Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 28

कुमाराद्भुतचरितवर्णनम् — Description of Kumāra’s Wondrous Deeds

Devanagari script

दृष्ट्वा तं कार्तिकस्सोऽरमारुरोह स तं प्रभुः । धृतब्रह्माण्डगरिमा महासूतिकरो गुहः

Transliteration

dṛṣṭvā taṃ kārtikasso'ramāruroha sa taṃ prabhuḥ | dhṛtabrahmāṇḍagarimā mahāsūtikaro guhaḥ

Translation

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಭು ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಆ ದಿವ್ಯ ವಾಹನವನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಏರಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಭಾರವನ್ನೇ ಹೊತ್ತಂತಿರುವ ಗರಿಮೆಯುಳ್ಳ ಮಹಾಸೇನಾಪತಿ ಗುಹನು, ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದನು.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having seen'

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कार्तिकः: Kārtika (Skanda)
• कार्तिकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अरम्: the wheel/discus (ara)
• अरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्थे 'चक्र/रथाङ्ग/अस्त्रविशेष' (contextual)

• आरुरोह: mounted/ascended
• आरुरोह: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ-; 'mounted/ascended'

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic)

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रभुः: the lord
• प्रभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धृत-ब्रह्माण्ड-गरिमा: bearing the weight of the cosmic egg
• धृत-ब्रह्माण्ड-गरिमा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत (कृदन्त; धृ-धातु, क्त) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + गरिमा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: यस्य ब्रह्माण्डस्य गरिमा धृता सः (= he who bears the weight of the universe/egg)

• महा-सूति-करः: causing great birth/creation
• महा-सूति-करः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + सूति (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: महासूतेः करः (= causing great birth/bringing forth)

• गुहः: Guha (Skanda)
• गुहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्कन्दनाम

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Kartikeya
• Guha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It portrays Kārtikeya (Guha) as a manifest channel of Śiva’s divine might—his “cosmic heaviness” indicates not mere physical weight but the majesty of a deity who upholds dharma and subdues adharma through Śiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shaiva Siddhanta, Saguna manifestations support the devotee’s approach to the Nirguna Supreme; honoring Kārtikeya as Śiva’s son and commander complements Linga worship by deepening devotion to Śiva’s compassionate governance of the world.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to remember Guha/Skanda before undertaking disciplined sādhana—chanting “Om Namaḥ Śivāya” with focused reverence and offering vibhūti (Tripuṇḍra) as a sign of alignment with Śiva’s protective power.