कामदाहोत्तरवृत्तान्तः / Aftermath of Kāma’s Burning (Pārvatī’s Fear and Himavān’s Consolation)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದ–ಬ್ರಹ್ಮರ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಮದಾಹದ ನಂತರದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಾರದನು—ಶಿವನ ತೃತೀಯ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸ್ಮರ (ಕಾಮ) ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಏನಾಯಿತು, ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿ ಏನು ಮಾಡಿದಳು, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿತು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಕಾಮ ದಗ್ಧವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಕಾಶಮಂಡಲವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದು ಶಿವನ ತೇಜೋಮಯ, ಅತಿಮಾನವೀಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ತಕ್ಷಣದ ವಿಶ್ವಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಾರ್ವತಿ ಭಯಭೀತಳಾಗಿ ಅಶಾಂತಳಾಗಿ, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಬೇಗನೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದಳು. ಅದೇ ಧ್ವನಿ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಾನನನ್ನೂ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸಿತು; ಮಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟನು. ಶಂಭುವಿನ ವಿರಹದಿಂದ (ಅಥವಾ ದೂರಭಾವದಿಂದ) ಅಳುತ್ತಾ ಕಂಗಾಲಾದ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹಿಮವಾನನು ಅವಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತೊಳೆದು, ‘ಭಯಪಡಬೇಡ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವಳ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದನು. ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಂದಿನ ಧಾರೆ ಕಾಮದಾಹೋತ್ತರ ಭಾವಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಕುಟುಂಬ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ—ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಿವಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವಿಕೆ—ಇವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य त्रिलोककृत् । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शंकरस्य महात्मनः
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಓ ತಂದೆಯೇ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಷ್ಯನೇ, ತ್ರಿಲೋಕಕರ್ತನೇ! ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।
Verse 2
भस्मीभूते स्मरे शंभुतृतीयनयनाग्निना । तस्मिन्प्रविष्टे जलधौ वद त्वं किमभूत्ततः
ಶಂಭುವಿನ ತೃತೀಯ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸ್ಮರ (ಕಾಮ) ಭಸ್ಮವಾದಾಗ, ನಂತರ ಅವನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆಮೇಲೆ ಏನಾಯಿತು—ನೀನು ಹೇಳು।
Verse 3
किं चकार ततो देवी पार्वती कुधरात्मजः । गता कुत्र सखीभ्यां सा तद्वदाद्य दयानिधे
ಆಮೇಲೆ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ, ಗಿರಿರಾಜಕನ್ಯೆ, ಏನು ಮಾಡಿದಳು? ಅವಳು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು? ಹೇ ದಯಾನಿಧೇ, ಇಂದು ನಮಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳು।
Verse 4
ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । महोतिकारकस्यैव स्वामिनो मम चादरात्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಶಶಿಮೌಳಿ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಾವನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಆ ಮಹೋಪಕಾರಕನು—ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಆಗಿರುವವನು—ಅವನಿಗೆ ಆದರದಿಂದ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 5
यदाहच्छंभुनेत्रोद्भवो हि मदनं शुचिः । महाशब्दोऽद्भुतोऽभूद्वै येनाकाशः प्रपूरितः
ಶಂಭುವಿನ ನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶುದ್ಧ ಅಗ್ನಿಯು ಮದನನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಹಾಶಬ್ದವು ಉಂಟಾಗಿ, ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿತು।
Verse 6
तेन शब्देन महता कामं दग्धं समीक्ष्य च । सखीभ्यां सह भीता सा ययौ स्वगृहमाकुला
ಆ ಮಹಾಶಬ್ದದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಅವಳು, ಮದನನು ದಗ್ಧನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ; ಇಬ್ಬರು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅಶಾಂತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು।
Verse 7
तेन शब्देन हिमवान्परिवारसमन्वितः । विस्मितोऽभूदतिक्लिष्टस्सुतां स्मृत्वा गतां ततः
ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಿಮವಾನ್ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು; ಹೋಗಿರುವ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದನು।
Verse 8
जगाम शोकं शैलेशो सुतां दृष्ट्वातिविह्वलाम् । रुदतीं शंभुविरहादाससादाचलेश्वरः
ಶಂಭುವಿರಹದಿಂದ ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಾನ್ ಶೋಕಾಕುಲನಾಗಿ, ಹೃದಯವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಕರుణೆಯಿಂದ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು।
Verse 9
आसाद्य पाणिना तस्या मार्जयन्नयनद्वयम् । मा बिभीहि शिवेऽरोदीरित्युक्त्वा तां तदाग्रहीत्
ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಅವಳ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, “ಶಿವೇ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ಅಳಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು।
Verse 10
क्रोडे कृत्वा सुतां शीघ्रं हिम वानचलेश्वरः । स्वमालयमथानिन्ये सांत्वयन्नतिविह्वलाम्
ತಕ್ಷಣ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ಹಿಮವಾನ್ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಳಳಾದ ಅವಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು।
Verse 11
अंतर्हिते स्मरं दग्ध्वा हरे तद्विरहाच्छिवा । विकलाभूद् भृशं सा वै लेभे शर्म न कुत्रचित्
ಹರಿ (ಶಿವ) ಅಂತರ್ದಾನವಾಗಿ ಕಾಮನನ್ನು ದಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನ ವಿರಹದಿಂದ ಶಿವಾ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕಲಳಾದಳು; ಅವಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ।
Verse 12
पितुर्गृहं तदा गत्वा मिलित्वा मातरं शिवा । पुनर्जातं तदा मेने स्वात्मानं सा धरात्मजा
ಆಗ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಳು. ಆಗ ಧರಾತ್ಮಜೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ ಭಾವಿಸಿದಳು.
Verse 13
निनिंद च स्वरूपं सा हा हतास्मीत्यथाब्रवीत् । सखीभिर्बोधिता चापि न बुबोध गिरीन्द्रजा
ಅವಳು ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, “ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ನಾಶವಾದೆ!” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಸಖಿಯರು ಬೋಧಿಸಿದರೂ ಗಿರೀಂದ್ರಜೆಗೂ ಅರಿವು ಮರಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 14
स्वपती च पिबंती च सा स्नाती गच्छती शिवा । तिष्ठंती च सखीमध्ये न किंचित्सुखमाप ह
ಆ ಶಿವಾ ನಿದ್ರಿಸಿದರೂ, ಕುಡಿದರೂ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ನಡೆದರೂ; ಸಖಿಯರ ನಡುವೆ ನಿಂತರೂ ಅವಳಿಗೆ ಅಲ್ಪವೂ ಸುಖ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ—ಮನಸ್ಸು ಶಿವನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.
Verse 15
धिक्स्वरूपं मदीयं च तथा जन्म च कर्म च । इति ब्रुवंती सततं स्मरंती हरचेष्टितम्
“ಧಿಕ್ ನನ್ನ ಈ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೂ, ನನ್ನ ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ!”—ಎಂದು ಮರುಮರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವಳು ಸದಾ ಹರ (ಶಿವ)ನ ಚೇಷ್ಟಿತ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 16
एवं सा पार्वती शंभुविरहोत्क्लिष्टमानसा । सुखं न लेभे किंचिद्राऽब्रवीच्छिवशिवेति च
ಹೀಗೆ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ವಿರಹದಿಂದ ಕಲುಷಿತಮನಸ್ಸಾದ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಅಲ್ಪವೂ ಸುಖ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಅವಳು ನಿರಂತರ “ಶಿವ, ಶಿವ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 17
निवसंती पितुर्ग्गेहे पिनाकिगतचेतना । शुशोचाथ शिवा तात मुमोह च मुहुर्मुहुः
ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶಿವೆಯ ಮನಸ್ಸು ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ಓ ತಾತ, ಅವಳು ಗಾಢವಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿ, ಮರುಮರು ಮೋಹದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 18
शैलाधिराजोप्यथ मेनकापि मैनाकमुख्यास्तनयाश्च सर्वे । तां सांत्वयामासुरदीनसत्त्वा हरं विसस्मार तथापि नो सा
ಆಮೇಲೆ ಶೈಲಾಧಿರಾಜ ಹಿಮವಾನ್ ಮತ್ತು ಮೇನಕಾ, ಮೈನಾಕ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೂ ದೃಢಹೃದಯದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದರು; ಆದರೂ ಅವಳು ಹರನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಮರೆತಿಲ್ಲ।
Verse 19
अथ देवमुने धीमन्हिमव त्प्रस्तरे तदा । नियोजितो बलभिदागमस्त्वं कामचारतः
ಆಗ, ಹೇ ದೇವಮುನಿಯೇ, ಹೇ ಧೀಮಾನ್—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತನ ಶೈಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಲಭಿದ್ (ಇಂದ್ರ)ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।
Verse 20
ततस्त्वं पूजितस्तेन भूधरेण महात्मना । कुशलं पृष्टवांस्तं वै तदाविष्टो वरासने
ನಂತರ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಭೂಧರನು ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿದನು; ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ತಲ್ಲೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅವನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ।
Verse 21
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे नारदोपदेशो नामैकविंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ನಾರದೋಪದೇಶ” ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।
Verse 22
श्रुत्वावोचो मुने त्वं तु तं शैलेशं शिवं भज । तमामंत्र्योदतिष्ठस्त्वं संस्मृत्य मनसा शिवम्
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಹೀಗೆಂದೆ—“ಆ ಶೈಲೇಶ್ವರನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸು.” ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ನೀನು ಎದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ।
Verse 23
तं समुत्सृज्य रहसि कालीं तामगमंस्त्वरा । लोकोपकारको ज्ञानी त्वं मुने शिववल्लभः
ಅವನನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಆ ಕಾಳಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆ. ಓ ಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಲೋಕೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಜ್ಞಾನಿ; ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು।
Verse 24
आसाद्य कालीं संबोध्य तद्धिते स्थित आदरात् । अवोचस्त्वं वचस्तथ्यं सर्वेषां ज्ञानिनां वरः
ಕಾಳಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಅವಳ ಹಿತದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ನೀನು ಸತ್ಯವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ—ಓ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ।
Verse 25
नारद उवाच । शृणु कालि वचो मे हि सत्यं वच्मि दयारतः । सर्वथा ते हितकरं निर्विकारं सुकामदम्
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕಾಳಿ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು; ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಸರ್ವಥಾ ನಿನ್ನ ಹಿತಕರ, ನಿರ್ದೋಷ, ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾಮಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವದು.
Verse 26
सेवितश्च महादेवस्त्वयेह तपसा विना । गर्ववत्या यदध्वंसीद्दीनानुग्रहकारकः
ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೇಯೂ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆತನು ದೀನರ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಕರುಣಾಮಯನು, ಅಹಂಕಾರಿಣಿಯ ಗರ್ವವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವವನು.
Verse 27
विरक्तश्च स ते स्वामी महायोगी महेश्वरः । विसृष्टवान्स्मरं दग्ध्वा त्वां शिवे भक्तवत्सलः
ಹೇ ಶಿವೇ! ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿರಕ್ತನು. ಕಾಮದೇವನನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ರಾಗಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Verse 28
तस्मात्त्वं सुतपोयुक्ता चिरमाराधयेश्वरम् । तपसा संस्कृतां रुद्रस्स द्वितीयां करिष्यति
ಆದ್ದರಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಳಾಗಿ ಶುದ್ಧಳಾದಾಗ ರುದ್ರನು ನಿನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡನೇ (ಧರ್ಮಪತ್ನಿ)ಯಾಗಿ ಮಾಡುವನು.
Verse 29
त्वं चापि शंकरं शम्भुं न त्यक्ष्यसि कदाचन । नान्यं पतिं हठाद्देवि ग्रहीष्यसि शिवादृते
ನೀನು ಸಹ ಶಂಕರ-ಶಂಭುವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ದೇವಿ! ಶಿವನ ಹೊರತು, ಎಷ್ಟೇ ಬಲವಂತ ಮಾಡಿದರೂ ನೀನು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಪತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 30
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यवचस्ते हि मुने सा भूधरात्मजा । किंचिदुच्छ्वसिता काली प्राह त्वां सांजलिर्मुदा
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನೇ! ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ ಕಾಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ಆನಂದದಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು.
Verse 31
शिवोवाच । त्वं तु सर्वज्ञ जगतामुपकारकर प्रभो । रुद्रस्याराधनार्थाय मंत्रं देहि मुने हि मे
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನೀವು ಸರ್ವಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಉಪಕಾರಕರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ರುದ್ರಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ನನಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ.
Verse 32
न सिद्यति क्रिया कापि सर्वेषां सद्गुरुं विना । मया श्रुता पुरा सत्यं श्रुतिरेषा सनातनी
ಸದ್ಗುರು ಇಲ್ಲದೆ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗದು. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ಸನಾತನ ಉಪದೇಶ.
Verse 33
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः पार्वत्या मुनिसत्तमः । पंचाक्षरं शम्भुमन्त्रं विधिपूर्वमुपादिशः
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ವತಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಶಂಭುಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.
Verse 34
अवोचश्च वचस्तां त्वं श्रद्धामुत्पादयन्मुने । प्रभावं मन्त्रराजस्य तस्य सर्वाधिकं मुने
ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ನೀವು ಹೇಳಿದ ವಚನಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಉದ್ಭವಗೊಳಿಸಿದವು. ನಂತರ ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಮಂತ್ರರಾಜನ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಹಾಗೂ ಅತുല ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಿರಿ.
Verse 35
नारद उवाच । शृणु देवि मनोरस्य प्रभावं परमाद्भुतम् । यस्य श्रवणमात्रेण शंकरस्तु प्रसीदति
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ಮನೋರೆಯ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 36
मंत्रोयं सर्वमंत्राणामधिराजश्च कामदः । भुक्तिमुक्तिप्रदोऽत्यंतं शंकरस्य महाप्रियः
ಈ ಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳ ಅಧಿರಾಜನಾಗಿದ್ದು ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವದು. ಇದು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುತ್ತದೆ; ಶಂಕರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
Verse 37
सुभगे येन जप्तेन विधिना सोऽचिराद् द्रुतम् । आराधितस्ते प्रत्यक्षो भविष्यति शिवो ध्रुवम्
ಹೇ ಸುಭಗೇ! ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಜಪದಿಂದ ಶಿವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುವನು; ಅಚಿರದಲ್ಲೇ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ, ನಿನಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುವನು—ಇದು ಧ್ರುವ.
Verse 38
चिंतयती च तद्रूपं नियमस्था शराक्षरम् । जप मन्त्रं शिवे त्वं हि संतुष्यति शिवो द्रुतम्
ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ ಅವನ ರೂಪವನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸು; ಷಡಕ್ಷರ ಶಿವಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸು. ಹೇ ದೇವಿ! ಈ ಜಪಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶಿವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುವನು.
Verse 39
एवं कुरु तप साध्वि तपस्साध्यो महेश्वरः । तपस्येव फलं सर्वैः प्राप्यते नान्यथा क्वचित्
ಹೀಗೆ ಮಾಡು, ಹೇ ಸಾಧ್ವಿ—ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಮಹೇಶ್ವರನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯನು. ನಿಜವಾಗಿ, ಫಲವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
Verse 40
ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तदा कालीं नारद त्वं शिवप्रियः । यादृच्छिकोऽगमस्त्वं तु स्वर्गं देवहिते रतः
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಹೇ ನಾರದ, ನೀನು ಶಿವಪ್ರಿಯನು; ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ, ದೇವಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದೆ.
Verse 41
पार्वती च तदा श्रुत्वा वचनं तव नारद । सुप्रसन्ना तदा प्राप पंचाक्षरमनूत्तमम्
ಓ ನಾರದಾ, ಆಗ ಪಾರ್ವತಿ ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಳು; ನಂತರ ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಸಾರವಾದ ಅನುತ್ತಮ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಳು।
Frequently Asked Questions
The immediate aftermath of Kāmadahana—Kāma being burned to ashes by the fire from Śiva’s third eye—and the resulting cosmic sign (a great sound filling the sky).
It functions as a Purāṇic marker of a reality-shifting act: Śiva’s jñāna-agni (fire of higher awareness) subduing desire, with the cosmos audibly registering the transformation.
Śiva appears as the ascetic Lord whose third eye purifies; Pārvatī as the emotionally affected yet destined śakti; Himavān as the dharmic guardian mediating fear and restoring composure.