ಪವಿತ್ರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।

Verse 4

आगतां च सतीं दृष्ट्वाऽसिक्नी माता यशस्विनी । अकरोदादरं तस्या भगिन्यश्च यथोचितम्

ಸತಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಯಶಸ್ವಿನಿ ತಾಯಿ ಅಸಿಕ್ನೀ ಅವಳಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸ्नेಹ ತೋರಿದಳು; ಸಹೋದರಿಯರೂ ಕೂಡ ತಕ್ಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು।

Verse 5

नाकरोदादरं दक्षो दृष्ट्वा तामपि किंचन । नान्योपि तद्भयात्तत्र शिवमायाविमोहितः

ದಕ್ಷನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅಲ್ಪವೂ ಗೌರವ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಭಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅವಳನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 6

अथ सा मातरं देवी पितरं च सती मुने । अनमद्विस्मितात्यंतं सर्वलोक पराभवात्

ನಂತರ, ಹೇ ಮುನೇ, ದೇವಿ ಸತೀ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೂ ತಂದೆಯಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು; ಆದರೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಅವಮಾನದಿಂದ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತಳಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 7

भागानपश्यद्देवानां हर्यादीनां तदध्वरे । न शंभुभागमकरोत् क्रोधं दुर्विषहं सती

ಸತೀ ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು; ಆದರೆ ಶಂಭುವಿಗೆ ಪಾಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಅವಮಾನವನ್ನು ನೋಡಿ ಸತಿಗೆ ಸಹಿಸಲಾರದ ಕೋಪ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 8

सत्युवाच । तदा दक्षं दहन्तीव रुषा पूर्णा सती भृशम् । क्रूरदृष्ट्या विलोक्यैव सर्वानप्यपमानिता

ಸತಿ ಹೇಳಿದರು—ಆ ವೇಳೆ ಭಾರೀ ರೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸತಿ, ದಕ್ಷನನ್ನು ದಹಿಸಿಬಿಡುವಳಂತೆ ಕ್ರೂರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಳು; ಅವಮಾನಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಹ ಅದೇ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಳು।

Verse 9

सत्युवाच । अनाहूतस्त्वया कस्माच्छंभुः परमशोभनः । येन पूतमिदं विश्वं समग्रं सचराचरम्

ಸತಿ ಹೇಳಿದರು—ಪರಮ ಶೋಭನನಾದ ಶಂಭುವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ? ಅವರಿಂದಲೇ ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಈ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವವು ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 10

यज्ञो यज्ञविदां श्रेष्ठो यज्ञांगो यज्ञदक्षिणः । यज्ञकर्ता च यश्शंभुस्तं विना च कथं मखः

ಶಂಭುವೇ ಯಜ್ಞ—ಯಜ್ಞವಿದರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅವರೇ ಯಜ್ಞಾಂಗವೂ, ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಯೂ. ಅವರೇ ಯಜ್ಞಕರ್ತ; ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಖ (ಯಜ್ಞ) ಹೇಗೆ ನಡೆಯುವುದು?

Verse 11

यस्य स्मरणमात्रेण सर्वं पूतं भवत्यहो । विना तेन कृतं सर्वमपवित्रं भविष्यति

ಅಹೋ! ಯಾರನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅವರಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 12

द्रव्यमंत्रादिकं सर्वं हव्यं कव्यं च यन्मयम् । शंभुना हि विना तेन कथं यज्ञः प्रवर्तितः

ಎಲ್ಲ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಮಂತ್ರಾದಿಗಳು, ಹವ್ಯ ಮತ್ತು ಕವ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ಪ್ರವರ್ತಿಸಬಹುದು?

Verse 13

किं शिवं सुरसामान्यं मत्याकार्षीरनादरम् । भ्रष्टबुद्धिर्भवानद्य जातोसि जनकाधम

ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇವರಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ದೇವಾತೀತನಾದ ಶಿವನನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಅವಮಾನಿಸಿದೆ? ಇಂದು ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ನೀನು ತಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಂಕವಾದ ಅಧಮನು ಆಗಿದ್ದೀ।

Verse 14

विष्णुब्रह्मादयो देवा यं संसेव्य महेश्वरम् । प्राप्ताः स्वपदवीं सर्वे तं न जानासि रे हरम्

ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಆ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು; ಆದರೂ ಅಯ್ಯೋ, ನೀನು ಹರನನ್ನು—ಬಂಧನಹರನನ್ನು—ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 15

एते कथं समायाता विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । तव यज्ञे विना शंभुं स्वप्रभुं मुनयस्तथा

ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದರು? ಹಾಗೆಯೇ ಮುನಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ಶಂಭುವಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದರು?

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा परमेशानी विष्ण्वादीन्सकलान् प्रति । पृथक्पृथगवोचत्सा भर्त्सयंती भवात्मिका

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭವಾತ್ಮಿಕೆಯಾದ ಪರಮೇಶಾನಿ ಸತೀ, ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಗದರಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು।

Verse 17

सत्युवाच । हे विष्णो त्वं महादेवं किं न जानासि तत्त्वतः । सगुणं निर्गुणं चापि श्रुतयो यं वदंति ह

ಸತೀ ಹೇಳಿದಳು: ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ನೀನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಏಕೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ? ಶ್ರುತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸಗುಣನಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 18

यद्यपि त्वां करं दत्त्वा बहुवारं महेश्वरः । अशिक्षयत्पुरा शाल्वप्रमुखाकृतिभिर्हरे

ಹೇ ಹರೇ! ಮಹೇಶ್ವರನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದರೂ।

Verse 19

तदपि ज्ञानमायातं न ते चेतसि दुर्मते । भागार्थी दक्षयज्ञेस्मिन् शिवं स्वस्वामिनं विना

ಹೇ ದುರ್ಮತೇ! ಆ ಜ್ಞಾನವೂ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ದಕ್ಷಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಪಾಲು ಬೇಡುತ್ತೀಯೆ.

Verse 20

पुरा पंचमुखो भूत्वा गर्वितोऽसि सदाशिवम् । कृतश्चतुर्मुखस्तेन विस्मृतोसि तदद्भुतम्

ಹಿಂದೆ ನೀನು ಪಂಚಮುಖ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸದಾಶಿವನ ಮುಂದೆ ಅಹಂಕಾರಪಟ್ಟೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಚತುರ್ಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಆ ಅದ್ಭುತ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಮರೆತಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 21

इन्द्र त्वं किं न जानासि महादेवस्य विक्रमम् । भस्मी कृतः पविस्ते हि हरेण क्रूरकर्मणा

ಓ ಇಂದ್ರ, ಮಹಾದೇವನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದೀಯೇ? ಕ್ರೂರವೂ ಅಪ್ರತಿಹತವೂ ಆದ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ ಹರನು ನಿನ್ನ ವಜ್ರವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು।

Verse 22

हे सुराः किन्न जानीथ महादेवस्य विक्रमम् । अत्रे वसिष्ठ मुनयो युष्माभिः किं कृतं त्विह

ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ಮಹಾದೇವನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದೀರೇ? ಓ ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗಳೇ—ನಿಮ್ಮಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?

Verse 23

भिक्षाटनं च कृतवान् पुरा दारुवने विभुः । शप्तो यद्भिक्षुको रुद्रो भवद्भिर्मुनिभिस्तदा

ಹಿಂದೆ ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವು ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಆಗ ನೀವು ಮುನಿಗಳು ಭಿಕ್ಷುಕವೇಷಧಾರಿಯಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಶಪಿಸಿದ್ದಿರಿ।

Verse 24

शप्तेनापि च रुद्रेण यत्कृतं विस्मृतं कथम् । तल्लिंगेनाखिलं दग्धं भुवनं सचराचरम्

ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದಲೂ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರೆತೀತು? ಆ ಲಿಂಗದಿಂದಲೇ ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಸಮಸ್ತ ಭುವನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಗ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 25

सर्वे मूढाश्च संजाता विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । मुनयोऽन्ये विना शंभुमागता यदिहाध्वरे

ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಮೋಹಿತರಾದರು. ಇತರ ಮುನಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದರು, ಆದರೆ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ.

Verse 26

सर्वे वेदाश्च संभूताः सांगाश्शास्त्राणि वाग्यतः । योसौ वेदांतगश्शम्भुः कैश्चिज्ज्ञातुं न पार्यते

ಅವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆದರೂ ವೇದಾಂತದ ಪರಮ ಗಮ್ಯನಾದ ಶಂಭುವನ್ನು ಕೆಲ ಸೀಮಿತ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्यनेकविधा वाणीरगदज्जगदम्बिका । कोपान्विता सती तत्र हृदयेन विदूयता

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ನಾನಾವಿಧ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಜಗದಂಬಿಕೆ ಸತಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಲ್ಲೀಯೇ ನಿಂತಳು; ಒಳಗಿಂದ ಹೃದಯ ದಹಿಸಿ ವ್ಯಥಿತವಾಯಿತು।

Verse 28

विष्ण्वादयोखिला देवा मुनयो ये च तद्वचः । मौनीभूतास्तदाकर्ण्य भयव्याकुलमानसाः

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೌನರಾದರು।

Verse 29

इतिश्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवाक्यवर्णनं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಸತೀವಾಕ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 30

दक्ष उवाच । तव किं बहुनोक्तेन कार्यं नास्तीह सांप्रतम् । गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಕೆಲಸವೇ ಇಲ್ಲ. ಹೇ ಭದ್ರೆ, ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ಹೋಗು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲು; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದೆ?”

Verse 31

अमंगलस्तु ते भर्ता शिवोसौ गम्यते बुधैः । अकुलीको वेदबाह्यो भूतप्रेतपिशाचराट्

“ನಿನ್ನ ಭರ್ತನಾದ ಈ ಶಿವನು ಅಮಂಗಳನೆಂದು ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಕುಲಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅತೀತ, ವೇದಮಾರ್ಗದ ಮಿತಿಗೆ ಹೊರಗಿನವನು, ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಗಳ ಅಧಿಪತಿ.”

Verse 32

तस्मान्नाह्वारितो रुद्रो यज्ञार्थं सुकुवेषभृत् । देवर्षिसंसदि मया ज्ञात्वा पुत्रि विपश्चिता

ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಶುಭವಾದ ಯೋಗ್ಯ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ರುದ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಓ ವಿವೇಕವಂತಿ ಪುತ್ರಿಯೇ, ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದೆನು.

Verse 33

विधिना प्रेरितेन त्वं दत्ता मंदेन पापिना । रुद्रायाविदितार्थाय चोद्धताय दुरात्मने

ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಆ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಪಾಪಿಯಿಂದ ರುದ್ರನಿಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟೆ—ಅವನನ್ನು (ಜನರು) ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದವನು, ಅಹಂಕಾರಿ, ದುಷ್ಟಹೃದಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 34

तस्मात्कोपं परित्यज्य स्वस्था भव शुचिस्मिते । यद्यागतासि यज्ञेस्मिन् दायं गृह्णीष्व चात्मना

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತಳಾಗು, ಓ ಶುದ್ಧಸ್ಮಿತೆಯೇ. ನೀನು ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಿರಮನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯ ಪಾಲನ್ನು ನೀನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । दक्षेणोक्तेति सा पुत्री सती त्रैलोक्यपू जिता । निंदायुक्तं स्वपितरं दृष्ट्वासीद्रुषिता भृशम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ದಕ್ಷನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪೂಜಿತನಾದ ಅವನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿ, ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನಿಂದೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡಳು।

Verse 36

अर्चितयत्तदा सेति कथं यास्यामि शंकरम् । शंकरं द्रष्टुकामाहं पृष्टा वक्ष्ये किमुत्तरम्

“ಹಾಗಾದರೆ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸು,” ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ—ಆದರೆ ನಾನು ಶಂಕರನ ಬಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನಗೆ ಶಂಕರನ ದರ್ಶನ ಬೇಕು; ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನಾನು ಯಾವ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲಿ?

Verse 37

अथ प्रोवाच पितरं दक्षं तं दुष्टमानसम् । निश्श्वसंती रुषाविष्टा सा सती त्रिजगत्प्रसूः

ಆಗ ಮುಲ್ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಸತಿಯು, ಕೋಪದಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯ ತನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 38

सत्युवाच । यो निंदति महादेवं निंद्यमानं शृणोति वा । तावुभौ नरकं यातौ यावच्चन्द्रदिवाकरौ

ಸತಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಯಾರು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಇರುವವರೆಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 39

तस्मात्त्यक्ष्याम्यहं देवं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । किं जीवितेन मे तात शृण्वंत्यानादरं प्रभोः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲೈ ತಂದೆಯೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಭುವಿನ ಅನಾದರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 40

यदि शक्तस्स्वयं शंभोर्निंदकस्य विशेषतः । छिंद्यात् प्रसह्य रसनां तदा शुद्ध्येन्न संशयः

ಒಬ್ಬನು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಂಭುವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು; ಆಗ ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 41

यद्यशक्तो जनस्तत्र निरयात्सुपिधाय वै । कर्णौ धीमान् ततश्शुद्ध्येद्वदंतीदं बुधान्वरान्

ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗಬೇಕು. ಆಗ ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಎಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्थमुक्त्वा धर्मनीतिं पश्चात्तापमवाप सा । अस्मरच्छांकरं वाक्यं दूयमानेन चेतसा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮನೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟಳು. ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಶಂಕರನ (ಶಿವನ) ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಳು.

Verse 43

ततस्संकुद्ध्य सा दक्षं निश्शंकं प्राह तानपि । सर्वान्विष्ण्वादिकान्देवान्मुनीनपि सती ध्रुवम्

ನಂತರ ಸತಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ದಕ್ಷನನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 44

सत्युवाच । तात त्वं निंदकश्शंभोः पश्चात्तापं गमिष्यसि । इह भुक्त्वा महादुःखमंते यास्यसि यातनाम्

ಸತಿಯು ಹೇಳಿದಳು: "ತಂದೆಯೇ, ನೀನು ಶಂಭುವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವೆ."

Verse 45

यस्य लोकेऽप्रियो नास्ति प्रियश्चैव परात्मनः । तस्मिन्नवैरे शर्वेस्मिन् त्वां विना कः प्रतीपकः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಪ್ರಿಯರಲ್ಲದವನು, ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾದವನು—ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ವೈರವಿಲ್ಲದ ಶರ್ವನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಾರು ಪ್ರತಿಕೂಲರಾಗಬಲ್ಲರು?

Verse 46

महद्विनिंदा नाश्चर्यं सर्वदाऽसत्सु सेर्ष्यकम् । महदंघ्रिरजो ध्वस्ततमस्सु सैव शोभना

ಮಹಾತ್ಮರ ನಿಂದೆ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲ; ಅಸತ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಪವಿತ್ರರು ಸದಾ ಈರ್ಷೆಯೊಡನೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಪಾದರಜದಿಂದ ಅಂಧಕಾರ ನಾಶವಾದವರಿಗೆ ಅದೇ ಸಂಗತಿ ಭೂಷಣವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 47

शिवेति द्व्यक्षरं यस्य नृणां नाम गिरेरितम् । सकृत्प्रसंगात्सकलमघमाशु विहंति तत्

ಯಾರ ಬಾಯಿಂದ ‘ಶಿ-ವ’ ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ನಾಮವು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ, ಪ್ರಸಂಗವಶವೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಆ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 48

पवित्रकीर्तितमलं भवान् द्वेष्टि शिवेतरः । अलंघ्यशासनं शंभुमहो सर्वेश्वरं खलः

ಓ ಶಿವದ್ವೇಷಿ! ಪವಿತ್ರವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆದ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶಂಭುವನ್ನೂ ನೀ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೀಯ; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಲಂಘಿಸಲಾರರು. ಅಯ್ಯೋ, ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಮಹೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಇಟ್ಟಿರುವ ನೀ ಎಷ್ಟು ದುಷ್ಟನು!

Verse 49

यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिसुनिषेवितम् । सर्वार्थदं ब्रह्मरसैः सर्वार्थिभिरथादरात्

ಅವನ ಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರ ಜೇನುಹುಳದಂತ ಮನಗಳು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರಸದ ಆನಂದವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧಕರು ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

यद्वर्षत्यर्थिनश्शीघ्रं लोकस्य शिवआदरात् । भवान् द्रुह्यति मूर्खत्वात्तस्मै चाशेषबंधवे

ಶಿವನ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದಿಂದ ಅವರು ಲೋಕದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು—ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ—ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಗೆತನದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮತ್ತು ಹಿತಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.

Verse 51

किंवा शिवाख्यमशिवं त्वदन्ये न विदुर्बुधाः । ब्रह्मादयस्तं मुनयस्सनकाद्यास्तथापरे

ಅಥವಾ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಸಹ ಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆತನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಯಲಾರರು—ಆತನು ಎಲ್ಲಾ ಅಮಂಗಳಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನಕಾದಿಗಳು ಸಹ ಆತನನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯರು.

Verse 52

अवकीर्य जटाभूतैश्श्मशाने स कपालधृक् । तन्माल्यभस्म वा ज्ञात्वा प्रीत्यावसदुदारधीः

ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಟಾಧಾರಿ ಭೂತಗಳ ನಡುವೆ ಆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡಿ, ಕಪಾಲಧಾರಿಯಾದ ಆ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಭಗವಂತನು ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 53

ये मूर्द्धभिर्दधति तच्चरणोत्सृष्टमाराद् । निर्माल्यं मुनयो देवास्स शिवः परमेश्वरः

ಆತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪವಿತ್ರ ಶೇಷ—ಆತನ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ—ಇದನ್ನು ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಆತನೇ ಶಿವನು, ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 54

प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्मचोदि तम् । वेदे विविच्य वृत्तं च तद्विचार्यं मनीषिभिः

ವೇದವಿಹಿತ ಕರ್ಮ ಎರಡು ವಿಧ—ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ. ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಯಥೋಚಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನನ ಮಾಡಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು; ಆಗ ಕರ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿ, ಪಶುಪತಿ ಶ್ರೀಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 55

विरोधियौगपद्यैककर्तृके च तथा द्वयम् । परब्रह्मणि शंभो तु कर्मर्च्छंति न किंचन

ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಶಂಭುವಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ—ವಿರೋಧಿ ಧರ್ಮಗಳ ಮಾತಾಗಲಿ, ಯುಗಪತ್ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಲಿ, ಏಕಕರ್ತೃತ್ವವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವೈತಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲಿ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅವನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 56

मा वः पदव्यस्स्म पितर्या अस्मदास्थितास्सदा । यज्ञशालासु वो धूम्रवर्त्मभुक्तोज्झिताः परम्

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಯದ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ. ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಧೂಮ್ರಮಾರ್ಗಭೋಜಿಗಳು—ಬಾಹ್ಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅಂಟಿಕೊಂಡವರು—ಆಗಿ ಪರಮ ಶಿವನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ।

Verse 57

नोऽव्यक्तलिंगस्सततमवधूतसुसेवितः । अभिमानमतो न त्वं कुरु तात कुबुद्धिधृक्

ಅವನು ಕೇವಲ ಅವ್ಯಕ್ತ ಲಿಂಗಚಿಹ್ನಧಾರಿ ಮಾತ್ರನಲ್ಲ; ಅವನು ಸದಾ ಅವಧೂತರಿಂದ ಸುಸೇವಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾತಾ, ಅಹಂಕಾರ ಮಾಡಬೇಡ; ಅದು ಕುಬುದ್ಧಿಯ ನಿಲುವು.

Verse 58

किंबहूक्तेन वचसा दुष्टस्त्वं सर्वथा कुधीः । त्वदुद्भवेन देहेन न मे किंचित्प्रयोजनम्

ಬಹಳ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಷ್ಟ, ಕುಬುದ್ಧಿ. ನಿನ್ನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ದೇಹದಿಂದ ನನಗೆ ಏನೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 59

तज्जन्म धिग्यो महतां सर्वथावद्यकृत्खलः । परित्याज्यो विशेषेण तत्संबंधो विपश्चिता

ಅಂತಹ ಜನ್ಮ ಧಿಕ್ಕಾರಾರ್ಹ; ಸದಾ ನಿಂದ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಆ ಖಲನು ಮಹಾತ್ಮರಿಗೂ ಅಪಮಾನ ತರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿವೇಕಿಗಳು ಅವನೊಡನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 60

गोत्रं त्वदीयं भगवान् यदाह वृषभध्वजः । दाक्षायणीति सहसाहं भवामि सुदुर्मनाः

ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ನಿನ್ನ ಗೋತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ನನಗೆ “ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುವಾಗ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಣ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

तस्मात्त्वदंगजं देहं कुणपं गर्हितं सदा । व्युत्सृज्य नूनमधुना भविष्यामि सुखावहा

ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ದೇಹವು ಸದಾ ಕುಣಪದಂತೆ ನಿಂದಿತವಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಾಂತಿ-ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ತರುವವಳಾಗಿ ಆಗುವೆನು.

Verse 62

हे सुरा मुनयस्सर्वे यूयं शृणुत मद्वचः । सर्वथानुचितं कर्म युष्माकं दुष्टचेतसाम्

ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ದುಷ್ಟಚಿತ್ತರಾದ ನಿಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅನೌಚಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 63

सर्वे यूयं विमूढा हि शिवनिंदाः कलिप्रियाः । प्राप्स्यंति दण्डं नियतमखिलं च हराद्ध्रुवम्

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಮೂಢರು—ಶಿವನಿಂದಕರು ಮತ್ತು ಕಲಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು. ಹರನಿಂದ (ಶಿವನಿಂದ) ನೀವು ಧ್ರುವವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.

Verse 64

ब्रह्मोवाच । दक्षमुक्त्वाध्वरे तांश्च व्यरमत्सा सती तदा । अनूद्य चेतसा शम्भुमस्मरत्प्राणवल्लभम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದಕ್ಷನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಸತಿ ಆಗ ಮೌನವಾದಳು. ಅಂತರ್ಮುಖಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯ ಶಂಭು—ಶಿವನನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸಿದಳು.