गणेश-षण्मुखयोः विवाहविचारः / Deliberation on the Marriages of Gaṇeśa and Ṣaṇmukha

Verse 1

नारद उवाच । गणेशस्य श्रुता तात सम्यग्जनिरनुत्तमा । चरित्रमपि दिव्यं वै सुपराक्रमभूषितम्

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—“ತಾತ, ಗಣೇಶನ ಅನುತ್ತಮವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನನಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಅವನ ದಿವ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ।”

Verse 2

ततः किमभवत्तात तत्त्वं वद सुरेश्वरः । शिवाशिवयशस्स्फीतं महानन्दप्रदायकम्

“ನಂತರ ಏನಾಯಿತು, ತಾತ? ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು—ಶಿವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಮಹಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच साधु पृष्टं मुनिश्रेष्ठ भवता करुणात्मना । श्रूयतां दत्तकर्णं हि वक्ष्येऽहं ऋषिसत्तम

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ಕರುಣಾಮಯ ಹೃದಯದಿಂದ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಹೇ ಋಷಿವರ, ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಕೇಳು; ಈಗ ನಾನು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

शिवा शिवश्च विप्रेन्द्र द्वयोश्च सुतयोः परम् । दर्शंदर्शं च तल्लीलां महत्प्रेम समावहत्

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಶಿವ—ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರ ಮೇಲೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಆ ಪುತ್ರರ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸ್ನೇಹ ಉಕ್ಕಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 5

पित्रोर्लालयतोस्तत्र सुखं चाति व्यवर्द्धत । सदा प्रीत्या मुदा चातिखेलनं चक्रतुस्सुतौ

ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಲಾಲನೆ-ಪಾಲನೆ ಹಾಗೂ ಸ्नेಹಪೂರ್ಣ ಮಮತೆಯಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರ ಸುಖವು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಅವರು ಸದಾ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮುದದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 6

तावेव तनयौ तत्र माता पित्रोर्मुनीश्वर । महाभक्त्या यदा युक्तौ परिचर्यां प्रचक्रतुः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರನೇ! ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಮಹಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳಿಗೆ ಸೇವಾ-ಪರಿಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 7

षण्मुखे च गणेशे च पित्रोस्तदधिकं सदा । स्नेहो व्यवर्द्धत महाञ्च्छुक्लपक्षे यथा शशी

ಷಣ್ಮುಖ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ) ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಮೇಲಿನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸ्नेಹವು ಸದಾ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮಹಾಸ್ನೇಹವು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು.

Verse 8

कदाचित्तौ स्थितौ तत्र रहसि प्रेमसंयुतौ । शिवा शिवश्च देवर्षे सुविचारपरायणौ

ಓ ದೇವರ್ಷೇ! ಒಮ್ಮೆ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪ್ರೇಮಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಪರಮತತ್ತ್ವದ ವಿವೇಕ-ಚಿಂತನೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಅರ್ಪಿಸಿ ಗಾಢ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದರು.

Verse 9

शिवा शिवावूचतुः । विवाहयोग्यौ संजातौ सुताविति च तावुभौ । विवाहश्च कथं कार्यः पुत्रयोरुभयोः शुभम्

ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು— “ನಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೂ ಈಗ ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿಗೂ ಶುಭವಾದ ವಿವಾಹಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?”

Verse 10

षण्मुखश्च प्रियतमो गणेशश्च तथैव च । इति चिंतासमुद्विग्नौ लीलानन्दौ बभूवतुः

“ಷಣ್ಮುಖನು ಅತಿಪ್ರಿಯನು; ಗಣೇಶನೂ ಹಾಗೆಯೇ.” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕಳವಳಗೊಂಡರು; ಆದರೂ ಲೀಲಾನಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು.

Verse 11

स्वपित्रोर्मतमाज्ञाय तौ सुतावपि संस्पृहौ । तदिच्छया विवाहार्थं बभूवतुरथो मुने

ತಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೂ ಆಸಕ್ತರಾದರು; ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು.

Verse 12

अहं च परिणेष्यामि ह्यहं चैव पुनः पुनः । परस्परं च नित्यं वै विवादे तत्परावुभौ

“ನಾನೂ ವಿವಾಹ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಹೌದು, ನಾನೇ—ಮರುಮರು—ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಸದಾ ಪರಸ್ಪರ ವಾದವಿವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.

Verse 13

श्रुत्वा तद्वचनं तौ च दंपती जगतां प्रभू । लौकिकाचारमाश्रित्य विस्मयं परमं गतौ

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುಗಳಾದ ಆ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಗಳು, ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 14

किं कर्तव्यं कथं कार्यो विवाहविधिरेतयोः । इति निश्चित्य ताभ्यां वै युक्तिश्च रचिताद्भुता

“ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಇವರಿಬ್ಬರ ವಿವಾಹವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಉಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

Verse 15

कदाचित्समये स्थित्वा समाहूय स्वपुत्रकौ । कथयामासतुस्तत्र पुत्रयोः पितरौ तदा

ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳು ಆಸನಸ್ಥರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 16

शिवाशिवावूचतुः । अस्माकं नियमः पूर्वं कृतश्च सुखदो हि वाम् । श्रूयतां सुसुतौ प्रीत्या कथयावो यथार्थकम्

ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಹೇಳಿದರು— ನಾವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಅದು ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸುಖದಾಯಕವಾಗುವುದು. ಹೇ ಸತ್ಪುತ್ರರೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ; ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ।

Verse 17

समौ द्वावपि सत्पुत्रौ विशेषो नात्र लभ्यते । तस्मात्पणः कृतश्शंदः पुत्रयोरुभयोरपि

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸತ್ಪುತ್ರರು ಸಮಾನರು; ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದವೂ ದೊರೆಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಣವೂ ನಿಶ್ಚಿತ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 18

यश्चैव पृथिवीं सर्वां क्रांत्वा पूर्वमुपाव्रजेत् । तस्यैव प्रथमं कार्यो विवाहश्शुभलक्षणः

ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ಮೊದಲು ಮರಳಿ ಬರುವನೋ, ಅವನಿಗೇ ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तयोरेवं वचः श्रुत्वा शरजन्मा महाबलः । जगाम मन्दिरात्तूर्णं पृथिवीक्रमणाय वै

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಅವರ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶರಜನ್ಮನಾದ ಮಹಾಬಲ ಕುಮಾರನು ಭೂಮಿಪರಿಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಂದಿರದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು।

Verse 20

गणनाथश्च तत्रैव संस्थितो बुद्धिसत्तमः । सुबुद्ध्या संविचारर्येति चित्त एव पुनः पुनः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಣನಾಥನು, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿವೇಕದಿಂದ ತನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 21

किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं लंघितुं नैव शक्यते । क्रोशमात्रं गतः स्याद्वै गम्यते न मया पुनः

ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಈ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದಾಟಲಾಗದು. ನಾನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ಸಾಗಲಾರೆನು.

Verse 22

किं पुनः पृविवीमेतां क्रांत्वा चोपार्जितं सुखम् । विचार्येति गणेशस्तु यच्चकार शृणुष्व तत्

“ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ ಸುಖವೇನು?”—ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ ಗಣೇಶನು ಏನು ಮಾಡಿದನೋ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 23

स्नानं कृत्वा यथान्यायं समागत्य स्वयं गृहम् । उवाच पितरं तत्र मातरं पुनरेव सः

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತಾನೇ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೂ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 24

गणेश उवाच । आसने स्थापिते ह्यत्र पूजार्थं भवतोरिह । भवंतौ संस्थितौ तातौ पूर्य्यतां मे मनोरथः

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪೂಜ್ಯರಾದ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರೇ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿರಿ; ನನ್ನ ಮನೋರಥವು ಪೂರ್ಣವಾಗಲಿ.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य पार्वतीपरमेश्वरौ । अस्थातामासने तत्र तत्पूजाग्रहणाय वै

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಅಲ್ಲಿ ಆಸನದ ಬಳಿಗೆ ಎದ್ದು ನಿಂತರು; ಆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿಜವಾಗಿ.

Verse 26

तेनाथ पूजितौ तौ च प्रक्रान्तौ च पुनः पुनः । एवं च कृतवान् सप्त प्रणामास्तु तथैव सः

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಅವರು ಕೂಡ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆದರು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಸಹ ಏಳು ಬಾರಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಮರುಮರು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 27

बद्धांजलिरथोवाच गणेशो बुद्धिसागरः । स्तुत्वा बहु तिथस्तात पितरौ प्रेमविह्वलौ

ಆಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿಸಾಗರನಾದ ಗಣೇಶನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿಕಲಗೊಂಡನು.

Verse 28

गणेश उवाच । भो मातर्भो पितस्त्वं च शृणु मे परमं वचः । शीघ्रं चैवात्र कर्तव्यो विवाहश्शोभनो मम

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಾಯೇ, ಓ ತಂದೆಯೇ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಪರಮ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಶುಭ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा गणेशस्य महात्मनः । महाबुद्धिनिधिं तं तौ पितरावूचतुस्तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾತ್ಮ ಗಣೇಶನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ನಿಧಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ಆಗ ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಪೋಷಕರು ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 30

शिवा शिवावूचतुः । प्रक्रामेत भवान्सम्यक्पृथिवीं च सकाननाम् । कुमारो गतवांस्तत्र त्वं गच्छ पुर आव्रज

ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸು. ಕುಮಾರನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ; ನೀನು ಹೋಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಾ.”

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पित्रोर्गणपति द्रुतम् । उवाच नियतस्तत्र वचनं क्रोधसंयुतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗಣಪತಿ ನಿಯತಚಿತ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧಸಂಯುತ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 32

गणेश उवाच । भो मातर्भो पितर्धर्मरूपौ प्राज्ञौ युवां मतौ । धर्मतः श्रूयतां सम्यक् वचनं मम सत्तमौ

ಗಣೇಶನು ನುಡಿದನು—ಓ ತಾಯಿ, ಓ ತಂದೆ! ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪರೂ ಪ್ರಾಜ್ಞರೂ ಎಂದು ಮಾನ್ಯರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಸತ್ತಮರೇ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 33

मया तु पृथिवी क्रांता सप्तवारं पुनः पुनः । एवं कथं ब्रुवाते वै पुनश्च पितराविह

ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಮರು ಏಳು ಬಾರಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯಾದ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಅದು ಆಗದೇ ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀರಿ?

Verse 34

ब्रह्मोवाच । तद्वचस्तु तदा श्रुत्वा लौकिकीं गतिमाश्रितौ । महालीलाकरौ तत्र पितरावूचतुश्च तम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಆ ವಚನವನ್ನು ಆಗ ಕೇಳಿ, ಲೋಕಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು—ಮಹಾಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಆ ಪೋಷಕರು—ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 35

पितरावूचतुः । कदा क्रांता त्वया पुत्र पृथिवी सुमहत्तरा । सप्तद्वीपा समुद्रांता महद्भिर्गहनैयुता

ಪೋಷಕರು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಪುತ್ರನೇ! ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಮಹತ್ತರ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಅತಿವಿಶಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ಯಾವಾಗ ದಾಟಿದೆ?

Verse 36

ब्रह्मोवाच । तयोरेवं वचः श्रुत्वा शिवाशंकरयोर्मुने । महाबुद्धिनिधिः पुत्रो गणेशो वाक्यमब्रवीत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಮುನಿಯೇ! ಶಿವಾ ಮತ್ತು ಶಂಕರರ ಇಂತಹ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ಅಕ್ಷಯ ನಿಧಿಯಾದ ಅವರ ಪುತ್ರ ಗಣೇಶನು ಆಗ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 37

गणेश उवाच । भवतोः पूजनं कृत्वा शिवाशंकरयोरहम् । स्वबुद्ध्या हि समुद्रान्तपृध्वीकृतपरिक्रमः

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು: ಶಿವಾ-ಶಂಕರರಾದ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ನನ್ನ ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮುದ್ರಪರ್ಯಂತವಾದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯ ಪರಿಕ್ರಮೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 38

इत्येवं वचनं देवे शास्त्रे वा धर्मसञ्चये । वर्त्तते किं च तत्तथ्यं नहि किं तथ्यमेव वा

ಇಂತಹ ವಚನವು ದೇವರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಸಂಚಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯವೇ, ಅಲ್ಲವೇ—ಅಥವಾ ಅದೇ ಏಕೈಕ ಸತ್ಯವೇ?

Verse 39

पित्रोश्च पूजनं कृत्वा प्रक्रांतिं च करोति यः । तस्य वै पृथिवीजन्यफलं भवति निश्चितम्

ಪಿತೃಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ’ (ಪ್ರಸ್ಥಾನಕರ್ಮ) ನೆರವೇರಿಸುವವನಿಗೆ ಭೂಮಿಜನ್ಯ ಫಲ—ಲೌಕಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 40

अपहाय गृहे यो वै पितरौ तीर्थमाव्रजेत् । तस्य पापं तथा प्रोक्तं हनने च तयोर्यथा

ಯಾರು ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಾಪವು ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪದಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 41

पुत्रस्य च महत्तीर्थं पित्रोश्चरणपंकजम् । अन्यतीर्थं तु दूरे वै गत्वा सम्प्राप्यते पुनः

ಮಗನಿಗೆ ಮಹಾತೀರ್ಥವೆಂದರೆ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಪಾದಪದ್ಮಗಳು; ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳು ದೂರ ದೂರ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 42

इदं संनिहितं तीर्थं सुलभं धर्मसाधनम् । पुत्रस्य च स्त्रियाश्चैव तीर्थं गेहे सुशोभनम्

ಈ ತೀರ್ಥವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವದು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನ; ಮಗನಿಗೂ ಪತ್ನಿಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ತೀರ್ಥ ಮಂಗಳಕರವೂ ಶೋಭನವೂ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 43

इति शास्त्राणि वेदाश्च भाषन्ते यन्निरंतरम् । भवद्भ्यां तत्प्रकर्त्तव्यमसत्यं पुनरेव च

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ವೇದಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು—ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಡಿ।

Verse 44

भवदीयं त्विदं रूपमसत्यं च भवेदिह । तदा वेदोप्यसत्यो वै भवेदिति न संशयः

ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಈ ರೂಪವೇ ಅಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂದಾಗ ವೇದವೂ ಅಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 45

शीघ्रं च भवितव्यो मे विवाहः क्रियतां शुभः । अथ वा वेदशास्त्रञ्च न्यलीकं कथ्यतामिति

ನನ್ನ ವಿವಾಹವು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಲಿ; ಈ ಶುಭ ವಿವಾಹಕರ್ಮ ನೆರವೇರಲಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮಿಥ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡಲಿ.

Verse 46

द्वयोः श्रेष्ठतमं मध्ये यत्स्यात्सम्यग्विचार्य तत् । कर्तव्यं च प्रयत्नेन पितरौ धर्मरूपिणौ

ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾರ್ಗವೋ ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು—ಏಕೆಂದರೆ ತಂದೆತಾಯಿ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪರು.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वतीपुत्रस्स गणेशः प्रकृष्टधीः । विरराम महाज्ञानी तदा बुद्धिमतां वरः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪಾರ್ವತೀಪುತ್ರ ಗಣೇಶನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಆಗ ಮೌನನಾದನು; ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 48

तौ दंपती च विश्वेशौ पार्वतीशंकरौ तदा । इति श्रुत्वा वचस्तस्य विस्मयं परमं गता

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರರಾದ ಆ ದಂಪತಿಗಳು—ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಶಂಕರ—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 49

ततः शिवा शिवश्चैव पुत्रं बुद्धिविचक्षणम् । सुप्रशस्योचतुः प्रीत्या तौ यथार्थप्रभाषिणम्

ನಂತರ ಶಿವಾ ಮತ್ತು ಶಿವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿದ ಬುದ್ಧಿವಿಚಕ್ಷಣ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು।

Verse 50

शिवाशिवावूचतुः । पुत्र ते विमला बुद्धिस्समुत्पन्ना महात्मनः । त्वयोक्तं यद्वचश्चैव ततश्चैव च नान्यथा

ಶಿವಾ-ಶಿವರು ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರನೇ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಮಲವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ನೀನು ಹೇಳಿದ ವಚನವೇ ಯಥಾರ್ಥ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

Verse 51

समुत्पन्ने च दुःखे च यस्य बुद्धिर्विशिष्यते । तस्य दुखं विनश्येत सूर्ये दृष्टे यथा तमः

ದುಃಖ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೋ, ಅವನ ದುಃಖ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ—ಸೂರ್ಯನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ಕರಗುವಂತೆ. ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಈ ‘ಉನ್ನತ ಬುದ್ಧಿ’ ಪತಿ ಶಿವನಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ; ಅದು ಪಾಶಬಂಧವನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಶೋಕವನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 52

बुद्धिर्यस्य बलं तस्य निर्बुद्धेस्तु कुतो बलम् । कूपे सिंहो मदोन्मत्तश्शशकेन निपातितः

ಬುದ್ಧಿಯಿರುವವನಿಗೆ ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಬಲ; ಬುದ್ಧಿಹೀನನಿಗೆ ಬಲ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾದ ಸಿಂಹವೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮೊಲದಿಂದ ಬಾವಿಗೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 53

वेदशास्त्रपुराणेषु बालकस्य यथोदितम् । त्वया कृतं तु तत्सर्वं धर्मस्य परिपालनम्

ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀ—ಇದೇ ಧರ್ಮದ ಪರಿಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ.

Verse 54

सम्यक्कृतं त्वया यच्च तत्केनापि भवेदिह । आवाभ्यां मानितं तच्च नान्यथा क्रियतेऽधुना

ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಲಾರರು. ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಮಾನ್ಯಮಾಡಿ ಗೌರವಿಸಿದುದನ್ನು ಈಗ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तौ समाश्वास्य गणेशं बुद्धिसागरम् । विवाहकरणे चास्य मतिं चक्रतुरुत्तमाम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಬುದ್ಧಿಸಾಗರನಾದ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ, ಅವನ ವಿವಾಹಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.