सती-शिवचरित्रप्रसङ्गः / The Account of Satī and Śiva’s Divine Conduct (Prelude to Detailed Narrative)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे प्रजानाथ महाप्राज्ञ कृपाकर । श्रावितं शंकरयशस्सतीशंकरयोः शुभम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ವಿಧೇ, ಹೇ ಪ್ರಜಾನಾಥ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಕೃಪಾಕರ! ಶಂಕರನ ಪವಿತ್ರ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಸತಿ-ಶಂಕರರ ಶುಭ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ನನಗೆ ಕೇಳಿಸು।

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सत्प्रीत्या परं तद्यश उत्तमम् । किमकार्ष्टां हि तत्स्थौ वै चरितं दंपती शिवौ

ಈಗ ಸತ್ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ಪರಮೋತ್ತಮ ಶುಭ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸು. ಅಲ್ಲಿ ಆ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಗಳು—ಶಿವ (ಮತ್ತು ಸತಿ)—ಏನು ಮಾಡಿದರು? ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । सतीशिवचरित्रं च शृणु मे प्रेमतो मुने । लौकिकीं गतिमाश्रित्य चिक्रीडाते सदान्वहम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಸತೀ-ಶಿವರ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 4

ततस्सती महादेवी वियोगमलभन्मुने । स्वपतश्शंकरस्येति वदंत्येके सुबुद्धयः

ನಂತರ, ಓ ಮುನೇ, ಮಹಾದೇವಿ ಸತಿಗೆ ವಿರಹವು ಉಂಟಾಯಿತು—ತನ್ನ ಸ್ವಪತಿ ಶಂಕರನಿಂದ; ಎಂದು ಕೆಲ ಸುಬುದ್ಧಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

वागर्थाविव संपृक्तौ शक्तोशौ सर्वदा चितौ । कथं घटेत च तयोर्वियोगस्तत्त्वतो मुने

ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥದಂತೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಈಶ ಸದಾ ಸಂಯುಕ್ತರು—ಇಬ್ಬರೂ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪರು. ಹೇ ಮುನೇ, ತತ್ತ್ವತಃ ಅವರ ನಿಜವಾದ ವಿಭಜನೆ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?

Verse 6

लीलारुचित्वादथ वा संघटेताऽखिलं च तत् । कुरुते यद्यदीशश्च सती च भवरीतिगौ

ಅಥವಾ ತನ್ನ ಲೀಲಾರಸದಿಂದ ಪ್ರಭು ಈ ಸಮಸ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಬಲ್ಲನು. ಪರಮೇಶನು ಏನೇನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸತೀ ಕೂಡ—ಇಬ್ಬರೂ ಭವಸಂಸಾರದ ಸ್ಥಿರವಾದ ರೀತಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

सा त्यक्ता दक्षजा दृष्ट्वा पतिना जनकाध्वरे । शंभोरनादरात्तत्र देहं तत्याज संगता

ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಕನ್ಯೆ ಸತೀ—ಅಪಮಾನಿತಳಾಗಿ—ಪತಿ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಡೆದ ಅನಾದರವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 8

पुनर्हिमालये सैवाविर्भूता नामतस्सती । पार्वतीति शिवं प्राप तप्त्वा भूरि विवाहतः

ಮತ್ತೆ ಆ ದೇವಿ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದಳು—ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸತೀ—ಪಾರ್ವತೀ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಳು.

Verse 9

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य ब्रह्मणस्स तु नारदः । पप्रच्छ च विधातारं शिवाशिवमहद्यशः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಶುಭಾಶುಭಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಯಶಸ್ಸುಳ್ಳ ನಾರದನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ವಿಧಾತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 10

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाभाग विधे मे वद विस्तरात् । शिवाशिवचरित्रं तद्भवाचारपरानुगम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಷ್ಯನೇ! ಓ ವಿಧೀ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು—ಶಿವ ಮತ್ತು ಸತೀದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಆಚರಣೆ-ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 11

किमर्थं शंकरो जायां तत्याज प्राणतः प्रियाम् । तस्मादाचक्ष्व मे तात विचित्रमिति मन्महे

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಂಕರನು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು? ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ತಾತ, ನನಗೆ ವಿವರಿಸು; ನಾವು ಇದನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 12

कुतोऽह्यध्वरजः पुत्रां नादरोभूच्छिवस्य ते । कथं तत्याज सा देहं गत्वा तत्र पितृक्रतौ

ಯಜ್ಞಾಧಿಪತಿ ದಕ್ಷನು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯ ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನಿಗೆ ಏಕೆ ಗೌರವ ತೋರಲಿಲ್ಲ? ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳು ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹೇಗೆ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಳು?

Verse 13

ततः किमभवत्तत्र किमकार्षीन्महेश्वरः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रद्धायुक् तच्छुतावहम्

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು? ಮಹೇಶ್ವರನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಲು ಆತುರನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । शृणु तात परप्रीत्या मुनिभिस्सह नारद । सुतवर्य महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪುತ್ರ ನಾರದಾ, ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳು. ಓ ಸೂತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಶಶಿಮೌಳಿ (ಶಿವ) ಯ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 15

नमस्कृत्य महेशानं हर्यादिसुरसेवितम् । परब्रह्म प्रवक्ष्यामि तच्चरित्रं महाद्भुतम्

ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮೊದಲಾದ ದೇವರಿಂದ ಸೇವಿತನಾದ ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾನು ಈಗ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 16

सर्वेयं शिवलीला हि बहुलीलाकरः प्रभुः । स्वतंत्रो निर्विकारी च सती सापि हि तद्विधा

ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವನ ದಿವ್ಯಲೀಲೆ. ಅನೇಕ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಭು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರನೂ ನಿರ್ವಿಕಾರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಸತೀ ದೇವಿಯೂ ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದವಳು.

Verse 17

अन्यथा कस्समर्थो हि तत्कर्मकरणे मुने । परमात्मा परब्रह्म स एव परमेश्वरः

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮುನೇ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥ? ಅವನೇ ಶಿವ—ಪರಮಾತ್ಮ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ನಿಜಕ್ಕೂ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 18

यं सदा भजते श्रीशोऽहं चापि सकलाः सुराः । मुनयश्च महात्मानः सिद्धाश्च सनकादयः

ಯಾವನನ್ನು ಸದಾ ಶ್ರೀಶ (ವಿಷ್ಣು) ಭಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಮತ್ತು ನಾನೂ ಸಹ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೋ; ಯಾರನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸನಕಾದಿ ಸಿದ್ಧರು ನಿರಂತರ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ।

Verse 19

शेषस्सदा यशो यस्य मुदा गायति नित्यशः । पारं न लभते तात स प्रभुश्शंकरः शिवः

ಓ ತಾತ, ಯಾರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಶೇಷನಾಗನೂ ಸದಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಹಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೂ ಅವರ ಅಂತ್ಯ ಸಿಗದು. ಆ ಪ್ರಭುವೇ ಶಂಕರ—ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು।

Verse 20

तस्यैव लीलया सर्वोयमिति तत्त्वविभ्रमः । तत्र दोषो न कस्यापि सर्वव्यापी स प्रेरकः

ಅವನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ‘ಇದೆಲ್ಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯ’ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಭ್ರಮೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಸರ್ವವ്യാപಿ ಪ್ರಭುವೇ ಎಲ್ಲರ ಅಂತರಪ್ರೇರಕನು।

Verse 21

एकस्मिन्समये रुद्रस्सत्या त्रिभुवने भवः । वृषमारुह्य पर्याटद्रसां लीलाविशारदः

ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭವ—ರುದ್ರನು ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ದಿವ್ಯ ಲೀಲಾರಸದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿ, ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು।

Verse 22

आगत्य दण्डकारण्यं पर्यटन् सागरांबराम् । दर्शयन् तत्र गां शोभां सत्यै सत्यपणः प्रभुः

ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ವಸ್ತ್ರವಂತೆ ಧರಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ಪ್ರಭುವು ಅಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಸತಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 23

तत्र रामं ददर्शासौ लक्ष्मणेनान्वितं हरः । अन्विष्यंतं प्रियां सीतां रावणेन हृता छलात्

ಅಲ್ಲಿ ಹರನು (ಶಿವನು) ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡನು—ಮೋಸದಿಂದ ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे रामपरीक्षावर्णनं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ರಾಮಪರೀಕ್ಷಾವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 25

समिच्छंतं च तत्प्राप्तिं पृच्छंतं तद्गतिं हृदा । कुजादिभ्यो नष्टधियमत्रपं शोकविह्वलम्

ಅವಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆತನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಯಸಿದನು; ಹೃದಯದಿಂದ ಅವಳ ಗತಿ ಮತ್ತು ಇರುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ಆದರೆ ಕುಜ ಮೊದಲಾದವರ ಮುಂದೆ ಅವನ ಸ್ಥೈರ್ಯಬುದ್ಧಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು—ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಮರೆತು, ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.

Verse 26

सूर्यवंशोद्भवं वीरं भूपं दशरथात्मजम् । भरताग्रजमानंदरहितं विगतप्रभम्

ಅವನು ಸೂರ್ಯವಂಶೋದ್ಭವ ವೀರ ರಾಜನನ್ನು—ದಶರಥನ ಪುತ್ರ, ಭರತನ ಅಗ್ರಜ—ನೋಡಿದನು; ಅವನು ಆನಂದರಹಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಭೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದನು.

Verse 27

पूर्णकामो वराधीनं प्राणमत्स्म मुदा हरः । रामं भ्रमन्तं विपिने सलक्ष्मणमुदारधीः

ಸದಾ ಪೂರ್ಣಕಾಮನಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ವರದ ಅನುಸಾರ ಆನಂದದಿಂದ ಹರನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಭು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸಹಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 28

जयेत्युक्त्वाऽन्यतो गच्छन्नदात्तस्मै स्वदर्शनम् । रामाय विपिने तस्मिच्छंकरो भक्तवत्सलः

“ಜಯ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 29

इतीदृशीं सतीं दृष्ट्वा शिवलीलां विमोहनीम् । सुविस्मिता शिवं प्राह शिवमायाविमोहिता

ಸತಿಯನ್ನು ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ಶಿವನ ಮೋಹಕರ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತಳಾಗಿ ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತಳಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 30

सत्युवाच । देव देव परब्रह्म सर्वेश परमेश्वर । सेवंते त्वां सदा सर्वे हरिब्रह्मादयस्सुराः

ಸತೀ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ! ಹೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

त्वं प्रणम्यो हि सर्वेषां सेव्यो ध्येयश्च सर्वदा । वेदांतवेद्यो यत्नेन निर्विकारी परप्रभुः

ನೀನೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹ; ಸದಾ ಸೇವನೀಯ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಾರ್ಹ. ವೇದಾಂತದ ಮೂಲಕ ಯತ್ನದಿಂದ ನೀನು ಜ್ಞೇಯ—ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರಿ, ಪರಾತ್ಪರ ಪ್ರಭು.

Verse 32

काविमौ पुरुषौ नाथ विरहव्याकुलाकृती । विचरंतौ वने क्लिष्टौ दीनौ वीरौ धनुर्धरौ

ಹೇ ನಾಥಾ! ಈ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರು ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಕ್ಲಾಂತರೂ ಪೀಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ವೀರ ಧನುರ್ಧರರಾದರೂ ದೀನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

तयोर्ज्येष्ठं कंजश्यामं दृष्ट्वा वै केन हेतुना । सुदितस्सुप्रसन्नात्माऽभवो भक्त इवाऽधुना

ಅವರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ, ಕಮಲಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣದವನನ್ನು ಕಂಡು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಸುದಿತನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಆನಂದದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು, ಈಗಷ್ಟೇ ಶಿವಭಕ್ತನಾದಂತೆ?

Verse 34

इति मे संशयं स्वामिञ्शंकर छेत्तुमर्हसि । सेव्यस्य सेवकेनैव घटते प्रणतिः प्रभो

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ ಶಂಕರ, ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು. ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಪೂಜ್ಯನಾದ ಸೇವ್ಯನಿಗೆ ಸೇವಕನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುವುದೇ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । आदिशक्तिस्सती देवी शिवा सा परमेश्वरी । शिवमायावशीभूत्वा पप्रच्छेत्थं शिवं प्रभुम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಆದಿಶಕ್ತಿಯಾದ ಸತೀ ದೇವಿ—ಅವಳೇ ಶಿವಾ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ—ಶಿವಮಾಯೆಗೆ ವಶಳಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 36

तदाकर्ण्य वचस्सत्याश्शंकरः परमेश्वरः । तदा विहस्य स प्राह सतीं लीलाविशारदः

ಸತಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಮಂದಹಾಸವನು ಬೀರಿದನು. ಲೀಲಾವಿಶಾರದನಾದ ಅವನು ಆಗ ಸತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 37

परमेश्वर उवाच । शृणु देवि सति प्रीत्या यथार्थं वच्मि नच्छलम् । वरदानप्रभावात्तु प्रणामं चैवमादरात्

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ ಸತಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳು; ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಮೋಸವಿಲ್ಲ. ವರದಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಪ್ರಣಾಮವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ಅರ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 38

रामलक्ष्मणनामानौ भ्रातरौ वीरसम्मतौ । सूर्यवंशोद्भवौ देवि प्राज्ञौ दशरथात्मजौ

ಹೇ ದೇವಿ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂಬ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ವೀರರೆಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು. ಅವರು ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಾಜ್ಞರು; ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು.

Verse 39

गौरवर्णौ लघुर्बंधुश्शेषेशो लक्ष्मणाभिधः । ज्येष्ठो रामाभिधो विष्णुः पूर्णांशो निरुपद्रवः

ಗೌರವರ್ಣನಾದ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಸ್ವತಃ ಶೇಷನೇ; ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ರಾಮನಾಮಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂರ್ಣಾಂಶ, ನಿರುಪದ್ರವನು.

Verse 40

अवतीर्णं क्षितौ साधुरक्षणाय भवाय नः । इत्युक्त्वा विररामाऽसौ शंभुस्मृतिकरः प्रभुः

“ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಭೂಮಿಗೆ ಅವತಾರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶಂಭುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಆ ಪ್ರಭು ಮೌನರಾದರು.

Verse 41

श्रुत्वापीत्थं वचश्शम्भोर्न विशश्वास तन्मनः । शिवमाया बलवती सैव त्रैलोक्यमोहिनी

ಶಂಭುವಿನ ಇಂತಹ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವಮಾಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಂತ; ಅದೇ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹಿನಿ.

Verse 42

अविश्वस्तं मनो ज्ञात्वा तस्याश्शंभुस्सनातनः । अवोचद्वचनं चेति प्रभुलीलाविशारदः

ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸನಾತನ ಶಂಭು—ಪ್ರಭುವಿನ ಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು—ಅವಳಿಗೆ ಶುಭ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 43

शिव उवाच । शृणु मद्वचनं देवि न विश्वसिति चेन्मनः । तव रामपरिक्षां हि कुरु तत्र स्वया धिया

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಮನಸ್ಸು ನಂಬದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡು.

Verse 44

विनश्यति यथा मोहस्तत्कुरु त्वं सति प्रिये । गत्वा तत्र स्थितस्तावद्वटे भव परीक्षिका

ಪ್ರಿಯ ಸತೀ, ಮೋಹ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ನೀನು ಮಾಡು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವಟವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ನಿಂತು, ಪರೀಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಇರು.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । शिवाज्ञया सती तत्र गत्वाचिंतयदीश्वरी । कुर्यां परीक्षां च कथं रामस्य वनचारिणः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸತೀ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಳು. ಆಗ ಆ ಈಶ್ವರಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಮನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಿ?

Verse 46

सीतारूपमहं धृत्वा गच्छेयं रामसन्निधौ । यदि रामो हरिस्सर्वं विज्ञास्यति न चान्यथा

ನಾನು ಸೀತಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ರಾಮನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು. ರಾಮನು—ಹರಿಸ್ವರೂಪನು—ಸರ್ವಜ್ಞನಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವನು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 47

इत्थं विचार्य सीता सा भूत्वा रामसमीपतः । आगमत्तत्परीक्षार्थं सती मोहपरायणा

ಹೀಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ಸತಿ ಸೀತಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ರಾಮನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದಳು; ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು.

Verse 48

सीतारूपां सतीं दृष्ट्वा जपन्नाम शिवेति च । विहस्य तत्प्रविज्ञाय नत्वावोचद्रघूद्वहः

ಸೀತಾರೂಪದ ಸತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಮೃದುವಾಗಿ ‘ಶಿವ’ ನಾಮ ಜಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು ನಗಿದನು; ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 49

राम उवाच । प्रेमतस्त्वं सति ब्रूहि क्व शंभुस्ते नमोगतः । एका हि विपिने कस्मादागता पतिना विना

ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸತಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು: ನಿನ್ನ ಶಂಭು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು? ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಒಬ್ಬಳೇ ಈ ಕಾಡಿಗೆ ಏಕೆ ಬಂದೆ?

Verse 50

त्यक्त्वा स्वरूपं कस्मात्ते धृतं रूपमिदं सति । ब्रूहि तत्कारणं देवि कृपां कृत्वा ममोपरि

ಹೇ ಸತೀ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಏಕೆ ಧರಿಸಿದ್ದೀ? ಹೇ ದೇವಿ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 51

ब्रह्मोवाच । इति रामवचः श्रुत्वा चकितासीत्सती तदा । स्मृत्वा शिवोक्तं मत्वा चावितथं लज्जिता भृशम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಮನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸತೀ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡಳು. ಶಿವನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅದು ತಪ್ಪದ ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವಳು ಬಹಳ ಲಜ್ಜಿತಳಾದಳು.

Verse 52

रामं विज्ञाय विष्णुं तं स्वरूपं संविधाय च । स्मृत्वा शिवपदं चित्ते सत्युवाच प्रसन्नधीः

ರಾಮನು ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪರಮಪದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪ್ರಸನ್ನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 53

शिवो मया गणैश्चैव पर्यटन् वसुधां प्रभुः । इहागच्छच्च विपिने स्वतंत्रः परमेश्वरः

ಪ್ರಭು ಶಿವನು—ಪರಮ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ—ನನ್ನೊಡನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 54

अपश्यदत्र स त्वां हि सीतान्वेषणतत्परम् । सलक्ष्मणं विरहिणं सीतया श्लिष्टमानसम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡನು—ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾಗಿ—ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ, ವಿರಹದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಸೀತೆಯಲ್ಲೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡವನಾಗಿ।

Verse 55

नत्वा त्वां स गतो मूले वटस्य स्थित एव हि । प्रशंसन् महिमानं ते वैष्णवं परमं मुदा

ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನು ಆಲಮರದ ಬೇರುದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತನು; ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿನ್ನ ಪರಮ ವೈಷ್ಣವ-ಸದೃಶ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 56

चतुर्भुजं हरिं त्वां नो दृष्ट्वेव मुदितोऽभवत् । यथेदं रूपममलं पश्यन्नानंदमाप्तवान्

ನಿನ್ನನ್ನು ಚತುರ್ಭುಜ ಹರಿ-ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಹರ್ಷಿತನಾದನು; ಈ ನಿರ್ಮಲ, ಮಂಗಳಕರ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 57

तच्छ्रुत्वा वचनं शंभौर्भ्रममानीय चेतसि । तदाज्ञया परीक्षां ते कृतवत्य स्मि राघव

ಶಂಭುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವನ್ನು ತಂದೆ; ಮತ್ತು ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಓ ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ।

Verse 58

ज्ञातं मे राम विष्णुस्त्वं दृष्टा ते प्रभुताऽखिला । निःसशंया तदापि तच्छृणु त्वं च महामते

ಓ ರಾಮ, ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 59

कथं प्रणम्यस्त्वं तस्य सत्यं ब्रूहि ममाग्रतः । कुरु निस्संशयां त्वं मां शमलं प्राप्नुहि द्रुतम्

ನೀನು ಹೇಗೆ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ಅಪವಾದ/ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 60

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या रामश्चोत्फुल्ललोचनः । अस्मरत्स्वं प्रभुं शंभुं प्रेमाभूद्धृदि चाधिकम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ಅರಳಿದವು. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಭು ಶಂಭು (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ಉದಯವಾಯಿತು।

Verse 61

सत्या विनाज्ञया शंभुसमीपं नागमन्मुने । संवर्ण्य महिमानं च प्रावोचद्राघवस्सतीम्

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಸತ್ಯೆಯ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ರಾಘವನು ಶಂಭುವಿನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅವನು ಆಗ ಸತಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।