घनागमवर्णनम् / Description of the Monsoon’s Onset (Satī’s Address to Śiva)
ಅಧ್ಯಾಯ 22 ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಥನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನಂತರ ಸತೀದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸುವ ಸಂಭಾಷಣಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲದಾಗಮ/ಘನಾಗಮ—ಮಳೆಮೋಡಗಳ ಆಗಮನ—ಭಾವವಾತಾವರಣವನ್ನು ಗಾಢಗೊಳಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸತೀ ಭಕ್ತಿಭರಿತ, ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಬಳಿಕ ಮಳೆಗಾಲದ ವಿಶದ ವರ್ಣನೆ—ಬಹುವರ್ಣ ಮೋಡಗುಚ್ಛಗಳು, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಗಳು, ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚು, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುವುದು, ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸುವ ಮೋಡಗಳ ಅಶಾಂತ ಚಲನೆ. ಗಾಳಿಗೆ ಮರಗಳು ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ; ಆಕಾಶ ಭಯ ಮತ್ತು ವಿರಹದ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಣ ವಿರಹಜನ್ಯ ಒಳಗಿನ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಸತೀಖಂಡದ ಕಥಾಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂದಿನ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಚಕವಾದ ಪೂರ್ವಭೂಮಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೈಲಾಸದ ಸುತ್ತಲಿನ ಧರ್ಮಸಂಬಂಧ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । कदाचिदथ दक्षस्य तनया जलदागमे । कैलासक्ष्माभृतः प्राह प्रस्थस्थं वृषभध्वजम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಒಮ್ಮೆ ಮಳೆಯ ಋತು ಆರಂಭವಾಗುವಾಗ, ಭೂಧರ ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿ ಹೀಗೆಂದಳು।
Verse 2
सत्युवाच । देव देव महादेव शंभो मत्प्राणवल्लभ । शृणु मे वचनं नाथ श्रुत्वा तत्कुरु मानद
ಸತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಮಹಾದೇವ, ಶಂಭೋ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯನೇ! ಹೇ ನಾಥ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು; ಕೇಳಿ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡು, ಹೇ ಮಾನದ।
Verse 3
घनागमोयं संप्राप्तः कालः परमदुस्सहः । अनेकवर्णमेघौघास्संगीतांबरदिक्चयाः
ಘನಮೇಘಗಳ ಆಗಮನವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಈ ಕಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹ. ಅನೇಕವರ್ಣದ ಮೇಘಸಮೂಹಗಳು ಆವರಿಸಿ, ಆಕಾಶದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಸಂಗೀತದಂತೆ ಗಂಭೀರ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿವೆ।
Verse 4
विवांति वाता हृदयं हारयंतीत वेगिनः । कदंबरजसा धौताः पाथोबिन्दुविकर्षणाः
ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು, ಹೃದಯವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ. ಕದಂಬದ ರೇಣುವಿನಿಂದ ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಗಾಳಿಗಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಚದುರಿಸಿದವು—ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಪಶಕುನದ ಸೂಚನೆಗಳಂತೆ।
Verse 5
मेघानां गर्जितैरुच्चैर्धारासारं विमुंचताम् । विद्युत्पताकिनां तीव्रः क्षुब्धं स्यात्कस्य नो मनः
ಮೇಘಗಳು ಉಚ್ಚವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿ ಧಾರಾಧಾರವಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನೆ ಸುರಿಯುವಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜದಂತೆ ತೀವ್ರ ಮಿಂಚು ಹೊಳೆಯುವಾಗ—ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಕದಡುವುದಿಲ್ಲ?
Verse 6
न सूर्यो दृश्यते नापि मेघच्छन्नो निशापतिः । दिवापि रात्रिवद्भाति विरहि व्यसनाकरः
ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಮೇಘಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಶಾಪತಿ ಚಂದ್ರನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ—ವಿರಹದಿಂದ ತಪಿಸುವವನಿಗೆ ಶೋಕವೇ ನಿರಂತರ ಕ್ಲೇಶದ ಆಕರವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 7
मेघानैकत्र तिष्ठंतो ध्वनन्त पवनेरिताः । पतंत इव लोकानां दृश्यंते मूर्ध्नि शंकर
ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರಿದ್ದ ಮೇಘಗಳು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಶಂಕರನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು।
Verse 8
वाताहता महावृक्षा नर्तंत इव चांबरे । दृश्यंते हर भीरूणां त्रासदाः कामुकेप्सिता
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆತಗೊಂಡ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿದವು; ಹರಿ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೀತಹೃದಯರಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು—ಕಾಮಾತುರರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತೆಯೇ।
Verse 9
स्निग्धनीलांजनस्याशु सदिवौघस्य पृष्ठतः । बलाकराजी वात्युच्चैर्यमुनापृष्ठफेनवत्
ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲಾಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಮೇಘಘನದ ಹಿಂದೆ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳ ಸಾಲು ಕಾಣಿಸಿತು—ಯಮುನಾ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಫೇನದಂತೆ।
Verse 10
क्षपाक्षयेषवलयं दृश्यते कालिकागता । अंबुधाविव संदीप्तपावको वडवामुखः
ರಾತ್ರಿಯ ಕ್ಷಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಕಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ, ನಿಶಾಪತಿ ಶಿವನ ಗಣವಲಯದಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಜಲಾಂತರ್ಗತವಾಗಿದ್ದರೂ ವಡವಾಮುಖಾಗ್ನಿಯಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ದೀಪ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು।
Verse 11
प्रारोहंतीह सस्यानि मंदिरं प्राङ्गणेष्वपि । किमन्यत्र विरूपाक्ष सस्यौद्भूतिं वदाम्यहम्
ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತಿವೆ—ಮನೆಗಳ ಅಂಗಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ. ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ, ಓ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ? ನಾನು ಸಸ್ಯಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನೇ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ।
Verse 12
श्यामलै राजतैरक्तैर्विशदोयं हिमाचलः । मंदराश्रयमेघौघः पत्रैर्दुग्धांबुधिर्यथा
ಈ ಹಿಮಾಚಲವು ಶ್ಯಾಮ, ರಜತಧವಳ ಮತ್ತು ರಕ್ತಿಮ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂದಾರ ವೃಕ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿದ ಮೇಘಸಮೂಹಗಳು ಫೇನಿಲ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
Verse 13
असमश्रीश्च कुटिलं भेजे यस्याथ किंशुकान् । उच्चावचान् कलौ लक्ष्मीर्गन्ता संत्यज्य सज्जनान्
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಚಪಲಳಾಗಿ, ಕುಟಿಲರು ಮತ್ತು ಅಯೋಗ್ಯರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ; ಸಜ್ಜನರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಜವಾದ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ ಉಚ್ಚ-ನೀಚ ಎಲ್ಲರ ಬಳಿಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
Verse 14
मंदारस्तन पीलूनां शब्देन हृषिता मुहुः । केकायंते प्रतिवने सततं पृष्ठसूचकम्
ಮಂದಾರ-ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಪೀಲೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮರುಮರು ಹರ್ಷಗೊಂಡ ನವಿಲುಗಳು, ಪ್ರತಿವನದಲ್ಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದವು—ಹಿಂದೆ ಬರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ.
Verse 15
मेघोत्सुकानां मधुरश्चातकानां मनोहरः । धारासारशरैस्तापं पेतुः प्रतिपथोद्गतम्
ಮೇಘಗಳನ್ನು ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುವ ಮಧುರಸ್ವರ ಚಾತಕಗಳಿಗೆ ಆ ಮಳೆ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು. ಧಾರೆಗಳ ಬಾಣವರ್ಷೆಯಂತಿದ್ದ ಸುರಿಮಳೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿದ ತಾಪವನ್ನು ಕುಡಿದುಹಾಕಿತು.
Verse 16
मेघानां पश्य मद्देहे दुर्नयं करकोत्करैः । ये छादयंत्यनुगते मयूरांश्चातकांस्तथा
ನೋಡು, ನನ್ನದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೇಘಗಳ ದುರ್ಣಯ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ—ಅವು ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಳೆಯ ಹಿಂದೆ ಬರುವ ನವಿಲುಗಳನ್ನೂ ಚಾತಕಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿವೆ; ಇಂತಹ ಅಮಂಗಳ ಗತಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 17
शिखसारंगयोर्दृष्ट्वा मित्रादपि पराभवम् । हर्षं गच्छंति गिरिशं विदूरमपि मानसम्
ಶಿಖಾ ಮತ್ತು ಸಾರಂಗರಿಂದ ಮಿತ್ರಸಮಾನ ಸಹಾಯಕನೂ ಪರಾಭವಗೊಂಡುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಹರ್ಷಿಸಿದರು; ಹೊರಗೆ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು।
Verse 18
एतस्मिन्विषमे काले नीलं काकाश्चकोरकाः । कुर्वंति त्वां विना गेहान् कथं शांतिमवाप्स्यसि
ಈ ವಿಷಮ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀಲವರ್ಣದ ಕಾಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಕೋರಪಕ್ಷಿಗಳೂ ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು—ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ—ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವೆ?
Verse 19
महतीवाद्य नो भीतिर्मा मेघोत्था पिनाकधृक् । यतस्व यस्माद्वासाय माचिरं वचनान्मम
ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಭಯಪಡಬೇಡ; ಮೋಡಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗುಡುಗು-ಧ್ವನಿಗೂ ಹೆದರಬೇಡ, ಓ ಪಿನಾಕಧಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸು; ನನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ।
Verse 20
कैलासे वा हिमाद्रौ वा महाकाश्यामथ क्षितौ । तत्रोपयोग्यं संवासं कुरु त्वं वृषभध्वज
ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಾಗಲಿ ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮಹಾಕಾಶಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ—ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ವಾಸಿಸು, ಓ ವೃಷಭಧ್ವಜ!
Verse 21
ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तया शंभुर्दाक्षायण्या तथाऽसकृत । संजहास च शीर्षस्थचन्द्ररश्मिस्मितालयम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯು ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ಹೇಳಿದಾಗ ಶಂಭು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗಿದನು; ಅವನ ಮುಖವು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಶೀತಲ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸೌಮ್ಯ ನಗೆಯ ಆಲಯವಾಯಿತು।
Verse 22
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवाशिवविहारवर्णनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವ-ಸತೀ ದಿವ್ಯ ವಿಹಾರ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।
Verse 23
ईश्वरः उवाच । यत्र प्रीत्यै मया कार्यो वासस्तव मनोहरे । मेघास्तत्र न गंतारः कदाचिदपि मत्प्रिये
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮನೋಹರಿಯೇ! ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೇ, ಮೇಘಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 24
मेघा नितंबपर्यंतं संचरंति महीभृतः । सदा प्रालेयसानोस्तु वर्षास्वपि मनोहरे
ಮೇಘಗಳು ಪರ್ವತದ ನಿತಂಬಪರ್ಯಂತ, ಅಂದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಹಿಮಾವೃತ ಶಿಖರವು ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಮನೋಹರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।
Verse 25
कैलासस्य तथा देवि पादगाः प्रायशो घनाः । संचरंति न गच्छंति तत ऊर्द्ध्वं कदाचन
ಹೇ ದೇವಿ, ಕೈಲಾಸದ ಸಮೀಪದ ಜಲಧಾರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾಗಿಯೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವು ಹರಿದು ಸಂಚರಿಸಿದರೂ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮೀರಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 26
सुमेरोर्वा गिरेरूर्द्ध्वं न गच्छंति बलाहकाः । जम्बूमूलं समासाद्य पुष्करावर्तकादयः
ಮಳೆಯನ್ನೆತ್ತುವ ಮೇಘಗಳು ಸುಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ ಪುಷ್ಕರ, ಆವರ್ತಕ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 27
इत्युक्तेषु गिरीन्द्रेषु यस्योपरि भवेद्धि ते । मनोरुचिर्निवासाय तमाचक्ष्व द्रुतं हि मे
ಈ ಗಿರೀಂದ್ರರ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಬೇಗನೆ ನನಗೆ ಹೇಳು—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಲು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ರಮಿಸುತ್ತದೆ?
Verse 28
स्वेच्छाविहारैस्तव कौतुकानि सुवर्णपक्षानिलवृन्दवृन्दैः । शब्दोत्तरंगैर्मधुरस्वनैस्तैर्मुदोपगेयानि गिरौ हिमोत्थे
ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ವೇಚ್ಛಾವಿಹಾರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕೌತುಕಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಮಧುರ, ಅಲೆಗಳಂತೆ ಏರುಇಳಿಯುವ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತವೆ.
Verse 29
सिद्धाङ्गनास्ते रचितासना भुवमिच्छंति चैवोपहृतं सकौतुकम् । स्वेच्छाविहारे मणिकुट्टिमे गिरौ कुर्वन्ति चेष्यंति फलादिदानकैः
ಆ ಸಿದ್ಧಾಂಗನರು ಆಸನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಕೌತುಕದಿಂದ ತರಲಾದ ಭೂಮಿ-ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಕುಟ್ಟಿಮೆಯಾದ ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿ ಅವರು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಹಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದಾನಗಳಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 30
फणीन्द्रकन्या गिरिकन्यकाश्च या नागकन्याश्च तुरंगमुख्याः । सर्वास्तु तास्ते सततं सहायतां समाचरिष्यंत्यनुमोदविभ्रमैः
ಫಣೀಂದ್ರನ ಪುತ್ರಿಯರು, ಗಿರಿಕನ್ಯೆಯರು, ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇಗಶಾಲಿ ಅಶ್ವಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸದಾ ನಿನಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವರು; ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವರು।
Verse 31
रूपं तदेवमतुलं वदनं सुचारु दृष्ट्वांगना निजवपुर्निजकांतिसह्यम् । हेला निजे वपुषि रूपगणेषु नित्यं कर्तार इत्यनिमिषेक्षणचारुरूपाः
ಆ ಅತുല ರೂಪವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮುಖವನ್ನೂ ಕಂಡ ಆ ಕನ್ಯೆ, ತನ್ನದೇ ದೇಹ ಮತ್ತು ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಅದರ ಮುಂದೆ ಸಮನಾಗಲಾರದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ರೂಪಕ್ಕೂ ಇತರ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿ, ಅನಿಮಿಷ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆ ಪರಮ ಸುಂದರ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅವನನ್ನೇ ನಿಜ ಕರ್ತನೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು।
Verse 32
या मेनका पर्वतराज जाया रूपैर्गुणैः ख्यातवती त्रिलोके । सा चापि ते तत्र मनोनुमोदं नित्यं करिष्यत्यनुनाथनाद्यैः
ಪರ್ವತರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಮೇನಕಾ ರೂಪಗುಣಗಳಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಪರಿಚರ್ಯೆಯೂ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸದಾ ಸಾಧಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ।
Verse 33
पुरं हि वर्गैर्गिंरिराजवंद्यैः प्रीतिं विचिन्वद्भिरुदाररूपा । शिक्षा सदा ते खलु शोचितापि कार्याऽन्वहं प्रीतियुता गुणाद्यैः
ನಗರದಲ್ಲಿ ಗಿರಿರಾಜನೂ ವಂದಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸು. ದುಃಖವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಆಧಾರದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು।
Verse 34
विचित्रैः कोकिलालापमोदैः कुंजगणावृतम् । सदा वसंतप्रभवं गंतुमिच्छसि किं प्रिये
ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನಾವಿಧ ಕೋಕಿಲಗಳ ಮಧುರ ಆಲಾಪದಿಂದ ಹರ್ಷಕರವಾಗಿರುವ, ಕುಂಜಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆವರಿತವಾದ, ಸದಾ ವಸಂತಮಯವಾದ ಆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯಾ?
Verse 35
नानाबहुजलापूर्णसरश्शीत समावृतम् । पद्मिनीशतशोयुक्तमचलेन्द्रं हिमालयम्
ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮಾಲಯನು ನಾನಾವಿಧ ಸಮೃದ್ಧ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶೀತಲ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು ಪದ್ಮಿನೀ (ಕಮಲಸರೋವರ)ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 36
सर्वकामप्रदैर्वृक्षैश्शाद्वलैः कल्पसंज्ञकैः । सक्षणं पश्य कुसुमान्यथाश्वकरि गोव्रजे
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನೋಡಿ—ಈ ಗೋವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ತಂದು ಇಟ್ಟಂತಿವೆ; ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳೂ ‘ಕಲ್ಪ’ ಎಂಬ ಹಸಿರು ಶಾದ್ವಲಗಳೂ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ।
Verse 37
प्रशांतश्वापदगणं मुनिभिर्यतिभिर्वृतम् । देवालयं महामाये नानामृगगणैर्युतम्
ಓ ಮಹಾಮಾಯೆ, ಅದು ದಿವ್ಯ ದೇವಾಲಯ—ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಶಾಂತಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಮುನಿಗಳೂ ಯತಿಗಳೂ ಸುತ್ತುವರಿದ, ನಾನಾವಿಧ ಮೃಗಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮ।
Verse 38
स्फटिक स्वर्णवप्राद्यै राजतैश्च विराजितम् । मानसादिसरोरंगैरभितः परिशोभितम्
ಆ ಧಾಮ ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಟಬಂಧಗಳಾದಿಗಳಿಂದಲೂ, ರಜತದ ಕాంతಿಯಿಂದಲೂ ವಿರಾಜಿಸಿತು; ಮಾನಸಸರೋವರಾದಿ ಸರೋವರಗಳ ಮನೋಹರ ಜಲವೈಭವದಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿಶೋಭಿತವಾಯಿತು।
Verse 39
हिरण्मयै रत्ननालैः पंकजैर्मुकुलैर्वृतम् । शिशुमारैस्तथासंख्यैः कच्छपैर्मकरैः करैः
ಅದು ಸ್ವರ್ಣಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ರತ್ನನಾಳಗಳಿರುವ, ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯ ಜಲಚರಗಳು—ಶಿಶುಮಾರ, ಕಚ್ಛಪ, ಮಕರ ಹಾಗೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಜಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು।
Verse 40
निषेवितं मंजुलैश्च तथा नीलोत्पलादिभिः । देवेशि तस्मान्मुक्तैश्च सर्वगंधैश्च कुंकुमैः
ಓ ದೇವೇಶಿ, ಅದು ಮನೋಹರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ ನೀಲೋತ್ಪಲಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಮುತ್ತುಗಳು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು।
Verse 41
लसद्गंधजलैः शुभ्रैरापूर्णैः स्वच्छकांतिभिः । शाद्वलैस्तरुणैस्तुंगैस्तीरस्थैरुपशोभितम्
ಅದು ಹೊಳೆಯುವ ಸುಗಂಧ ಜಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು—ಶುದ್ಧ, ತುಂಬಿ ತುಳುಕುವಂತೆ, ಸ್ವಚ್ಛ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ; ಹಾಗೆಯೇ ತೀರದ ಬಳಿ ಬೆಳೆದ ಕಿರಿಯ, ಎತ್ತರದ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು কোমಲ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 42
नृत्यद्भिरिव शाखोटैर्वर्जयंतं स्वसंभवम् । कामदेवैस्सारसैश्च मत्तचक्रांगशोभितैः
ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಕಂಡ ಶಾಖೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು; ಆ ದೃಶ್ಯವು ಕಾಮದೇವನಂತೆ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸುವ ಸಾರಸಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮದದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 43
मधुराराविभिर्मोदकारिभिर्भ्रमरादिभिः । शब्दायमानं च मुदा कामोद्दीपनकारकम्
ಭ್ರಮರ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಮಧುರ ಗುಂಜನ, ಹರ್ಷಕರ ನಾದಗಳಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ಧ್ವನಿಮಯವಾಯಿತು; ಆ ಆನಂದಭರಿತ ಶಬ್ದಗಳು ಕಾಮಭಾವವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು.
Verse 44
वासवस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च । अग्नेः कोणपराजस्य मारुतस्य परस्य च
ಇದು ಇಂದ್ರ, ಕುಬೇರ, ಯಮ, ವರುಣ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿ, ಕೋಣಪರಾಜ, ಮಾರುತ, ಪರ—ಈ ದೇವತೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ।
Verse 45
पुरीभिश्शोभिशिखरं मेरोरुच्चैस्सुरालयम् । रंभाशचीमेनकादिरंभोरुगणसेवितम्
ಮೇರು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿ ದೇವನಗರಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅನೇಕ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಅರಮನೆಗಳು ಅದರ ಶಿಖರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಂಭಾ, ಶಚೀ, ಮೇನಕಾ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದ್ದು, ಮನೋಹರ ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 46
किं त्वमिच्छसि सर्वेषां पर्वतानां हि भूभृताम् । सारभूते महारम्ये संविहर्तुं महागिरौ
ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ಏನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ—ಎಲ್ಲ ಭೂಭೃತ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರಭೂತ, ಮಹಾರಮ್ಯವಾದ ಆ ಮಹಾಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೀಡಿಸಿ ವಿಹರಿಸಲು?
Verse 47
तत्र देवी सखियुता साप्सरोगणमंडिता । नित्यं करिष्यति शची तव योग्यां सहायताम्
ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಶಚೀ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಅಪ್ಸರಗಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ನಿತ್ಯವೂ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
Verse 48
अथवा मम कैलासे पर्वतेंद्रे सदाश्रये । स्थानमिच्छसि वित्तेशपुरीपरिविराजिते
ಅಥವಾ ನೀನು ನನ್ನ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ—ಪರ್ವತೇಂದ್ರ, ಸದಾಶ್ರಯ, ಕುಬೇರನ ಪುರಿಯಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನ—ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯಾ?
Verse 49
गंगाजलौघप्रयते पूर्णचन्द्रसमप्रभे । दरीषु सानुषु सदा ब्रह्मकन्याभ्युदीरिते
ಅದು ಗಂಗಾಜಲದ ಉಕ್ಕುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ತೋರಿ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲೂ ಪರ್ವತಸಾನುಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವದು; ಬ್ರಹ್ಮಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸದಾ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 50
नानामृगगणैर्युक्ते पद्माकरशतावृते । सर्वैर्गुणैश्च सद्वस्तुसुमेरोरपि सुंदरि
ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಮೃಗಗಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು ಪದ್ಮಸರೋವರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನವಾದ ಆ ಶುಭ ವಸ್ತು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಮೇರುವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
Verse 51
स्थानेष्वेतेषु यत्रापि तवांतःकरणे स्पृहा । तं द्रुतं मे समाचक्ष्व वासकर्तास्मि तत्र ते
ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಂತಃಕರಣವು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಆಸೆಪಡುವುದೋ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಹೇಳು; ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವೆನು।
Verse 52
ब्रह्मोवाच । इतीरिते शंकरेण तदा दाक्षायणी शनैः । इदमाह महादेवं लक्षणं स्वप्रकाशनम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ಸತೀ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು; ಅವು ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು।
Verse 53
सत्युवाच । हिमाद्रावेव वसितुमहमिच्छे त्वया सह । न चिरात्कुरु संवासं तस्मिन्नेव महागिरौ
ಸತೀ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡದೆ ಆ ಮಹಾಗಿರಿಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ವಾಸವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸು।
Verse 54
ब्रह्मोवाच । अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य हरः परममोहितः । हिमाद्रिशिखरं तुंगं दाक्षायण्या समं ययौ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರ (ಶಿವ) ಪರಮವಾಗಿ ಮೋಹಿತರಾದರು; ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯೊಡನೆ ಹಿಮಾದ್ರಿಯ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದರು।
Verse 55
सिद्धांगनागणयुतमगम्यं चैव पक्षिभिः । अगमच्छिखरं रम्यं सरसीवनराजितम्
ಅವಳು ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರುಗಾಡುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೋಹರ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ಸಿದ್ಧಾಂಗನಾಗಣಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅದು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಲಾಗದಷ್ಟು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 56
विचित्ररूपैः कमलैः शिखरं रत्नकर्बुरम् । बालार्कसदृशं शंभुराससाद सतीसखः
ಸತಿಯ ಸಹಚರನಾದ ಶಂಭು ಆ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು—ಅದು ವಿಚಿತ್ರರೂಪದ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ವರ್ಣವಿಚಿತ್ರ, ಮತ್ತು ನವೋದಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
Verse 57
स्फटिकाभ्रमये तस्मिन् शादवलद्रुमराजिते । विचित्रपुष्पावलिभिस्सरसोभिश्च संयुते
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ, ಮೇಘಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ—ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ—ವಿಚಿತ್ರ ಪುಷ್ಪಪಂಕ್ತಿಗಳೂ, ಮನೋಹರ ಸರೋವರಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.
Verse 58
प्रफुल्लतरुशाखाग्रं गुंजद्भ्रमरसेवितम् । पंकेरुहैः प्रफुल्लैश्च नीलोत्पलचयैस्तथा
ಮರಶಾಖೆಗಳ ತುದಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿದ್ದವು; ಗುಂಜಿಸುವ ಭ್ರಮರಗಳು ಅವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸ್ಥಳವು ಅರಳಿದ ಪದ್ಮಗಳೂ ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 59
शोभितं चक्रवाकाद्यैः कादंबैर्हंसशंकुभिः । प्रमत्तसारसैः क्रौंचैर्नीलस्कंधैश्च शब्दितैः
ಆ ಸ್ಥಳವು ಚಕ್ರವಾಕಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ, ಕಾದಂಬ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಂಸಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸಿತ ಸಾರಸ, ಕ್ರೌಂಚ ಹಾಗೂ ನೀಲಕಂಠ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 60
पुंस्कोकिलानां निनदैर्मधुरैर्गणसेवितैः । तुरंगवदनैस्सिद्धैरप्सरोभिश्च गुह्यकैः
ಆ ಸ್ಥಳವು ಪುಂಸ್ಕೋಕಿಲಗಳ ಮಧುರ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಶಿವಗಣಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಜೊತೆಗೆ ಸಿದ್ಧರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಸ್ವಭಾವದ ಗುಹ್ಯಕರು ಇದ್ದರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಶ್ವಮುಖದಂತೆಯೂ ಇತ್ತು।
Verse 61
विद्याधरीभिर्देवीभिः किन्नरीभिर्विहारितम् । पुरंध्रीभिः पार्वतीभिः कन्याभिरभिसंगतम्
ಅವಳು ವಿದ್ಯಾಧರೀ ಕನ್ಯೆಗಳು, ದಿವ್ಯ ದೇವಿಯರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರೀ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರು, ಪಾರ್ವತೀಸಮಾನ ಸಖಿಯರು ಮತ್ತು ಯೌವನ ಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.
Verse 62
विपंचीतांत्रिकामत्तमृदंगपटहस्वनैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च कौतुकोत्थैश्च शोभितम्
ವೀಣೆ ಮೊದಲಾದ ತಂತ್ರೀ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದಿಂದ, ಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಪಟಹ ಡಮರುಗಳ ಉಲ್ಲಾಸಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತು; ನೃತ್ಯಿಸುವ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಹಾಗೂ ಆನಂದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಅಲಂಕರಿತವಾಯಿತು.
Verse 63
देविकाभिर्दीर्घिकाभिर्गंधिभिस्सुसमावृतम् । प्रफुल्लकुसुमैर्नित्यं सकुंजैरुपशोभितम्
ಆ ಸ್ಥಳವು ಸುಗಂಧಭರಿತ ದೀರ್ಘಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಸரோವರಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಿತ್ಯವೂ ಅರಳಿದ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಕುಂಜಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 64
शैलराजपुराभ्यर्णे शिखरे वृषभध्वजः । सह सत्या चिरं रेमे एवंभूतेषु शोभनम्
ಶೈಲರಾಜನ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ) ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವೂ ಸುಂದರವೂ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 65
तस्मिन्स्वर्गसमे स्थाने दिव्यमानेन शंकरः । दशवर्षसहस्राणि रेमे सत्या समं मुदा
ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನವಾದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶಂಕರನು ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು।
Verse 66
स कदाचित्ततस्स्थानादन्यद्याति स्थलं हरः । कदाचिन्मेरुशिखरं देवी देववृतं सदा
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹರ (ಶಿವ) ಆ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಟು ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಓ ದೇವಿ, ಸದಾ ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ ಮೇರೂಶಿಖರಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 67
द्वीपान्नाना तथोद्यानवनानि वसुधातलम् । गत्वागत्वा पुनस्तत्राभ्येत्य रेमे सतीसुखम्
ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಭೂತಲವನ್ನು ಮರುಮರು ಸಂಚರಿಸಿ, ಸತಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಸುಖದಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದಳು।
Verse 68
न जज्ञे स दिवा रात्रौ न ब्रह्मणि तपस्समम् । सत्यां हि मनसा शंभुः प्रीतिमेव चकार ह
ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ—ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಂಭು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿ-ಆನಂದವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಿದನು।
Verse 69
एवं महादेवमुखं सत्यपश्यत्स्म सर्वदा । महादेवोऽपि सर्वत्र सदाद्राक्षीत्सतीमुखम्
ಹೀಗೆ ಸತಿ ಸದಾ ಮಹಾದೇವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮಹಾದೇವನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸತಿಯ ಮುಖವನ್ನೇ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 70
एवमन्योन्यसंसर्गादनुरागमहीरुहम् । वर्द्धयामासतुः कालीशिवौ भावांबुसेचनैः
ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಕಾಳಿ-ಶಿವರು ಅನುರಾಗ-ಭಕ್ತಿಯ ಮಹಾವೃಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು; ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗ ಭಾವಗಳೆಂಬ ಜೀವದಾಯಕ ಜಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಿಂಚಿಸಿದರು।
Frequently Asked Questions
The chapter presents a Kailāsa-set dialogue context: Brahmā narrates and Satī addresses Śiva during the onset of the monsoon, using the storm’s arrival as the immediate narrative occasion rather than a single ritual event.
The monsoon functions as an outer mirror of inner states—viraha, agitation, and anticipatory tension—showing how cosmic processes (ṛtu and atmospheric upheaval) can signify shifts in dharma, relationship, and impending narrative conflict.
Thunderous cloud-masses, violent winds, lightning, obscuration of sun and moon, day resembling night, and wind-driven trees and clouds—depicted as overwhelming, fear-inducing, and psychologically stirring phenomena.