Adhyaya 20
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 2061 Verses

शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೆ ನಿಂತ ನಂತರ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ನಾರದನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸತಿ–ಶಿವರ ಪಾವನ, ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಗಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷದರು ಕರಜೋಡಿಸಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮನೂ ವಿವಿಧ ಮಂಗಳಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಸನ್ನ ಬಹುಲೀಲಾಕರ ಶಿವನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿರಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಜ್ಞೆ ಪಾಲಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ವೃಷಭಧ್ವಜಸಂಬಂಧಿತ ದಿವ್ಯರೂಪ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೀಲೆ ಆಜ್ಞಾಪಾಲನೆ, ಶಿವಪರತ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಭಯ-ಅಹಂಕಾರ ನಿವಾರಣೆಯಿಂದ ಧರ್ಮಸಮತೋಲನ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪಾಠ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग शिवभक्तवर प्रभो । श्रावितं चरितं शंभोरद्भुतं मंगलायनम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಪ್ರಭು, ಶಿವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀವು ನನಗೆ ಶಂಭುವಿನ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಮಯ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 2

ततः किमभवत्तात कथ्यतां शशिमौलिनः । सत्याश्च चरितं दिव्यं सर्वाघौघविनाशनम्

“ನಂತರ ಏನಾಯಿತು, ಹೇ ತಾತಾ? ಶಶಿಮೌಲಿಯಾದ ಶಿವನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸತಿಯ ದಿವ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸು—ಅದು ಪಾಪಸಮೂಹಗಳ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । निवृत्ते शंकरे चास्मद्वधाद्भक्तानुकंपिनि । अभवन्निर्भयास्सर्वे सुखिनस्तु प्रसन्नकाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಭಕ್ತಾನುಕಂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನು ನಮ್ಮ ವಧದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಭಯರಾದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖಿಗಳಾಗಿ ಶಾಂತ-ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತರಾದರು।

Verse 4

नतस्कंधास्सांजलयः प्रणेमुर्निखिलाश्च ते । तुष्टुवुश्शंकरं भक्त्या चक्रुर्जयरवं मुदा

ಭುಜಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ‘ಜಯ’ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದರು।

Verse 5

तस्मिन्नेव कालेऽहं प्रसन्नो निर्भयो मुने । अस्तवं शंकरं भक्त्या विविधैश्च शुभस्तवैः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ಮುನೇ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನಿರ್ಭಯನಾದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಲವು ಶುಭ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆ।

Verse 6

ततस्तुष्टमनाश्शंभुर्बहुलीलाकरः प्रभुः । मुने मां समुवाचेदं सर्वेषां शृण्वतां तदा

ನಂತರ ಬಹುಲೀಲಾಕಾರನಾದ ಪ್ರಭು ಶಂಭು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಓ ಮುನೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 7

रुद्र उवाच । ब्रह्मन् तात प्रसन्नोहं निर्भयस्त्वं भवाधुना । स्वशीर्षं स्पृश हस्तेन मदाज्ञां कुर्वसंशयम्

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ತಾತ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನೀನು ನಿರ್ಭಯನಾಗು. ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರಿಸು.”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोर्बहुलीलाकृतः प्रभोः । स्पृशन् स्वं कं तथा भूत्वा प्राणमं वृषभध्वजम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಅನೇಕ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಭು ಶಂಭುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ವಿನಮ್ರನಾಗಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆನು.

Verse 9

यावदेवमहं स्वं कं स्पृशामि निजपाणिना । तावत्तत्र स्थितं सद्यस्तद्रूपवृषवाहनम्

ನಾನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವರೆಗೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ವೃಷಭವಾಹನನಾದ ಶಿವನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

ततो लज्जापरीतांगस्स्थितश्चाहमधोमुखः । इन्द्राद्यैरमरैस्सर्वैस्सुदृष्टस्सर्वतस्स्थितैः

ಆಗ ನನ್ನ ಇಡೀ ದೇಹವು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ನಾನು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತುಕೊಂಡೆ. ಸುತ್ತಲೂ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿದರು.

Verse 11

अथाहं लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् । प्रवोचं संस्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति

ನಂತರ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ನಾನು ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದೆನು. ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ನಂತರ ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದೆನು: "ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ—ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ."

Verse 12

अस्य पापस्य शुध्यर्थं प्रायश्चित्तं वद प्रभो । निग्रहं च तथान्यायं येन पापं प्रयातु मे

ಓ ಪ್ರಭೋ, ಈ ಪಾಪದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗ್ಯ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಶಿಸ್ತು-ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರಿ, ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ಪಾಪವು ದೂರವಾಗಲಿ।

Verse 13

इत्युक्तस्तु मया शंभुरुवाच प्रणतं हि तम् । सुप्रसन्नतरो भूत्वा सर्वेशो भक्तवत्सलः

ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಶಂಭು ಹೇಳಿದರು. ಅತಿಶಯ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ—ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲ—ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು।

Verse 14

शंभुरुवाच । अनेनैव स्वरूपेण मदधिष्ठितकेन हि । तपः कुरु प्रसन्नात्मा मदाराधनतत्परः

ಶಂಭು ಹೇಳಿದರು—“ಈದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು; ನನ್ನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾಗಿರು।”

Verse 15

ख्यातिं यास्यसि सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ । साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्मनाम्

“ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ‘ರುದ್ರಶಿರಃ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಖ್ಯಾತನಾಗುವೆ. ತೇಜಸ್ವಿ ದ್ವಿಜರ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಾಧಕನಾಗಿ ಅವನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸುವೆ.”

Verse 16

मनुष्याणामिदं कृत्यं यस्माद्वीर्य्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले

“ಮಾನವರ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಈಗ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮಾನವನಾಗಿ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವೆ.”

Verse 17

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा कौ विचरिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि वदन्निति पुरान्तकः

“ಈ ರೂಪದಲ್ಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡವನು ಮತ್ತೇ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಅಲೆದಾಡುವನು? ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದು ಏನು?”—ಎಂದು ಪುರಾಂತಕ (ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ) ಹೇಳಿದರು.

Verse 18

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्छ्रोष्यतीति यः । परदारकृतात्त्यागान्मुक्तिं सद्यस्स यास्यति

ಅನಂತರ ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಕೌತುಕದಿಂದ ಅವಳ ಸಮಸ್ತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪರಸ್ತ್ರೀಸಂಬಂಧಜನ್ಯ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 19

यथा यथा जनश्चैतत्कृत्यन्ते कीर्तयिष्यति । तथा तथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति

ಯಾವ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತಕರ್ಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सती विवाहवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಸತೀವಿವಾಹವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 21

एतच्च तव वीर्य्यं हि पतितं वेदिमध्यगम् । कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्धार्यं भविष्यति

ಇದು ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯವೇ ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದೆ; ಕಾಮಾತುರ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದುದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ—ಇದು ಧರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 22

चतुर्बिन्दुमितं रेतः पतितं यत्क्षितौ तव । तन्मितास्तोयदा व्योम्नि भवेयुः प्रलयंकराः

ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಬಿಂದುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇತಸ್ಸು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದರೆ ಅವು ಪ್ರಳಯಕಾರಕವಾಗುವವು.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवर्षीणां पुरो द्रुतम् । तद्रेतसस्समभवंस्तन्मिताश्च बलाहका

ಅದೇ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆಯೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ, ಆ ದಿವ್ಯ ರೇತಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಘಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 24

संवर्तकस्तथावर्त्तः पुष्करो द्रोण एव च । एते चतुर्विधास्तात महामेघा लयंकराः

“ಸಂವರ್ತಕ, ಆವರ್ತ, ಪುಷ್ಕರ, ದ್ರೋಣ—ಪ್ರಿಯನೇ! ಇವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮಹಾಮೇಘಗಳು; ಲಯ (ಪ್ರಳಯ) ಉಂಟುಮಾಡುವವು.”

Verse 25

गर्जंतश्चाथ मुचंतस्तोयानीषच्छिवेच्छया । फेलुर्व्योम्नि मुनिश्रेष्ठ तोयदास्ते कदारवाः

ನಂತರ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಮೇಘಗಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದಂತೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಸುರಿಸಿತು; ಕಠೋರ ಅಶುಭ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದವು.

Verse 26

तैस्तु संछादिते व्योम्नि सुगर्जद्भिश्च शंकरः । प्रशान्दाक्षायणी देवी भृशं शांतोऽभवद्द्रुतम्

ಆಕಾಶವು ಅವರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಅವರು ಜೋರಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದಾಗ, ಶಂಕರನು (ಶಿವನು) ಬಹಳವಾಗಿ ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡನು; ಆದರೆ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿ ದೇವೀ ಸತಿಯು ಶಾಂತಳಾಗಿದ್ದು ಅವರನ್ನು ಬೇಗನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 27

अथ चाहं वीतभयश्शंकरस्या ज्ञया तदा । शेषं वैवाहिकं कर्म समाप्तिमनयं मुने

ಆಗ ನಾನು ಭಯರಹಿತನಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಉಳಿದ ವಿವಾಹಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆನು।

Verse 28

पपात पुष्पवृष्टिश्च शिवाशिवशिरस्कयोः । सर्वत्र च मुनिश्रेष्ठ मुदा देवगणोज्झिता

ಆಗ ಶಿವ-ಶಿವೆಯ ಶಿರಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆನಂದಭರಿತ ದೇವಗಣಗಳು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವು।

Verse 29

वाद्यमानेषु वाद्येषु गायमानेषु तेषु च । पठत्सु विप्रवर्येषु वादान् भक्त्यान्वितेषु च

ವಾದ್ಯಗಳು ನಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗೀತೆಗಳು ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಸ್ತುತಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು।

Verse 30

रंभादिषु पुरंध्रीषु नृत्यमानासु सादरम् । महोत्सवो महानासीद्देवपत्नीषु नारद

ಓ ನಾರದನೇ, ರಂಭಾ ಮೊದಲಾದ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಆದರದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವಪತ್ನಿಯರ ನಡುವೆ ಮಹತ್ತಾದ ಮಹೋತ್ಸವವು ಉದಯವಾಯಿತು।

Verse 31

अथ कर्मवितानेशः प्रसन्नः परमेश्वरः । प्राह मां प्रांजलिं प्रीत्या लौकिकीं गतिमाश्रितः

ಆಮೇಲೆ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮವಿಧಾನಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ನಾನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರು ಲೋಕಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् सुकृतं कर्म सर्वं वैवाहिकं च यत् । प्रसन्नोस्मि त्वमाचार्यो दद्यां ते दक्षिणां च काम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ವಿವಾಹಸಂಬಂಧವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಕರ್ಮಗಳು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ನೆರವೇರಿವೆ. ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಆಚಾರ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 33

याचस्व तां सुरज्येष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम

ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅವಳನ್ನು ಬೇಡು, ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭಳಾದರೂ ಸಹ. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು; ನನಗೆ ನೀಡಲಾಗದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सोहं शंकरस्य कृतांजलिः । मुनेऽवोचं विनीतात्मा प्रणम्येशं मुहुर्मुहुः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಕರನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ನಾನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತೆ. ಓ ಮುನಿಯೇ, ವಿನೀತಚಿತ್ತದಿಂದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಾನು ಮಾತಾಡಿದೆ.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तत्कुरु त्वं महेशान सुप्रीत्या यद्वदाम्यहम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವೇಶ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಮಹೇಶಾನ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿರಿ.

Verse 36

अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां महेश्वर । त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये

ಓ ಮಹೇಶ್ವರನೇ! ಇದೇ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಈ ವೇದಿ/ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಜ್ಞೇಯನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳು ಶುದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Verse 37

येनास्य संनिधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशि शेखर । तपः कुर्या विनाशाय स्वपापस्यास्य शंकर

ಓ ಶಶಿಶೇಖರ! ಓ ಶಂಕರ! ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಸ್ವಪಾಪ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಿ.

Verse 38

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते । सूर्यवारे च यो भक्त्या वीक्षेत भुवि मानवः

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮಾನವನು ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು, ಭಗದೈವತ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ದರ್ಶನ/ವ್ರತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ (ವರ್ಣಿತ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ).

Verse 39

तदैव तस्य पापानि प्रयांतु हर संक्षयम् । वर्द्धते विपुलं पुण्यं रोगा नश्यंतु सर्वशः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ಹರ (ಶಿವ)ನಿಂದ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಲಿ. ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ; ರೋಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲಿ.

Verse 40

या नारी दुर्भगा वंध्या काणा रूपविवर्जिता । सापि त्वद्दर्शनादेव निर्दोषा संभवेद्ध्रुवम्

ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿ, ವಂಧ್ಯೆ, ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲದವಳು ಅಥವಾ ರೂಪವಿಹೀನಳಾದ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಾದರೂ—ಅವಳೂ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿರ್ದೋಷಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि स्वात्मसर्वसुखावहम् । तथाऽस्त्विति शिवः प्राह सुप्रसन्नेन चेतसा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯಕರವಾದ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಶಿವನು ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ನುಡಿದನು.

Verse 42

शिव उवाच । हिताय सर्वलोकस्य वेद्यां तस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्या त्वद्वचनाद्विधे

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನಾನು ಪತ್ನಿ ಸತೀ ಸಹಿತ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವೆನು—ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ನಿನ್ನ ವಚನಾನುಸಾರ.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । उवाच वेदिमध्यस्थो मूर्तिं कृत्वांशरूपिणीम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ವೇದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ತನ್ನ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪದ ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ನುಡಿದನು.

Verse 44

ततो दक्षं समामंत्र्य शंकरः परमेश्वरः । पत्न्या सत्या गंतुमना अभूत्स्वजनवत्सलः

ಆಗ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ದಕ್ಷನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಸ್ವಜನವತ್ಸಲನಾಗಿ, ಪತ್ನಿ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे दक्षो विनयावनतस्सुधीः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या तुष्टाव वृषभध्वजम्

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸುಧಿಯಾದ ದಕ್ಷನು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 46

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च गणास्तदा । नत्वा संस्तूय विविधं चक्रुर्जयरवं मुदा

ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿವಿಧವಾಗಿ (ಶಿವನನ್ನು) ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿದರು।

Verse 47

आरोप्य वृषभे शंभुस्सतीं दक्षाज्ञया मुदा । जगाम हिमवत्प्रस्थं वृषभस्थस्स्वयं प्रभुः

ದಕ್ಷನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಶಂಭು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸತಿಯನ್ನು ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು; ಪ್ರಭು ತಾನೇ ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ ಹಿಮವತ್ಪ್ರಸ್ಥದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 48

अथ सा शंकराभ्यासे सुदती चारुहासिनी । विरेजे वृषभस्था वै चन्द्रांते कालिका यथा

ನಂತರ ಸುಂದರ ದಂತಗಳೂ ಮಧುರ ನಗೆಯೂಳ್ಳ ಸತಿ ಶಂಕರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು; ಚಂದ್ರಪಥಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಕಾ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ।

Verse 49

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मरीच्याद्यास्तथर्षयः । दक्षोपि मोहितश्चासीत्तथान्ये निश्चला जनाः

ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು, ದಕ್ಷನೂ ಸಹ ಮೋಹಿತನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಜನರೂ ಸ್ಥಬ್ಧರಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತರು।

Verse 50

केचिद्वाद्यान्वादयन्तो गायंतस्सुस्वरं परे । शिवं शिवयशश्शुद्धमनुजग्मुः शिवं मुदा

ಕೆಲವರು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಧುರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವರು ಶುದ್ಧ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಶಿವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಶಿವಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು।

Verse 51

मध्यमार्गाद्विसृष्टो हि दक्षः प्रीत्याथ शम्भुना । वधाम प्राप सगणः शम्भुः प्रेमसमाकुलः

ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ವಿಸರ್ಜಿತನಾದ ದಕ್ಷನು ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶಂಭು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 52

विसृष्टा अपि विष्ण्वाद्याश्शम्भुना पुनरेव ते । अनुजग्मुश्शिवं भक्त्या सुराः परमया मुदा

ಶಂಭುವಿನಿಂದ ವಿಸರ್ಜಿತರಾದರೂ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಶಿವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಆನಂದದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು।

Verse 53

तैस्सर्वैस्सगणैश्शंभुस्सत्यः च स्वस्त्रिया युतः । प्राप स्वं धाम संहृष्टो हिमवद्गिरि शोभितम्

ಆಮೇಲೆ ಶಂಭು—ವಚನಸತ್ಯನಾಗಿ—ಆ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಯ ಶೋಭೆಯುಳ್ಳ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 54

तत्र गत्वाखिलान्देवान्मुनीनपि परांस्तथा । मुदा विसर्जयामास बहु सम्मान्य सादरम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪರಮ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಸಾದರವಾಗಿ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 55

शंभुमाभाष्य ते सर्वे विष्ण्वाद्या मुदितानना । स्वंस्वं धाम ययुर्नत्वा स्तुत्वा च मुनयस्सुराः

ಶಂಭುವನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಮುಖರಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ನಂತರ ಮುನಿಗಳೂ ದೇವರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 56

शिवोपि मुदितोत्यर्थं स्वपत्न्या दक्षकन्यया । हिमवत्प्रस्थसंस्थो हि विजहार भवानुगः

ದಕ್ಷಕನ್ಯೆಯಾದ ತನ್ನ ಸ್ವಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವನೂ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು; ಹಿಮವಂತನ ಪರ್ವತಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಭವನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದನು।

Verse 57

ततस्स शंकरस्सत्या सगणस्सूतिकृन्मुने । प्राप स्वं धाम संहृष्टः कैलाशं पर्वतोत्तमम्

ನಂತರ, ಓ ಸೂತಿಕೃತ್ ಮುನಿಯೇ, ವಾಕ್ಯಸತ್ಯನಾದ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ತನ್ನ ಧಾಮವಾದ—ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಕೈಲಾಸವನ್ನು—ಪ್ರಾಪ್ತನಾದನು।

Verse 58

एतद्वस्सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् । विवाहो वृषयानस्य मनुस्वायंभुवान्तक

ಓ ಋಷಿಗಳೇ, ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃಷಯಾನನ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ।

Verse 59

विवाहसमये यज्ञे प्रारंभे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रस्संपूज्य वृषभध्वजम्

ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಜ್ಞಾರಂಭದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅವ್ಯಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ ಈ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ಆ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಧನ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 60

तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत् । शुभाख्यमपरं कर्म निर्विघ्नं सर्वदा भवेत्

ಆ ಶುಭಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈವಾಹಿಕ ವಿಧಿಗಳೆಲ್ಲ—ಅವಿಘ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. ‘ಶುಭ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಕರ್ಮಗಳೂ ಸದಾ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 61

कन्या च सुखसौभण्यशीलाचारगुणान्विता । साध्वी स्यात्पुत्रिणी प्रीत्या श्रुत्वाख्यानमिदं शुभम्

ಸুখಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಶೀಲ-ಸದಾಚಾರ-ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾದ ಕನ್ಯೆ ಈ ಶುಭ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದರೆ, ಅವಳು ಸಾಧ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಪುತ್ರಸಂತಾನದಿಂದ ಧನ್ಯಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।

Frequently Asked Questions

After Śiva refrains from harming Brahmā, the gods praise Śaṅkara; Śiva then commands Brahmā to touch his own head, producing an immediate revelatory manifestation associated with Vṛṣabhadhvaja, witnessed by Indra and the devas.

It dramatizes grace as transformative instruction: fear is removed not by argument but by direct obedience to Śiva’s ājñā, with līlā functioning as a public, verifiable revelation that reorients authority toward Śiva’s supremacy.

Śiva is presented as Śaśimauli (moon-crested), Śambhu/Śaṅkara (auspicious benefactor), and Vṛṣabhadhvaja (bull-bannered), highlighting both benevolence and sovereign, revelatory power.