देव्याः क्रोधः शक्तिनिर्माणं च (Devī’s Wrath and the Manifestation of the Śaktis)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಮಹಾದೇವಿಯ ಪ್ರಸಂಗದ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಗಣರು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಶಿವನು ಒಂದು ಶಿರಚ್ಛೇದದ ನಂತರ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ. ಗಿರಿಜಾ/ದೇವಿ ತೀವ್ರ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತನ್ನ ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿಲಪಿಸಿ, ಅಪರಾಧಿ ಗಣರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೋ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಜಗದಂಬೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆ ಶಕ್ತಿಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆದೇಶ ಕೇಳುತ್ತವೆ. ಮಹಾಮಾಯೆ, ಶಂಭುಶಕ್ತಿ/ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ದೇವಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಲಯ-ಸಂಹಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹೀಗೆ ಶೋಕದಿಂದ ಕ್ರೋಧ, ಶಕ್ತಿಯ ಬಹಿರಂಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕ್ರಮ ವಿರುದ್ಧ ವಿನಾಶವೇಗದ ಸಂಘರ್ಷ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । ब्रह्मन् वद महाप्राज्ञ तद्वृत्तान्तेखिले श्रुते । किमकार्षीन्महादेवी श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಆ ಘಟನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ತತ್ತ್ವತಃ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ—ಮಹಾದೇವಿ ಏನು ಮಾಡಿದಳು? ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।”
Verse 2
ब्रह्मोवाच । श्रूयतां मुनिशार्दूल कथयाम्यद्य तद्ध्रुवम् । चरितं जगदंबाया यज्जातं तदनंतरम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಕೇಳು. ಇಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಧ್ರುವಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಜಗದಂಬೆಯ ಪಾವನ ಚರಿತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ತಕ್ಷಣ ನಂತರ ನಡೆದದ್ದು.”
Verse 3
मृदंगान्पटहांश्चैव गणाश्चावादयंस्तथा । महोत्सवं तदा चक्रुर्हते तस्मिन्गणाधिपे
ಆಗ ಗಣಗಳು ಮೃದಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಟಹಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದರು; ಆ ಗಣಾಧಿಪನು ಹತನಾದಾಗ ಅವರು ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।
Verse 4
शिवोपि तच्छिरश्छित्वा यावद्दुःखमुपाददे । तावच्च गिरिजा देवी चुक्रोधाति मुनीश्वर
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಶಿವನು ಕೂಡ ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ ಇದ್ದಳು।
Verse 5
किं करोमि क्व गच्छामि हाहादुःखमुपागतम् । कथं दुःखं विनश्येतास्याऽतिदुखं ममाधुना
“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ಹಾಯ್—ದುಃಖವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಶೋಕ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುವುದು? ಈಗಂತು ಅಸಹ್ಯ ವೇದನೆ ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ।”
Verse 6
मत्सुतो नाशितश्चाद्य देवेस्सर्वैर्गणैस्तथा । सर्वांस्तान्नाशयिष्यामि प्रलयं वा करोम्यहम्
ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣಗಳೊಡನೆ ನನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುವೆನು, ಇಲ್ಲವೇ ನಾನು ಪ್ರಳಯವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುವೆನು.
Verse 7
इत्येवं दुःखिता सा च शक्तीश्शतसहस्रशः । निर्ममे तत्क्षणं क्रुद्धा सर्वलोकमहेश्वरी
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ಸರ್ವಲೋಕ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಪರಮದೇವಿ, ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಶತಸಹಸ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು.
Verse 8
निर्मितास्ता नमस्कृत्य जगदंबां शिवां तदा । जाज्वल्यमाना ह्यवदन्मातरादिश्यतामिति
ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಕ್ತಿಗಳು ಆಗ ಜಗದಂಬೆ ಶಿವೆಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—“ಮಾತೆ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸು; ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?”
Verse 9
तच्छुत्वा शंभुशक्तिस्सा प्रकृतिः क्रोधतत्परा । प्रत्युवाच तु तास्सर्वा महामाया मुनीश्वर
ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಭುವಿನ ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರಳಾದಳು; ನಂತರ ಮಹಾಮಾಯೆ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
Verse 10
देव्युवाच । हे शक्तयोऽधुना देव्यो युष्माभिर्मन्निदेशतः । प्रलयश्चात्र कर्त्तव्यो नात्र कार्या विचारणा
ದೇವಿಯು ನುಡಿದಳು—ಹೇ ಶಕ್ತಿಗಳೇ, ಹೇ ದೇವಿಯರೇ! ಈಗ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಬೇಡ।
Verse 11
देवांश्चैव ऋषींश्चैव यक्षराक्षसकांस्तथा । अस्मदीयान्परांश्चैव सख्यो भक्षत वै हठात्
ಹೇ ಸಖಿಯರೇ! ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ—ನಮ್ಮವರನ್ನೂ ಪರವರನ್ನೂ ಸಹ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಿರಿ।
Verse 12
ब्रह्मोवाच । तदाज्ञप्ताश्च तास्सर्वाश्शक्तयः क्रोधतत्पराः । देवादीनां च सर्वेषां संहारं कर्तुमुद्यताः
ಬ್ರಹ್ಮನು ನುಡಿದನು—ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರೋಧಪರಾಯಣರಾಗಿ, ದೇವಾದಿಗಳೆಲ್ಲರ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು।
Verse 13
यथा च तृणसंहारमनलः कुरुते तथा । एवं ताश्शक्तयस्सर्वास्संहारं कर्तुमुद्यताः
ಬೆಂಕಿಯು ಹುಲ್ಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು।
Verse 14
गणपो वाथ विष्णुर्वा ब्रह्मा वा शंकरस्तथा । इन्द्रो वा यक्षराजो वा स्कंदो वा सूर्य एव वा
ಗಣಪತಿಯಾಗಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಾಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಲಿ, ಶಂಕರನಾಗಲಿ; ಇಂದ್ರನಾಗಲಿ, ಯಕ್ಷರಾಜನಾಗಲಿ, ಸ್ಕಂದನಾಗಲಿ, ಸೂರ್ಯನಾಗಲಿ—(ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮೇಶ್ವರನ ವಿಧಾನದ ಅಧೀನರು)।
Verse 15
सर्वेषां चैव संहारं कुर्वंति स्म निरंतरम् । यत्रयत्र तु दृश्येत तत्रतत्रापि शक्तयः
ಆ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳೇ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 16
कराली कुब्जका खंजा लंबशीर्षा ह्यनेकशः । हस्ते धृत्वा तु देवांश्च मुखे चैवाक्षिपंस्तदा
ಆಗ ಅವಳು ಅನೇಕ ಭಯಂಕರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ—ಕರಾಳಿ, ಕುಬ್ಜಕಾ, ಖಂಜಾ, ಲಂಬಶೀರ್ಷಾ—ದೇವರನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಎಸೆದಳು।
Verse 17
तं संहारं तदा दृष्ट्वा हरो ब्रह्मा तथा हरिः । इन्द्रादयोऽखिलाः देवा गणाश्च ऋषयस्तथा
ಆ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಆಗ ಕಂಡು ಹರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಹಾಗೂ ಹರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು, ಗಣರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೂ—ಪ್ರಭುವಿನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರು।
Verse 18
किं करिष्यति सा देवी संहारं वाप्यकालतः । इति संशयमापन्ना जीवनाशा हताऽभवत्
“ಆ ದೇವಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ—ಕಾಲಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆಯೇ?” ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಅವಳ ಜೀವದ ಆಶೆ ನಾಶವಾಯಿತು।
Verse 19
सर्वे च मिलिताश्चेमे कि कर्त्तव्यं विचिंत्यताम् । एवं विचारयन्तस्ते तूर्णमूचुः परस्परम्
ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ—ಇನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಚಾರಿಸೋಣ. ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು।
Verse 20
यदा च गिरिजा देवी प्रसन्ना हि भवेदिह । तदा चैव भवेत्स्वास्थ्यं नान्यथा कोटियत्नतः
ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಗಿರಿಜಾ ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕ್ಷೇಮವೂ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಕೋಟಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗದು।
Verse 21
शिवोपि दुःखमापन्नो लौकिकीं गतिमाश्रितः । मोहयन्सकलांस्तत्र नानालीलाविशारदः
ಭಗವಾನ್ ಶಿವನೂ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಲೋಕಾಚಾರದ ಗತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ನಾನಾ ಲೀಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 22
सर्वेषां चैव देवानां कटिर्भग्ना यदा तदा । शिवा क्रोधमयी साक्षाद्गंतुं न पुर उत्सहेत्
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಕಟಿ ಮುರಿದಾಗಲೆಲ್ಲ, ಸాక్షಾತ್ ಕ್ರೋಧಮಯಿ ಶಿವಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ; ಯಾರೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಿಲ್ಲ।
Verse 23
स्वीयो वा परकीयो वा देवो वा दानवोपि वा । गणो वापि च दिक्पालो यक्षो वा किन्नरो मुनिः
ಸ್ವಜನನಾಗಲಿ ಪರಜನನಾಗಲಿ; ದೇವನಾಗಲಿ ದಾನವನಾಗಲಿ; ಗಣನಾಗಲಿ ದಿಕ್ಪಾಲನಾಗಲಿ; ಯಕ್ಷ, ಕಿನ್ನರ ಅಥವಾ ಮುನಿಯಾಗಲಿ—ಯಾರು ಆಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನ ಸರ್ವಾಧಿಪತ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದ ಪರಿವರ್ತಕ ಸ್ಪರ್ಶದೊಳಗೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 24
विष्णुर्वापि तथा ब्रह्मा शंकरश्च तथा प्रभुः । न कश्चिद्गिरिजाग्रे च स्थातुं शक्तोऽभवन्मुने
ಮುನಿಯೇ, ವಿಷ್ಣುವಾಗಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಲಿ, ಪ್ರಭು ಶಂಕರನಾಗಲಿ—ಗಿರಿಜೆಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಯಾರಿಗೂ ಶಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ।
Verse 25
जाज्वल्यमानं तत्तेजस्सर्वतोदाहि तेऽखिलाः । दृष्ट्वा भीततरा आसन् सर्वे दूरतरं स्थिताः
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ದಹಿಸುವಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಯಗೊಂಡು ಇನ್ನೂ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು।
Verse 26
एतस्मिन्समये तत्र नारदो दिव्यदर्शनः । आगतस्त्वं मुने देवगणानां सुखहेतवे
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯದರ್ಶನಸಂಪನ್ನನಾದ ನಾರದಮುನಿ ದೇವಗಣಗಳ ಸುಖ-ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.
Verse 27
ब्रह्माणं मां भवं विष्णुं शंकरं च प्रणम्य साः । समागत्य मिलित्वोचे विचार्य कार्यमेव वा
ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ನನಗೆ, ಭವನಿಗೆ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದರು.
Verse 28
सर्वे संमंत्रयां चक्रुस्त्वया देवा महात्मना । दुःखशांतिः कथं स्याद्वै समूचुस्तत एव ते
ನಂತರ, ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಕೇಳಿದರು—“ದುಃಖಶಾಂತಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?”
Verse 29
यावच्च गिरिजा देवी कृपां नैव करिष्यति । तावन्नैव सुखं स्याद्वै नात्र कार्या विचारणा
ದೇವಿ ಗಿರಿಜಾ ಕೃಪೆ ಪ್ರದಾನಿಸದಿರುವವರೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಸುಖವು ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗದು—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ।
Verse 30
ऋषयो हि त्वदाद्याश्च गतास्ते वै शिवान्तिकम् । सर्वे प्रसादयामासुः क्रोधशान्त्यै तदा शिवाम्
ನಿನ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆ ಋಷಿಗಳು ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದರು. ಆಗ ಅವನ ಕ್ರೋಧಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು।
Verse 31
पुनः पुनः प्रणेमुश्च स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकशः । सर्वे प्रसादयन्प्रीत्या प्रोचुर्देवगणाज्ञया
ಅವರು ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿ, ದೇವಗಣಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದರು।
Verse 32
सुरर्षय ऊचुः । जगदम्ब नमस्तुभ्यं शिवायै ते नमोस्तु ते । चंडिकायै नमस्तुभ्यं कल्याण्यै ते नमोस्तु ते
ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಜಗದಂಬೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಶಿವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಚಂಡಿಕೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣೀ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 33
आदिशक्तिस्त्वमेवांब सर्वसृष्टिकरी सदा । त्वमेव पालिनी शक्तिस्त्वमेव प्रलयंकरी
ಹೇ ಅಂಬೆ, ನೀನೇ ಆದಿಶಕ್ತಿ—ಸದಾ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ. ನೀನೇ ಪಾಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ, ನೀನೇ ಪ್ರಳಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ.
Verse 34
प्रसन्ना भव देवेशि शांतिं कुरु नमोस्तु ते । सर्वं हि विकलं देवि त्रिजगत्तव कोपतः
ಹೇ ದೇವೇಶಿ ದೇವಿ, ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗು; ಶಾಂತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಕೋಪದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 35
ब्रह्मोवाच । एवं स्तुता परा देवी ऋषिभिश्च त्वदादिभिः । क्रुद्धदृष्ट्या तदा ताश्च किंचिन्नोवाच सा शिवा
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಾ ದೇವಿ ಶಿವಾ ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಏನೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ.
Verse 36
तदा च ऋषयस्सर्वे नत्वा तच्चरणांबुजम् । पुनरूचुश्शिवां भक्त्या कृतांजलिपुटाश्शनैः
ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಆ ಕಮಲಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಮೃದುವಾಗಿ ವಿನಯದಿಂದ ಶಿವೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.
Verse 37
ऋषय ऊचुः क्षम्यतां देवि संहारो जाय तेऽधुना । तव स्वामी स्थितश्चात्र पश्य पश्य तमंबिके
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ದೇವಿ, ಕ್ಷಮಿಸು; ಈಗ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಂಹಾರವು ಉದ್ಭವಿಸಲಿದೆ. ಹೇ ಅಂಬಿಕೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ—ನೋಡು, ನೋಡು ಅವನನ್ನು.
Verse 38
वयं के च इमे देवा विष्णुब्रह्मादयस्तथा । प्रजाश्च भवदीयाश्च कृतांजलिपुटाः स्थिताः
ನಾವು ಯಾರು, ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು-ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಈ ದೇವರುಗಳು ಯಾರು? ನಿನಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಸಹ—ಎಲ್ಲರೂ ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
Verse 39
क्षंतव्यश्चापराधो वै सर्वेषां परमेश्वरि । सर्वे हि विकलाश्चाद्य शांतिं तेषां शिवे कुरु
ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಎಲ್ಲರ ಅಪರಾಧವೂ ಕ್ಷಮಾರ್ಹವೇ. ಇಂದು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಕಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಶಿವೇ, ಅವರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸು।
Verse 40
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ऋषयस्सर्वे सुदीनतरमाकुलाः । संतस्थिरे चंडिकाग्रे कृतांजलिपुटास्तदा
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೀನರಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡು, ಆಗ ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಚಂಡಿಕೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು।
Verse 41
एवं श्रुत्वा वचस्तेषां प्रसन्ना चंडिकाऽभवत् । प्रत्युवाच ऋषींस्तान्वै करुणाविष्टमानसा
ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಚಂಡಿಕಾ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಳು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವಿ ಆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು.
Verse 42
देव्युवाच । मत्पुत्रो यदि जीवेत तदा संहरणं नहि । यथा हि भवतां मध्ये पूज्योऽयं च भविष्यति
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಜೀವಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅವನ ಸಂಹಾರ (ಪ್ರಾಣಹರಣ) ಆಗಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಅವನೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುವನು.
Verse 43
सर्वाध्यक्षो भवेदद्य यूयं कुरुत तद्यदि । तदा शांतिर्भवेल्लोके नान्यथा सुखमाप्स्यथ
ಇಂದಿನಿಂದ ಒಬ್ಬನೇ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಪರಮ ಅಧಿಪತಿ) ಇರಲಿ; ನೀವು ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ ಸುಖ ಸಿಗದು.
Verse 44
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तास्ते तदा सर्वे ऋषयो युष्मदादयः । तेभ्यो देवेभ्य आगत्य सर्वं वृत्तं न्यवेदयन्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು।
Verse 45
ते च सर्वे तथा श्रुत्वा शंकराय न्यवेदयन् । नत्वा प्रांजलयो दीनाः शक्रप्रभृतयस्सुराः
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಶಂಕರನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು. ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ದೀನರೂ ವ್ಯಾಕುಲರೂ ಆಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು।
Verse 46
प्रोवाचेति सुराञ्छ्रुत्वा शिवश्चापि तथा पुनः । कर्त्तव्यं च तथा सर्वलोकस्वास्थ्यं भवेदिह
ದೇವತೆಗಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಕ್ಷೇಮವೂ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ।”
Verse 47
उत्तरस्यां पुनर्यात प्रथमं यो मिलेदिह । तच्छिरश्च समाहृत्य योजनीयं कलेवरे
ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಯಾರು ಸಿಕ್ಕರೋ, ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.
Verse 48
ब्रह्मोवाच । ततस्तैस्तत्कृतं सर्वं शिवाज्ञाप्रतिपालकैः । कलेवरं समानीय प्रक्षाल्य विधिवच्च तत्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಆಗ ಶಿವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿದವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ದೇಹವನ್ನು ತಂದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೊಳೆಯಿದರು.
Verse 49
पूजयित्वा पुनस्ते वै गताश्चोदङ्मुखास्तदा । प्रथमं मिलितस्तत्र हस्ती चाप्येकदंतकः
ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಿ ಅವರು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಹಸ್ತಿಮುಖನಾದ ಏಕದಂತಕ (ಗಣೇಶ) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.
Verse 50
तच्छिरश्च तदा नीत्वा तत्र तेऽयोजयन् ध्रुवम् । संयोज्य देवतास्सर्वाः शिवं विष्णुं विधिं तदा
ಆಮೇಲೆ ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಂದು ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಮಾವೇಶವಾದರು.
Verse 51
प्रणम्य वचनं प्रोचुर्भवदुक्तं कृतं च नः । अनंतरं च तत्कार्यं भवताद्भवशेषितम्
ಪ್ರಣಮಿಸಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾವು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಆ ಕಾರ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನೀವೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಿ.”
Verse 52
ब्रह्मोवाच । ततस्ते तु विरेजुश्च पार्षदाश्च सुराः सुखम् । अथ तद्वचनं श्रुत्वा शिवोक्तं पर्यपालयन्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಆ ಪಾರ್ಷದರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಸುಖದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಶಿವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಿವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರು.
Verse 53
ऊचुस्ते च तदा तत्र ब्रह्मविष्णुसुरास्तथा । प्रणम्येशं शिवं देवं स्वप्रभुं गुणवर्जितम्
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಗುಣಾತೀತನಾದ ತಮ್ಮ ಪರಮ ಸ್ವಾಮಿ ಈಶ್ವರ ಶಿವದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ.
Verse 54
यस्मात्त्वत्तेजसस्सर्वे वयं जाता महात्मनः । त्वत्तेजस्तत्समायातु वेदमंत्राभियोगतः
ಹೇ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಭು! ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಮಂತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅದೇ ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಈಗ ಮರಳಿ ಬಂದು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಲಿ।
Verse 56
तज्जलस्पर्शमात्रेण चिद्युतो जीवितो द्रुतम् । तदोत्तस्थौ सुप्त इव स बालश्च शिवेच्छया
ಆ ನೀರಿನ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೇ ಚೇತನಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಬಾಲಕನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜೀವಂತನಾದನು. ನಂತರ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದವನಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದನು।
Verse 57
सुभगस्सुन्दरतरो गजवक्त्रस्सुरक्तकः । प्रसन्नवदनश्चातिसुप्रभो ललिताकृतिः
ಅವನು ಪರಮ ಮಂಗಳಕರನು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನು; ಗಜಮುಖನು, ದೀಪ್ತವಾದ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವನು. ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದಿಂದ, ಅತಿಶಯ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವನು; ಅವನ ಆಕೃತಿ ಸೌಮ್ಯವೂ ಮನೋಹರವೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 58
तं दृष्ट्वा जीवितं बालं शिवापुत्रं मुनीश्वर । सर्वे मुमुदिरे तत्र सर्वदुःखं क्षयं गतम्
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಶಿವಪುತ್ರನಾದ ಆ ಬಾಲಕನು ಜೀವಂತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸರ್ವ ದುಃಖವೂ ಕ್ಷಯಗೊಂಡಿತ್ತು।
Verse 59
देव्यै संदर्शयामासुः सर्वे हर्षसमन्विताः । जीवितं तनयं दृष्ट्वा देवी हृष्टतराभवत्
ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ದೇವಿಗೆ ತೋರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಮಗನು ಜೀವಂತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ದೇವಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಳು।
Verse 95
इत्येवमभिमंत्रेण मंत्रितं जलमुत्तमम् । स्मृत्वा शिवं समेतास्ते चिक्षिपुस्तत्कलेवरे
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಲವನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ, ನಂತರ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಛಟಕಿಸಿದರು.
Frequently Asked Questions
The chapter depicts the immediate aftermath of a violent episode involving a gaṇa-leader (gaṇādhipa) whose head is severed, triggering Śiva’s sorrow and Devī’s intense grief and anger, which then catalyzes further cosmic action.
Devī’s anger functions as a theological trigger for śakti-prakāśa (the outward manifestation of powers): Mahāmāyā/Prakṛti generates innumerable operative energies, illustrating how the One Śakti becomes many instruments for cosmic regulation.
The key manifestation is the instantaneous creation of ‘śaktis’ in vast numbers (śatasahasraśaḥ), who appear as empowered agents, bow to Devī, and await direct instruction—here oriented toward pralaya.